WEBVTT

1
00:00:01.021 --> 00:00:02.022
888

2
00:00:03.002 --> 00:00:08.005
'Kale snapper, euvele lulhannes, funeste kletsmeier, klonterige kwijlebabbel...'

3
00:00:08.010 --> 00:00:12.015
'kokette keffer, zelfgenoegzame zwamneus, reutelende rammelzak.'

4
00:00:12.020 --> 00:00:16.005
Niemand kan vileiner uit de hoek komen dan Gerrit Komrij.

5
00:00:30.004 --> 00:00:33.014
Deze week is het Allerzielen en herdenken we bij de KRO...

6
00:00:33.019 --> 00:00:37.011
de doden van het afgelopen jaar. En we vieren we hun leven.

7
00:00:37.016 --> 00:00:41.001
In Ode aan de Doden brengen familieleden en vrienden

8
00:00:41.006 --> 00:00:45.010
een eerbetoon aan hun geliefde kind, ouder, vriend of collega.

9
00:00:45.015 --> 00:00:49.022
Het eerste eerbetoon is aan iemand die bij toeval beroemd werd.

10
00:00:50.002 --> 00:00:53.002
*Guus kom naar huus, want de koeien staan op springen

11
00:00:53.007 --> 00:00:56.007
*De varkens moeten vreten en 't hooi moet van 't land*

12
00:00:56.012 --> 00:00:58.021
Alexander Curly was ooit steward bij de KLM.

13
00:00:59.001 --> 00:01:02.010
Onderweg nam hij zijn gitaar mee en schreef hij liedjes.

14
00:01:02.015 --> 00:01:06.018
Na een avondje stappen in Bangkok ontstond: 'I'll never drink again'.

15
00:01:06.023 --> 00:01:11.007
Het werd een hit. Hij won er gouden platen mee en later ook de Zilveren Harp.

16
00:01:11.012 --> 00:01:15.020
Een ander lied, 'Hollanders,' werd uitgeroepen tot voetbalstrijdlied.

17
00:01:16.000 --> 00:01:19.011
*Dat waren wel die Hollanders

18
00:01:19.016 --> 00:01:21.015
*Die stijfkoppige Hollanders

19
00:01:21.020 --> 00:01:25.005
Toch hield Alexander Curly, of eigenlijk Harm Breemer...

20
00:01:25.010 --> 00:01:27.006
niet zo van het artiestenleven

21
00:01:27.011 --> 00:01:31.014
Na zijn 40e besluit hij plotseling om niet meer op te treden.

22
00:01:31.019 --> 00:01:35.021
Hij ruilt de platenstudio en tv-opnames in voor zijn geliefde zee.

23
00:01:36.001 --> 00:01:39.015
Alexander Curly werd 65 jaar.

24
00:01:41.016 --> 00:01:46.010
Kees Smid is materiaalman bij SC Heerenveen. Vlak VOOR de wedstrijd tegen Feyenoord...

25
00:01:46.015 --> 00:01:50.010
is hij bezig met het trekken van de lijnen en krijgt hij een hartaanval.

26
00:01:50.015 --> 00:01:53.005
Het is net alsof het zo moet zijn.

27
00:01:53.010 --> 00:01:56.004
Hij is echt in het harnas gestorven.

28
00:01:57.004 --> 00:02:01.011
Dat past wel in het verhaal van Kees Smid en Sportclub Heerenveen.

29
00:02:01.016 --> 00:02:04.013
Wanneer hij kon, was Kees te vinden bij Heerenveen.

30
00:02:04.018 --> 00:02:06.020
Vrijwillig, uit liefde voor de club.

31
00:02:07.000 --> 00:02:10.000
Vaak hebben mensen het over clubcultuur.

32
00:02:10.005 --> 00:02:14.021
Ik vind dat een mooi woord, maar daar heb je niet echt een beeld bij.

33
00:02:15.001 --> 00:02:18.003
De clubcultuur van Heerenveen is Kees Smid.

34
00:02:18.008 --> 00:02:20.020
Hij had zijn vrouw al vroeg verloren.

35
00:02:21.000 --> 00:02:25.001
Hij is niet met een vrouw hertrouwd, maar met SC Heerenveen.

36
00:02:25.006 --> 00:02:28.000
Hij had iets van 10.000 gulden gespaard.

37
00:02:28.005 --> 00:02:30.017
De club had financiele problemen...

38
00:02:30.022 --> 00:02:35.009
toen nam hij contact op en zei dat hij dat bedrag wel wilde schenken.

39
00:02:35.014 --> 00:02:39.000
Hij werd materiaalman, ging mee naar trainingskampen...

40
00:02:39.005 --> 00:02:42.024
naar het buitenland en hielp mee met het verzorgen van het veld.

41
00:02:43.004 --> 00:02:47.011
Hij werd niet alleen door iedereen gewaardeerd, maar ook geliefd.

42
00:02:47.016 --> 00:02:49.007
Hij hoorde er gewoon bij.

43
00:02:49.012 --> 00:02:52.005
Kees Smid werd 73.

44
00:02:54.005 --> 00:02:56.017
RASTAMUZIEK

45
00:02:56.022 --> 00:03:01.011
We kennen ze allemaal: de filmpjes van de verzekeraar uit Apeldoorn.

46
00:03:01.016 --> 00:03:05.012
'Even Apeldoorn bellen' is onder jouw regime tot stand gekomen? Ja.

47
00:03:05.017 --> 00:03:08.009
Uitgebroed. Zo zou je het kunnen zeggen.

48
00:03:08.014 --> 00:03:10.020
De campagne is bedacht door Aad Muntz...

49
00:03:11.000 --> 00:03:13.023
en uitgeroepen tot reclameklassieker van de eeuw.

50
00:03:14.003 --> 00:03:19.013
Het is niet: Wie heeft een leuke slagzin verzonnen? Er zit een filosofie achter.

51
00:03:19.018 --> 00:03:23.001
Het is ook de muziek of het maken van zo'n karretje.

52
00:03:23.006 --> 00:03:28.005
Of het uitzoeken van de locatie in Spanje waar hij haast van de richel afviel.

53
00:03:28.010 --> 00:03:34.013
Voor zo'n korte commercial is het ongelofelijk wat een werk en vakmanschap eraan te pas komt.

54
00:03:34.018 --> 00:03:37.013
MOTORGELUID VAN DE TUKTUK

55
00:03:37.018 --> 00:03:41.014
ROOTS SYNDICATE - MOCKIN' BIRD HILL: *Tralala, twittle-lee-dee

56
00:03:41.019 --> 00:03:45.020
*Tralala, twittle-lee-dee*

57
00:03:46.000 --> 00:03:48.007
Aad Muntz werd 77 jaar.

58
00:03:50.006 --> 00:03:53.021
Ze begon met de nederige baan van speldenopraapster...

59
00:03:54.001 --> 00:03:56.004
en ze klom op tot het hoogste niveau.

60
00:03:56.009 --> 00:04:00.014
Couturier Theresia Vreugdenhil ontwierp de kleding van de koningin.

61
00:04:00.019 --> 00:04:03.009
SPROOKJESACHTIGE MUZIEK

62
00:04:07.000 --> 00:04:09.004
Ik vind mezelf niet belangrijk.

63
00:04:09.009 --> 00:04:13.002
Ik vind degene waar we voor werken veel belangrijker.

64
00:04:13.007 --> 00:04:15.013
Dan krijg je een goed resultaat.

65
00:04:16.017 --> 00:04:19.016
Mijn moeder was een lieve vrouw.

66
00:04:20.019 --> 00:04:22.017
Die altijd heel hard werkte...

67
00:04:26.021 --> 00:04:30.013
Veel uren draaien in de week en het was niet gauw goed genoeg...

68
00:04:30.018 --> 00:04:33.019
dus hard werken om het resultaat goed te krijgen.

69
00:04:33.024 --> 00:04:35.011
Hups!

70
00:04:35.016 --> 00:04:38.022
Dit is PUUR de post die ze van de koningin kreeg? Ja.

71
00:04:39.002 --> 00:04:41.009
En ieder jaar een kerstkaart? Ja.

72
00:04:41.014 --> 00:04:45.006
42 kerstkaarten? 42 jaar lang. En kleine dingetjes.

73
00:04:45.011 --> 00:04:47.020
En altijd een grapje voor in de kerstboom.

74
00:04:48.000 --> 00:04:52.007
Echt waar? Ja. Een klein woordje en dan zat hier iets leuks in voor in de boom.

75
00:04:52.012 --> 00:04:56.021
Waar we nu zitten, dat was vroeger de salon, he? Dat klopt.

76
00:04:57.001 --> 00:05:00.002
Hier werden de klanten ontvangen. Op deze bank.

77
00:05:00.007 --> 00:05:02.017
Op DEZE bank zaten de klanten? Ja. Ja.

78
00:05:05.019 --> 00:05:08.005
En wat was het, dat ze zo goed kon?

79
00:05:09.001 --> 00:05:11.005
Ze was heel perfectionistisch.

80
00:05:11.010 --> 00:05:15.003
Ze hield niet op. Ze ging door totdat het naar ieders zin was.

81
00:05:15.008 --> 00:05:19.024
Van welke klant. Niemand is recht, iedereen heeft een schevigheidje.

82
00:05:20.004 --> 00:05:24.019
En altijd als het klaar was, was het resultaat pure symmetrie en mooi:

83
00:05:24.024 --> 00:05:28.002
De klant zo voordelig mogelijk uit laten komen.

84
00:05:28.007 --> 00:05:32.017
Ze maakte ze echt mooier? Ja, zeker. En daar had ze ook veel plezier in.

85
00:05:32.022 --> 00:05:35.006
De zwakke kanten werden weggehaald...

86
00:05:35.011 --> 00:05:39.001
en de sterke kanten werden geaccentueerd. DAT kon ze heel goed.

87
00:05:39.006 --> 00:05:41.008
Daardoor kwam iedereen weer terug.

88
00:05:41.013 --> 00:05:46.002
Theresia is pas twaalf als ze haar eerste baantje krijgt als naaister.

89
00:05:46.007 --> 00:05:48.017
Zo jong al, gaat ze meteen aan de slag.

90
00:05:49.019 --> 00:05:53.013
Spelden rapen. Ja. Spelden rapen? Jaja.

91
00:05:53.018 --> 00:05:58.000
Er vielen spelden op de grond, want er werd gewerkt. Die waren zonde om weg te gooien.

92
00:05:58.005 --> 00:06:02.018
Ze werden geraapt en gingen terug in het speldendoosje. Dat hebben wij ook lang gedaan.

93
00:06:02.023 --> 00:06:05.014
We hadden daar zo'n magneetje voor. Ja.

94
00:06:05.019 --> 00:06:09.010
Na een tijd ging ze ook voor de koningin werken. Ja.

95
00:06:09.015 --> 00:06:11.005
Hoe ontstond dat?

96
00:06:12.009 --> 00:06:14.021
Ze werd benaderd door een vriendin...

97
00:06:15.001 --> 00:06:18.009
dat was een klant bij mijn moeder, mevrouw Verweij.

98
00:06:18.014 --> 00:06:22.021
Dat was een goede vriendin van de koningin, die nog prinses was. Ja.

99
00:06:23.001 --> 00:06:25.024
De koningin had aan mevrouw Verweij gevraagd:

100
00:06:26.004 --> 00:06:29.017
Jij ziet er altijd zo mooi uit. Hoe kom je aan die kleding?

101
00:06:29.022 --> 00:06:34.014
Mevrouw Verweij ging daar over nadenken en zij heeft ze toen aan elkaar gelinkt.

102
00:06:34.019 --> 00:06:40.008
Toen is mijn moeder, met een mannequin, naar Drakensteyn gegaan en heeft haar een show gegeven.

103
00:06:40.013 --> 00:06:43.000
De toenmalige prinses was enthousiast.

104
00:06:43.005 --> 00:06:46.017
Zo kwam die samenwerking tot stand die 42 jaar heeft geduurd.

105
00:06:47.014 --> 00:06:49.016
Daar was ze ook heel trots op:

106
00:06:49.021 --> 00:06:53.008
De inhuldigingsjapon die ze ontworpen heeft.

107
00:06:53.013 --> 00:06:57.013
Bij de inhuldiging van Beatrix hoort ook de koningsmantel.

108
00:06:57.018 --> 00:07:01.003
Die had meer dan 30 jaar in een ijzeren kist gelegen.

109
00:07:01.008 --> 00:07:06.018
Toen Theresia de koningsmantel in handen kreeg, bleek die in zeer slechte staat.

110
00:07:07.018 --> 00:07:10.018
Die ging mee naar huis om gerestaureerd te worden.

111
00:07:10.023 --> 00:07:16.017
's Nachts lag hij onder het bed van mijn moeder: Ze was bang dat er wat mee gebeurde.

112
00:07:16.022 --> 00:07:21.006
Dat hij gestolen zou worden, of iets anders. Maar dat deed ze.

113
00:07:21.011 --> 00:07:25.007
Ze BEWAAKTE hem? Met haar leven, letterlijk en figuurlijk.

114
00:07:25.012 --> 00:07:28.023
Het restaureren van de mantel blijkt een enorme klus:

115
00:07:29.003 --> 00:07:31.019
Al het hermelijn moet worden vervangen.

116
00:07:31.024 --> 00:07:34.006
En daar is dus oud bont voor nodig.

117
00:07:34.011 --> 00:07:39.024
Toen heeft mijn moeder onder haar klanten gevraagd: Wie heeft er een stukje bont?

118
00:07:40.004 --> 00:07:42.013
Dat hebben ze allemaal opgeofferd.

119
00:07:42.018 --> 00:07:45.011
Er zitten stukjes bont van de klanten in de mantel.

120
00:07:45.016 --> 00:07:48.016
Wat geweldig! Dan zit je te kijken en denk je:

121
00:07:48.021 --> 00:07:52.013
Er zit een stukje van MIJN hermelijn in die mantel. Ja.

122
00:07:52.018 --> 00:07:55.024
Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

123
00:07:57.001 --> 00:08:00.023
Ik denk dat de koningin wel waardeerde wat er voor haar werd gedaan.

124
00:08:01.003 --> 00:08:03.002
Zij heeft het voor elkaar gekregen.

125
00:08:03.007 --> 00:08:06.001
'Getroffen door het overlijden van jullie moeder...'

126
00:08:06.006 --> 00:08:11.023
'betuig ik de familie mijn gevoelens van oprechte medeleven. Veel sterkte in deze verdrietige tijd, Beatrix.'

127
00:08:12.003 --> 00:08:15.003
Het is pas dat nu het afgelopen is dat je beseft:

128
00:08:15.008 --> 00:08:17.015
Goh, het was een bijzondere vrouw.

129
00:08:18.018 --> 00:08:21.024
Theresia Vreugenhil werd 82 jaar.

130
00:08:23.009 --> 00:08:24.021
Sjako.

131
00:08:25.001 --> 00:08:28.012
Het is toch zo'n kameraad, die Swieb? Geweldig, he?

132
00:08:28.017 --> 00:08:31.004
Hij was nogal rommelig, en chaotisch.

133
00:08:31.009 --> 00:08:34.015
En de beste vriend van Swiebertje: Malle Pietje.

134
00:08:34.020 --> 00:08:39.003
Het benne d'r maar vier! Maar vier. Wacht even, het adres. Hierzo!

135
00:08:39.008 --> 00:08:43.020
Piet Ekel werd zo populair met deze rol, dat hij er de Dikke van Dale mee haalde.

136
00:08:44.000 --> 00:08:48.002
Daarin staat: 'Malle Pietje: Prototype van een kleine handelaar...'

137
00:08:48.007 --> 00:08:51.018
'met name in oude, tweedehands spullen en antiquiteiten.'

138
00:08:51.023 --> 00:08:53.010
Dag, Swieb!

139
00:08:53.015 --> 00:08:56.006
Piet Ekel was de laatste nog levende acteur...

140
00:08:56.011 --> 00:08:59.018
van de vaste cast van Swiebertje. Hij is 90 jaar geworden.

141
00:09:01.009 --> 00:09:04.015
Vandaag hebben wij een belangrijke broeder verloren.

142
00:09:05.022 --> 00:09:07.019
Een held voor ons allemaal.

143
00:09:10.001 --> 00:09:11.023
En zijn naam is Ramsis.

144
00:09:12.003 --> 00:09:16.018
Ramsis Kwidama loopt op een dag in mei over de kade van de Nieuwe Maas in Rotterdam...

145
00:09:16.023 --> 00:09:19.015
als hij een 12-jarig jongetje ziet verdrinken.

146
00:09:19.020 --> 00:09:23.013
Hij aarzelt niet en springt in het water. Het jongetje wordt gered...

147
00:09:23.018 --> 00:09:26.005
maar Ramsis overleeft zijn heldendaad niet.

148
00:09:27.005 --> 00:09:32.005
Hier op de plek waar het gebeurde, wordt hij herdacht door familieleden en vrienden.

149
00:09:33.011 --> 00:09:35.022
Ramsis ontving vorige maand postuum...

150
00:09:36.002 --> 00:09:38.017
de heldenmedaille van het Carnegiefonds.

151
00:09:38.022 --> 00:09:41.020
Ramsis Kwidama werd slechts 35 jaar.

152
00:09:43.011 --> 00:09:46.022
Voor vis stomen heb je speciale stoompannen...

153
00:09:47.002 --> 00:09:49.014
waarbij het vocht onderin blijft...

154
00:09:49.019 --> 00:09:52.024
en het vis op een rooster in de bovenste laag zit.

155
00:09:53.004 --> 00:09:57.013
Berthe Meijer heeft in de jaren 90 een kookprogramma op televisie...

156
00:09:57.018 --> 00:10:00.016
en schrijft culinaire recensies voor de NRC.

157
00:10:00.021 --> 00:10:04.004
Maar, haar kookpassie kwam uit een gruwelijk verleden

158
00:10:04.009 --> 00:10:09.014
In de Tweede Wereldoorlog belandde ze in concentratiekamp Bergen Belsen. Bij Anne Frank.

159
00:10:09.019 --> 00:10:13.000
Ze overleeft het en schrijft jaren later een boek over...

160
00:10:13.005 --> 00:10:15.013
hoe het is om verder te leven na de oorlog.

161
00:10:15.018 --> 00:10:20.021
Dat vind ik opmerkelijk, want je hebt in die oorlog honger gehad en ellende gezien...

162
00:10:21.001 --> 00:10:26.022
en dat wordt u culinair journalist. Of heeft dat met elkaar te maken? Dat heeft met elkaar te maken.

163
00:10:27.002 --> 00:10:31.001
Ik dacht: Dit is zo mooi. Dat ik mensen gelukkig kan maken met eten...

164
00:10:31.006 --> 00:10:34.014
terwijl ik weet hoe vreselijk het is als je het niet hebt.

165
00:10:34.019 --> 00:10:37.011
Berthe Meijer werd 74.

166
00:10:39.000 --> 00:10:42.011
Deze week is het Allerzielen, de dag dat we de doden herdenken.

167
00:10:42.016 --> 00:10:46.020
Met vrijdag een live-uitzending vanaf begraafplaats Westerveld...

168
00:10:47.000 --> 00:10:50.023
waar we samen met Nederland een kaarsje op steken voor onze doden.

169
00:10:51.003 --> 00:10:56.016
Vandaag in Ode aan de Doden herdenken we bijzondere Nederlanders die het dit jaar zijn overleden.

170
00:10:56.021 --> 00:11:00.008
In EEN week tijd verloor ons land twee beroemde dichters:

171
00:11:00.013 --> 00:11:02.014
Gerrit Komrij en Rutger Kopland.

172
00:11:02.019 --> 00:11:06.014
Ze hebben onze taal verrijkt en waren voor velen een inspiratie.

173
00:11:06.019 --> 00:11:08.009
5Ook voor Nico Dijkshoorn.

174
00:11:08.014 --> 00:11:10.016
PIANOMUZIEK

175
00:11:12.001 --> 00:11:15.010
Ik houd niet van indelen, maar als je mij het mes op de keel zet...

176
00:11:15.015 --> 00:11:18.022
en vraagt: Wie is de beste dichter? Dan zeg ik Rutger Kopland.

177
00:11:19.002 --> 00:11:22.007
Die verder weinig essays heeft geschreven...

178
00:11:22.012 --> 00:11:24.015
dus het is niet zo ingewikkeld.

179
00:11:24.023 --> 00:11:28.010
En Komrij vind ik een briljante in de polemiek...

180
00:11:28.015 --> 00:11:32.000
in de confrontatie zoeken en essays schrijven.

181
00:11:32.005 --> 00:11:35.019
Voor zover ik me herinner, heb ik altijd geschreven:

182
00:11:35.024 --> 00:11:40.001
Als er iets gebeurde of als ik iets dacht, of ook als ik niets dacht.

183
00:11:40.006 --> 00:11:43.000
Dan had ik het idee: Dat moet ik opschrijven.

184
00:11:43.005 --> 00:11:47.023
Er komt een tijd dat je denkt: Het kan niet alleen 'lief dagboek' blijven.

185
00:11:48.003 --> 00:11:50.005
Een ander moet het ook kunnen lezen.

186
00:11:50.010 --> 00:11:53.000
Dan ga je eisen aan het schrijven stellen...

187
00:11:53.005 --> 00:11:55.002
en begin je erover na te denken.

188
00:11:55.007 --> 00:11:58.017
Zo word je in de loop van je leven deerniswekkend mens...

189
00:11:58.022 --> 00:12:01.023
dat eigenlijk niks anders meer kan dan schrijven.

190
00:12:02.003 --> 00:12:05.012
Het eerste wat ik van hem las was deze bundel.

191
00:12:06.014 --> 00:12:10.000
Een bundel van verzamelde televisierecensies.

192
00:12:10.005 --> 00:12:13.024
Er zitten meesterlijke en dodelijke beschrijvingen bij.

193
00:12:14.004 --> 00:12:17.019
Hoe heet hij? Hans van Willigenburg. Kan ik me herinneren.

194
00:12:17.024 --> 00:12:20.013
Dan denk ik: Daar kom je nooit meer vanaf.

195
00:12:20.018 --> 00:12:24.011
Hier: 'Hans van Willigenburg, omroeper, presentator...'

196
00:12:24.016 --> 00:12:30.013
'rochelende ratelslang, eeuwige gebedsmolen, uitzinnige menageklep, kale snapper...'

197
00:12:30.018 --> 00:12:35.002
'euvele lulhannes, funeste kletsmeier, klonterige kwijlebabbel...'

198
00:12:35.007 --> 00:12:39.016
'kokette keffer, zelfgenoegzame zwamneus, reutelende rammelzak.'

199
00:12:39.021 --> 00:12:43.003
Haha, nah ja! Ga d'r aan staan!

200
00:12:45.006 --> 00:12:50.009
Ik wou vragen of u 'Jonge sla' wilt voorlezen.

201
00:12:51.013 --> 00:12:55.016
Dat is toch wel uw tophit nummer EEN. Vooruit dan maar.

202
00:12:55.021 --> 00:12:59.003
Het is EEN van de eerste dichters die ik las.

203
00:12:59.008 --> 00:13:02.024
Ik heb volgens mij wel ontdekt, doordat...

204
00:13:03.004 --> 00:13:06.024
Daar zal hij zelf niet blij mee zijn postuum.

205
00:13:07.004 --> 00:13:11.000
'Jonge sla' was het eerste gedicht dat ik leerde kennen.

206
00:13:11.005 --> 00:13:15.006
Ik heb ook zoveel andere dingen geschreven.

207
00:13:15.011 --> 00:13:20.023
Ja, maar de mensen gaan allemaal vanaf woensdag naar de winkel om die bundel te lezen. Jaja(!)

208
00:13:21.003 --> 00:13:22.020
Vooruit, Jonge sla.

209
00:13:23.000 --> 00:13:27.015
Ik ben er verantwoordelijk voor, dus... GELACH

210
00:13:27.020 --> 00:13:29.007
Toe maar.

211
00:13:31.009 --> 00:13:33.002
'Alles kan ik verdragen

212
00:13:34.004 --> 00:13:35.018
'Het verdorren van de bonen

213
00:13:36.020 --> 00:13:38.013
'Stervende bloemen, het hoekje

214
00:13:38.018 --> 00:13:41.009
'Aardappelen kan ik met droge ogen zien rooien

215
00:13:42.004 --> 00:13:44.003
'Daar ben ik werkelijk hard in

216
00:13:44.008 --> 00:13:46.021
'Maar jonge sla in september

217
00:13:47.017 --> 00:13:49.004
'Net geplant

218
00:13:50.000 --> 00:13:52.001
'Slap nog

219
00:13:52.006 --> 00:13:53.018
'In vochtige bedjes

220
00:13:55.000 --> 00:13:56.012
'Nee'

221
00:13:56.017 --> 00:14:00.016
Hier heb ik dus 12 weken met een mannetje of acht op gestudeerd...

222
00:14:00.021 --> 00:14:02.012
bij de leraren opleiding.

223
00:14:02.017 --> 00:14:07.011
Toen had ik wel zoiets: Zo moet je poezie niet benaderen, hahaha!

224
00:14:07.016 --> 00:14:10.009
Dit is EEN van de mooiste inkijkjes hoe eh...

225
00:14:10.014 --> 00:14:13.022
Hij heeft beschreven hoe een gedicht tot stand komt.

226
00:14:16.002 --> 00:14:19.018
Als ik aan tafel ga zitten en poezie ga schrijven...

227
00:14:19.023 --> 00:14:24.014
dan ga ik iets schrijven over mijn gevoelens...

228
00:14:24.019 --> 00:14:27.023
mijn verlangens, mijn weemoed.

229
00:14:28.003 --> 00:14:33.018
Alles wat me ontroert en wat me verbaasd...

230
00:14:33.023 --> 00:14:38.001
en waar ik vragen over heb, enzovoort.

231
00:14:40.009 --> 00:14:43.005
'Weggaan is iets anders dan het huis uitsluipen

232
00:14:43.010 --> 00:14:47.013
'Zacht de deur dichttrekken achter je bestaan en niet terugkeren

233
00:14:47.018 --> 00:14:49.022
'Je blijft iemand op wie wordt gewacht

234
00:14:50.002 --> 00:14:54.000
'Weggaan kun je beschrijven als een soort van blijven

235
00:14:55.000 --> 00:14:57.013
'Niemand wacht want je bent er nog

236
00:14:57.018 --> 00:15:00.022
'Niemand neemt afscheid, want je gaat niet weg'

237
00:15:01.002 --> 00:15:02.017
Ja, prachtig.

238
00:15:04.002 --> 00:15:06.023
Rutger Kopland is 77 geworden.

239
00:15:07.003 --> 00:15:09.004
En Gerrit Komrij werd 68 jaar.

240
00:15:11.019 --> 00:15:17.013
OUBOLLIG: De Hilversumse zwemvereniging De Robben organiseerde nationale wedstrijden.

241
00:15:17.018 --> 00:15:20.007
100 meter rugslag dames worden gewonnen...

242
00:15:20.012 --> 00:15:23.011
door Iet van Feggelen van de vereniging De Meeuwen.

243
00:15:24.011 --> 00:15:28.015
Dat Iet Koster van Feggelen goed kon zwemmen, was al vroeg duidelijk.

244
00:15:28.020 --> 00:15:33.010
Ze won honderden prijzen en zette een reeks van wereldrecords op haar naam.

245
00:15:33.015 --> 00:15:39.012
Na de Tweede Wereldoorlog ontdekt ze op reis door Amerika een nieuwe sport: synchroonzwemmen.

246
00:15:39.017 --> 00:15:41.016
Toen nog waterballet genoemd.

247
00:15:41.021 --> 00:15:44.024
Iet is zo enthousiast dat ze demonstraties geeft...

248
00:15:45.004 --> 00:15:48.014
en zo de sport in Nederland en heel Europa introduceert.

249
00:15:50.002 --> 00:15:52.012
Iet Koster van Feggelen werd 90 jaar.

250
00:15:54.012 --> 00:15:57.017
*Ja, hier is de Fred Hache...*

251
00:15:57.022 --> 00:16:00.019
Dames en heren, hier zijn we dan weer!

252
00:16:00.024 --> 00:16:05.024
Hij begon zijn tv-carriere met de absurde, humoristische Fred Hache Show.

253
00:16:07.007 --> 00:16:12.003
Regisseur Ruud van Hemert werd door acteurs gekscherend Bruut van Hemert genoemd...

254
00:16:12.008 --> 00:16:14.023
omdat hij ze eindeloos scenes liet overdoen.

255
00:16:15.003 --> 00:16:18.018
Maar zijn perfectionisme leverde wel succesvolle films op.

256
00:16:18.023 --> 00:16:21.024
'Schatjes', trok meer dan een miljoen bezoekers.

257
00:16:22.004 --> 00:16:25.016
Het is EEN van de succesvolste Nederlandse films ooit.

258
00:16:25.021 --> 00:16:28.023
Ook de opvolger 'Mama is boos' trok volle zalen.

259
00:16:29.003 --> 00:16:31.017
Ruud van Hemert werd 73.

260
00:16:33.002 --> 00:16:36.020
Als ik praat over generatieontwikkelingen na mij...

261
00:16:37.000 --> 00:16:41.011
dan moet ik hier punten uitzetten waarvan de latere generatie zegt:

262
00:16:41.016 --> 00:16:45.022
Op die dingen kunnen we een koepel zetten of een volgende etage.

263
00:16:46.002 --> 00:16:48.012
De Wilde Tuinman werd hij genoemd.

264
00:16:48.017 --> 00:16:52.010
Louis Le Roy maakte in de jaren 70 naam met z'n ideeen...

265
00:16:52.015 --> 00:16:55.016
over hoe je de natuur zijn gang moet laten gaan.

266
00:16:55.021 --> 00:16:58.022
Als ik hoog genoeg ben leg ik er takken bovenop.

267
00:16:59.002 --> 00:17:03.010
Dan komen er vogelnesten. Er zitten nu ook vogels in die gaten.

268
00:17:03.015 --> 00:17:06.004
Er zijn ook valken en roofvogels.

269
00:17:06.009 --> 00:17:11.007
Die hebben door boven op zo'n toren buiten bereik van mensen is.

270
00:17:11.012 --> 00:17:15.023
In Friesland koopt hij een weiland, laat er straatafval storten...

271
00:17:16.003 --> 00:17:18.010
en bouwt aan zijn ecokathedraal.

272
00:17:18.015 --> 00:17:22.003
Een stichting zorgt ervoor dat Le Roys levenswerk...

273
00:17:22.008 --> 00:17:24.011
ook na zijn dood blijft groeien.

274
00:17:24.016 --> 00:17:26.009
Louis Le Roy werd 87 jaar.

275
00:17:28.017 --> 00:17:31.024
Het was een tijd van alles stiekem en in het geniep.

276
00:17:32.004 --> 00:17:34.024
Met homoseksualiteit liep je niet te koop.

277
00:17:35.004 --> 00:17:37.011
Maar Utrechter Jacques Drabbe...

278
00:17:37.016 --> 00:17:40.023
streed juist begin jaren 60 voor gelijke rechten.

279
00:17:41.003 --> 00:17:43.023
Hij beinvloedde het leven van veel mensen.

280
00:17:44.003 --> 00:17:46.006
Ook dat van Ben, Frank en Herman.

281
00:17:46.011 --> 00:17:48.002
Op deze manier ging dat.

282
00:17:48.007 --> 00:17:52.023
Dat was hartstikke fijn. 'Swingen' noemen we dat. Ja. Leuk, he?

283
00:17:53.003 --> 00:17:55.023
Met onze soulbroek, strak in het kruis.

284
00:17:56.003 --> 00:17:59.021
Hier begon het allemaal, in de werfkelder van Jacques...

285
00:18:00.001 --> 00:18:01.019
aan een Utrechtse gracht.

286
00:18:01.024 --> 00:18:05.012
Begin jaren 60 wordt dit de thuisbasis voor het COC.

287
00:18:06.019 --> 00:18:08.022
We hebben lang geen behuizing.

288
00:18:09.002 --> 00:18:13.010
Dat wil zeggen: Dan zaten we een tijdje hier, een tijdje daar.

289
00:18:13.015 --> 00:18:18.000
We hadden nu een plek waar we onszelf konden zijn.

290
00:18:18.005 --> 00:18:20.021
En waar veel gebruik van gemaakt werd.

291
00:18:21.001 --> 00:18:25.014
Soms waren er 140 mensen. Maar dat was dan ook wel het maximum.

292
00:18:25.019 --> 00:18:28.020
Het is meer dan 30 jaar geleden. Kom d'rin, Ben.

293
00:18:29.000 --> 00:18:31.023
We zaten hier soms vier avonden in de week.

294
00:18:32.003 --> 00:18:36.006
Dinsdag, vrijdag, zaterdag en zondag. En ik vond het heerlijk.

295
00:18:36.011 --> 00:18:40.019
Dit was de keurplek, als de mensen binnenkwamen.

296
00:18:40.024 --> 00:18:43.009
Ik weet nog dat bord dat daar stond.

297
00:18:43.014 --> 00:18:47.008
Die was dan weer goedgekeurd, en dan wist je ook:

298
00:18:47.013 --> 00:18:52.005
Hee, daar kan ik achteraan gaan. Of: Daar kan ik niet achteraan gaan.

299
00:18:52.010 --> 00:18:53.022
Zo ging het toch?

300
00:18:54.002 --> 00:18:57.005
Mijn levenspartner Bart heb ik hier ontmoet.

301
00:18:57.010 --> 00:19:02.001
In december, nee, november 1970.

302
00:19:02.006 --> 00:19:05.011
Maar hij heeft ook de mogelijkheid gegeven...

303
00:19:05.016 --> 00:19:10.000
dat wij als homoseksueel hier konden komen om mensen te ontmoeten.

304
00:19:10.005 --> 00:19:15.007
Het is zo belangrijk dat je mensen leert kennen.

305
00:19:15.012 --> 00:19:19.023
Vroeger dacht ik: Ik ben EEN van de vijf homoseksuelen in Nederland.

306
00:19:20.003 --> 00:19:21.023
Dat is geen prettig gevoel.

307
00:19:25.014 --> 00:19:30.013
Jacques heeft voor het COC betekend dat we hier konden beginnen...

308
00:19:30.018 --> 00:19:34.021
dat hier een stevige groep kwam die op voorlichting ging...

309
00:19:35.001 --> 00:19:36.015
die introductie deed.

310
00:19:36.020 --> 00:19:40.020
Ik vond echt dat Jacques daar de geestelijke vader van was.

311
00:19:41.000 --> 00:19:44.024
Hij is geestelijk altijd goed gebleven ondanks zijn ziekte.

312
00:19:45.004 --> 00:19:49.014
Hij is tot zijn dood voor de rechten van de homoseksueel opgekomen.

313
00:19:49.019 --> 00:19:52.014
Daar heb ik hele grote bewondering voor.

314
00:19:52.019 --> 00:19:55.013
Je moet erg sterk in je schoenen staan...

315
00:19:55.018 --> 00:19:58.014
als je dat je hele leven kunt blijven doen.

316
00:19:58.019 --> 00:20:02.010
Het is nog niet zo lang geleden dat homoseksualiteit...

317
00:20:02.015 --> 00:20:05.012
werd gezien als een ziekte. Ook bij Jacques.

318
00:20:05.017 --> 00:20:08.017
Zijn ouders stuurden hem naar de psychiater.

319
00:20:08.022 --> 00:20:10.013
Maar het ging niet over.

320
00:20:10.018 --> 00:20:14.011
Toen heb ik een advertentie geplaatst in de Tuney Tunes.

321
00:20:14.016 --> 00:20:16.021
Dat was een muziektijdschrift.

322
00:20:17.001 --> 00:20:20.006
Nou, daar kwam een brief op, een paar brieven.

323
00:20:20.011 --> 00:20:25.009
En EEN was een folder van het COC, met een hele mooie jongen erop.

324
00:20:25.014 --> 00:20:28.003
Dus ik denk: Ja, dat is het.

325
00:20:28.008 --> 00:20:29.020
Dat moet je hebben.

326
00:20:30.023 --> 00:20:33.022
Het was toentertijd bij de wet verboden...

327
00:20:34.002 --> 00:20:36.024
dat homo's en lesbiennes bij elkaar kwamen.

328
00:20:37.004 --> 00:20:39.016
Dansen met mekaar en dergelijke.

329
00:20:42.024 --> 00:20:46.021
Tot 1971 was het strafbaar om seks te hebben met iemand...

330
00:20:47.001 --> 00:20:51.003
van hetzelfde geslacht als EEN van de twee jonger was dan 21.

331
00:20:51.008 --> 00:20:53.020
De zedenpolitie controleerde dat...

332
00:20:54.000 --> 00:20:56.024
en bezocht regelmatig de kelder van Jacques.

333
00:20:57.004 --> 00:21:00.022
Deze route werd in noodgevallen gebruikt als vluchtweg.

334
00:21:01.002 --> 00:21:04.018
Jacques had toen hij lid werd van het COC een schuilnaam:

335
00:21:04.023 --> 00:21:06.012
Jacques Durf Te Leven.

336
00:21:06.017 --> 00:21:09.016
Iedereen had toentertijd een schuilnaam.

337
00:21:09.021 --> 00:21:14.020
Om zo min mogelijk gegevens prijs te geven...

338
00:21:15.000 --> 00:21:20.004
als archieven door de politie in beslag genomen zouden worden.

339
00:21:20.009 --> 00:21:23.022
Riskant dus, maar Jacques wilde en kon niet anders.

340
00:21:24.002 --> 00:21:28.007
Tot aan zijn dood is heeft hij gevochten voor meer gelijkheid...

341
00:21:28.012 --> 00:21:30.019
tussen hetero- en homoseksuelen.

342
00:21:30.024 --> 00:21:35.010
Als ik een blaadje krijg van de bank en er staan foto's op...

343
00:21:35.015 --> 00:21:40.011
dan zie ik mannetje, vrouwtje, gezinnetje.

344
00:21:40.016 --> 00:21:44.009
Dan denk ik: Waar zijn die twee mannen of twee vrouwen nou?

345
00:21:44.014 --> 00:21:46.001
Die zijn er niet.

346
00:21:46.006 --> 00:21:49.017
Ook in brochures van hotels, van de reiswereld...

347
00:21:49.022 --> 00:21:51.022
of van verzekeringen niet.

348
00:21:52.002 --> 00:21:54.001
Dan denk ik: Ho.

349
00:21:54.006 --> 00:21:57.017
Dat zou toch onderhand echt eens kunnen veranderen.

350
00:22:00.020 --> 00:22:02.007
Ja, haha.

351
00:22:06.009 --> 00:22:07.021
CHAMPAGNEKURK PLOPT

352
00:22:13.014 --> 00:22:17.021
Op Jacques en alles wat hij voor ons heeft betekend. Goed idee.

353
00:22:19.002 --> 00:22:20.014
Bedankt voor alles.

354
00:22:20.019 --> 00:22:23.006
Jacques Drabbe is 84 jaar geworden.

355
00:22:24.023 --> 00:22:28.013
We hebben het leven herdacht van bijzondere mensen...

356
00:22:28.018 --> 00:22:31.000
om te vieren dat ze geleefd hebben.

357
00:22:31.005 --> 00:22:33.019
Zolang wij aan ze denken leven ze voort.

358
00:22:33.024 --> 00:22:38.000
Morgen Rob van den Heuvel, een icoon uit de luchtvaartwereld.

359
00:22:38.005 --> 00:22:40.012
Hij was in alles heel competitief.

360
00:22:40.017 --> 00:22:43.024
Wij zeiden altijd: Liever sterven dan verliezen.

361
00:22:44.004 --> 00:22:45.021
We wilden altijd winnen.

362
00:22:46.001 --> 00:22:49.004
Vrijdag live vanaf verschillende locaties...

363
00:22:49.009 --> 00:22:52.000
steken we een kaarsje op voor onze doden.

364
00:22:52.005 --> 00:22:54.016
Voor wie steek jij dan een kaarsje op?

365
00:22:54.021 --> 00:22:57.014
Stuur ons een foto, dan geven we degene...

366
00:22:57.019 --> 00:23:00.010
die jij wilt herdenken een gezicht. Dag.

