WEBVTT

1
00:00:02.004 --> 00:00:03.007
888

2
00:00:05.000 --> 00:00:07.012
Vanavond in KRO Brandpunt: de asbest-gekte.

3
00:00:07.012 --> 00:00:11.022
Twee dagen voor de publicatie van het rapport over het drama in het Utrechtse Kanaleneiland...

4
00:00:11.022 --> 00:00:14.003
maken we de balans op.

5
00:00:14.003 --> 00:00:16.002
Hoe de angst voor asbest bestuurders verlamt...

6
00:00:16.002 --> 00:00:20.023
en miljoenen euro's gemeenschapsgeld over de balk worden gesmeten.

7
00:00:20.023 --> 00:00:24.001
Ik kan 200 gevaarlijke stoffen opnoemen waar niemand van in paniek raakt.

8
00:00:24.001 --> 00:00:28.016
Maar als je asbest noemt wel. Dat is heel vreemd.

9
00:00:28.016 --> 00:00:32.008
Verder in Brandpunt: Hoe de georganiseerde criminaliteit zich als een kankergezwel invreet...

10
00:00:32.008 --> 00:00:34.008
in de wereldwijde economie.

11
00:00:34.008 --> 00:00:36.022
Jaarlijks wast ze duizenden miljarden wit...

12
00:00:36.022 --> 00:00:41.013
die met de hulp van het reguliere banksysteem worden teruggepompt in de legale economie.

13
00:00:41.013 --> 00:00:47.001
Het aantal hyperactieve kinderen dat medicijnen slikt tegen ADHD stijgt explosief.

14
00:00:47.001 --> 00:00:50.020
Maar uit onderzoek blijkt dat het effect nog altijd wordt betwijfeld.

15
00:00:50.020 --> 00:00:53.022
En bijwerkingen op termijn zijn onbekend.

16
00:00:53.022 --> 00:00:56.021
Ik praatte heel weinig, terwijl dat niks voor mij is.

17
00:00:56.021 --> 00:00:59.006
Meer teruggetrokken.

18
00:00:59.006 --> 00:01:02.016
Een soort zombie-achtig gevoel.

19
00:01:15.013 --> 00:01:19.004
Bijna 200 gezinnen moeten deze zomer hier, in het Utrechtse Kanaleneiland...

20
00:01:19.004 --> 00:01:21.019
op stel en sprong hun huis uit.

21
00:01:21.019 --> 00:01:24.020
Opgejaagd door de angst voor asbest.

22
00:01:24.020 --> 00:01:26.004
Mag die kofferbak open?

23
00:01:26.004 --> 00:01:28.017
Weg uit de besmette wijk.

24
00:01:28.017 --> 00:01:31.015
Die huizen zijn besmet met kankerverwekkende stofdeeltjes.

25
00:01:31.015 --> 00:01:33.019
Hoe vertel je het die kinderen van vijf?

26
00:01:33.019 --> 00:01:39.002
Uit onderzoek blijkt direct dat het asbest geen gezondheidsrisico's heeft opgeleverd voor de bewoners.

27
00:01:39.002 --> 00:01:44.023
Gelukkig verklaarde TNO dat ook het risico bij Kanaleneiland onder het verwaarloosbare risiconiveau lag.

28
00:01:44.023 --> 00:01:47.023
Dat is een kans op blootstelling van kleiner dan 1 op 10 miljoen.

29
00:01:47.023 --> 00:01:51.013
Maar die goede boodschap komt te laat. De toon is gezet.

30
00:01:51.013 --> 00:01:54.011
Angst en paniek bepalen de keuzes.

31
00:01:54.011 --> 00:01:57.012
Hysterie is uitgebroken. Mensen mochten hun huis niet meer in.

32
00:01:57.012 --> 00:02:02.008
Ze mochten zelfs hun hond niet meer ophalen. Belachelijk!

33
00:02:02.008 --> 00:02:05.001
Ik kan 200 gevaarlijke stoffen opnoemen waarvan niemand in paniek raakt.

34
00:02:05.001 --> 00:02:09.020
Maar als je asbest roept, dan ineens wel. Erg vreemd.

35
00:02:09.020 --> 00:02:14.013
Deze week wordt het rapport gepresenteerd over hoe het hier in Utrecht zo uit de hand liep.

36
00:02:14.013 --> 00:02:17.020
Maar Kanaleneiland is geen uitzondering.

37
00:02:17.020 --> 00:02:20.007
Het plaatje waar het om ging.

38
00:02:20.007 --> 00:02:22.015
Dat zat boven deze deur.

39
00:02:22.015 --> 00:02:26.002
Dat bleek uiteindelijk een besmettingshaard.

40
00:02:26.002 --> 00:02:28.023
Zij constateerden dat het asbest is. En dat er een leiding doorheen is.

41
00:02:28.023 --> 00:02:33.015
Ligt er gruis? Dat is zo. En dan heb je een asbestbesmetting.

42
00:02:33.015 --> 00:02:36.001
Deze ontdekking hier heeft miljoenen euro's gekost.

43
00:02:36.001 --> 00:02:37.018
Geldverslindende maatregelen, terwijl de risico's...

44
00:02:37.018 --> 00:02:41.024
voor de gezondheid in de meeste gevallen erg klein zijn.

45
00:02:41.024 --> 00:02:46.002
U moet niet vergeten dat wij allemaal, iedere dag, asbest inademen.

46
00:02:46.002 --> 00:02:49.013
De hoeveelheid geld die wij in asbestsanering besteden, is doorgeslagen...

47
00:02:49.013 --> 00:02:53.013
als je het vergelijkt met alle andere risico's die we daarmee zouden kunnen afdekken.

48
00:02:53.013 --> 00:02:56.020
Vanavond in Brandpunt: Hoe de angst voor asbest bestuurders verlamt...

49
00:02:56.020 --> 00:02:59.024
en de maatschappij onnodig op torenhoge kosten jaagt.

50
00:03:02.021 --> 00:03:05.021
We zijn op weg naar het Martinus College in Stede Broec.

51
00:03:05.021 --> 00:03:08.009
Een gemeente net boven Hoorn.

52
00:03:08.009 --> 00:03:11.010
Vorig jaar zomer wordt er in de school onderzoek gedaan...

53
00:03:11.010 --> 00:03:13.009
naar het gebruik van asbest in het gebouw.

54
00:03:13.009 --> 00:03:14.016
Een routine klus, zo lijkt het.

55
00:03:14.016 --> 00:03:20.000
Maar opeens wordt er asbestgruis gevonden, boven op de plafondplaten.

56
00:03:20.000 --> 00:03:21.017
Hier was men bezig met leidingen trekken.

57
00:03:21.017 --> 00:03:26.009
Zo'n plaatje is er dan af. Nou, wat zie je? Niks.

58
00:03:26.009 --> 00:03:31.012
Voor een leek niet. Zij wel, zij denken: Hee, dat is asbest.

59
00:03:31.012 --> 00:03:36.021
En dan kijken ze verder en dan denken ze: O, er ligt asbestgruis.

60
00:03:36.021 --> 00:03:41.006
En dan zeggen ze: We kunnen niet verder, dit is een asbestbesmetting.

61
00:03:41.006 --> 00:03:46.014
Dan wordt de arbeidsinspectie gebeld en de school gesloten.

62
00:03:46.014 --> 00:03:50.006
De school met 2200 leerlingen gaat voor 6 maanden dicht.

63
00:03:50.006 --> 00:03:54.006
Mannen in witte pakken hebben het vanaf nu voor het zeggen.

64
00:03:54.006 --> 00:03:56.010
Wat de arbeidsinspectie zei, dat was heilig.

65
00:03:56.010 --> 00:03:58.000
Er stonden hier sluizen voor de deur.

66
00:03:58.000 --> 00:04:03.024
Ik kwam niet binnen voordat de inspectie had geconstateerd dat het superveilig was.

67
00:04:03.024 --> 00:04:08.016
De directeur moet zo snel mogelijk op zoek naar een nieuwe locatie.

68
00:04:08.016 --> 00:04:11.007
Een militaire operatie volgt.

69
00:04:11.007 --> 00:04:16.005
Ieder dag busladingen vol met leerlingen die heen en weer gereden werden naar noodlokalen.

70
00:04:16.005 --> 00:04:19.014
Deze ontdekking hier heeft u miljoenen euro's gekost?

71
00:04:19.014 --> 00:04:24.007
Die heeft miljoenen euro's gekost, ja. Uiteindelijk.

72
00:04:24.007 --> 00:04:30.020
Aan noodhuisvesting, schoonmaken, onderzoek, saneren en herstel.

73
00:04:30.020 --> 00:04:34.016
Om precies te zijn kost de hele operatie 4,5 miljoen euro.

74
00:04:34.016 --> 00:04:36.015
Alles voor de gezondheid van de leerlingen.

75
00:04:36.015 --> 00:04:39.020
Begrijpelijk. Maar achteraf blijkt iets heel anders.

76
00:04:39.020 --> 00:04:43.011
De aanwezigheid van het asbestgruis is helemaal niet zo gevaarlijk.

77
00:04:43.011 --> 00:04:46.022
Want wat u betreft had de school de volgende dag weer open gekund?

78
00:04:46.022 --> 00:04:48.022
Hij had niet gesloten moeten worden.

79
00:04:48.022 --> 00:04:52.005
Met een klein, beheerst onderzoek konden we vaststellen...

80
00:04:52.005 --> 00:04:55.023
dat er onder het verlaagd plafond geen asbestverontreiniging was.

81
00:04:55.023 --> 00:04:58.006
Daarmee was ook de paniek weg.

82
00:04:58.006 --> 00:05:01.021
De school had dus nooit helemaal gesloten hoeven worden.

83
00:05:01.021 --> 00:05:03.021
Miljoenen euro's weggegooid geld.

84
00:05:03.021 --> 00:05:07.022
Dat zegt Michel Baars van ingenieursbureau Search.

85
00:05:07.022 --> 00:05:11.004
Al jarenlang doet hij onderzoek naar asbest.

86
00:05:11.004 --> 00:05:13.000
Dit is een elektronenmicroscoop.

87
00:05:13.000 --> 00:05:15.022
We onderzoeken hieronder of er asbest tussen zit.

88
00:05:15.022 --> 00:05:18.016
De schooldirecteur vraagt Baars om een second opinion.

89
00:05:18.016 --> 00:05:20.014
Maar dan is het al te laat.

90
00:05:20.014 --> 00:05:23.013
De school is dicht. Er is geen weg terug.

91
00:05:23.013 --> 00:05:27.004
Al gloort er nog wel hoop voor een partij besmette schoolboeken.

92
00:05:27.004 --> 00:05:29.012
Een van de eerste stellingen die werd geponeerd was:

93
00:05:29.012 --> 00:05:34.005
Dat de nieuwe schoolboeken die net geleverd waren, dat die als asbesthoudend weg moesten.

94
00:05:34.005 --> 00:05:39.012
Door het nemen van wat monsters toonden wij aan dat die boeken niet verontreinigd waren.

95
00:05:39.012 --> 00:05:43.001
Die konden we keurig sparen.

96
00:05:43.001 --> 00:05:47.015
En zo wordt een miljoen euro aan schoolboeken gered van een enkeltje vuilnisbelt.

97
00:05:47.015 --> 00:05:52.003
Heeft u tijdens het proces niet wel eens gedacht van: Is dit wel nodig?

98
00:05:52.003 --> 00:05:55.013
Ehm...

99
00:05:55.013 --> 00:05:57.021
Ja, dat denk je wel eens.

100
00:05:57.021 --> 00:06:02.020
Vooral omdat de gezondheidsrisico's die worden benoemd door deskundigen...

101
00:06:02.020 --> 00:06:07.016
vrij gering lijken te zijn. Dan vraag je je het wel eens af.

102
00:06:07.016 --> 00:06:10.006
Maar nogmaals: Ik loop het risico niet.

103
00:06:10.006 --> 00:06:12.014
Veiligheid boven alles.

104
00:06:12.014 --> 00:06:15.006
Maar hoe gevaarlijk is asbest nou eigenlijk?

105
00:06:15.006 --> 00:06:16.017
We zijn in Twente.

106
00:06:16.017 --> 00:06:20.024
Hier is vroeger bij de eternitfabriek asbest verwerkt in bouwmaterialen.

107
00:06:20.024 --> 00:06:26.019
Longarts Henk Sinnighe Damste ziet er op zijn spreekuur nog dagelijks de gevolgen van.

108
00:06:26.019 --> 00:06:30.008
Dit is een CT-scan van iemand met een mesothelioom.

109
00:06:30.008 --> 00:06:34.010
Mesothelioom, oftewel: asbestkanker.

110
00:06:34.010 --> 00:06:37.023
Die tumor groeit om de long heen.

111
00:06:37.023 --> 00:06:41.012
Verstikt uiteindelijk daardoor de patient.

112
00:06:41.012 --> 00:06:43.012
Een afschuwelijke dood.

113
00:06:43.012 --> 00:06:46.013
Veroorzaakt door het langdurige inademen van asbestvezels.

114
00:06:46.013 --> 00:06:52.017
We weten dat asbest en kanker, dat krijg je pas als je jaar in, jaar uit...

115
00:06:52.017 --> 00:06:55.020
daar langere tijd contact mee hebt.

116
00:06:55.020 --> 00:06:59.012
Patienten met mesothelioom, dan zien we meestal mensen...

117
00:06:59.012 --> 00:07:03.002
die er echt mee gewerkt hebben. Het is een beroepsziekte.

118
00:07:03.002 --> 00:07:06.024
Een beroepsziekte die zich pas openbaart 20 tot 30 jaar na...

119
00:07:06.024 --> 00:07:10.005
het werken met asbest vertelt longarts Paul Baas.

120
00:07:10.005 --> 00:07:13.003
Internationaal bekend om zijn kennis van asbestkanker.

121
00:07:13.003 --> 00:07:15.007
We vragen de twee vooraanstaande deskundigen...

122
00:07:15.007 --> 00:07:18.020
over de gezondheidsrisico's van een asbestbesmetting in een school of woning.

123
00:07:18.020 --> 00:07:24.012
Als u of ik ergens rondlopen en we komen iets van asbest tegen...

124
00:07:24.012 --> 00:07:29.016
dan is de kans enorm klein dat je er een ziekte door krijgt.

125
00:07:29.016 --> 00:07:33.011
Het is hetzelfde als je op een avond een rokerige kroeg in loopt.

126
00:07:33.011 --> 00:07:38.009
En daar de hele avond zit. Daar krijg je geen longkanker van.

127
00:07:38.009 --> 00:07:41.022
Alleen, als je het iedere avond doet, dan is het een ander verhaal.

128
00:07:41.022 --> 00:07:45.005
Dus de kans op asbestkanker is extreem klein.

129
00:07:45.005 --> 00:07:50.009
En toch slaat iedere keer weer de paniek toe als het woord asbest valt.

130
00:07:50.009 --> 00:07:52.011
Waar komt die asbestgekte toch vandaan?

131
00:07:52.011 --> 00:07:54.012
Het is een iconische ziekte geworden. Asbestose.

132
00:07:56.007 --> 00:07:58.003
Een symbool voor onveiligheid.

133
00:07:58.003 --> 00:08:00.015
Welke deskundigen we ook spreken, en dat zijn er nogal wat...

134
00:08:00.015 --> 00:08:02.004
ze zijn het over een ding eens:

135
00:08:02.004 --> 00:08:06.013
De gezondheidsrisico's van asbest worden zwaar overschat.

136
00:08:06.013 --> 00:08:09.015
Dat vindt ook hoogleraar Veiligheid Ira Helsloot.

137
00:08:09.015 --> 00:08:13.015
Hij vindt dat de overheid is doorgeslagen met het asbestbeleid.

138
00:08:13.015 --> 00:08:16.014
Het is heel moeilijk voor hen om de maatschappij aan te spreken...

139
00:08:16.014 --> 00:08:19.000
en te zeggen: Dit risico bestaat niet meer.

140
00:08:19.000 --> 00:08:24.012
Om te begrijpen waarom bestuurders dat niet durven zeggen moeten we terug naar het verleden.

141
00:08:24.012 --> 00:08:27.024
POLYGOON: De grootste asbestmijn ter wereld bevindt zich in Asbestos.

142
00:08:27.024 --> 00:08:31.022
Het plaatsje wat er naar genoemd is in de provincie Quebec, Canada.

143
00:08:32.019 --> 00:08:35.020
Asbest is een natuurproduct, gedolven in mijnen.

144
00:08:35.020 --> 00:08:39.014
Na de tweede wereldoorlog moet Nederland snel worden opgebouwd.

145
00:08:39.014 --> 00:08:43.005
Asbest is daarvoor een perfect materiaal en bovendien goedkoop.

146
00:08:43.005 --> 00:08:47.019
POLYGOON: Asbest is onbrandbaar, rot niet, roest niet en valt niet uiteen.

147
00:08:47.019 --> 00:08:51.001
Honderdduizenden mensen in Nederland werken jarenlang met asbest.

148
00:08:51.001 --> 00:08:54.007
In de textiel, in de bouw, in de havens.

149
00:08:54.007 --> 00:08:59.001
De overheid weet dan al dat langdurig contact met asbestvezels kankerverwekkend is...

150
00:08:59.001 --> 00:09:01.001
maar grijpt in die tijd niet in.

151
00:09:01.001 --> 00:09:04.024
Jaren na de blootstelling worden duizenden mensen ziek...

152
00:09:04.024 --> 00:09:07.000
en claimen schadevergoedingen van de overheid.

153
00:09:07.000 --> 00:09:10.010
In het dossier waarin op deze manier over gelogen is, zo'n dossier kun je eigenlijk nooit meer goed doen.

154
00:09:12.017 --> 00:09:19.001
Wat er nu verder over asbest wordt gezegd, men gelooft geruststellende mededelingen niet meer.

155
00:09:19.001 --> 00:09:22.017
Zegt Hoogleraar Veiligheidskunde aan de TU Delft, Ben Ale.

156
00:09:22.017 --> 00:09:25.015
Pas in 1993 wordt asbest verboden...

157
00:09:25.015 --> 00:09:29.021
maar de angst is dan al gezaaid; er is geen weg terug.

158
00:09:29.021 --> 00:09:34.022
In dit soort dossiers is het buitengewoon moeilijk...

159
00:09:34.022 --> 00:09:42.005
om rationaliteit, of zelfs maar redelijkheid in dat dossier terug te krijgen.

160
00:09:42.005 --> 00:09:46.005
Het tegenovergestelde is juist al jaren aan de gang.

161
00:09:46.005 --> 00:09:50.001
De asbestregels worden steeds strenger. Elk jaar weer.

162
00:09:50.001 --> 00:09:53.016
Voor 2013 ligt er al weer nieuwe wetgeving klaar.

163
00:09:53.016 --> 00:09:57.023
Het gezond verstand betekent dat je bereid bent...

164
00:09:57.023 --> 00:10:05.001
om vast te stellen dat bepaalde risico's zo klein zijn dat je die ook net zo goed kunt nemen.

165
00:10:05.001 --> 00:10:12.020
Als we nu, als er een klein gaatje in een asbestcementplaat geboord is, een hele school ruimen...

166
00:10:12.020 --> 00:10:16.012
dan is het zo langzamerhand wel doorgeslagen.

167
00:10:17.006 --> 00:10:22.017
Ook Escharen, een dorpje in Brabant, is geteisterd door zo'n asbestplaatje.

168
00:10:22.017 --> 00:10:26.023
Basisschool De Ester. Vorige maand is hier asbest gevonden.

169
00:10:26.023 --> 00:10:28.022
Met ingrijpende gevolgen.

170
00:10:28.022 --> 00:10:30.022
Deze kant op.

171
00:10:30.022 --> 00:10:33.012
Het plaatje waar het om ging...

172
00:10:33.012 --> 00:10:38.014
dat zat boven deze deur.

173
00:10:38.014 --> 00:10:42.023
Dat was 'n plaatje met asbesthoudend materiaal waar enkele jaren geleden...

174
00:10:42.023 --> 00:10:47.005
een gaatje in geboord is om een telefoonkabeltje doorheen te trekken.

175
00:10:47.005 --> 00:10:50.017
En dat bleek uiteindelijk een besmettingshaard.

176
00:10:50.017 --> 00:10:56.007
En die was zodanig, volgens de ambtenaar van de gemeente...

177
00:10:56.007 --> 00:11:01.013
dat de school daarvoor gesloten moest worden. Dat plaatje moest weg.

178
00:11:01.013 --> 00:11:04.009
Op last van gemeenteambtenaar wordt de school ontruimd...

179
00:11:04.009 --> 00:11:08.006
en de hele inventaris van het magazijn vernietigd.

180
00:11:08.006 --> 00:11:12.005
Van schriften, potloden, handvaardigheidsmaterialen, noem het maar op.

181
00:11:12.005 --> 00:11:18.021
Aan die kant het kopieerapparaat. Er stonden computers.

182
00:11:19.002 --> 00:11:22.015
Kosten voor de school: tienduizenden euro's.

183
00:11:22.015 --> 00:11:25.016
Niets is te veel als het gaat om de gezondheid van de leerlingen natuurlijk...

184
00:11:25.016 --> 00:11:31.002
maar achteraf blijkt dat de hoeveelheid asbestvezels in de school verwaarloosbaar klein was.

185
00:11:31.002 --> 00:11:37.009
Toen wij hier aan het meten zijn geweest, toen bleek dat er twee kleefmonster waren...

186
00:11:37.009 --> 00:11:43.018
waar een concentratie vezelequivalenten per kubieke meter van 1300 uit kwam.

187
00:11:43.018 --> 00:11:46.004
Op 1300 vezels sluit je geen school. Dat slaat nergens op.

188
00:11:47.019 --> 00:11:52.021
1300 vezels meet ik ook hier buiten, of hier tijdens dit interview.

189
00:11:52.021 --> 00:11:56.016
Ik denk dat in veel van die instanties...

190
00:11:56.016 --> 00:12:00.008
mensen bij een asbestprobleem kijken onder de A van asbest.

191
00:12:00.008 --> 00:12:03.005
Daar staat een handleiding en die volgt men.

192
00:12:03.005 --> 00:12:07.010
Je gaat pas ingrijpen, dat staat letterlijk in de wet, als je boven de 10.000 vezels komt.

193
00:12:07.010 --> 00:12:10.023
Je hebt het niet begrepen als je een school sluit op 1300 vezels.

194
00:12:10.023 --> 00:12:14.007
We hebben een schadepost van 70.000 a 75.000 euro.

195
00:12:14.007 --> 00:12:18.015
En dat is aanzienlijk.

196
00:12:18.015 --> 00:12:23.000
Daar kunnen we meer dan een leerkracht een jaar voor betalen.

197
00:12:23.000 --> 00:12:28.001
Dat geld hadden we dus zinvoller kunnen inzetten dan nu.

198
00:12:28.001 --> 00:12:29.016
Geldverspilling en geen kennis van zaken.

199
00:12:29.016 --> 00:12:34.001
Asbestdeskundige Michel Baars ziet het keer op keer mis gaan.

200
00:12:34.001 --> 00:12:38.004
De basisschool in Escharen, het Martinuscollege in Stede Broec..

201
00:12:38.004 --> 00:12:41.002
en ook de flat in het Utrechtse Kanaleneiland.

202
00:12:41.002 --> 00:12:44.001
Er worden honderdduizenden, soms zelfs miljoenen euro's uitgegeven...

203
00:12:44.001 --> 00:12:47.014
die niet te herleiden zijn uit de feitelijke asbestsituatie.

204
00:12:47.014 --> 00:12:53.019
Met andere woorden: Dat had voor honderdduizenden euro's, soms miljoenen, minder gekund.

205
00:12:53.019 --> 00:12:58.003
Ook in Kanaleneiland wordt Baars gevraagd voor een second opinion.

206
00:12:58.003 --> 00:13:01.011
Zijn onderzoek zorgt ervoor dat de paniek verdwijnt.

207
00:13:01.011 --> 00:13:05.006
Maar het kwaad is al geschied. De flat is inmiddels ontruimd.

208
00:13:06.006 --> 00:13:09.019
Ik denk dat die druk uiteindelijk voor bestuurders alleen maar groter wordt.

209
00:13:09.019 --> 00:13:13.019
En de kans dat dit soort besluitvorming herhaald wordt, ook groter wordt.

210
00:13:13.019 --> 00:13:18.006
De kans dat je besluiten neemt op basis van de onjuiste risicoperceptie rondom asbest...

211
00:13:18.006 --> 00:13:23.003
en als gevolg daarvan veel geld uitgeeft.

212
00:13:23.021 --> 00:13:26.013
Vorige week, een flat in de Bijlmer.

213
00:13:26.013 --> 00:13:28.006
Een beschadigde asbestplaat wordt verwijderd.

214
00:13:28.006 --> 00:13:29.023
Het is een mogelijke besmettingshaard.

215
00:13:29.023 --> 00:13:32.020
Het wordt grondig ingepakt en afgespoeld.

216
00:13:32.020 --> 00:13:35.014
Een standaard asbestklus, vertellen de mannen.

217
00:13:35.014 --> 00:13:39.007
De kosten van het verwijderen van dit ene asbestplaatje: 1000 euro.

218
00:13:39.007 --> 00:13:41.018
En zo hebben ze er drie op een dag.

219
00:13:41.018 --> 00:13:45.007
Een ander bedrijf komt, na het opruimen, het balkon inspecteren.

220
00:13:45.007 --> 00:13:47.003
Er zijn geen sporen van asbestvezel.

221
00:13:47.003 --> 00:13:52.000
Is het probleem ook niet dat iedereen geld verdiend aan die hysterie rond asbest.

222
00:13:52.000 --> 00:13:54.005
U ook.

223
00:13:54.005 --> 00:13:56.011
Ja, dat zou je als probleem kunnen zien.

224
00:13:56.011 --> 00:14:00.007
Ik denk dat er zeker partijen zijn, die herken ik ook in de markt...

225
00:14:00.007 --> 00:14:05.018
die er blijkbaar een commerciele waarde uit halen om paniek te veroorzaken.

226
00:14:05.018 --> 00:14:07.014
We hebben ook een soort asbest-industrie gekregen.

227
00:14:09.011 --> 00:14:15.007
Een soort conglomeraat van deskundigen, ook wetenschappers, adviseurs, opruimbedrijven...

228
00:14:15.007 --> 00:14:17.021
die de hele dag alleen maar in asbest denken.

229
00:14:17.021 --> 00:14:23.001
Dat kun je ze niet kwalijk nemen, maar voor hen is meer veiligheid als maar minder asbest.

230
00:14:23.001 --> 00:14:28.011
Iemand anders moet er naar kijken en zeggen: Dit is wel genoeg.

231
00:14:28.011 --> 00:14:30.011
Dat geld besteden we nu aan iets heel anders.

232
00:14:30.011 --> 00:14:36.014
Dinsdag komt het evaluatierapport over Kanaleneiland.

233
00:14:36.014 --> 00:14:39.018
De deskundigen vinden dat de overheid die gelegenheid moet aangrijpen...

234
00:14:39.018 --> 00:14:42.012
om nu eens eindelijk duidelijk te maken dat het risico gewoon heel klein is.

235
00:14:42.012 --> 00:14:44.024
Zolang dat niet gebeurt, is het wachten op het volgende asbestdrama.

236
00:14:44.024 --> 00:14:47.007
Dan is er wat mij betreft maar 1 mogelijkheid:

237
00:14:47.007 --> 00:14:53.016
Meneer Cramer en regering samen moeten vastleggen dat het asbestbeleid in Nederland klaar is.

238
00:14:53.016 --> 00:14:57.003
Elke cent die je daar extra in steekt...

239
00:14:57.003 --> 00:15:02.007
kun je beter steken in veiligheidsbeleid op andere terreinen.

240
00:15:02.017 --> 00:15:06.024
De boodschap van deskundigen is helder: Hou op met die asbestgekte.

241
00:15:06.024 --> 00:15:11.023
Tegelijkertijd zit er in met name oude huizen nog wel steeds asbest.

242
00:15:11.023 --> 00:15:16.013
Als u wilt weten wat u daarmee kunt of moet doen, ga dan naar onze site.

243
00:15:16.013 --> 00:15:19.002
Kro.nl/brandpunt.

244
00:15:19.002 --> 00:15:22.001
Bij mij ligt het ook op de schuur. Ik laat het lekker liggen.

245
00:15:22.001 --> 00:15:25.021
Wat moet ik ermee? Geld uitgeven voor nieuwe platen?

246
00:15:50.015 --> 00:15:57.010
Vijf jaar geleden werden in Duisburg 6 Italianen, allemaal uit Calabrie, in ouderwetse maffiastijl omgelegd.

247
00:15:57.010 --> 00:16:02.009
Het bericht verdween uit het nieuws zoals het er ook was gekomen:

248
00:16:02.009 --> 00:16:04.001
Met veel onbeantwoorde vragen.

249
00:16:04.001 --> 00:16:06.023
Zoals bijvoorbeeld: Wat doet de Italiaanse maffia in Duitsland?

250
00:16:17.019 --> 00:16:21.013
Als elke moderne organisatie heeft ook de georganiseerde misdaad...

251
00:16:21.013 --> 00:16:23.014
het pad van de globalisering gekozen.

252
00:16:23.014 --> 00:16:27.010
En de maffia maakt gretig gebruik van de financiele en economische crisis...

253
00:16:27.010 --> 00:16:30.006
om zich als een kankergezwel in de economie te nestelen.

254
00:16:37.014 --> 00:16:42.002
Want de bergen misdaadgeld waar ze op zitten, zijn meer dan welkom in die tanende economie.

255
00:16:42.002 --> 00:16:46.023
De maffia heeft zich inmiddels in de economie ingevreten als een onvermijdelijke macht.

256
00:16:46.023 --> 00:16:49.001
Kijkt u naar een verslag van onze Franse collega's.

257
00:17:04.020 --> 00:17:07.014
We trekken naar Italie, de bakermat van de maffia.

258
00:17:07.014 --> 00:17:12.001
Meer dan waar ook in Europa is de misdaad hier geinfiltreerd in de economie.

259
00:17:12.001 --> 00:17:13.005
Onze eerste halte:

260
00:17:13.005 --> 00:17:17.010
De haven van Gioia Tauro in het zuiden, in Calabrie.

261
00:17:17.010 --> 00:17:22.013
De geboorteplaats van de moordenaars en de slachtoffers van het bloedbad in Duisburg.

262
00:17:22.013 --> 00:17:27.003
De haven van Gioa Tauro is de belangrijkste containerhaven van de Middellandse Zee.

263
00:17:27.003 --> 00:17:30.004
Hier worden jaarlijks nog altijd 3000 schepen...

264
00:17:30.004 --> 00:17:32.003
en 3 miljoen containers verwelkomt.

265
00:17:32.003 --> 00:17:34.009
Logisch dus dat de maffia zich hierop heeft gestort.

266
00:17:34.009 --> 00:17:38.000
Voor een criminele organisatie een strategische plaats...

267
00:17:38.000 --> 00:17:40.023
voor alle vormen van handel: in drugs, sigaretten, wapens.

268
00:17:40.023 --> 00:17:45.016
Hier waart de schaduw rond van de 'Ndrangheta, de Calabrische maffia.

269
00:17:57.012 --> 00:18:00.005
Er wordt zelfs gezegd dat de 'Ndrangheta een belasting heft...

270
00:18:00.005 --> 00:18:03.012
op elke container die in Gioia Tauro wordt gelost.

271
00:18:03.012 --> 00:18:05.002
Jaarlijks nemen de Italiaanse autoriteiten...

272
00:18:05.002 --> 00:18:08.010
tientallen tonnen namaakartikelen en smokkelwaar in beslag.

273
00:18:08.010 --> 00:18:12.019
De tweede helft van 2011 was al goed voor meer dan 1000 kilo cocaine.

274
00:18:51.022 --> 00:18:55.023
De 'Ndrangheta controleert niet slechts de grootste containerhaven van de Middellandse Zee.

275
00:18:55.023 --> 00:19:00.001
De Italiaanse maffia controleert hele sectoren van de Italiaanse economie.

276
00:19:15.010 --> 00:19:19.013
Niet alleen in Italie zitten maffia-organisaties die over de hele wereld opereren.

277
00:19:19.013 --> 00:19:25.008
Wereldwijd zijn criminele organisaties nog nooit zo rijk en machtig geweest als nu.

278
00:19:25.008 --> 00:19:29.006
Hun omzet, door smokkel, drugshandel, afpersing, mensenhandel, diefstal...

279
00:19:29.006 --> 00:19:31.021
en handel in gestolen goederen en vervalsen...

280
00:19:31.021 --> 00:19:37.008
is te vergelijken met die van de grootste multinationals ter wereld of zelfs van een land als Nederland.

281
00:19:37.008 --> 00:19:40.010
600 a 700 miljard per jaar.

282
00:19:57.017 --> 00:20:00.003
SPANNENDE MUZIEK

283
00:20:13.016 --> 00:20:15.020
Wanneer die kilogram coca...

284
00:20:15.020 --> 00:20:18.001
in de handen van een Colombiaanse drugshandelaar belandt...

285
00:20:18.001 --> 00:20:20.003
is de prijs ervan al vertienvoudigd.

286
00:20:20.003 --> 00:20:23.018
Hij is nu 15.000 euro waard.

287
00:20:24.000 --> 00:20:27.024
Via tussenpersonen wordt dezelfde kilo coca aan de 'Ndrangheta verkocht.

288
00:20:27.024 --> 00:20:33.000
De waarde ervan verdubbelt alweer: 30.000 euro.

289
00:20:33.016 --> 00:20:36.004
Daar wordt de coca behandeld en versneden.

290
00:20:36.004 --> 00:20:39.014
1 kilo coca is goed voor 4 kilo cocaine.

291
00:20:39.014 --> 00:20:43.003
Die cocaine wordt op de markt van Parijs, Milaan, ZÈurich...

292
00:20:43.003 --> 00:20:46.001
of Amsterdam verkocht voor 50.000 euro per kilo.

293
00:20:46.001 --> 00:20:51.022
50.000 euro x 4 = 200.000 euro voor 1200 euro aan cocabladeren.

294
00:20:51.022 --> 00:20:54.005
En dat geld wordt witgewassen.

295
00:21:08.017 --> 00:21:10.014
Door middel van clientelisme, corruptie en bedreiging...

296
00:21:10.014 --> 00:21:14.001
verstevigt de maffia haar macht en kan ze nog meer geld verdienen.

297
00:21:14.001 --> 00:21:18.000
Een goudmijn bij uitstek is sjoemelen met openbare aanbestedingen.

298
00:21:18.000 --> 00:21:21.006
Dit is de beruchte snelweg A3 in het zuiden van Italie...

299
00:21:21.006 --> 00:21:23.022
ook wel de weg van de schaamte genoemd.

300
00:21:23.022 --> 00:21:27.021
Er wordt al 20 jaar aan gewerkt en toch lijkt het meer een lokale weg.

301
00:21:27.021 --> 00:21:30.017
Op veel stukken is 70 de maximale snelheid.

302
00:21:30.017 --> 00:21:33.005
Voor de maffia is dit een kip met gouden eieren.

303
00:22:27.006 --> 00:22:28.008
Afvalmanagement.

304
00:22:28.008 --> 00:22:32.019
Ook een klassieke maffia-activiteit. Het is verboden afval te exporteren.

305
00:22:32.019 --> 00:22:37.005
Toch treffen we op een vuilnisbelt in Roemenie een Italiaanse handelaar in afval aan.

306
00:23:09.013 --> 00:23:14.001
Volgens Italiaanse onderzoeksjournalisten is de Italiaanse handelaar Sergio Pileri.

307
00:23:14.001 --> 00:23:19.014
Hij en zijn broers waren medewerkers van de oud-burgemeester van Palermo, Vito Ciancimino.

308
00:23:19.014 --> 00:23:21.019
Hier op beeld uit de jaren 70.

309
00:23:21.019 --> 00:23:25.003
Ciancimino was de eerste Italiaanse politicus die na 'n monsterproces...

310
00:23:25.003 --> 00:23:30.001
werd veroordeeld wegens banden met de Cosa Nostra, de Siciliaanse maffia.

311
00:23:30.001 --> 00:23:33.012
De mannen zijn van plan om met het afval elektriciteit op te wekken.

312
00:23:49.010 --> 00:23:53.020
Kunnen we daaruit afleiden dat de Roemeense stortplaats een facade is voor de handel in afval?

313
00:23:53.020 --> 00:23:56.014
En men daar bovendien Europese subsidies voor opstrijkt?

314
00:23:56.014 --> 00:24:00.014
Harde bewijzen zijn er niet, maar alles wijst in die richting.

315
00:24:00.014 --> 00:24:03.024
Het laat wel eens temeer zien hoe internationaal de maffia opereert.

316
00:24:27.018 --> 00:24:31.004
Er zijn telefoongesprekken opgenomen tussen maffiabazen en bankiers in Duitsland...

317
00:24:31.004 --> 00:24:37.007
waarin de maffia opdracht gaf al met al miljarden te investeren in de reguliere economie.

318
00:24:37.007 --> 00:24:40.014
Ze beleggen hun geld in van alles:

319
00:24:40.014 --> 00:24:44.006
onroerend goed, grond, hotels, restaurants, wegen, bouwprojecten.

320
00:24:44.006 --> 00:24:47.002
Er zijn niet alleen bankiers bij betrokken maar ook notarissen...

321
00:24:47.002 --> 00:24:50.016
advocaten, overheidsfunctionarissen en accountants.

322
00:25:24.016 --> 00:25:27.007
Witwassen is niet moeilijk.

323
00:25:27.007 --> 00:25:30.010
Crimineel geld wordt op een bankrekening gestort.

324
00:25:30.010 --> 00:25:33.017
In een kleinere hoeveelheid, om geen aandacht te trekken.

325
00:25:33.017 --> 00:25:36.007
Vervolgens wordt het tientallen keren per dag overgeboekt...

326
00:25:36.007 --> 00:25:39.007
naar allerlei rekeningen bij andere banken over de hele wereld.

327
00:25:39.007 --> 00:25:42.001
De herkomst van het geld valt dan niet meer te achterhalen.

328
00:25:42.001 --> 00:25:44.012
Vervolgens wordt het geinvesteerd in de reguliere economie.

329
00:26:39.023 --> 00:26:43.010
Martin Woods, een voormalig Scotland Yard agent, werkte bij Wachovia...

330
00:26:43.010 --> 00:26:46.003
de vierde bank in de Verenigde Staten.

331
00:26:46.003 --> 00:26:50.009
Hij werd klokkenluider in een van de grootste witwasschandalen in de geschiedenis.

332
00:26:50.009 --> 00:26:54.021
Het begon met zijn ontdekking van enorme hoeveelheden verdachte travellercheques...

333
00:26:54.021 --> 00:26:57.019
afkomstig van Mexicaanse wisselkantoren.

334
00:27:21.002 --> 00:27:23.022
De Amerikaanse autoriteiten zijn geinteresseerd in Wachovia...

335
00:27:23.022 --> 00:27:29.007
sinds in 2006 een vliegtuig vol cocaine in Mexico onderschept wordt.

336
00:27:29.007 --> 00:27:33.003
Want het vliegtuig blijkt gekocht te zijn via rekeningen bij Wachovia.

337
00:27:54.014 --> 00:27:57.010
Wachovia wordt onderzocht door de Amerikaanse justitie.

338
00:27:57.010 --> 00:28:00.018
Via de bank blijkt maar liefst 380 miljard dollar...

339
00:28:00.018 --> 00:28:04.018
van louche Mexicaanse wisselkantoren de economie ingepompt te zijn.

340
00:28:04.018 --> 00:28:08.023
Bijna een derde van de omvang van de hele Mexicaanse economie.

341
00:28:08.023 --> 00:28:12.007
In 2010 veroordeelt de Amerikaanse justitie de bank...

342
00:28:12.007 --> 00:28:14.014
maar die komt er vanaf met een boete van slechts 160 miljoen dollar.

343
00:28:14.014 --> 00:28:17.015
Niet eens 2% van de winst van de bank in het voorafgaande jaar.

344
00:28:50.019 --> 00:28:54.008
Klokkenluider Woods van de bank is dan allang ontslagen.

345
00:28:54.008 --> 00:28:58.007
Banken zijn er niet blij mee als ze openlijk geassocieerd worden met witwassen.

346
00:29:55.008 --> 00:30:00.002
Als we de dokters moeten geloven krijgen steeds meer kinderen er last van: ADHD.

347
00:30:00.002 --> 00:30:04.015
Inmiddels slikken 1 op de 20 kinderen medicijnen tegen ADHD.

348
00:30:04.015 --> 00:30:05.021
Het is een duivels dilemma.

349
00:30:05.021 --> 00:30:08.009
Ik had zoiets van: Laten we het proberen. Kijken of het werkt.

350
00:30:08.009 --> 00:30:11.000
Voor het eerst zijn alle onderzoeken op een rij gezet.

351
00:30:11.000 --> 00:30:13.024
En wat blijkt: Jonge kinderen krijgen zware medicijnen...

352
00:30:13.024 --> 00:30:17.007
waarvan de bijwerkingen op termijn onbekend zijn.

353
00:30:17.007 --> 00:30:20.006
En het effect nog altijd wordt betwijfeld.

354
00:30:20.006 --> 00:30:22.008
Waarom worden ze dan toch massaal voorgeschreven?

355
00:30:22.008 --> 00:30:26.000
Dat is een goede vraag.

356
00:30:26.000 --> 00:30:30.003
Maar spreken we met ouders, artsen en kinderen, horen we een veel positiever geluid.

357
00:30:30.003 --> 00:30:34.021
Ik was enorm veel rustiger. Echt heel kalm.

358
00:30:34.021 --> 00:30:40.007
Ik was er zeker bij gebaat doordat ik in de les rustiger was ik meer informatie tot me nam.

359
00:30:40.007 --> 00:30:43.019
KRO Brandpunt over medicijnen tegen ADHD.

360
00:30:43.019 --> 00:30:46.024
Chronische onzin of een noodzakelijk kwaad.

361
00:30:46.024 --> 00:30:48.019
Dat is ook precies het commentaar wat mensen zeggen.

362
00:30:48.019 --> 00:30:50.007
Laat hem dan een rondje rennen.

363
00:30:50.007 --> 00:30:52.011
Denk je dat ik dat al niet honderd miljoen keer heb gedaan?

364
00:30:52.011 --> 00:30:53.024
Dat is niet het probleem.

365
00:30:53.024 --> 00:30:56.010
Het probleem is dat het kind het druk heeft in zijn hoofd.

366
00:30:56.010 --> 00:30:58.009
En dat het nooit ophoudt.

367
00:31:00.007 --> 00:31:02.010
Net 15 jaar is hij, Alwin.

368
00:31:02.010 --> 00:31:05.012
Hij zit op de havo en houdt van computergames...

369
00:31:05.012 --> 00:31:08.009
Een doodnormale puber, maar niet helemaal.

370
00:31:08.009 --> 00:31:13.001
Toen hij een jaar of 5 was, merkte ik dat hij drukker was dan andere kinderen.

371
00:31:13.001 --> 00:31:15.011
Vanuit school kregen we het ook te horen.

372
00:31:15.011 --> 00:31:21.003
Maar toen dachten we niet gelijk aan ADHD.

373
00:31:21.003 --> 00:31:26.014
Dat is pas op de middelbare school naar voren gekomen.

374
00:31:26.014 --> 00:31:30.004
Op de middelbare school krijgt Alwin ineens veel meer huiswerk.

375
00:31:30.004 --> 00:31:32.011
En dan gaat het mis.

376
00:31:32.011 --> 00:31:35.007
Dan zit ik daar, maar dan ga ik eerst aan andere dingen denken...

377
00:31:35.007 --> 00:31:36.019
omdat ik er geen zin in heb.

378
00:31:36.019 --> 00:31:39.005
Dan denk ik: De tv staat nog aan en dan ga ik tv kijken.

379
00:31:39.005 --> 00:31:42.013
Of: Er staat een tv voor mijn neus, ik zet hem aan.

380
00:31:42.013 --> 00:31:45.012
Ik ga aan andere dingen denken.

381
00:31:45.012 --> 00:31:49.020
Andere mensen hebben zoiets van: Dit moet gebeuren, dus dat doe ik.

382
00:31:49.020 --> 00:31:53.012
Maar dat werkt bij mij niet. Dat lukt me niet.

383
00:31:53.012 --> 00:31:57.024
Deze week publiceert het geneesmiddelenbulletin een opzienbarend rapport.

384
00:31:57.024 --> 00:32:03.001
Het is onvoldoende onderzocht wat op lange termijn de gevolgen zijn...

385
00:32:03.001 --> 00:32:06.003
van het slikken van medicijnen tegen ADHD.

386
00:32:06.016 --> 00:32:11.000
Ik verbaas mij er over dat middelen die als sinds de jaren 30...

387
00:32:11.000 --> 00:32:16.006
van de vorige eeuw in de handel zijn dat die zo weinig goed zijn onderzocht.

388
00:32:16.006 --> 00:32:18.009
Met name op de lange termijn.

389
00:32:20.014 --> 00:32:22.004
Vroeger waren er ook drukke kinderen.

390
00:32:22.004 --> 00:32:25.014
Die lieten ze een extra rondje rennen op het schoolplein.

391
00:32:25.014 --> 00:32:29.003
Of ze kregen een corrigerende tik. Maar dat gebeurt niet meer.

392
00:32:29.003 --> 00:32:32.024
Nu hebben kinderen ADHD. Steeds vaker.

393
00:32:32.024 --> 00:32:35.022
Hoe kan dat eigenlijk?

394
00:32:36.011 --> 00:32:40.008
Door onderzoek weten we steeds meer over gedragsstoornissen bij kinderen.

395
00:32:40.008 --> 00:32:45.007
Door die toegenomen kennis zijn ouders en leerkrachten veel alerter en trekken eerder aan de bel.

396
00:32:45.007 --> 00:32:50.005
Maar er is nog een andere oorzaak, zegt Laura Batstra...

397
00:32:50.005 --> 00:32:52.016
die jarenlang werkte met ADHD-kinderen.

398
00:32:52.016 --> 00:32:56.016
We vragen steeds eerder van kinderen dat ze planmatig kunnen werken.

399
00:32:56.016 --> 00:32:58.016
Dat ze sociaal goed zijn.

400
00:32:58.016 --> 00:33:00.024
Dat ze hun emoties onder controle hebben.

401
00:33:00.024 --> 00:33:05.006
En dat ze nog bovengemiddeld scoren op CITO-toetsen.

402
00:33:05.006 --> 00:33:09.010
En niet alle kinderen lukt het om aan die hoge eisen te voldoen.

403
00:33:09.010 --> 00:33:13.015
Dus er is een groeiende groep kinderen, die kan niet aan die eisen voldoen.

404
00:33:13.015 --> 00:33:18.008
En die kinderen krijgen volgens Batstra te vaak het stempel ADHD.

405
00:33:18.008 --> 00:33:26.009
Wat we weten uit onderzoek, is dat 10 tot 30% van de kinderen ernstige problematiek hebben.

406
00:33:26.009 --> 00:33:32.016
Die andere 70 tot 90% heeft milde tot matige problematiek.

407
00:33:32.016 --> 00:33:38.008
Bij kinderen met milde tot matige problematiek zouden we heel goed kunnen beginnen...

408
00:33:38.008 --> 00:33:41.009
met ouderbegeleiding en leerkrachtbegeleiding...

409
00:33:41.009 --> 00:33:44.004
zonder gelijk een diagnose te stellen.

410
00:33:44.004 --> 00:33:52.020
Dan kunnen we bij een aantal van die 70 tot 90% kinderen een diagnose en medicatiegebruik voorkomen.

411
00:33:54.007 --> 00:33:56.010
Sjoerd is als jochie al heel druk.

412
00:33:56.010 --> 00:33:59.009
Op school moet hij vaak in de hoek staan.

413
00:33:59.009 --> 00:34:00.022
Ik begreep het nooit.

414
00:34:00.022 --> 00:34:03.020
Ze zeiden altijd tegen mij: Hij kan het wel, maar hij wil het niet.

415
00:34:03.020 --> 00:34:06.005
Dat was bij mij altijd de zin die werd gezegd.

416
00:34:06.005 --> 00:34:10.002
Dat begreep ik dan nooit, want...

417
00:34:10.002 --> 00:34:17.017
Ik had toen het gevoel van: Ik doe mijn best.

418
00:34:17.017 --> 00:34:20.011
Warrig, vaak gevaarlijk.

419
00:34:20.011 --> 00:34:21.020
Net op het randje.

420
00:34:21.020 --> 00:34:25.009
Dus vlak voor een auto...

421
00:34:25.009 --> 00:34:28.003
Ergens net niet van af vallen. Of net wel.

422
00:34:28.003 --> 00:34:30.013
Brand. Een aantal keer hebben we een brandje gehad...

423
00:34:30.013 --> 00:34:32.018
waar we wel heel snel achter waren.

424
00:34:32.018 --> 00:34:35.004
Maar omdat hij de lampen water gaf.

425
00:34:35.004 --> 00:34:38.021
Of alles had volgeplakt met vouwblaadjes, crepepapier.

426
00:34:38.021 --> 00:34:44.003
Dus het was chaotisch. Enorm chaotisch.

427
00:34:44.003 --> 00:34:47.023
Als hij 8 is, neemt zijn moeder hem uiteindelijk mee naar de kinderarts.

428
00:34:47.023 --> 00:34:51.002
Die constateert een duidelijk geval van ADHD.

429
00:34:51.002 --> 00:34:54.023
Sjoerd moet aan de pillen, anders gaat hij het niet redden.

430
00:34:54.023 --> 00:34:58.002
3 of 4 keer per dag een pil. Ik vond het echt afschuwelijk.

431
00:34:58.002 --> 00:35:00.022
Het idee, ik vond het echt verschrikkelijk.

432
00:35:00.022 --> 00:35:03.011
Wat gaf dan toch de doorslag om het wel te doen?

433
00:35:03.011 --> 00:35:06.017
We hebben alle voors en tegens afgewogen.

434
00:35:06.017 --> 00:35:09.017
Er is een zin, en die zal ik nooit vergeten.

435
00:35:09.017 --> 00:35:12.021
Dat de kinderarts tegen mij zei: Sjoerd gaat nu niet meekrijgen...

436
00:35:12.021 --> 00:35:17.022
niet opnemen wat hij nodig heeft om het later zelf te doen.

437
00:35:17.022 --> 00:35:20.021
Daar ben ik over na gaan denken. Die kwam binnen.

438
00:35:20.021 --> 00:35:24.008
Derk Birnie is kinderarts bij het ADHD-behandelcentrum.

439
00:35:24.008 --> 00:35:27.004
Hij schrijft dagelijks pillen voor aan kinderen.

440
00:35:27.004 --> 00:35:29.007
Omdat ze volgens hem werken.

441
00:35:29.007 --> 00:35:31.006
Daar zie je verbetering.

442
00:35:31.006 --> 00:35:34.021
Je ziet dat het minder wordt, de hyperactiviteit.

443
00:35:34.021 --> 00:35:38.008
En dat de volgehouden aandacht verbetert.

444
00:35:38.008 --> 00:35:42.007
Kinderen komen meer tot werken. Kunnen hun taken langer volhouden.

445
00:35:42.007 --> 00:35:44.024
En kunnen die ook beter afmaken. Gaan minder fouten maken.

446
00:35:44.024 --> 00:35:50.023
We konden opeens met z'n allen aan tafel redelijk normaal eten.

447
00:35:50.023 --> 00:35:52.015
Wat is normaal?

448
00:35:52.015 --> 00:35:56.009
Maar zonder bordreddende acties.

449
00:35:56.009 --> 00:36:01.009
Ja... Je kon tot Sjoerd doordringen.

450
00:36:01.009 --> 00:36:04.024
Sjoerd kon op school opeens opletten. Dat was een enorm verschil.

451
00:36:04.024 --> 00:36:08.023
Als je een vol hoofd hebt, heb je geen ruimte meer om te leren.

452
00:36:08.023 --> 00:36:12.000
Als je de medicijnen slikt, word je rustig.

453
00:36:12.000 --> 00:36:15.009
En heb je dus weer de mogelijkheid om te leren.

454
00:36:15.009 --> 00:36:18.016
Dus jij ging wel beter presteren? Ik ging beter presteren op school.

455
00:36:18.016 --> 00:36:22.003
Ouders, kinderen en artsen zeggen tegen ons...

456
00:36:22.003 --> 00:36:27.002
kinderen die die medicijnen slikken, die kunnen zich beter concentreren.

457
00:36:27.002 --> 00:36:29.009
En daarom verbeteren de leerprestaties ook.

458
00:36:29.009 --> 00:36:31.011
Klopt dat met onderzoek?

459
00:36:31.011 --> 00:36:35.006
In het onderzoek dat gepubliceerd is...

460
00:36:35.006 --> 00:36:43.002
komt over het algemeen een beeld naar voren dat er geen consistente verbetering is van leerprestaties.

461
00:36:43.002 --> 00:36:47.006
Je maakt van een havo-kind geen vwo-kind met die pillen? Nee.

462
00:36:47.006 --> 00:36:48.016
Dat is niet het geval.

463
00:36:48.016 --> 00:36:51.014
Althans, dat is niet aangetoond in de onderzoeken.

464
00:36:51.014 --> 00:36:52.017
Klopt dat?

465
00:36:52.017 --> 00:37:00.009
Dat klopt zeker niet helemaal.

466
00:37:00.009 --> 00:37:03.005
Er zijn een aantal onderzoeken waaruit wel degelijk blijkt...

467
00:37:03.005 --> 00:37:05.018
dat leerprestaties verbeteren.

468
00:37:05.018 --> 00:37:08.022
Er zijn kleine onderzoeken waarin effect is gevonden.

469
00:37:08.022 --> 00:37:13.021
Maar daar tegenover staan diverse onderzoeken waarin geen enkel effect is gevonden.

470
00:37:13.021 --> 00:37:16.021
Die het weer ontkrachten, eigenlijk. In feite wel, ja.

471
00:37:25.012 --> 00:37:28.013
Het eerste half jaar dat ik die medicatie slikte, ging het een stuk beter.

472
00:37:30.002 --> 00:37:34.006
Toen kon ik me beter concentreren. Cijfers gingen omhoog en zo.

473
00:37:34.006 --> 00:37:35.023
Dat was wel positief.

474
00:37:35.023 --> 00:37:38.022
Ikzelf vond het heel stil.

475
00:37:38.022 --> 00:37:41.000
Ik vond het ongezellig worden.

476
00:37:41.000 --> 00:37:46.015
Mijn emoties en hoe ik mezelf was, dat ging naar beneden...

477
00:37:46.015 --> 00:37:50.003
omdat ik heel rustig was. Ik praatte heel weinig.

478
00:37:50.003 --> 00:37:51.018
Terwijl dat niks voor mij is.

479
00:37:51.018 --> 00:37:54.004
Meer teruggetrokken.

480
00:37:54.004 --> 00:37:57.024
Hij zei: Een soort zombieachtig gevoel.

481
00:37:57.024 --> 00:38:05.005
Er is onvoldoende gekeken naar wat die bijwerkingen nu zijn na langdurig gebruik.

482
00:38:05.005 --> 00:38:08.007
Er zijn een heleboel onderzoeken bekend, ontzettend veel, 20, 30, 40.

483
00:38:09.014 --> 00:38:12.007
Daar is iedereen het over eens, wat er gebeurt als je niet behandelt.

484
00:38:12.007 --> 00:38:17.009
Dan gaat het niet goed. Er is 45% schooluitval.

485
00:38:17.009 --> 00:38:20.003
45%, dat is heel veel.

486
00:38:24.018 --> 00:38:28.021
Ouders en kinderen die nu voor de keuze staan, pillen of niet, lijken op zichzelf aangewezen.

487
00:38:28.021 --> 00:38:34.009
Want de deskundigen zijn het op dit moment vooral oneens over die medicijnen.

488
00:38:34.009 --> 00:38:37.015
Een verontrustend gegeven. Alwin is er inmiddels mee gestopt.

489
00:38:37.015 --> 00:38:39.024
Hij voelde zich een zombie.

490
00:38:39.024 --> 00:38:43.011
Ook al gingen de prestaties omhoog, hoe ik zelf was...

491
00:38:43.011 --> 00:38:46.024
ook tegenover mijn vrienden, ging naar beneden.

492
00:38:46.024 --> 00:38:51.001
Ik had zoiets van: School is belangrijk, maar zonder vrienden kom je ook nergens.

493
00:38:51.001 --> 00:38:53.007
Ook Sjoerd is gestopt na 10 jaar slikken.

494
00:38:53.007 --> 00:38:58.004
Nu kan hij zonder, maar hij heeft de pillen als zijn redding ervaren.

495
00:38:58.004 --> 00:39:03.003
Dit was vroeger ook al. Dit was 30, 40 jaar geleden ook al.

496
00:39:03.003 --> 00:39:06.012
Maar die jongens, dat werden criminelen. Dat werd probleemjeugd.

497
00:39:06.012 --> 00:39:11.002
Dat werden bendes. Die waren er toen ook al.

498
00:39:11.002 --> 00:39:18.000
Nu hebben die jongens wel een kans om zich te ontwikkelen, naar school te gaan en een baan te krijgen.

499
00:39:18.000 --> 00:39:19.024
Jongens zoals jij? Jongens zoals ik.

500
00:39:23.015 --> 00:39:28.020
Twijfelt u of uw kind ADHD heeft, kijk dan voor tips van deskundigen op www.kro.nl/brandpunt.

501
00:39:30.021 --> 00:39:38.016
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

