WEBVTT

1
00:00:00.002 --> 00:00:01.000
888

2
00:00:01.005 --> 00:00:04.010
Mijn naam is Sander de Kramer en ik ben op Sumatra.

3
00:00:04.015 --> 00:00:08.008
De papierindustrie heeft het complete eiland verwoest.

4
00:00:08.013 --> 00:00:11.014
Ik hier alleen hier al vijf kettingzagen...

5
00:00:11.019 --> 00:00:16.008
die het oerbos volledig verwoesten en veranderen in oorlogsgebied.

6
00:00:16.013 --> 00:00:18.023
Hier staat nog zo'n woudreus.

7
00:00:19.003 --> 00:00:20.015
Voor het laatst.

8
00:00:20.020 --> 00:00:23.015
Wat de meeste indruk op me heeft gemaakt...

9
00:00:23.020 --> 00:00:26.021
is de gevolgen voor de dieren en voor de mensen.

10
00:00:27.001 --> 00:00:31.018
De oorspronkelijke bewoners, wiens leefgebied steeds kleiner wordt.

11
00:00:31.023 --> 00:00:35.016
Maar in de stad of in het dorp kunnen ze niet overleven.

12
00:00:35.021 --> 00:00:39.024
En dan de dieren: Tijgers, orang-oetans. Alles verdwijnt.

13
00:00:40.004 --> 00:00:43.013
Ongelooflijk hoe zelfdestructief mensen zijn.

14
00:00:43.018 --> 00:00:46.009
Alleen maar voor geld. Ongelooflijk.

15
00:00:46.014 --> 00:00:49.021
MUZIEK

16
00:01:20.000 --> 00:01:22.009
We gaan een reis maken door Sumatra.

17
00:01:22.014 --> 00:01:25.009
Dit is Zamzami, hij werkt voor Greenpeace.

18
00:01:25.014 --> 00:01:27.017
Hij gaat me het gebied laten zien.

19
00:01:49.013 --> 00:01:53.020
Weinig mensen hebben ooit een Orang Rimba in het echt gezien.

20
00:01:54.000 --> 00:01:56.022
Dit inheemse volk leeft in het regenwoud...

21
00:01:57.002 --> 00:01:59.020
en mijdt het contact met de buitenwereld.

22
00:02:00.000 --> 00:02:02.018
Maar nu komt de buitenwereld naar hen toe.

23
00:02:02.023 --> 00:02:07.002
De Sumatraanse jungle wordt vernietigd door de bedrijven...

24
00:02:07.007 --> 00:02:11.022
van de man die bekend staat als DE plantagekoning, Eka Tjipta Widjaja.

25
00:02:12.002 --> 00:02:16.019
De grote baas van familiebedrijf Sinar Mas heeft een privevermogen...

26
00:02:16.024 --> 00:02:21.004
van zo'n 12 miljard dollars, verdiend met de handel in palmolie.

27
00:02:21.009 --> 00:02:25.014
En met het fabriceren van papierpulp voor de verpakkingsindustrie.

28
00:03:20.008 --> 00:03:24.018
De plek waar de mensen van de jungle leven is mijn bestemming.

29
00:03:24.023 --> 00:03:28.014
Ik liet in Nederland heel wat jaloerse vrienden achter.

30
00:03:28.019 --> 00:03:32.001
Wauw, je gaat naar een natuurparadijs! Bofkont!

31
00:03:32.006 --> 00:03:38.015
Maar onderweg naar Barbari, in het moerasgebied waar de laatste Sumatraanse olifanten leven...

32
00:03:38.020 --> 00:03:41.022
zie ik alleen eindeloze palmolieplantages.

33
00:03:42.002 --> 00:03:45.011
En honderden vrachtwagens volgeladen met hout.

34
00:03:45.016 --> 00:03:50.002
En waar het moeras zou moeten zijn zie ik graafmachines aan het werk.

35
00:03:50.007 --> 00:03:52.006
Niks paradijs, niks moeras.

36
00:03:52.011 --> 00:03:54.020
Wat een kaalslag, alles is weg hier.

37
00:03:55.000 --> 00:03:58.015
Je ziet alleen nog wat resten, enorme boomstronken...

38
00:03:58.020 --> 00:04:01.013
van wat ooit oerbos was. Er is niks meer.

39
00:04:03.024 --> 00:04:09.008
In dit gebied legt Asian Pulp and Paper acaciaplantages aan...

40
00:04:09.013 --> 00:04:12.024
snelgroeiende bomen voor de papierpulpproductie.

41
00:04:13.004 --> 00:04:18.008
APP legt oermoerassen droog en rooft grond van arme dorpsgemeenschappen als Barbari.

42
00:04:32.000 --> 00:04:35.015
De dorpsoudste neemt me mee naar de rubberplantage...

43
00:04:35.020 --> 00:04:37.017
die eigendom is van de lokale mensen.

44
00:06:45.005 --> 00:06:49.006
Het dorp Barbari hoopt dat de campagnes van Greenpeace...

45
00:06:49.011 --> 00:06:54.006
een halt toeroepen aan de grondroof door de papierpulpfabriek.

46
00:07:11.004 --> 00:07:13.007
De conditie van een wijkagent.

47
00:07:13.012 --> 00:07:15.011
Ja, kom me even helpen.

48
00:07:15.016 --> 00:07:17.014
One, two, tree.

49
00:07:17.019 --> 00:07:19.006
One, two, tree.

50
00:07:19.011 --> 00:07:20.023
Van onderen!

51
00:07:24.022 --> 00:07:26.009
Van onderen. Oke!

52
00:07:27.017 --> 00:07:29.004
Komt-ie.

53
00:07:30.021 --> 00:07:32.008
Van onderen!

54
00:07:35.012 --> 00:07:37.004
Okay, very good!

55
00:07:37.009 --> 00:07:41.006
Ook Addy durft niet tegen APP in opstand te komen.

56
00:07:41.011 --> 00:07:44.018
De palmolievruchten waar zijn gezin van leeft...

57
00:07:44.023 --> 00:07:48.022
worden ingekocht door ander bedrijf van de Widjajafamilie.

58
00:07:49.002 --> 00:07:53.011
Veel arme boeren lenen geld bij de Sinar Mas Group van de Widjaja's.

59
00:07:53.016 --> 00:07:58.018
Dat maakt ze machteloos tegen het landjepik van de papierpulpfabriek.

60
00:07:58.023 --> 00:08:04.019
Greenpeace wijst belangrijke klanten van papierpulp- en verpakkingsfabrikant APP...

61
00:08:04.024 --> 00:08:11.013
zoals de speelgoedindustrie, niet alleen op de vernietiging van uniek moeras- en regenwoudgebieden.

62
00:08:11.018 --> 00:08:17.016
Bij de fabricage van papierpulp loost APP ook giftige chemicalien in beekjes en rivieren.

63
00:08:17.021 --> 00:08:20.010
Lokale vissers klagen steen en been.

64
00:08:22.018 --> 00:08:28.004
Ik maak een kleine omweg naar het vroegere sultanaat Siak.

65
00:08:28.009 --> 00:08:30.020
In het oude, toeristische stadje...

66
00:08:31.000 --> 00:08:33.020
nemen Zamzami en ik de riksja naar de markt.

67
00:08:34.000 --> 00:08:37.016
Daar brengen de lokale vissers hun vangst aan de man.

68
00:10:17.015 --> 00:10:20.024
Op het plein voor het oude paleis van de sultan...

69
00:10:21.004 --> 00:10:23.007
is het een drukte van jewelste.

70
00:10:23.012 --> 00:10:25.015
Hier hang ik even de toerist uit.

71
00:10:25.020 --> 00:10:28.021
Ik voel me net een filmster! Wat krijgen we nou?

72
00:10:29.001 --> 00:10:30.013
Omdat je zo lang bent.

73
00:10:31.013 --> 00:10:34.002
Hier is een enorm evenement aan de gang.

74
00:10:34.007 --> 00:10:37.008
Ze willen de jeugd bewust maken van het milieu.

75
00:10:37.013 --> 00:10:41.003
Dus fietsen ze met duizenden tegelijk door de straten.

76
00:10:41.008 --> 00:10:46.008
Maar 10 km verderop maken multinationals dat milieu kapot.

77
00:10:46.013 --> 00:10:50.013
Op reis door Sumatra wil je ze niet missen, de orang-oetans.

78
00:10:50.018 --> 00:10:55.019
Multinationals hebben de orang-oetan van z'n natuurlijke habitat beroofd.

79
00:10:55.024 --> 00:10:58.023
Met de aanleg van enorme palmolieplantages.

80
00:10:59.003 --> 00:11:02.023
Palmolie wordt gebruikt in levensmiddelen en cosmetica.

81
00:11:03.003 --> 00:11:05.001
Maar ook voor biodiesel!

82
00:11:05.006 --> 00:11:08.017
En voorheen zelfs als brandstof voor groene stroom.

83
00:11:08.022 --> 00:11:13.010
Na veel kritiek kapte Sinar Mas geen oerbossen meer voor oliepalmen.

84
00:11:13.015 --> 00:11:17.010
Maar wel nog steeds de aanleg voor acaciaplantages.

85
00:11:20.023 --> 00:11:26.002
Vanaf deze bergtop zie je eigenlijk in EEN klap het hele probleem.

86
00:11:26.007 --> 00:11:30.014
Het complete oerbos, tot aan de horizon aan toe, is vernietigd...

87
00:11:30.019 --> 00:11:34.016
en vervangen door acaciabomen, dat zijn die donkergroene.

88
00:11:34.021 --> 00:11:37.016
Die worden gebruikt om papier van te maken.

89
00:11:37.021 --> 00:11:41.014
De rest van het gebied is volgestouwd met palmoliebomen.

90
00:11:41.019 --> 00:11:44.020
Die onttrekken zo veel water uit het gebied...

91
00:11:45.000 --> 00:11:48.018
dat het kleine strookje oerbos daar volledig uitdroogt.

92
00:11:48.023 --> 00:11:51.016
En dat zorgt voor klimaatverandering.

93
00:11:51.021 --> 00:11:54.020
Als je dit ziet word je vreselijk verdrietig.

94
00:11:55.000 --> 00:11:57.005
Het kippenvel staat op m'n armen.

95
00:11:57.010 --> 00:12:02.000
Als Indonesie toeristen wil blijven trekken met prachtige dieren...

96
00:12:02.005 --> 00:12:08.008
moet het land de aanleg van acaciaplantages in de laatste stukjes natuurparadijs verbieden.

97
00:12:08.013 --> 00:12:12.013
We gaan verder met onze reis naar de Orang Rimba.

98
00:12:12.018 --> 00:12:16.019
We moeten naar Pemahyungan, een rit van meerdere dagen...

99
00:12:16.024 --> 00:12:20.023
naar de zuidzijde van het Bukit Tigapuluh National Park.

100
00:12:25.003 --> 00:12:27.010
*Vogeltje, wat zing je vroeg

101
00:12:27.015 --> 00:12:29.002
*Tumtedum tumtumtum

102
00:12:29.007 --> 00:12:31.013
*Is de dag niet lang genoeg?

103
00:12:31.018 --> 00:12:33.005
*Tumtedum tumtumtum

104
00:12:33.010 --> 00:12:36.023
*Nee, de dag is altijd veel te kort

105
00:12:37.003 --> 00:12:40.021
*Omdat het tegen tienen, ja, 's ochtends tegen tienen

106
00:12:41.001 --> 00:12:45.000
*Omdat het dan pas echt gezellig wordt*

107
00:12:45.005 --> 00:12:47.012
We zitten al drie dagen in de auto.

108
00:12:47.017 --> 00:12:51.000
ROCKMUZIEK

109
00:13:24.006 --> 00:13:26.007
HIJ DOET EEN SAPCENTRIFUGE NA

110
00:14:41.010 --> 00:14:44.004
Ook bij het veerpontje van deze rivier...

111
00:14:44.009 --> 00:14:47.002
komen we vrachtwagens vol met hout tegen.

112
00:14:47.007 --> 00:14:51.010
De laatste restjes van een groot regenwoud aan de overkant.

113
00:14:54.014 --> 00:14:57.022
ROCKMUZIEK

114
00:15:01.014 --> 00:15:04.009
Ook hier is niets meer van het oerwoud over.

115
00:15:04.014 --> 00:15:08.015
Een enorm gebied rond het dorp Pemahyungan is leeggekapt.

116
00:15:08.020 --> 00:15:12.021
Het wordt nu door een dochterbedrijf van de Sinar Mas Group...

117
00:15:13.001 --> 00:15:16.021
geschikt gemaakt voor de aanleg van acaciaplantages.

118
00:15:17.001 --> 00:15:19.023
Dit is het gebied van de Sumatraanse tijger.

119
00:15:20.003 --> 00:15:23.000
Een met uitsterven bedreigde diersoort...

120
00:15:23.005 --> 00:15:25.012
waarvan er ongeveer 300 over zijn.

121
00:15:25.017 --> 00:15:29.007
De laatste tijgers hebben nauwelijks nog leefruimte.

122
00:15:29.012 --> 00:15:32.019
Ze vormen een groot gevaar voor de dorpelingen.

123
00:15:32.024 --> 00:15:36.019
De desa heeft een jonge dorpschef die heeft gestudeerd...

124
00:15:36.024 --> 00:15:39.014
en tegen Sinar Mas in opstand durft te komen.

125
00:16:39.002 --> 00:16:43.009
Omdat de tijgers alleen in de regentijd naar het dorp komen...

126
00:16:43.014 --> 00:16:48.011
zijn de vrouwen en kinderen lekker in de dorpsrivier aan het poedelen.

127
00:16:51.015 --> 00:16:55.003
En ik heb na de stoffige reis ook zin in een frisse duik.

128
00:16:55.008 --> 00:16:57.011
Ik ga met de stroom mee! Bye bye!

129
00:16:58.016 --> 00:17:00.003
Bye bye!

130
00:17:00.008 --> 00:17:03.023
In 1931 vluchtten de voorouders van de dorpelingen...

131
00:17:04.003 --> 00:17:10.003
voor de agressieve Nederlandse kolonisten naar deze grond, toen nog diep in het regenwoud.

132
00:17:10.008 --> 00:17:13.003
Toen werd deze rubberplantage aangelegd.

133
00:17:13.008 --> 00:17:15.019
De rubber wordt in putten verzameld.

134
00:17:15.024 --> 00:17:18.013
Nu eist APP met vervalste papieren...

135
00:17:18.018 --> 00:17:23.005
grote delen van de rubberplantage op om meer acacia's te planten.

136
00:18:27.011 --> 00:18:30.016
Het liefst waren we bij Sinar Mas langsgegaan.

137
00:18:30.021 --> 00:18:32.016
Maar dat gaat helaas niet.

138
00:18:32.021 --> 00:18:36.009
Want een telefoontje naar de overheid is genoeg...

139
00:18:36.014 --> 00:18:39.015
om ons allemaal het land uit te laten zetten.

140
00:18:39.020 --> 00:18:44.008
Eindelijk gaan we naar de rand van het Bukit Tigapuluh National Park.

141
00:18:44.013 --> 00:18:48.020
Zamzami en ik hopen er de laatste oermensen van Sumatra te vinden:

142
00:18:49.000 --> 00:18:50.012
De Orang Rimba.

143
00:18:56.003 --> 00:18:57.015
Kom maar, kom maar!

144
00:18:57.020 --> 00:18:59.007
Kom, kom, kom, kom!

145
00:19:01.017 --> 00:19:03.004
Kom, kom, kom!

146
00:19:03.009 --> 00:19:04.021
Oke!

147
00:19:07.007 --> 00:19:11.002
Maar weinig reizigers hebben de Orang Rimba gezien.

148
00:19:11.007 --> 00:19:14.002
Ze schuwen contact met de buitenwereld.

149
00:19:14.007 --> 00:19:19.002
Soms ontvangen ze ruilhandelaren met wie ze bosproducten ruilen...

150
00:19:19.007 --> 00:19:24.002
voor producten als ijzer, potten, pannen en filtersigaretten.

151
00:19:24.007 --> 00:19:27.022
Na uren rijden zien we de eerste Orang Rimba-kinderen.

152
00:19:28.002 --> 00:19:31.011
De Orang Rimba hebben geen vaste verblijfplaats.

153
00:19:31.016 --> 00:19:35.023
We zijn vlak bij de plek waar de ruilhandelaren ontvangen worden.

154
00:19:54.018 --> 00:19:58.013
Het houten platform waarop de Orang Rimba-familie...

155
00:19:58.018 --> 00:20:02.019
buitenstaanders verwelkomt kent een strikte indeling.

156
00:20:02.024 --> 00:20:07.006
Ik mag bij de mannen zetten voor een gesprek met de stamoudste.

157
00:20:07.011 --> 00:20:09.018
Ik was van tevoren gewaarschuwd:

158
00:20:09.023 --> 00:20:14.005
Ga je bij een vrouw zitten, dan ben je meteen met haar getrouwd.

159
00:20:20.023 --> 00:20:24.014
Chief Bapak Iad vertelt dat de Orang Rimba het oerbos...

160
00:20:24.019 --> 00:20:28.018
met al z'n dieren, honing, vis en vruchten hard nodig hebben.

161
00:20:28.023 --> 00:20:31.022
In de buitenwereld kunnen ze niet overleven.

162
00:20:32.002 --> 00:20:36.017
Hij is boos op de mannen die het bos opvreten en niks meer overlaten.

163
00:20:38.005 --> 00:20:42.016
Soms zien de rondtrekkende Orang Rimba een oliepalmplantage.

164
00:20:42.021 --> 00:20:46.016
Die is groen, maar zonder dieren en voedsel. Alles is dood.

165
00:20:46.021 --> 00:20:50.001
Hij is bang voor zijn kinderen en kleinkinderen.

166
00:20:50.006 --> 00:20:54.004
Ze vluchten steeds dieper het bos in. Wat als dat er niet meer is?

167
00:21:01.000 --> 00:21:05.009
Wij hebben niks te zoeken in dorpen van andere mensen, legt hij uit.

168
00:21:05.014 --> 00:21:09.009
We oefenen geen ambacht uit, hebben geen onderwijs gehad.

169
00:21:09.014 --> 00:21:13.023
Wij overleven dankzij de natuur, daar moet je ook hard voor werken.

170
00:21:14.003 --> 00:21:16.017
Luie jongeren zijn naar de stad gegaan.

171
00:21:16.022 --> 00:21:19.013
Ze kwamen uiteindelijk toch weer terug.

172
00:21:19.018 --> 00:21:23.024
In de stad zijn ze niks waard. Orang Rimba kunnen er niet overleven.

173
00:21:29.011 --> 00:21:33.008
Hij geeft toe dat de Orang Rimba erg bang zijn voor de tijger.

174
00:21:33.013 --> 00:21:37.001
Ze beschouwen hem als de god en de koning van de jungle.

175
00:21:37.006 --> 00:21:41.019
Er is nooit wat gebeurd. Orang Rimba en tijgers gaan elkaar uit de weg.

176
00:21:41.024 --> 00:21:46.002
Ook de neushoornvogel zien ze als een god, die je niet mag doden.

177
00:21:46.007 --> 00:21:49.010
Dan somt hij de dieren op die wel worden gegeten.

178
00:21:49.015 --> 00:21:54.001
De slang, het hert, de zonnebeer, de varaan, de meeste vogels en vis.

179
00:21:54.006 --> 00:21:58.009
Dieren die bij de mensen leven zoals koeien mogen ze niet doden.

180
00:21:58.014 --> 00:22:03.002
Kippen eten ze wel. De Orang Rimba verbouwen nauwelijks groente.

181
00:22:03.007 --> 00:22:05.009
Ze vinden dat maar raar smaken.

182
00:22:05.014 --> 00:22:08.014
Ze trekken continu van de ene plek naar de andere.

183
00:22:08.019 --> 00:22:11.005
Ze plukken de vruchten van de natuur.

184
00:22:19.009 --> 00:22:23.012
We kennen veel geheimen van planten en vruchten, legt hij uit.

185
00:22:23.017 --> 00:22:28.001
We weten precies welke medicijnen we uit de natuur kunnen halen...

186
00:22:28.006 --> 00:22:30.003
als iemand ziek of gewond is.

187
00:22:30.008 --> 00:22:35.001
En we weten waarmee we ons kunnen beschermen tegen insecten.

188
00:22:35.006 --> 00:22:39.015
Is iemand zo ziek dat niks werkt, dan vragen we hulp bij een dorp.

189
00:22:39.020 --> 00:22:41.021
Maar dat gebeurt bijna nooit.

190
00:22:42.001 --> 00:22:45.021
Een Orang Rimba die ernstig ziek is aanvaardt zijn lot.

191
00:22:46.001 --> 00:22:48.023
Wij leven en sterven zoals onze voorouders.

192
00:22:49.003 --> 00:22:51.000
De dood hoort bij het leven.

193
00:22:51.005 --> 00:22:55.006
Sommige Orang Rimba sterven jong, anderen leven erg lang.

194
00:22:55.011 --> 00:23:00.001
Dit is het beste rubber dat je kunt krijgen. Het komt uit het regenwoud.

195
00:23:00.006 --> 00:23:03.022
Dat ruilen ze voor andere artikelen, zoals sigaretten.

196
00:23:04.002 --> 00:23:06.014
Dat is niet zo'n beste ruil, maar ja.

197
00:23:06.019 --> 00:23:10.011
MUZIEK

198
00:23:45.005 --> 00:23:48.006
Zul je zien dat ik meteen naar beneden lazer.

199
00:24:16.022 --> 00:24:20.021
Op de terugweg naar Nederland werp ik nog EEN blik op Sumatra.

200
00:24:21.001 --> 00:24:25.012
De natuur heeft plaatsgemaakt voor oliepalm- en acaciaplantages.

201
00:24:25.017 --> 00:24:29.016
Als Indonesie niets doet om de regenwouden te beschermen...

202
00:24:29.021 --> 00:24:32.003
is er over acht jaar niks meer over.

203
00:24:32.008 --> 00:24:35.005
Dan hoef je er als toerist niet meer naartoe.

204
00:24:35.010 --> 00:24:38.009
In de krant lees ik dat verborgen camera's...

205
00:24:38.014 --> 00:24:43.011
in het Bukit Tigapuluh National Park twee tijgerfamilies hebben ontdekt.

206
00:24:43.016 --> 00:24:46.005
Ik hou mijn hart vast voor hun toekomst.

207
00:24:46.010 --> 00:24:52.016
Want ze komen er aan, de bulldozers, graafmachines en kettingzagen van de familie Widjaja.

