WEBVTT

1
00:00:01.011 --> 00:00:03.011
888

2
00:00:03.016 --> 00:00:06.017
Twee sprekers vertellen hun persoonlijk verhaal.

3
00:00:06.022 --> 00:00:11.004
Op het onderduikadres van mijn vader werd eind mei een brief bezorgd.

4
00:00:11.009 --> 00:00:14.016
Gedateerd: 18 mei 1943.

5
00:00:14.021 --> 00:00:20.000
Die heeft mijn moeder, tussen de houten spleten van de wagon, naar buiten gegooid.

6
00:00:20.005 --> 00:00:23.017
Gebeurtenissen die hun leven volledig hebben veranderd.

7
00:00:23.022 --> 00:00:26.013
Ik vertelde die psycholoog gelijk...

8
00:00:26.018 --> 00:00:31.004
dat ik m'n borsten wilde weg laten halen als zou blijken dat ik draagster was.

9
00:00:31.009 --> 00:00:34.010
Moed, doorzetten. En vooral nooit opgeven.

10
00:00:34.015 --> 00:00:37.018
We zitten met een gezellig clubje bij elkaar.

11
00:00:37.023 --> 00:00:42.003
En we moeten allemaal flink zijn. Het is een afscheidsbrief.

12
00:00:43.003 --> 00:00:46.011
Samen de kracht vinden om te blijven vechten voor het leven.

13
00:00:46.016 --> 00:00:50.009
'Volgens mij is de ware held van het verhaal je vader.'

14
00:00:50.014 --> 00:00:56.018
En daar heeft ze wel gelijk in. Mijn vader is mijn vader en mijn moeder in EEN. Hij is er altijd.

15
00:00:57.000 --> 00:01:01.006
Inspirerende verhalen door bijzondere mensen.

16
00:01:01.011 --> 00:01:04.006
EEN op de acht vrouwen krijgt borstkanker.

17
00:01:04.011 --> 00:01:09.005
In de familie van Nicky Westerhof komt al in drie opeenvolgende generaties borstkanker voor.

18
00:01:09.010 --> 00:01:14.012
Zelf weet ze al op jonge leeftijd dat ze ook drager kan zijn van het erfelijke gen.

19
00:01:14.017 --> 00:01:19.022
Als haar moeder aan de gevolgen van kanker overlijdt, besluit Nicky zich te laten testen.

20
00:01:20.002 --> 00:01:22.020
De uitslag is onverbiddelijk.

21
00:01:23.000 --> 00:01:27.002
Nicky komt tot een ingrijpend en vooral moedig besluit.

22
00:01:27.007 --> 00:01:29.018
Een besluit om te overleven.

23
00:01:29.023 --> 00:01:32.007
MUZIEK

24
00:01:40.022 --> 00:01:44.013
Al drie generaties zijn wij genetisch bepaald met borstkanker.

25
00:01:44.018 --> 00:01:47.006
En ik heb drie dochters. Hm. Hm.

26
00:01:47.011 --> 00:01:49.017
Dat is moeilijk.

27
00:01:52.014 --> 00:01:56.019
Als je draagster bent van het erfelijk borstkankergen BRCA1...

28
00:01:56.024 --> 00:02:01.016
dan is op papier je kans op borstkanker tussen de 60 en 85%.

29
00:02:01.021 --> 00:02:06.003
In mijn familie is het echter zo dat alle vrouwen die draagster zijn..

30
00:02:06.008 --> 00:02:10.001
op jonge leeftijd een agressieve vorm van borstkanker kregen.

31
00:02:10.006 --> 00:02:15.017
Mijn oma overleed in 1985 aan de uitzaaiingen van borstkanker. Ik was toen negen maanden oud.

32
00:02:15.022 --> 00:02:19.000
En in 1998 kreeg ook mijn moeder borstkanker.

33
00:02:19.005 --> 00:02:24.013
Ze konden toen nog niet vaststellen dat de borstkanker die bij ons in de familie voorkwam erfelijk was...

34
00:02:24.018 --> 00:02:30.010
maar er bestonden wel vermoedens. En er is een foto van een paar uurtjes na mijn geboorte...

35
00:02:30.015 --> 00:02:33.006
waar m'n moeder, m'n oma en ik op staan.

36
00:02:33.011 --> 00:02:38.013
Mijn oma was de oudste van 't gezin, mijn moeder is de oudste en ook ik ben de oudste.

37
00:02:38.018 --> 00:02:44.013
Mijn oma vocht op dat moment al tegen uitzaaiingen in haar longen.

38
00:02:44.018 --> 00:02:48.019
En ik heb me zo vaak afgevraagd als ik naar deze foto kijk...

39
00:02:48.024 --> 00:02:52.006
wat ze gedacht zou hebben toen ik in haar armen lag.

40
00:02:52.011 --> 00:02:54.024
Mijn moeder heeft ook altijd het gevoel gehad...

41
00:02:55.004 --> 00:02:58.015
dat borstkanker als het zwaard van Damocles boven het hoofd hing.

42
00:02:58.020 --> 00:03:05.011
En nadat mijn moeder borstkanker kreeg, werd haar borst geamputeerd en heeft ze een chemokuur ondergaan.

43
00:03:05.016 --> 00:03:09.015
En het jaar daarop werd op basis van gen-onderzoek vastgesteld...

44
00:03:09.020 --> 00:03:12.024
dat bij ons in de familie sprake is van het BRCA1-gen.

45
00:03:13.004 --> 00:03:18.006
In die periode heeft mijn moeder besloten om haar andere borst preventief weg te halen.

46
00:03:18.011 --> 00:03:21.012
Het leek daarna heel goed met haar te gaan.

47
00:03:21.017 --> 00:03:26.022
Ze had het gevoel dat ze een nieuwe toekomst tegemoet trad...

48
00:03:27.002 --> 00:03:30.013
maar uiteindelijk ging het in september 2002 mis.

49
00:03:30.018 --> 00:03:35.008
Ze kreeg veel last van hoofdpijnen, had veel moeite met spreken.

50
00:03:35.013 --> 00:03:38.017
Ze bleek negen hersentumoren te hebben.

51
00:03:38.022 --> 00:03:42.013
Dat was een uitzaaiing van de borstkanker van 1998.

52
00:03:42.018 --> 00:03:46.022
Ze kreeg op dat moment nog een levensverwachting mee van hooguit zes maanden.

53
00:03:47.002 --> 00:03:53.005
En dat zijn er uiteindelijk nog 18 geworden, die we ontzettend intens met elkaar beleefd hebben.

54
00:03:53.010 --> 00:03:58.024
Samen met mijn vader, twee zusjes, vrienden en familie hebben we voor mijn moeder kunnen zorgen...

55
00:03:59.004 --> 00:04:02.013
zodat ze thuis kon blijven en thuis kon sterven.

56
00:04:02.018 --> 00:04:09.002
Mijn moeder is 46 jaar geworden en ze liet niet alleen mijn vader achter, maar ook drie dochters...

57
00:04:09.007 --> 00:04:11.022
van 19, 18 en 15 jaar.

58
00:04:12.002 --> 00:04:15.020
In 2005, een jaar na het overlijden van mijn moeder...

59
00:04:16.000 --> 00:04:20.013
had ik het gevoel dat ik heel graag wilde weten of ik dat gen ook droeg.

60
00:04:20.018 --> 00:04:24.000
Intuitief voelde ik wel dat ik draagster was...

61
00:04:24.005 --> 00:04:29.010
hoewel dat nergens op gebaseerd is, omdat dat voor elk kind 50% is.

62
00:04:29.015 --> 00:04:36.001
In het begin waren artsen best wel terughoudend om die testen te doen, omdat ik pas 20 jaar was.

63
00:04:36.006 --> 00:04:39.013
Daarom moest ik enkele gesprekken voeren met een psycholoog...

64
00:04:39.018 --> 00:04:44.006
zodat zij kon vaststellen of ik in staat was om een weloverwogen beslissing te nemen...

65
00:04:44.011 --> 00:04:47.024
en of ik in staat was de consequenties daarvan te overzien.

66
00:04:48.004 --> 00:04:51.009
Ik vertelde die psycholoog gelijk...

67
00:04:51.014 --> 00:04:55.024
dat ik mijn borsten wilde weg laten halen als zou blijken dat ik draagster was.

68
00:04:56.004 --> 00:04:58.022
En dat was voor mij ZO'N logische keuze.

69
00:04:59.002 --> 00:05:03.022
Maar ik heb geleerd dat dat wel heel nadrukkelijk MIJN keuze is...

70
00:05:04.002 --> 00:05:09.013
maar dat dat absoluut niet de weg is die andere vrouwen in mijn situatie ook inslaan.

71
00:05:10.013 --> 00:05:13.018
Toen Nicky zei dat ze wilde laten testen...

72
00:05:13.023 --> 00:05:16.007
of ze draagster was van het gen...

73
00:05:16.012 --> 00:05:18.022
was ik zelf net in Amerika geweest.

74
00:05:19.002 --> 00:05:22.002
Het was vrij kort na het overlijden van Els.

75
00:05:22.007 --> 00:05:25.019
Nicky wilde zekerheid. Dat zocht ze al lange tijd.

76
00:05:25.024 --> 00:05:27.011
En, eh...

77
00:05:27.016 --> 00:05:30.019
Dus dat was eigenlijk een moment van...

78
00:05:30.024 --> 00:05:32.024
Een nieuwe fase in ons leven.

79
00:05:33.004 --> 00:05:36.016
En, ehm... Ik heb haar daarin gesupport.

80
00:05:36.021 --> 00:05:41.007
Ik zei: Als je het wil weten, en je weet ook wat je ermee wil doen...

81
00:05:41.012 --> 00:05:43.022
dan is het goed.

82
00:05:44.002 --> 00:05:46.002
En dan gaan we dat traject in.

83
00:05:47.017 --> 00:05:51.008
Uiteindelijk bleek op 31 januari 2006 inderdaad...

84
00:05:51.013 --> 00:05:54.014
dat ik dus draagster ben van het BRCA1-gen.

85
00:05:54.019 --> 00:06:00.024
En ook al verwacht je zo'n uitslag, op het moment dat je dat zwart op wit op papier krijgt...

86
00:06:01.004 --> 00:06:06.007
dan voelt het toch anders. Heel onwerkelijk en ook heel angstig.

87
00:06:06.012 --> 00:06:10.000
Artsen blijken in die periode heel terughoudend te zijn.

88
00:06:10.005 --> 00:06:12.019
Ze vinden me in veel gevallen te jong.

89
00:06:12.024 --> 00:06:16.000
'We snijden liever niet in gezond vlees.'

90
00:06:16.005 --> 00:06:19.023
Dan moest ik keer op keer uitleggen dat ik het niet zag als gezond.

91
00:06:20.003 --> 00:06:23.012
Er zat nu nog geen kanker in, maar als ik niets zou doen...

92
00:06:23.017 --> 00:06:27.001
zou het een paar jaar later misschien wel zo zijn.

93
00:06:27.006 --> 00:06:31.009
Het is ingrijpend, maar het is uiteindelijk mijn leven, mijn lijf.

94
00:06:31.014 --> 00:06:34.004
En dat is voor mij waar het om draait.

95
00:06:34.009 --> 00:06:39.010
Uiteindelijk kwamen we bij een arts in Rotterdam. Na het aanhoren van mijn verhaal zei hij:

96
00:06:39.015 --> 00:06:43.003
'Dat snap ik. Dat gaan we doen.' Ik dacht: wat een held!

97
00:06:43.008 --> 00:06:46.013
Want hij heeft het begrepen, hij ging het doen.

98
00:06:46.018 --> 00:06:50.003
Vaak zeggen mensen: Kanker heb je niet alleen, kanker heb je samen.

99
00:06:50.008 --> 00:06:53.020
En het BRCA1-gen heb je ook niet alleen. Het treft iedereen.

100
00:06:54.000 --> 00:06:58.013
Niet alleen m'n moeder, maar ook m'n vader. Niet alleen mij, maar ook m'n zusjes.

101
00:06:58.018 --> 00:07:01.010
En de hele familie staat op dat moment op z'n kop.

102
00:07:01.015 --> 00:07:05.005
Ik heb twee zusjes. Zij zijn eigenlijk m'n alles.

103
00:07:05.010 --> 00:07:09.013
Vroeger maakten we soms ruzie, zoals kleine meisjes dat kunnen doen.

104
00:07:09.018 --> 00:07:13.000
Maar we hebben ook al heel jong geleerd wat het betekent...

105
00:07:13.005 --> 00:07:16.005
om iemand van wie je zielsveel houdt te verliezen.

106
00:07:16.010 --> 00:07:20.012
En dat heeft ons ook gemaakt tot de vrouwen die we vandaag zijn.

107
00:07:20.017 --> 00:07:23.020
We hebben hetzelfde meegemaakt en we zijn alle drie...

108
00:07:24.000 --> 00:07:27.010
ieder op onze eigen manier, ook wel een product van haar opvoeding.

109
00:07:27.015 --> 00:07:30.017
En hoe ouder we worden, hoe meer we op elkaar...

110
00:07:30.022 --> 00:07:33.007
en ook wel op mijn moeder lijken.

111
00:07:33.012 --> 00:07:36.014
Els runde alles. Die regelde alles.

112
00:07:36.019 --> 00:07:39.023
Ik was veel aan het vergaderen. Overdag, 's avonds.

113
00:07:40.003 --> 00:07:44.016
Ten tijde van het ziekteproces van Els is dat veranderd.

114
00:07:44.021 --> 00:07:49.019
Ik heb heel veel, samen met de kinderen en goede vrienden, voor Els gezorgd.

115
00:07:49.024 --> 00:07:53.013
Je realiseert je dan dat er meer is dan werk alleen.

116
00:07:53.018 --> 00:07:57.022
En na het overlijden van Els heb ik met de meiden...

117
00:07:58.002 --> 00:08:03.004
Ja, je bent een hecht team. Alles wat je meegemaakt hebt.

118
00:08:03.009 --> 00:08:07.001
Ik denk dat ik veel toegankelijker ben geworden.

119
00:08:07.006 --> 00:08:10.014
Misschien wel veel aardiger, veel opener.

120
00:08:10.019 --> 00:08:15.011
Maar ik beschouw mezelf niet zozeer als vader, hoewel ik dat wel ben.

121
00:08:15.016 --> 00:08:19.000
Ik ben echt een maatje met alle drie m'n dochters.

122
00:08:19.005 --> 00:08:22.004
Vroeger was dat wel anders.

123
00:08:22.009 --> 00:08:25.022
Toen was ik echt een vader, die soms heel streng was.

124
00:08:26.002 --> 00:08:30.013
Dat hoort bij het vaderschap. Maar nu zijn we maatjes van elkaar.

125
00:08:32.017 --> 00:08:38.009
Ook voor mijn vader is borstkanker ongewild de rode draad van zijn leven geworden.

126
00:08:38.014 --> 00:08:42.023
Ik heb over mijn verhaal een boek geschreven: Dansen op een zijden draad.

127
00:08:43.003 --> 00:08:46.006
Iemand die het boek gelezen had, zei tegen me:

128
00:08:46.011 --> 00:08:51.022
Jouw moeder was echt een held, maar volgens mij is de ware held van het verhaal je vader.

129
00:08:52.002 --> 00:08:58.011
En daar heeft ze wel gelijk in. Mijn vader is mijn vader en mijn moeder in EEN. Hij is er altijd.

130
00:08:58.016 --> 00:09:01.001
Of we nou ziekenhuis in en uit gaan.

131
00:09:01.006 --> 00:09:04.024
Maar gelukkig vieren we met elkaar ook de leuke momenten.

132
00:09:05.004 --> 00:09:10.016
Inmiddels is mijn vader gelukkig met een nieuwe vrouw, Yvonne. En dat geluk, de liefde weer vinden...

133
00:09:10.021 --> 00:09:13.016
dat hebben we hem allemaal enorm gegund.

134
00:09:13.021 --> 00:09:19.001
Zonder dat we mijn moeder vergeten, want daar is echt geen sprake van.

135
00:09:19.006 --> 00:09:23.016
Maar mijn vader geniet van het leven, samen met Yvonne.

136
00:09:23.021 --> 00:09:25.008
En dat maakt me blij.

137
00:09:25.013 --> 00:09:29.014
Voor zijn meiden is voor mijn vader niets goed genoeg.

138
00:09:29.019 --> 00:09:34.005
Hij vertelt altijd apetrots aan een ieder die het wil weten.

139
00:09:34.010 --> 00:09:38.019
Soms kom ik een vreemde tegen die dan iets over mij vertelt...

140
00:09:38.024 --> 00:09:41.002
en dan zeg ik: Hoe weet je dat?

141
00:09:41.007 --> 00:09:45.015
'Ja, dat vertelde je vader.' Dus zo gaat dat dan bij ons.

142
00:09:45.020 --> 00:09:49.006
Uiteindelijk ben ik op 17 april 2007 opgenomen...

143
00:09:49.011 --> 00:09:53.009
in het Erasmus MC in Rotterdam. En de volgende dag ben ik geopereerd.

144
00:09:53.014 --> 00:09:56.017
Mijn borsten zijn preventief weggehaald...

145
00:09:56.022 --> 00:10:02.003
en daar heb ik twee nieuwe exemplaren met vetweefsel uit mijn bovenbenen voor teruggekregen.

146
00:10:02.008 --> 00:10:06.008
De operatie duurde acht uur. Ze hebben eerst m'n tepel weggehaald.

147
00:10:06.013 --> 00:10:10.021
Via het ontstane gat hebben ze het borstklierweefsel weggehaald...

148
00:10:11.001 --> 00:10:13.020
en het vetweefsel uit m'n benen weer teruggezet.

149
00:10:14.000 --> 00:10:19.000
Een aantal maanden later hebben ze ook een tepel gereconstrueerd en die voorzien van tatoeages...

150
00:10:19.005 --> 00:10:20.024
zodat het net echt lijkt.

151
00:10:21.004 --> 00:10:25.011
En het voelde zowel letterlijk als figuurlijk als de kers op de taart.

152
00:10:25.016 --> 00:10:29.021
Maar de dagen voor de operatie waren vreselijk.

153
00:10:30.001 --> 00:10:34.015
Ik heb oprecht nooit EEN seconde getwijfeld over m'n keuze...

154
00:10:34.020 --> 00:10:38.008
maar heel kort voor de operatie ging ik me afvragen:

155
00:10:38.013 --> 00:10:40.004
Wat staat me te wachten?

156
00:10:40.009 --> 00:10:44.013
Ik realiseerde me toen pas voor de volle 100% wat me te wachten stond.

157
00:10:44.018 --> 00:10:47.008
En: Wat als ik het resultaat niet mooi vind?

158
00:10:47.013 --> 00:10:51.020
Wat als degene met wie ik toen een relatie had, me daarna niet meer mooi zou vinden?

159
00:10:52.000 --> 00:10:55.002
Ik miste m'n moeder, die als EEN van de weinigen wist...

160
00:10:55.007 --> 00:10:58.013
hoe het is om wakker te worden zonder je eigen borsten.

161
00:10:58.018 --> 00:11:02.008
Maar mijn kans op borstkanker is door deze operatie...

162
00:11:02.013 --> 00:11:06.003
voor mijn gevoel gedaald van 100% naar 1 of 2%.

163
00:11:06.008 --> 00:11:11.006
Dus voor mij zeker de moeite waard. Het verschil tussen leven en dood.

164
00:11:11.011 --> 00:11:16.017
Vanaf mijn 35e heb ik ook een verhoogd risico op eierstokkanker.

165
00:11:16.022 --> 00:11:23.001
En waar je artsen nooit zullen adviseren om je borsten weg te laten halen, dat is je eigen keuze...

166
00:11:23.006 --> 00:11:27.003
zitten ze daar wat betreft de eierstokken wel anders in.

167
00:11:27.008 --> 00:11:30.002
Dan is het wel het strikte advies...

168
00:11:30.007 --> 00:11:33.018
om die rond je 35e wel te laten verwijderen.

169
00:11:33.023 --> 00:11:39.005
Maar ja, als je 28 bent en de liefde van je leven nog niet bent tegengekomen...

170
00:11:39.010 --> 00:11:44.013
maar wel heel graag moeder wil worden, dan is dat soms best lastig.

171
00:11:44.018 --> 00:11:51.002
Mijn leven is top, maar je wordt er toch mee geconfronteerd dat je niet alle tijd van de wereld hebt.

172
00:11:51.007 --> 00:11:54.012
Soms voelt het als een bepaalde vorm van haast.

173
00:11:54.017 --> 00:11:58.007
En toch geniet ik optimaal van het leven. Ik heb m'n eigen bedrijfje...

174
00:11:58.012 --> 00:12:01.006
en werk als coordinator in het Adamas Inloophuis.

175
00:12:01.011 --> 00:12:05.014
Dat is een inloophuis voor mensen met kanker en hun naasten.

176
00:12:05.019 --> 00:12:10.009
Een mooie plaats om te zijn en voor mensen een verschil te kunnen maken.

177
00:12:10.014 --> 00:12:13.019
Nicky is echt heel goed in de dingen die ze doet.

178
00:12:13.024 --> 00:12:16.002
Ik hoop dat ze weer geluk vindt.

179
00:12:16.007 --> 00:12:20.001
Ze heeft lange tijd een relatie gehad. Ze wil graag kinderen.

180
00:12:20.006 --> 00:12:25.020
Daar heeft ze ook weer allerlei zaken voor op de rails gezet, want Nicky organiseert de dingen wel.

181
00:12:26.000 --> 00:12:29.022
En ik hoop dat ze in dat opzicht heel veel geluk vindt...

182
00:12:30.002 --> 00:12:34.015
en dat op dat punt ook haar dromen uit gaan komen. Dat wens ik 'r toe.

183
00:12:34.020 --> 00:12:37.011
MUZIEK

184
00:12:37.016 --> 00:12:42.005
Karin Bloemen zingt een prachtig lied over de dag waarop je moeder sterft.

185
00:12:42.010 --> 00:12:45.014
De dag waarna je nooit meer kind zult zijn.

186
00:12:45.019 --> 00:12:48.010
Ik mis mijn moeder nog steeds elke dag.

187
00:12:48.015 --> 00:12:52.001
Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik even aan haar denk.

188
00:12:52.006 --> 00:12:54.006
Ze leeft altijd in mij door.

189
00:12:54.011 --> 00:12:59.013
EEN van de belangrijkste redenen om mijn boek, 'Dansen op een zijden draad', af te maken...

190
00:12:59.018 --> 00:13:03.016
is om vast te leggen wie ze was, waar ze voor gevochten heeft.

191
00:13:03.021 --> 00:13:07.019
Hopelijk is ze trots dat het er nu is. Ik ben sowieso trots op haar.

192
00:13:07.024 --> 00:13:12.013
Dat ik zoveel van haar heb mogen leren in de korte tijd die we samen hadden.

193
00:13:12.018 --> 00:13:16.013
En dat ze me echt heeft laten zien wat het leven liefhebben is.

194
00:13:16.018 --> 00:13:21.013
En dat zij mijn moeder is en ik haar dochter ben. Voor altijd, ook al is ze niet meer hier.

195
00:13:21.018 --> 00:13:24.015
MUZIEK VAN LIESBETH LIST: HEB HET LEVEN LIEF

196
00:13:24.020 --> 00:13:29.008
*Zet een streep door het verleden

197
00:13:30.014 --> 00:13:33.012
*Heb het leven lief

198
00:13:33.017 --> 00:13:37.014
*Als de stormwind gromt en als de lente komt

199
00:13:37.019 --> 00:13:40.010
*En verberg je niet

200
00:13:40.015 --> 00:13:44.018
*Als de regen valt en als de donder knalt

201
00:13:44.023 --> 00:13:47.018
*Zing het hoogste lied

202
00:13:47.023 --> 00:13:51.018
*Vlieg in vogelvlucht door de blauwe lucht

203
00:13:51.023 --> 00:13:54.010
*Heb het leven lief

204
00:13:54.015 --> 00:13:58.003
*En wees niet bang*

205
00:14:00.007 --> 00:14:02.011
Mooi. Bedankt.

206
00:14:10.005 --> 00:14:13.021
Jeetje, Nicky! Ik denk dat veel mensen dat nu denken.

207
00:14:14.001 --> 00:14:16.010
Wat een verhaal.

208
00:14:16.015 --> 00:14:18.020
En zeker met mama op het eind. Ja.

209
00:14:19.000 --> 00:14:22.006
En wees niet bang. Wees niet bang.

210
00:14:22.011 --> 00:14:23.023
Ben jij bang?

211
00:14:24.003 --> 00:14:25.015
Soms wel, ja.

212
00:14:25.020 --> 00:14:28.009
Als je 27 bent en de gynaecoloog zegt:

213
00:14:28.014 --> 00:14:32.024
Als je moeder wil worden, kun je dat beter zo snel mogelijk doen.

214
00:14:33.004 --> 00:14:35.008
Ze controleren niet tot je 35e.

215
00:14:35.013 --> 00:14:40.009
Het is niet de bedoeling dat je na zo'n operatie toch nog ziek wordt door dat andere stuk.

216
00:14:40.014 --> 00:14:47.010
Dus soms ben ik wel bang, maar ik probeer dat een plek te geven, want anders kun je daar niet mee leven.

217
00:14:47.015 --> 00:14:50.014
Je zei dat je een vriendje had toentertijd.

218
00:14:50.019 --> 00:14:55.004
Duurde het lang voordat je zeker genoeg van jezelf was met je nieuwe lichaam...

219
00:14:55.009 --> 00:14:58.015
en voordat je aanraking toeliet?

220
00:14:58.020 --> 00:15:00.023
Niet toen ik in een relatie zat.

221
00:15:01.003 --> 00:15:05.009
Ik had toen ook het idee dat ik met deze man 80 zou worden.

222
00:15:05.014 --> 00:15:07.015
En het is nog steeds een schat.

223
00:15:07.020 --> 00:15:11.008
En wat ik ook heel bijzonder aan hem vind, is dat hij mij...

224
00:15:11.013 --> 00:15:14.011
voor de operatie geen ander mens vond dan daarna.

225
00:15:14.016 --> 00:15:20.020
We hebben daar in alle openheid met elkaar over gesproken. En ik vond dat verder niet lastig.

226
00:15:21.000 --> 00:15:26.004
Maar toen de relatie over ging, kwam wel het moment dat ik dacht: en nu?

227
00:15:26.009 --> 00:15:31.013
Want als je in de kroeg staat, of je hebt gedatet met iemand...

228
00:15:31.018 --> 00:15:34.023
en je denkt 'wie weet', ga je dat dan vertellen?

229
00:15:35.003 --> 00:15:38.023
Want je kunt wel zien dat er iets niet helemaal klopt...

230
00:15:39.003 --> 00:15:41.015
maar ik heb wel twee nieuwe borsten.

231
00:15:41.020 --> 00:15:47.019
Toen vond ik dat heel moeilijk, maar als je een aantal keer ziet dat dat geen probleem hoeft te zijn...

232
00:15:47.024 --> 00:15:50.015
dan krijg je daar wel weer zelfvertrouwen van.

233
00:15:50.020 --> 00:15:55.002
Ik heb dat gat in zelfvertrouwen meer gehad toen m'n relatie over ging.

234
00:15:55.007 --> 00:15:57.007
En dat vond ik ook moeilijk.

235
00:15:57.012 --> 00:16:00.017
Maar nu gaat het... Het gaat goed, hoor. Ja.

236
00:16:00.022 --> 00:16:05.023
En mannen zijn heel ruimdenkend, dus komt goed. Er is genoeg ander leuks.

237
00:16:06.003 --> 00:16:08.003
Dank je wel. APPLAUS

238
00:16:13.023 --> 00:16:16.004
Zo. Zo.

239
00:16:16.009 --> 00:16:18.011
Hoe vond je het? Ja, leuk.

240
00:16:18.016 --> 00:16:20.019
Leuk? Ja, ik vond het echt leuk.

241
00:16:20.024 --> 00:16:24.012
Omdat je ziet dat mensen luisteren naar wat je zegt...

242
00:16:24.017 --> 00:16:28.021
en dat ze soms knikken en soms moeilijk kijken. Dat er emotie is.

243
00:16:29.001 --> 00:16:31.009
Wat gaf jou de zekerheid...

244
00:16:31.014 --> 00:16:33.022
om deze beslissing te nemen?

245
00:16:34.002 --> 00:16:39.024
Waaraan merkte je dat? Ik heb nooit een binding met mijn borsten gehad.

246
00:16:40.004 --> 00:16:43.021
Toen mijn moeder voor het eerst ziek werd, was ik 14, kreeg ik net borsten.

247
00:16:44.001 --> 00:16:47.015
Voor mij stonden borsten meer symbool voor een zieke moeder...

248
00:16:47.020 --> 00:16:50.010
en uiteindelijk een moeder die dood ging.

249
00:16:50.015 --> 00:16:55.018
Ik had er ook niet veel mee qua gevoel, het speelde niet een belangrijke erotische rol voor mij.

250
00:16:55.023 --> 00:17:01.003
Ik vond ze niet heel bijzonder, niet heel mooi. Ik heb ze ook nooit als vriendinnen beschouwd.

251
00:17:01.008 --> 00:17:03.008
Dank je wel. Dank je wel.

252
00:17:05.009 --> 00:17:07.009
In 1942 werd in Amsterdam...

253
00:17:07.014 --> 00:17:10.023
een klein, blond, joods jongetje met de naam Salomon...

254
00:17:11.003 --> 00:17:13.020
door zijn ouders naar een onderduikadres gebracht.

255
00:17:14.000 --> 00:17:19.001
Nauwelijks drie was hij en veiligheidshalve zou hij voortaan Rudie heten.

256
00:17:19.006 --> 00:17:25.005
Zijn moeder zag hij nooit meer terug, zij stierf in de gaskamers van nazi-Duitsland.

257
00:17:25.010 --> 00:17:29.010
Wat foto's en brieven, dat is alles wat hem nog van haar rest.

258
00:17:29.015 --> 00:17:31.009
Maar Rudie is er nog.

259
00:17:31.014 --> 00:17:38.000
En vanavond staat hij hier, als eerbetoon aan zijn moeder en opdat wij nooit vergeten.

260
00:17:50.022 --> 00:17:54.001
De wereld verandert helaas niet.

261
00:17:54.006 --> 00:17:56.007
Daarom voelt het als mijn plicht...

262
00:17:56.012 --> 00:17:58.024
om mijn verhaal te blijven vertellen.

263
00:17:59.004 --> 00:18:04.006
Ik doe dit op middelbare scholen sinds ik een paar jaar geleden in MÈunchen...

264
00:18:04.011 --> 00:18:09.005
als medeaanklager in het Demjanjuk-proces aanwezig was.

265
00:18:09.010 --> 00:18:16.002
Zes miljoen joden werden vergast, doodgeschoten, levend begraven.

266
00:18:16.007 --> 00:18:24.023
Zij werden verraden, vroren dood, werden uitgehongerd, gecastreerd, gesteriliseerd.

267
00:18:25.003 --> 00:18:28.002
En er werden dodelijke experimenten uitgevoerd...

268
00:18:28.007 --> 00:18:33.002
of zij werden, nadat zij gemarteld en vernederd waren, oneervol begraven.

269
00:18:33.007 --> 00:18:37.019
Dat was in de periode 1940-1945.

270
00:18:37.024 --> 00:18:42.014
Het is voor mij dan ook van groot belang dat iedereen kennis blijft nemen...

271
00:18:42.019 --> 00:18:46.017
van de gevolgen van deze gruwelijke misdaden...

272
00:18:46.022 --> 00:18:51.016
ook al hebben deze verschrikkingen meer dan 70 jaar geleden plaatsgevonden.

273
00:18:51.021 --> 00:19:01.011
Het schrijnende is dat we vandaag de dag worden geconfronteerd met Darfoer, Ruanda, Srebrenica.

274
00:19:01.016 --> 00:19:06.015
Kennelijk hebben we niets geleerd en kan de mens zich niet gedragen.

275
00:19:06.020 --> 00:19:13.009
Ik overleefde de Holocaust en heb een lange tijd niet kunnen praten over deze inktzwarte jaren.

276
00:19:13.014 --> 00:19:16.012
De emoties speelden een te grote rol.

277
00:19:16.017 --> 00:19:22.004
Ik vond het zelfs zo moeilijk dat ik mijn kinderen nauwelijks iets verteld heb...

278
00:19:22.009 --> 00:19:25.014
over mijn persoonlijke gebeurtenissen.

279
00:19:25.019 --> 00:19:31.021
Bepaalde ervaringen blijven je, zo heeft de ervaring geleerd, altijd bij.

280
00:19:32.001 --> 00:19:39.016
Demjanjuk was een van oorsprong Oekrainse bewaker in het vernietigingskamp Sobibor...

281
00:19:39.021 --> 00:19:47.012
een relatief klein kamp in het oosten van Polen waar 250.000 joden in de gaskamers werden vermoord.

282
00:19:47.017 --> 00:19:51.018
Daaronder waren ruim 33.000 joden uit Nederland.

283
00:19:51.023 --> 00:19:56.015
De overige 69.000 Nederlandse joden ondergingen hetzelfde lot...

284
00:19:56.020 --> 00:20:02.012
voornamelijk in andere vernietigingskampen, met name in Auschwitz.

285
00:20:02.017 --> 00:20:12.018
85% van de Nederlands joodse bevolkingsgroep werd de dood in gejaagd, 6 miljoen uit heel Europa.

286
00:20:12.023 --> 00:20:16.011
Van mijn familie werden er 64 vermoord.

287
00:20:16.016 --> 00:20:19.014
En een van hen was mijn moeder.

288
00:20:19.019 --> 00:20:26.022
Zij werd op 21 mei 1943 in Sobibor vergast.

289
00:20:27.002 --> 00:20:32.019
Ik heb haar dus nooit gekend, ik kan mij geen aanraking, geur of gevoel herinneren.

290
00:20:32.024 --> 00:20:38.019
Dat doet soms pijn, maar gelukkig beschik ik wel over foto's, en dat kan niet iedereen zeggen.

291
00:20:38.024 --> 00:20:44.017
Ik ben vanaf eind 1941, ik was toen nog geen drie jaar oud...

292
00:20:44.022 --> 00:20:52.013
tot mei 1945 op vier verschillende adressen, alleen en onder twee verschillende valse namen...

293
00:20:52.018 --> 00:20:55.020
in Amsterdam ondergedoken geweest.

294
00:20:56.000 --> 00:21:00.009
Als een pakketje weggeven aan wildvreemde mensen.

295
00:21:00.014 --> 00:21:03.020
Mijn moeder heeft mij waarschijnlijk nooit meer gezien.

296
00:21:04.000 --> 00:21:08.018
Stelt u zich eens voor wat dat voor een kind EN de ouders betekent.

297
00:21:08.023 --> 00:21:12.000
Op mijn laatste onderduikadres zat ook mijn vader.

298
00:21:12.005 --> 00:21:16.019
Ondergedoken in een ruimte met een hoogte van 50 tot 60 centimeter.

299
00:21:16.024 --> 00:21:23.005
Tussen het plafond en de vloer van de ene en de andere verdieping.

300
00:21:23.010 --> 00:21:31.015
Ik wist dat niet, maar ik hoorde later van hem dat hij mij vanaf die benarde plek kon gadeslaan.

301
00:21:31.020 --> 00:21:35.017
Dat ik het heb overleefd is dankzij de onderduikouders...

302
00:21:35.022 --> 00:21:41.005
maar ook dankzij het feit dat ik blond haar had en blauwe ogen.

303
00:21:41.010 --> 00:21:48.002
Ik heb in die gezinnen met mijn eigen bonkaarten voor schoenen, kleding en voedsel...

304
00:21:48.007 --> 00:21:54.003
als gezinslid meegedraaid en ben zelfs korte tijd naar school geweest.

305
00:21:54.008 --> 00:21:58.019
Ook mijn ouders waren, elk apart, in Amsterdam ondergedoken.

306
00:21:58.024 --> 00:22:02.013
Mijn vader werd drie keer door de GrÈune Polizei opgepakt...

307
00:22:02.018 --> 00:22:06.011
en gearresteerd, maar wist tot drie keer toe te ontvluchten.

308
00:22:06.016 --> 00:22:13.016
Hij heeft de oorlog overleefd maar overleed in 1959, 46 jaar oud.

309
00:22:13.021 --> 00:22:21.017
Mijn moeder werd verraden door een lid van de NSB en gearresteerd op een tramhalte in de Van Woustraat.

310
00:22:21.022 --> 00:22:24.024
Zij werd naar de Hollandsche Schouwburg gebracht...

311
00:22:25.004 --> 00:22:29.012
het deportatie-verzamelpunt voor Amsterdamse joden.

312
00:22:29.017 --> 00:22:34.000
Daarna is zij per trein naar Westerbork afgevoerd...

313
00:22:34.005 --> 00:22:39.021
en op 18 mei 1943 per trein naar Sobibor getransporteerd...

314
00:22:40.001 --> 00:22:44.014
waar zij drie dagen later onmiddellijk na aankomst werd vergast.

315
00:22:45.023 --> 00:22:50.011
U moet zich voorstellen dat zo'n treinreis in veewagons plaatsvond.

316
00:22:50.016 --> 00:22:55.006
Zonder sanitaire voorzieningen, geen eten en geen water...

317
00:22:55.011 --> 00:23:02.000
60 mensen per wagon, 2500 joden in totaal in de trein.

318
00:23:02.005 --> 00:23:05.019
Allemaal ondergingen zij hetzelfde lot!

319
00:23:05.024 --> 00:23:10.013
En nog steeds gaan mijn gedachten, min of meer regelmatig uit...

320
00:23:10.018 --> 00:23:16.005
naar onder meer die bewuste treinreis als ik bijvoorbeeld gebruik maak van het toilet...

321
00:23:16.010 --> 00:23:19.016
bij een bezoek aan de tandarts of de kapper...

322
00:23:19.021 --> 00:23:23.014
en dat onderga ik weliswaar in een flits...

323
00:23:23.019 --> 00:23:29.006
niet zonder even stil te staan bij het lot van mijn moeder.

324
00:23:29.011 --> 00:23:33.015
Immers, hoofdhaar werd voor de vergassing afgeschoren...

325
00:23:33.020 --> 00:23:37.007
gouden kiezen werden na de vergassing verwijderd.

326
00:23:37.012 --> 00:23:39.023
Dat zijn gedachten die nooit verdwijnen...

327
00:23:40.003 --> 00:23:43.010
hoewel ik dat zelf natuurlijk nooit heb meegemaakt.

328
00:23:43.015 --> 00:23:49.020
Hoe was het mogelijk dat mensen van vlees en bloed dit andere mensen hebben aangedaan...

329
00:23:50.000 --> 00:23:54.013
en dat zij hun nabestaanden daarmee een leven lang hebben belast?

330
00:23:54.018 --> 00:23:57.019
Ik heb de oorlog niet meegemaakt, gelukkig.

331
00:23:57.024 --> 00:24:02.016
Maar ik ben wel voor mezelf op onderzoek uit naar wat er gebeurd is.

332
00:24:02.021 --> 00:24:06.004
Ik heb zelf een reis naar Auschwitz georganiseerd...

333
00:24:06.009 --> 00:24:09.002
voor joodse jongeren: March of the living.

334
00:24:09.007 --> 00:24:13.006
Vier jaar geleden was ik daar met allemaal joodse jongeren.

335
00:24:13.011 --> 00:24:17.020
Het was heel moeilijk en emotioneel om te zien wat daar gebeurd is.

336
00:24:18.000 --> 00:24:25.014
Je voelt nog steeds dat daar dingen hebben plaatsgevonden die het daglicht niet kunnen verdragen.

337
00:24:25.019 --> 00:24:32.010
Vanuit Westerbork reden de treinen via de grensovergang Nieuweschans richting het oosten.

338
00:24:32.015 --> 00:24:41.002
Op het onderduikadres van mijn vader werd eind mei een brief bezorgd gedateerd 18 mei 1943.

339
00:24:41.007 --> 00:24:46.016
Die heeft mijn moeder tussen de houten spleten van de wagon naar buiten gegooid.

340
00:24:46.021 --> 00:24:52.004
Een onbekende heeft de brief gevonden en gepost naar Amsterdam.

341
00:24:52.009 --> 00:24:57.003
Tot op de dag van vandaag ben ik die onbekende persoon dankbaar...

342
00:24:57.008 --> 00:25:00.019
want dat was het laatste bericht van haar.

343
00:25:00.024 --> 00:25:02.011
Zij schrijft...

344
00:25:09.007 --> 00:25:10.019
dat zij...

345
00:25:14.013 --> 00:25:17.000
naar het oosten gaan, naar Polen.

346
00:25:17.005 --> 00:25:20.014
En dat ze daar hard zullen moeten werken.

347
00:25:20.019 --> 00:25:25.002
We zitten met 65 mensen in een wagon.

348
00:25:25.007 --> 00:25:27.003
Sommigen op een deken.

349
00:25:27.008 --> 00:25:30.015
Het is behelpen, maar er is niks meer aan te doen.

350
00:25:31.021 --> 00:25:34.023
We zijn met 2500 mensen weggegaan.

351
00:25:35.003 --> 00:25:37.000
En dat is geen kleinigheid.

352
00:25:37.005 --> 00:25:40.014
We zitten met een gezellig clubje bij elkaar.

353
00:25:40.019 --> 00:25:43.000
We moeten allemaal flink zijn.

354
00:25:43.005 --> 00:25:45.002
Dit is een afscheidsbrief.

355
00:25:46.006 --> 00:25:49.020
GEEMOTIONEERD: Hartelijke groeten, dag schat...

356
00:25:50.000 --> 00:25:51.012
tot spoedig!

357
00:25:51.017 --> 00:25:54.019
Ze hadden geen idee wat hun te wachten stond.

358
00:25:56.019 --> 00:26:01.001
In het Demjanjuk-proces heeft deze brief, toevalligerwijze...

359
00:26:01.006 --> 00:26:03.013
een bijna cruciale rol gespeeld.

360
00:26:03.018 --> 00:26:13.000
Immers de Nederlandse postzegel van 10 cent met een duidelijk poststempel van circa 70 jaar oud...

361
00:26:13.005 --> 00:26:19.018
was een ultiem bewijs dat er wel degelijk treinen naar onder meer Sobibor hebben gereden.

362
00:26:19.023 --> 00:26:26.006
Vijf rechters, een aantal advocaten en de officier van justitie...

363
00:26:26.011 --> 00:26:31.015
hebben zich gezamenlijk over dat postzegeltje gebogen.

364
00:26:31.020 --> 00:26:36.001
Mij werd dat toen te veel, en niet alleen mij...

365
00:26:36.006 --> 00:26:40.003
de hele zaal lag zogezegd 'plat' en huilde.

366
00:26:40.008 --> 00:26:45.014
Dames en heren, een moment dat altijd op mijn netvlies blijft...

367
00:26:45.019 --> 00:26:52.000
en waar 270 journalisten over de hele wereld hebben gerapporteerd.

368
00:26:52.005 --> 00:26:57.005
Door te getuigen in het Demjanjuk- proces kreeg ik na 65 jaar...

369
00:26:57.010 --> 00:27:01.003
de enige en tevens laatste gelegenheid om iets voor mijn moeder...

370
00:27:01.008 --> 00:27:05.002
en natuurlijk voor alle anderen te kunnen doen.

371
00:27:05.007 --> 00:27:07.010
Al op de eerste dag van het proces bleek...

372
00:27:07.015 --> 00:27:11.002
dat emoties een boventoon zouden voeren.

373
00:27:11.007 --> 00:27:16.009
Het was heftig, heel heftig en zo zou de hele procesgang blijven.

374
00:27:16.014 --> 00:27:19.019
Met name toen de voorzitter van de rechtbank...

375
00:27:19.024 --> 00:27:27.000
de namen van onze dierbaren, van hun transporten vanuit Nederland naar Polen opsomde.

376
00:27:27.005 --> 00:27:32.010
En John Demjanjuk op vijf meter afstand, liggend op een bed...

377
00:27:32.015 --> 00:27:35.020
getooid met cap en zonnebril.

378
00:27:36.000 --> 00:27:37.021
Ik heb zijn ogen nooit gezien.

379
00:27:38.001 --> 00:27:42.015
Ik heb zijn stem nooit gehoord, nooit EEN woord.

380
00:27:42.020 --> 00:27:49.023
Dus was er geen chemie tussen hem, mij of welke medeaanklager dan ook.

381
00:27:50.003 --> 00:27:55.021
Hij was het die alle Joden opwachtte op het perron van Sobibor...

382
00:27:56.001 --> 00:28:01.023
en hen met zweep en honden de trein heeft uitgejaagd zo de gaskamer in.

383
00:28:02.003 --> 00:28:05.023
Ik voelde me sterker dan ooit tijdens dit proces.

384
00:28:06.003 --> 00:28:09.005
Ik voelde mij ook als een van de representanten...

385
00:28:09.010 --> 00:28:17.006
van de al eerder genoemde 102.000 joden die in die inktzwarte periode willens en wetens werden omgebracht.

386
00:28:17.011 --> 00:28:20.013
Dat deed goed, dat gaf kracht.

387
00:28:20.018 --> 00:28:25.014
Het was heftig, met veel emoties. Veel tranen.

388
00:28:25.019 --> 00:28:30.013
En ondanks dat, had ik de vier bezoeken die ik voor het proces...

389
00:28:30.018 --> 00:28:34.023
aan MÈunchen bracht voor geen goud willen missen.

390
00:28:35.003 --> 00:28:39.008
Te vertellen hoe het voelt, zelfs na zoveel decennia...

391
00:28:39.013 --> 00:28:44.015
en de wereld te waarschuwen voor de humane gevolgen van genocide.

392
00:28:44.020 --> 00:28:47.021
We hebben nooit echt samengezeten en het besproken.

393
00:28:48.001 --> 00:28:51.022
Met name niet omdat ik daar niet om gevraagd heb...

394
00:28:52.002 --> 00:28:56.020
en ook niet de behoefte heb om dat ze een op een van hem te horen.

395
00:28:57.000 --> 00:29:02.005
Omdat ik hem daar niet mee wil confronteren om dat met mij te hoeven delen.

396
00:29:02.010 --> 00:29:04.024
En omdat ik het ook moeilijk vind...

397
00:29:05.004 --> 00:29:08.020
om die emotie bij hem op te roepen en bij hem te zien.

398
00:29:12.017 --> 00:29:19.017
Ik ben opgegroeid zonder ouderpaar, zonder gebruikelijke familiebanden.

399
00:29:19.022 --> 00:29:23.008
Ik heb geprobeerd met wilskracht, karakter en verzet...

400
00:29:23.013 --> 00:29:28.020
deze gruwelijke ervaringen te pareren en normaal in de maatschappij te functioneren.

401
00:29:29.000 --> 00:29:30.019
Dat is gelukt.

402
00:29:30.024 --> 00:29:34.004
Ik heb de lagere en middelbare school in Amsterdam doorlopen...

403
00:29:34.009 --> 00:29:37.020
daarna volgde Nyenrode en met mijn toenmalige verloofde...

404
00:29:38.000 --> 00:29:43.004
nu al bijna 52 jaar mijn vrouw, woonden wij een jaar in Israel.

405
00:29:43.009 --> 00:29:46.021
Dank zij mijn werk in de farmaceutische industrie...

406
00:29:47.001 --> 00:29:51.006
ben ik zakelijk maar ook prive op alle maatschappelijke niveaus...

407
00:29:51.011 --> 00:29:54.006
in de wereld met mensen in aanraking gekomen.

408
00:29:54.011 --> 00:29:56.019
Een geweldige ervaring.

409
00:29:56.024 --> 00:30:01.020
Na mijn pensionering werd ik als honorair consul van Tsjechie benoemd.

410
00:30:02.000 --> 00:30:04.011
De rol van mijn vrouw is heel belangrijk...

411
00:30:04.016 --> 00:30:08.005
haar steun is van onschatbare waarde.

412
00:30:08.010 --> 00:30:11.024
En natuurlijk mijn twee prachtige kinderen, hun partners...

413
00:30:12.004 --> 00:30:13.019
en de vier kleinkinderen...

414
00:30:13.024 --> 00:30:17.010
die zijn de compensatiepunten voor het verleden.

415
00:30:17.015 --> 00:30:20.010
En straks ook nog een achterkleinkind.

416
00:30:20.015 --> 00:30:24.008
Het is mede voor hen dat ik mijn verhaal nu aan u vertel.

417
00:30:26.021 --> 00:30:29.020
Wij kunnen en mogen het niet vergeten.

418
00:30:30.000 --> 00:30:35.005
We moeten er toe bijdragen dat zoiets als de Holocaust nooit meer voorkomt.

419
00:30:36.017 --> 00:30:38.004
APPLAUS

420
00:30:50.009 --> 00:30:51.021
Mooi verteld.

421
00:30:55.003 --> 00:30:58.020
Er zijn vast mensen die vragen hebben. Ja, ik kom eraan.

422
00:31:00.017 --> 00:31:05.006
In hoeverre werd er thuis, vlak na de Tweede Wereldoorlog...

423
00:31:05.011 --> 00:31:09.023
met uw vader gesproken over de oorlog en de gebeurtenissen?

424
00:31:11.008 --> 00:31:13.011
Niets.

425
00:31:13.016 --> 00:31:15.020
Helemaal niets.

426
00:31:16.000 --> 00:31:17.012
Ehm...

427
00:31:17.017 --> 00:31:20.016
Vroeg u er naar?

428
00:31:20.021 --> 00:31:24.012
Het is hetzelfde wat Yoni, mijn oudste kleinzoon zei:

429
00:31:24.017 --> 00:31:28.019
Je wilt je ouders geen verdriet doen, ze niet emotioneel zien.

430
00:31:28.024 --> 00:31:30.011
Je kan een...

431
00:31:38.010 --> 00:31:42.023
een kind kan je niet dwingen om een ouder...

432
00:31:43.003 --> 00:31:45.018
iets te laten vertellen...

433
00:31:45.023 --> 00:31:49.024
waar hij verdriet van heeft, zo werkt dat nou eenmaal.

434
00:31:50.004 --> 00:31:51.016
Dat is het antwoord.

435
00:31:56.002 --> 00:31:58.016
Het is voor mij een heel speciale dag.

436
00:31:58.021 --> 00:32:03.016
We hebben samen gestudeerd, een jaar tegelijkertijd in Breukelen.

437
00:32:03.021 --> 00:32:08.004
Ik wist dit niet van jou, je sprak er nooit over op Nyenrode.

438
00:32:08.009 --> 00:32:12.014
Je hield alles voor je, niemand realiseerde zich wat je achtergrond was.

439
00:32:12.019 --> 00:32:17.021
Ik vind het ongelooflijk fijn dat ik dit vandaag mocht meemaken...

440
00:32:18.001 --> 00:32:20.001
en jou heb mogen horen.

441
00:32:20.006 --> 00:32:21.018
Dank je wel.

442
00:32:21.023 --> 00:32:23.020
Mag ik je hartelijk danken?

443
00:32:24.000 --> 00:32:25.012
APPLAUS

444
00:32:32.005 --> 00:32:35.010
Zo... Zo Anita, het zit er op, he!

445
00:32:36.023 --> 00:32:38.010
Zit het er ooit op?

446
00:32:38.015 --> 00:32:40.002
Nee.

447
00:32:40.007 --> 00:32:47.014
Nee, maar ik heb... ik kan rustig met mijn gezin een hapje gaan eten, een glaasje wijn drinken...

448
00:32:47.019 --> 00:32:49.016
dan ben ik het kwijt. Ja? Ja.

449
00:32:49.021 --> 00:32:53.008
En dat is erg belangrijk, erg makkelijk, als je dat kan.

450
00:32:53.013 --> 00:32:56.021
Want als u het vertelt komt het dichtbij.

451
00:32:57.001 --> 00:33:00.008
Heel dichtbij. Vandaag kwam het heel dichtbij. Ja.

452
00:33:00.013 --> 00:33:04.012
U zei ook, ik vertel een heel persoonlijke geschiedenis.

453
00:33:04.017 --> 00:33:09.011
Tegelijkertijd is het een geschiedenis van ons allemaal waar we iets mee moeten.

454
00:33:09.016 --> 00:33:13.001
Ja. Wat kunnen we er verder mee? Weet u het antwoord? Nee.

455
00:33:13.006 --> 00:33:14.018
Als ik dat wist...

456
00:33:14.023 --> 00:33:17.014
HIJ LACHT Dank u wel. Goed zo.

457
00:33:18.020 --> 00:33:25.021
Wilt u meer informatie of reacties zien? Ga naar rechtuithethart.kro.nl

458
00:33:26.001 --> 00:33:27.023
Het is een afscheidsbrief.

459
00:33:29.005 --> 00:33:32.018
GEEMOTIONEERD: Hartelijke groeten, dag schat.

460
00:33:32.023 --> 00:33:34.010
Tot spoedig!

461
00:33:34.015 --> 00:33:37.016
Ze hadden geen idee wat hun te wachten stond.

