WEBVTT

1
00:00:03.000 --> 00:00:06.001
888

2
00:00:15.016 --> 00:00:17.023
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:17.023 --> 00:00:22.002
De kruistocht van een wanhopige jongen tegen een sekteleider.

4
00:00:22.002 --> 00:00:25.007
Een leider die de familie van de jongen heeft geruineerd.

5
00:00:25.007 --> 00:00:27.010
Met in het geheim gemaakte audio-opnamen...

6
00:00:27.010 --> 00:00:30.021
wordt aangetoond hoe EEN man z'n volgelingen manipuleert...

7
00:00:30.021 --> 00:00:34.004
en hulpverleners worden om de tuin geleid.

8
00:00:34.004 --> 00:00:37.020
Waarom is het zo moeilijk in Nederland om sektes aan te pakken?

9
00:00:37.020 --> 00:00:40.004
En vanavond in KRO Brandpunt:

10
00:00:40.004 --> 00:00:42.004
Een groot deel van z'n jonge jaren...

11
00:00:42.004 --> 00:00:44.014
bracht-ie door in Stalinistische gevangenissen in Hongarije.

12
00:00:44.014 --> 00:00:47.003
Veel van z'n celgenoten werden opgehangen.

13
00:00:47.003 --> 00:00:50.017
Hij vluchtte, kwam naar Nederland en werd een legendarisch cameraman.

14
00:00:50.017 --> 00:00:54.016
Ook voor programma's als Brandpunt. Hij is nu 80.

15
00:00:54.016 --> 00:00:57.015
Hoe een verleden vol onrecht de drijfveer werd...

16
00:00:57.015 --> 00:00:59.015
voor de filmer Lajos Kalanos.

17
00:00:59.015 --> 00:01:01.013
Het weerzien met een oude vriend.

18
00:01:24.008 --> 00:01:28.016
Vanavond nemen we u mee naar de gesloten wereld van het Efraim Genootschap.

19
00:01:28.016 --> 00:01:33.022
Ik moest het zelf weten als ik de eeuwige duisternis in wou.

20
00:01:33.022 --> 00:01:36.015
Dat was dat mijn pakkie an, heel hard waren ze.

21
00:01:36.015 --> 00:01:39.011
Wij hebben geen van allen meer helder kunnen denken.

22
00:01:39.011 --> 00:01:42.007
Dat kan niet anders, anders trap je hier niet in.

23
00:01:42.007 --> 00:01:46.011
Je kunt je alleen maar kapot schamen, voor de rest kun je er niks meer aan doen.

24
00:01:46.011 --> 00:01:49.004
Dit is het verhaal van een sekte die naar Israel verdwijnt...

25
00:01:49.004 --> 00:01:53.005
en hele gezinnen geruineerd en gebroken achterlaat, in naam van de Heer.

26
00:01:53.005 --> 00:01:58.010
De autoriteiten en hulpverleners wisten van de plannen...

27
00:01:58.010 --> 00:02:02.016
maar moesten machteloos toekijken, vooral ook omdat ze om de tuin werden geleid.   is.

28
00:02:02.016 --> 00:02:05.017
Alle instanties wisten ervan en nog zijn ze weg.

29
00:02:05.017 --> 00:02:09.013
Wij hadden eigenlijk wel meer gewild, maar de mogelijkheden ontbraken op dat moment.

30
00:02:09.013 --> 00:02:13.016
We laten mensen naar de knoppen gaan zonder een hand uit te steken.

31
00:02:13.016 --> 00:02:15.019
Dankzij de dappere strijd van een eenling...

32
00:02:15.019 --> 00:02:21.013
krijgen we een unieke blik achter de schermen van een sekte die steeds meer in het nauw raakt.

33
00:02:38.008 --> 00:02:40.017
Ons verhaal begint hier.

34
00:02:40.017 --> 00:02:43.003
In deze kleine gemeenschap, Woerdense verlaat.

35
00:02:43.003 --> 00:02:46.016
Nadat in het nieuws komt dat leden van het Efraim Genootschap zijn verdwenen...

36
00:02:46.016 --> 00:02:49.023
gaan we hier op zoek naar 2 achterblijvers.

37
00:02:49.023 --> 00:02:55.006
Janus en Juriaan Schildmeijer. Vader en zoon.

38
00:02:55.006 --> 00:03:00.012
Ruim 10 jaar lang pendelt het gezin Schildmeijer heen en weer naar dit gebouw in Heinenoord.

39
00:03:00.012 --> 00:03:02.015
Ooit thuisbasis van het Efraim Genootschap.

40
00:03:03.010 --> 00:03:07.008
Wij staan voor degenen die moeten verkondigen hoe je bij de bruid van Christus komt.

41
00:03:07.008 --> 00:03:09.014
Daar hebben wij een openbaring over gehad.

42
00:03:09.014 --> 00:03:12.020
GEZANG

43
00:03:12.020 --> 00:03:17.006
Eind 2001 duikt het genootschap voor het eerst op in de pers.

44
00:03:17.006 --> 00:03:23.007
Leider en zelfbenoemd profeet Heinrich van Geene verkondigt het einde der tijden.

45
00:03:23.007 --> 00:03:25.023
Eind van dat jaar zullen zijn volgelingen...

46
00:03:25.023 --> 00:03:28.013
die zich de bruid van Jezus noemen, in de hemel worden opgenomen.

47
00:03:28.013 --> 00:03:32.003
Op een gegeven moment wist meneer van Geene met zekerheid te zeggen:

48
00:03:32.003 --> 00:03:36.002
November 2001, eind november 2001 is de opname.

49
00:03:36.002 --> 00:03:38.021
Twijfelde u daar nooit aan, toen hij dat zei?

50
00:03:38.021 --> 00:03:40.007
Nee, op dat moment niet.

51
00:03:40.007 --> 00:03:41.022
U dacht echt: dat gaat gebeuren?

52
00:03:41.022 --> 00:03:43.019
Ik geloofde dat gewoon, ja.

53
00:03:43.019 --> 00:03:47.002
De meeste mensen geloven ons niet, maar nou zal ik het tegenoverstelde eens vragen.

54
00:03:47.002 --> 00:03:49.007
Stel nou dat het wel waar is?

55
00:03:49.007 --> 00:03:54.004
Dan heb je het voor eeuwig mis, je kunt het dan niet meer herroepen.

56
00:03:54.004 --> 00:03:56.011
Je bent voor eeuwig verloren.

57
00:03:56.011 --> 00:04:00.020
Wat begint als bijbelstudieclub met een sterk geloof in de eindtijd...

58
00:04:00.020 --> 00:04:04.017
verandert geleidelijk aan in een verstikkende geloofsgemeenschap.

59
00:04:04.017 --> 00:04:09.020
U zegt dat u degene bent die weet wanneer die opname is. Ja.

60
00:04:09.020 --> 00:04:12.018
Dat zijn nogal heftige dingen. Ja.

61
00:04:12.018 --> 00:04:17.008
Ik durf het woord best een keer te noemen, maar het lijkt sektarisch.

62
00:04:17.008 --> 00:04:19.016
Nee, dat is niet waar.

63
00:04:19.016 --> 00:04:21.019
Het zijn de hoogtijdagen van de sekte.

64
00:04:21.019 --> 00:04:24.024
Iedere week komen zo'n 150 volgelingen bij elkaar...

65
00:04:24.024 --> 00:04:29.009
in een troosteloze bouwkeet, hier op een industrieterrein in Heinenoord.

66
00:04:29.009 --> 00:04:34.010
Ze hebben huis en haard verkocht en schenken al hun bezittingen aan de zelfbenoemde profeet.

67
00:04:34.010 --> 00:04:38.020
Ze zijn ervan overtuigd dat ze snel als groep zullen worden opgenomen in de hemel.

68
00:04:38.020 --> 00:04:41.019
Maar het is een hemelvaart die nooit zal plaatsvinden.

69
00:04:47.007 --> 00:04:49.011
Terug naar Woerdense Verlaat.

70
00:04:49.011 --> 00:04:54.006
Doordat de profetie van Heinrich van Geene niet uitkomt, valt de sekte uiteen.

71
00:04:54.006 --> 00:04:57.004
Wat overblijft is een kleine kern van trouwe volgelingen.

72
00:04:57.004 --> 00:04:59.011
Onder wie de familie van Juriaan.

73
00:04:59.011 --> 00:05:04.012
Hij is 8 jaar als zijn ouders hem voor het eerst meenemen naar de bijeenkomsten in Heinenoord.

74
00:05:04.012 --> 00:05:07.008
Een hele vervelende jeugd heb ik niet gehad...

75
00:05:07.008 --> 00:05:11.017
maar ook niet een hele vrije, want je zat elke zaterdag en zondag daar.

76
00:05:11.017 --> 00:05:16.007
En op dat moment weet je niet beter en wat voor andere jeugd je kan hebben.

77
00:05:16.007 --> 00:05:22.013
Er was maar 1 ding goed, wat daar was, wat hij zei, wat de leer was.

78
00:05:22.013 --> 00:05:24.020
En de rest was gewoon kwaad, maakt niet uit wat er was.

79
00:05:24.020 --> 00:05:27.006
Aan zijn oordeel mocht en kon je niet twijfelen.

80
00:05:27.006 --> 00:05:32.012
Als je dat wel deed had je dikke ruzie, dan ging je naar de eeuwige duisternis.

81
00:05:32.012 --> 00:05:35.008
Het verhaal van het gezin Schildmeier staat niet op zichzelf.

82
00:05:35.008 --> 00:05:38.020
Deskundigen vermoeden dat er in Nederland duizenden slachtoffers zijn...

83
00:05:38.020 --> 00:05:41.024
van dit soort sektarische bewegingen.

84
00:05:41.024 --> 00:05:46.013
Maar zeker weten doen we het niet, want de gegevens daarvoor ontbreken simpelweg.  rd.

85
00:05:46.013 --> 00:05:50.004
In 1984 werd voor het laatst onderzoek gedaan.

86
00:05:50.004 --> 00:05:55.023
Bram Krol is een van de weinige in ons land die alles weet van sektarische genootschappen.  rd.

87
00:05:55.023 --> 00:06:00.009
In 2001 werkte hij mee aan een politie-onderzoek naar het Efraim genootschap.

88
00:06:00.009 --> 00:06:04.009
Ook hij weet niet precies hoeveel sektes actief zijn in Nederland.

89
00:06:04.009 --> 00:06:08.005
Die groepen die helemaal over de schreef zijn gegaan...

90
00:06:08.005 --> 00:06:15.012
die tellen alles bij elkaar ongeveer 20.000 mensen.

91
00:06:15.012 --> 00:06:20.004
Er zijn in Nederland 20.000 mensen zoals de familie Schildmeijer...

92
00:06:20.004 --> 00:06:23.020
die op de een of andere manier slachtoffer zijn.

93
00:06:23.020 --> 00:06:27.016
Nee, het aantal slachtoffers is veel groter.

94
00:06:27.016 --> 00:06:31.005
De ex-leden, dat zijn ook slachtoffers...

95
00:06:31.005 --> 00:06:34.009
die gaan de rest van hun leven gebukt onder een trauma.

96
00:06:34.009 --> 00:06:39.000
Dus misschien zitten er wel 60, 70, 80.000 mensen met zoiets.

97
00:06:39.000 --> 00:06:45.012
Het aantal slachtoffers van doorgeslagen godsdienstwaanzin is mogelijk dus groot.

98
00:06:45.012 --> 00:06:48.008
Maar er is weinig kennis en nauwelijks beleid.

99
00:06:48.008 --> 00:06:52.016
Nederland, zeggen deskundigen in koor, is een vrijstaat voor sektes.

100
00:06:52.016 --> 00:06:57.020
Omdat er bij ons helemaal geen bekendheid is over de sektes...

101
00:06:57.020 --> 00:07:01.017
en dus ook de politie niet weet of ze er iets mee kunnen...

102
00:07:01.017 --> 00:07:08.012
en wat ze ermee zouden kunnen en dat maakt het voor sektarische gemeenschappen makkelijker...

103
00:07:08.012 --> 00:07:10.022
om zich hier te vestigen.

104
00:07:10.022 --> 00:07:17.000
Ook al omdat het in Belgie, Frankrijk en Duitsland veel voortvarender wordt aangepakt.

105
00:07:17.000 --> 00:07:21.023
Wat je dan opvalt: hoe zit zo'n organisatie dan juridisch in elkaar?

106
00:07:21.023 --> 00:07:24.018
Het is geen kerkgenootschap.

107
00:07:24.018 --> 00:07:26.022
Juridisch is het niks.

108
00:07:26.022 --> 00:07:29.010
Ze hoeven geen belasting te betalen.

109
00:07:29.010 --> 00:07:32.009
Meneer van Geene kan geld ophalen en daarmee doen en laten wat hij wil...

110
00:07:32.009 --> 00:07:34.022
zonder dat iemand dat hoeft te controleren.

111
00:07:34.022 --> 00:07:37.007
Dus het is een beetje een grijs gebied.

112
00:07:37.007 --> 00:07:42.000
Je kunt niet iedereen die iets doet wat jou niet bevalt terechtwijzen.

113
00:07:42.000 --> 00:07:50.014
Maar wanneer je weet dat daar mensen hun leven lang met een zwaar trauma zullen rondlopen...

114
00:07:50.014 --> 00:07:54.014
en misschien nooit meer voluit zullen functioneren...

115
00:07:54.014 --> 00:07:57.021
dan heb je toch wel mis geschoten als je helemaal niks hebt gedaan.

116
00:07:57.021 --> 00:07:59.010
Afgelopen zomer.

117
00:07:59.010 --> 00:08:03.007
Juriaan Schildmeier gelooft niet meer in de profetieen van Van Geene.

118
00:08:03.007 --> 00:08:05.022
Maar hij verzwijgt zijn ongeloof.

119
00:08:05.022 --> 00:08:11.003
Zowel naar zijn eigen familie als naar de sekte houdt hij de schijn van trouwe volgeling op.

120
00:08:11.003 --> 00:08:12.020
Juriaan wil zijn familie redden.

121
00:08:12.020 --> 00:08:16.024
Maar daarvoor zal hij eerst de zelfbenoemde profeet moeten ontmaskeren.

122
00:08:16.024 --> 00:08:20.022
Eigenlijk zocht ik wat waardoor het stop gezet kon worden.

123
00:08:20.022 --> 00:08:28.003
Eigenlijk iets strafbaars, want het klopt het gewoon niet.

124
00:08:28.003 --> 00:08:34.001
In een koelbox, bij hem thuis, in de bestelbus, waar veel wordt overlegd, en bij de sekte:

125
00:08:34.001 --> 00:08:37.005
Overal verstopt Juriaan zijn opnameapparatuur.

126
00:08:37.005 --> 00:08:40.006
Tientallen uren materiaal neemt hij op.

127
00:08:40.006 --> 00:08:43.013
Ook een gesprek in de bus, waarin sekteleider Heinrich van Geene...

128
00:08:43.013 --> 00:08:50.004
zijn moeder vraagt om samen met de laatste sekteleden te verdwijnen naar Israel. Met of zonder kinderen.

129
00:09:19.002 --> 00:09:22.003
Waar schrok je van als je dan terug luisterde?

130
00:09:22.003 --> 00:09:24.005
Wat was vooral dat je dacht van...

131
00:09:24.005 --> 00:09:26.012
De instabiliteit van mijn moeder.

132
00:09:26.012 --> 00:09:31.006
Ik heb haar menigmaal horen huilen op die opnames.

133
00:09:31.006 --> 00:09:33.022
Ik neem het haar niet kwalijk.

134
00:09:33.022 --> 00:09:38.004
Ik weet dat de ideeen bij een ander vandaan komen.

135
00:09:38.004 --> 00:09:42.008
Zij denkt echt dat ze het goede doet.

136
00:09:42.008 --> 00:09:45.015
Zo beseft zij dat.

137
00:09:45.015 --> 00:09:48.015
Ik denk niet dat het haar kwalijk te nemen is.

138
00:09:48.015 --> 00:09:56.016
Je bent niet boos op haar? Nee. Zeker niet.

139
00:10:12.004 --> 00:10:12.011
Als je eenmaal murw bent, kun je je niet meer verzetten.

140
00:10:12.011 --> 00:10:14.003
Dan moet je mee, met de gekste dingen.

141
00:10:14.003 --> 00:10:16.023
Als je eenmaal murw bent, kun je je niet meer verzetten.

142
00:10:16.023 --> 00:10:20.004
Dan moet je mee, met de gekste dingen.

143
00:10:20.004 --> 00:10:22.009
Waar iedereen van nature nee tegen zegt...

144
00:10:22.009 --> 00:10:24.019
daar zeg je op een gegeven moment ja tegen.

145
00:10:24.019 --> 00:10:26.008
Maar het is een proces van jaren.

146
00:10:26.008 --> 00:10:27.017
Er is altijd maar op je ingepraat. Altijd maar.

147
00:10:27.017 --> 00:10:32.008
Op een gegeven moment heb je de kracht niet meer om zelfs maar voor je geringste rechten op te komen.

148
00:10:33.007 --> 00:10:36.020
Niet alleen hoort Juriaan van de plannen om naar Israel te vertrekken.

149
00:10:36.020 --> 00:10:39.020
In zijn zoektocht vindt hij ook de vliegtickets.

150
00:10:39.020 --> 00:10:42.023
Hij ontdekt dat de reis al geboekt is.

151
00:10:42.023 --> 00:10:46.008
Op naam van zijn moeder en op naam van zijn 2 broertjes en zus.

152
00:10:46.008 --> 00:10:49.000
En dit alles buiten zijn medeweten om.

153
00:10:49.000 --> 00:10:56.013
Ik denk dat ze bang waren dat ik op mijn broertjes zou gaan inpraten, of problemen zou gaan maken.

154
00:10:56.013 --> 00:11:03.023
Het was niet officieel geregeld, geen officiele emigratie.

155
00:11:03.023 --> 00:11:09.008
Ze gingen erheen en dachten: we laten alles achter ons.

156
00:11:09.008 --> 00:11:12.015
'We verdwijnen gewoon.'

157
00:11:12.015 --> 00:11:16.003
Juriaan klopt aan bij advocaat Martin de Witte.

158
00:11:16.003 --> 00:11:20.013
De advocaat heeft eerder met succes een zaak gevoerd tegen de sekteleider.

159
00:11:20.013 --> 00:11:25.004
Hij reageert verbaasd als hij ontdekt dat de sekte nog steeds actief is.

160
00:11:25.004 --> 00:11:28.018
Dat had ik niet verwacht.

161
00:11:28.018 --> 00:11:31.011
Ik had verwacht dat die sekte al lang verdwenen zou zijn.

162
00:11:31.011 --> 00:11:33.010
Maar blijkbaar bestond er nog een restant.

163
00:11:33.010 --> 00:11:36.006
De advocaat neemt contact op met een officier van justitie in Rotterdam.

164
00:11:36.006 --> 00:11:38.022
Juriaan wordt gevraagd zich te melden bij de politie.

165
00:11:40.006 --> 00:11:43.007
Eind september. Juriaan meldt zich bij de politie.

166
00:11:43.007 --> 00:11:44.024
Hij vertelt ze alles.

167
00:11:44.024 --> 00:11:46.024
Over dat de sekte wil verdwijnen naar Israel...

168
00:11:46.024 --> 00:11:50.024
en dat hij als bewijs daarvoor in het geheim gemaakte audio-opnamen heeft.

169
00:11:50.024 --> 00:11:56.018
De politie zegt niets voor hem te kunnen doen en schakelt Jeugdzorg in.

170
00:11:56.018 --> 00:11:59.009
Woerdense Verlaat, 17 november.

171
00:11:59.009 --> 00:12:02.023
Jeugdzorg meldt zich bij de moeder van Juriaan.

172
00:12:02.023 --> 00:12:04.024
Zijn vader is hier niet van op de hoogte.

173
00:12:04.024 --> 00:12:06.015
Ook dit gesprek wordt opgenomen.

174
00:12:22.014 --> 00:12:26.009
Ook aanwezig is de dochter van sekteleider Heinrich van Geene, Samantha.

175
00:12:26.009 --> 00:12:31.001
Tegenover de medewerker van Jeugdzorg ontkent zij lid te zijn van het genootschap.

176
00:12:57.019 --> 00:13:04.001
Als je als Jeugdzorg binnenkomt, moet je vragen wie er nog meer in de kamer zitten.

177
00:13:04.001 --> 00:13:08.007
Als je dan hoort dat mevrouw Van Geene jr., de dochter van Van Geene daar zit, dan moet je zeggen:

178
00:13:08.007 --> 00:13:11.020
Opsodemieteren, je hebt hier niets te zoeken, wegwezen.

179
00:13:11.020 --> 00:13:16.013
Ik heb een gesprek met de moeder en vader en de kinderen hier in huis.

180
00:13:16.013 --> 00:13:16.019
En niet op deze manier, dat je zo'n iemand erbij laat zitten.

181
00:13:16.019 --> 00:13:22.007
Dat kan toch niet? Dat vind ik niet professioneel.

182
00:13:22.007 --> 00:13:25.001
Verscholen achter de keukendeur staat de sekteleider zelf.

183
00:13:25.001 --> 00:13:28.017
Hij wil niet dat de medewerker van Jeugdzorg weet dat hij meeluistert.

184
00:13:28.017 --> 00:13:33.008
Op de bank wordt de geplande reis naar Israel intussen afgedaan als een soort vakantie.

185
00:13:49.023 --> 00:13:54.023
Wat ik toch ook wel heel erg kwalijk vind, is dat er aantoonbaar wordt gelogen...

186
00:13:54.023 --> 00:13:59.010
door de mensen van die sekte.

187
00:13:59.010 --> 00:14:01.004
We zijn bedonderd.

188
00:14:01.004 --> 00:14:07.000
Niet dat we ons hebben laten leiden door de informatie die wij uit dat gesprek kregen.

189
00:14:07.000 --> 00:14:09.008
Want dat gebeurt wel vaker.

190
00:14:09.008 --> 00:14:11.015
Maar hier is echt sprake van een set-up.

191
00:14:13.017 --> 00:14:15.011
Negen dagen later.

192
00:14:15.011 --> 00:14:19.005
De moeder, broertjes en zus van Juriaan zijn weg.

193
00:14:19.005 --> 00:14:22.021
Juriaan vertrekt nog naar Heinenoord om ze te zoeken, maar tevergeefs.

194
00:14:22.021 --> 00:14:25.011
De sekte is verdwenen.

195
00:14:25.011 --> 00:14:29.009
Ondanks zijn opnames, ondanks het feit dat alle instanties weten van de plannen...

196
00:14:29.009 --> 00:14:32.020
en zelfs de datum van vertrek kennen, kan niemand verhinderen...

197
00:14:32.020 --> 00:14:35.010
dat de kinderen uit het zicht verdwijnen.

198
00:14:35.010 --> 00:14:38.008
Eigenlijk zou ik willen dat er wat aan gedaan wordt.

199
00:14:38.008 --> 00:14:42.019
Kijk, ik heb in mijn ogen alles gedaan wat ik kon.

200
00:14:42.019 --> 00:14:45.020
Alle instanties wisten ervan en toch zijn ze weg.

201
00:14:45.020 --> 00:14:48.023
Dat is wel heel jammer.

202
00:14:48.023 --> 00:14:51.018
De bewijzen liggen er.

203
00:14:51.018 --> 00:14:54.013
Nu ze weg zijn wordt er schande van gesproken.

204
00:14:54.013 --> 00:14:58.001
Maar daarvoor werd gezegd: Het zijn volwassen mensen, die kunnen zelf beslissen, het zal we loslopen.

205
00:14:58.001 --> 00:15:05.001
Maar ze hebben geen eigen wil meer.

206
00:15:05.021 --> 00:15:08.007
We gaan langs bij Jeugdzorg.

207
00:15:08.007 --> 00:15:12.001
Daar horen we dat hulpverleners de kinderen wel degelijk wilden tegenhouden...

208
00:15:12.001 --> 00:15:15.023
maar het simpelweg niet kon.

209
00:15:15.023 --> 00:15:17.023
Omdat het onderzoek naar het gezin nog liep.

210
00:15:17.023 --> 00:15:21.002
Zeker in dit soort situaties lopen wij wel tegen beperkingen aan.

211
00:15:21.002 --> 00:15:23.011
Wij zijn dan nog bezig met het onderzoek.

212
00:15:23.011 --> 00:15:25.014
We weten nog niet helemaal wat er aan de hand is.

213
00:15:25.014 --> 00:15:30.005
En dan is er de mogelijkheid van de ouders om de kinderen mee te nemen naar het buitenland.

214
00:15:30.005 --> 00:15:33.011
Ook al heeft u vermoedens dat er iets aan de hand is...

215
00:15:33.011 --> 00:15:37.012
dan kunt u niet tijdens het onderzoeken naar die vermoedens tegen zo'n gezin zeggen:

216
00:15:37.012 --> 00:15:39.010
Nu blijft u gewoon thuis.

217
00:15:39.010 --> 00:15:41.016
Over een maand hebben we een conclusie en dan kunt u alsnog gaan.

218
00:15:41.016 --> 00:15:44.000
Nee. Mensen kunnen dan al vertrekken. Zeker.

219
00:15:44.000 --> 00:15:45.016
Dat is frustrerend, neem ik aan.

220
00:15:45.016 --> 00:15:49.017
Ja, want je zit met grote zorgen en veel vraagtekens.

221
00:15:49.017 --> 00:15:51.024
Dan moet je zo'n gezin dus laten vertrekken.

222
00:15:53.008 --> 00:15:55.016
'Janus is bijzonder zelfzuchtig.'

223
00:15:55.016 --> 00:16:00.024
'Hij laat zich expres door boze geesten afhouden van bidden en smeken tot God.'

224
00:16:00.024 --> 00:16:02.015
'Zijn hoogmoed is ongekend.'

225
00:16:02.015 --> 00:16:07.003
'Hij gebruikt zijn vrouw constant als zijn slaaf, die werkelijk alles voor hem moet doen...

226
00:16:07.003 --> 00:16:10.001
en altijd voor hem klaar moet staan.'

227
00:16:10.001 --> 00:16:12.011
De vader van Juriaan, Janus Schildmeier...

228
00:16:12.011 --> 00:16:15.013
staat nog met een half been in de sekte, als zijn gezin verdwijnt.

229
00:16:15.013 --> 00:16:18.010
Hij is geestelijk niet in staat ze tegen te houden.

230
00:16:18.010 --> 00:16:22.001
Juriaan confronteert hem een dag na hun verdwijning...

231
00:16:22.001 --> 00:16:25.005
met de haatgebeden die zijn gezin over hem moest uitspreken.

232
00:16:25.005 --> 00:16:30.016
Haatgebeden, omdat Janus in de ogen van de sekteleider teveel aan de profeet twijfelde.

233
00:16:30.016 --> 00:16:35.024
Ik heb verteld wat ik heb uitgespookt de laatste paar maanden.

234
00:16:35.024 --> 00:16:38.006
Half jaar.

235
00:16:38.006 --> 00:16:47.015
Dat heeft eigenlijk de emmer doen overlopen dat hij het is gaan zien dat het echt fout is.

236
00:16:47.015 --> 00:16:49.008
Hoe reageerde hij?

237
00:16:49.008 --> 00:16:52.023
Vol ongeloof.

238
00:16:52.023 --> 00:16:56.021
Je kan er om lachen, maar het is de grootste onzin wat er staat.

239
00:16:56.021 --> 00:17:01.009
Ik snap er echt helemaal niks van.

240
00:17:01.009 --> 00:17:03.023
Het is misschien ook een soort verraad naar u toe.

241
00:17:03.023 --> 00:17:05.020
Omdat u toch...

242
00:17:05.020 --> 00:17:09.010
Hij zou misschien van 'Janus' 'meneer Van Geene' kunnen maken.

243
00:17:09.010 --> 00:17:12.005
Ik denk dat mijn vrouw een slaaf van hem is.

244
00:17:12.005 --> 00:17:15.010
Meneer van Geene is de leider zelf. Ja.

245
00:17:16.009 --> 00:17:20.013
De haatgebeden moesten door de kinderen zelf worden voorgelezen.

246
00:17:20.013 --> 00:17:23.016
Ik denk dat dat wel een vorm van mishandeling is.

247
00:17:23.016 --> 00:17:27.007
Op het moment dat je je vader moet verketteren, als het ware...

248
00:17:27.007 --> 00:17:29.016
dan denk ik dat dat heel schadelijk kan zijn voor kinderen.

249
00:17:30.003 --> 00:17:33.002
Naar aanleiding van de straffeloze verdwijning van de sekteleden...

250
00:17:33.002 --> 00:17:36.018
wil Jeugdzorg voortaan eerder kunnen ingrijpen.

251
00:17:36.018 --> 00:17:40.001
Wat ons het werk makkelijker maakt is dat wij de mogelijkheid krijgen..

252
00:17:40.001 --> 00:17:42.023
om kinderen in Nederland te houden tijdens ons onderzoek.

253
00:17:42.023 --> 00:17:45.009
Dat is nu niet het geval. Nee.

254
00:17:45.009 --> 00:17:48.004
Met als gevolg dat deze kinderen naar Israel zijn verdwenen.

255
00:17:48.004 --> 00:17:51.005
Terwijl uw onderzoek nog niet klaar is. Klopt.

256
00:17:51.005 --> 00:17:55.006
D66-Tweede Kamerlid Magda Berndsen wil een informatie- en meldpunt...

257
00:17:55.006 --> 00:17:58.017
waar slachtoffers en ex-volgelingen terecht kunnen.

258
00:17:58.017 --> 00:18:01.021
Ik denk dat met name informatie ook heel belangrijk is.

259
00:18:01.021 --> 00:18:05.006
Informatie voor familieleden die zich zorgen maken...

260
00:18:05.006 --> 00:18:15.014
over familieleden die in zo'n sektarische gemeenschap terecht zijn gekomen.

261
00:18:15.014 --> 00:18:18.017
Dus meldpunt en informatiepunt is buitengewoon belangrijk.

262
00:18:18.017 --> 00:18:20.021
Zo'n informatiepunt komt voor Juriaan te laat.

263
00:18:20.021 --> 00:18:25.005
Of het gezin Schildmeijer snel herenigd wordt, is allerminst zeker.

264
00:18:25.005 --> 00:18:27.008
Jeugdzorg heeft de zaak in behandeling...

265
00:18:27.008 --> 00:18:31.008
en probeert samen met het ministerie van Justitie de kinderen weer naar Nederland te halen.

266
00:18:31.008 --> 00:18:34.003
Uiteindelijk zal het wel stoppen.

267
00:18:34.003 --> 00:18:37.022
Maar je wilt zo graag het beste voor je familie.

268
00:18:37.022 --> 00:18:40.013
Voor mijn broertjes, mijn zus.

269
00:18:40.013 --> 00:18:46.007
Dat ze gewoon een opleiding kunnen volgen en in Nederland kunnen blijven wonen.

270
00:18:46.007 --> 00:18:49.014
Het is EEN grote ramp zo.

271
00:18:49.014 --> 00:18:53.015
Ik hoop dat mijn vrouw en kinderen spoedig weer terugkomen.

272
00:18:53.015 --> 00:18:56.022
En dat we er misschien nog wat van kunnen maken met elkaar.

273
00:18:56.022 --> 00:19:03.007
Meer over het Efraim Genootschap vindt u op onze website:

274
00:19:03.007 --> 00:19:06.005
kro.nl/brandpunt.

275
00:19:23.016 --> 00:19:25.011
GEBLAF

276
00:19:30.023 --> 00:19:33.011
Als u hem niet kent, kent u misschien nog wel zijn beelden.

277
00:19:33.011 --> 00:19:36.015
Hongersnoden, aardbevingen, oorlogen.

278
00:19:36.015 --> 00:19:38.023
Dit is niet te geloven.

279
00:19:38.023 --> 00:19:40.020
Dat de haat zo hoog kan oplopen.

280
00:19:40.020 --> 00:19:46.022
Dat er groepen bestaan die het vuur openen op tienduizenden weerloze mensen.

281
00:19:46.022 --> 00:19:49.020
Tientallen jaren lang was de Hongaarse Nederlander Lajos Kalanos

282
00:19:49.020 --> 00:19:54.013
op terreinen van nieuws en actualiteiten een legendarisch cameraman. Ook voor dit programma.

283
00:20:00.019 --> 00:20:05.008
Over zijn interessante leven en carriere verschijnt binnenkort een boek, 'De vluchteling'.

284
00:20:05.008 --> 00:20:07.024
Een belangrijk deel van zijn jonge jaren bracht Lajos door...

285
00:20:07.024 --> 00:20:11.009
in de stalinistische gevangenissen van zijn geboorteland Hongarije.

286
00:20:11.009 --> 00:20:17.005
De meeste van zijn celgenoten zouden na schijnprocessen worden opgehangen.

287
00:20:17.005 --> 00:20:20.011
Dat verleden werd zijn grote drijfveer om later als filmer...

288
00:20:20.011 --> 00:20:23.016
het onrecht in de wereld bij u thuis te brengen.

289
00:20:27.004 --> 00:20:30.015
Hij is 80 nu, mijn oude vriend. Lajos Kalanos.

290
00:20:31.022 --> 00:20:34.004
Jongen, hoe is het?

291
00:20:38.017 --> 00:20:40.005
Lang geleden!

292
00:20:41.002 --> 00:20:42.014
Hoe is het, jongen?

293
00:20:46.007 --> 00:20:49.023
Een paar dagen verblijven wij in zijn geboorteplaats Simontornya.

294
00:20:53.000 --> 00:20:55.008
Lajos, die ooit uit de Hongaarse hel ontsnapte...

295
00:20:55.008 --> 00:20:59.008
heeft er nu een buitenhuis, wijngaarden en wijnkelders.

296
00:21:05.016 --> 00:21:08.010
We hebben er bewust voor gekozen om hem hier te filmen...

297
00:21:08.010 --> 00:21:11.019
en terug te blikken op zijn leven en carriere.

298
00:21:11.019 --> 00:21:14.006
Filmende vriend die cameraman was uit pure hartstocht.

299
00:21:56.007 --> 00:21:59.022
We zijn in Hongarije op de dag dat de doden worden herdacht.

300
00:21:59.022 --> 00:22:04.000
Grafheuvels zullen er worden bezaaid met bloemen en lichtjes.

301
00:22:04.000 --> 00:22:08.024
Later vandaag zal Lajos de laatste rustplaats van zijn ouders bezoeken.

302
00:22:08.024 --> 00:22:11.019
Hij komt uit een sterk geslacht.

303
00:22:11.019 --> 00:22:15.018
Een krachtpatser die met het doorzettingsvermogen van een tank over de wereld trok.

304
00:22:23.011 --> 00:22:25.008
Namelijk?

305
00:22:45.011 --> 00:22:49.002
Broodmager is Lajos als hij na jarenlange gevangenschap...

306
00:22:49.002 --> 00:22:52.014
in de stroom Hongaarse vluchtelingen in Nederland wordt verwelkomd.

307
00:23:01.006 --> 00:23:02.024
Voor jullie.

308
00:23:37.005 --> 00:23:39.003
Even terug in Hongarije.

309
00:23:39.003 --> 00:23:41.007
Ik ken hem al dertig jaar, Lajos Kalanos.

310
00:23:41.007 --> 00:23:44.014
En ik heb hem eerder meegemaakt, hier in zijn geboorteland.

311
00:23:47.006 --> 00:23:49.021
Wie hem wil begrijpen, z'n passie als cameraman...

312
00:23:49.021 --> 00:23:52.021
zijn woede en zijn ontroering, moet zijn verleden kennen.

313
00:23:52.021 --> 00:23:57.007
In 1990 bezochten we in Boedapest de gevangenis waar hij als jonge man zuchtte...

314
00:23:57.007 --> 00:24:00.001
te midden van tientallen ter dood veroordeelden.

315
00:24:00.001 --> 00:24:01.017
Dit is het.

316
00:24:15.000 --> 00:24:20.002
In de dagen van Stalin is Hongarije is begin jaren 50 het meest repressieve bewind van het Oostblok.

317
00:24:20.002 --> 00:24:24.024
Vele duizenden jonge mensen tegen wie maar de geringste verdenking van anti-communisme bestaat...

318
00:24:24.024 --> 00:24:27.007
worden naar de strop geleid.

319
00:24:27.007 --> 00:24:29.008
Lajos is 18 als hij wordt opgepakt.

320
00:24:29.008 --> 00:24:32.009
Omdat-ie met studenten wat pamfletten heeft verspreid.

321
00:24:32.009 --> 00:24:37.018
In een adembenemend betoog nam hij mij ooit mee naar het dodenrijk van zijn cel.

322
00:26:09.013 --> 00:26:11.016
Wat deed jij?

323
00:26:11.016 --> 00:26:13.003
Wat deed deze cel met jou?

324
00:26:47.017 --> 00:26:52.018
Als cameraman richt hij als het ware een monument op voor zijn gevallen vrienden.

325
00:26:52.018 --> 00:26:55.012
De martelkamers van Idi Amin.

326
00:26:55.012 --> 00:26:59.003
De schijnprocessen in het Iran van ayatollah Khomeini.

327
00:26:59.003 --> 00:27:01.021
Kalanos wordt gelauwerd en geprezen.

328
00:27:01.021 --> 00:27:05.014
Een carriere die hij in zijn jonge jaren voor onmogelijk moet hebben gehouden.

329
00:28:35.015 --> 00:28:38.016
De hele reportage uit 1990 vindt u op onze website.

330
00:28:43.019 --> 00:28:48.018
De vluchteling die cameraman werd, is nu in zijn geboortedorpje wijnboer geworden.

331
00:28:50.000 --> 00:28:52.012
Het halve dorp is uitgelopen om druiven te plukken.

332
00:28:53.002 --> 00:28:55.002
MUZIEK

333
00:29:04.011 --> 00:29:06.014
MUZIEK

334
00:29:11.009 --> 00:29:15.015
Ineens is daar ook Miska Mozes, 87-jarige vriend...

335
00:29:15.015 --> 00:29:19.000
die met Lajos de stalinistische gevangenissen overleefde.

336
00:29:19.000 --> 00:29:21.020
Nu zijn ze samen op weg naar de goulash.

337
00:29:30.005 --> 00:29:32.015
Hij was de cel-oudste, he? Ja.

338
00:29:32.015 --> 00:29:35.005
Was hij een beetje jouw vader in die cel?

339
00:31:30.014 --> 00:31:33.007
MUZIEK

340
00:31:58.024 --> 00:32:04.020
In 1956, bij de Hongaarse opstand, ontsnapt Lajos Kalanos uit zijn cel.

341
00:32:09.021 --> 00:32:12.020
Om in de straten van Boedapest mee te vechten tegen de Russen.

342
00:32:12.020 --> 00:32:18.015
Hij vlucht naar Nederland en schrijft daar later als cameraman televisiegeschiedenis...

343
00:32:18.015 --> 00:32:22.007
met een oeuvre doordrenkt met het gevoel van de vluchteling.

344
00:32:44.003 --> 00:32:46.002
Wat is honger?

345
00:32:52.011 --> 00:32:54.001
Je was 38 kilo.

346
00:33:03.016 --> 00:33:08.011
Het was de kracht van cameraman Kalanos dat-ie zijn hele verleden in zijn werk meesleepte.

347
00:33:08.011 --> 00:33:14.011
En dat hij, waar ook ter wereld, als een magneet werkte op slachtoffers van onrecht.

348
00:33:14.011 --> 00:33:21.023
In Bolivia, waar de politie de razzia's opent op straatkinderen, weet Lajos ze weer vrij te praten.

349
00:33:21.023 --> 00:33:27.018
Bij een herdenking in Auschwitz, waar het wemelt van de cameramensen, zoekt een overlevende zijn camera.

350
00:33:43.004 --> 00:33:48.012
Als ik met hem in Vietnam een overlevende vind van de Amerikaanse slachting in het dorpje Mi Lai...

351
00:33:48.012 --> 00:33:51.002
huilt Lajos achter de camera.

352
00:33:52.016 --> 00:33:54.019
We verstonden haar niet.

353
00:34:10.000 --> 00:34:14.011
In El Salvador, bij de begrafenis van de door het volk aanbeden bisschop Romero...

354
00:34:14.011 --> 00:34:17.006
draait Lajos door als er ineens vanaf de daken wordt geschoten.

355
00:34:46.017 --> 00:34:48.015
Wat voelde je toen?

356
00:35:00.006 --> 00:35:04.003
Als u deze Brandpuntreportage van verslaggever Georg Mustert...

357
00:35:04.003 --> 00:35:09.005
en cameraman Lajos Kalanos in zijn geheel wil zien, ga naar onze website.

358
00:35:16.016 --> 00:35:18.002
Mis je dat?

359
00:35:26.015 --> 00:35:28.014
Is angst lekker?

360
00:35:52.014 --> 00:35:57.009
In het land dat hem ooit verdreef heeft-ie hele wijnhellingen opgekocht.

361
00:35:57.009 --> 00:35:59.006
De zoete wraak van de vluchteling?

362
00:36:57.017 --> 00:37:05.001
Overal in de wereld waar wij kwamen, zei je tegen mij: je moet je moeder een kaartje sturen.

363
00:37:05.001 --> 00:37:07.014
Heb jij ook altijd gedaan.

364
00:37:36.024 --> 00:37:39.015
De groeten van een verdwenen zoon.

365
00:37:39.015 --> 00:37:42.024
Hij is 80 nu, boerenzoon uit Hongarije.

366
00:38:05.020 --> 00:38:08.008
Waar wil jij worden begraven?

367
00:38:14.007 --> 00:38:16.018
Het is zijn grote obsessie.

368
00:38:16.018 --> 00:38:20.009
Hij kan het niet verdragen dat in Hongarije de verantwoordelijken...

369
00:38:20.009 --> 00:38:23.017
van het schrikbewind dat hij overleefde, nooit zijn gestraft.

370
00:38:43.023 --> 00:38:46.019
Misschien moet je je er wel bij neerleggen dat het zo gaat.

371
00:38:48.008 --> 00:38:50.015
Misschien is dat wel wijs om dat te doen.

372
00:38:50.015 --> 00:38:53.008
Je bent er zo enorm mee bezig.

373
00:38:53.008 --> 00:38:57.006
Het is een begrijpelijke hartstocht van je.

374
00:38:57.006 --> 00:38:59.008
Ik snap je ontzettend goed.

375
00:38:59.008 --> 00:39:06.001
Maar misschien, Lajos, moet je je er wel mee verzoenen dat het zo gaat in dictaturen.

376
00:39:06.001 --> 00:39:08.015
Als iedereen mee heeft gedaan...

377
00:39:12.024 --> 00:39:15.004
Je hebt het overal gefilmd! En gezien!

378
00:39:15.004 --> 00:39:16.017
Argentinie, noem het maar op.

379
00:39:16.017 --> 00:39:19.001
Allemaal landen, waar iedereen meedeed.

380
00:39:23.012 --> 00:39:25.017
Dat begrijp ik.

381
00:39:39.009 --> 00:39:41.013
LAJOS ZINGT

382
00:40:02.007 --> 00:40:04.021
Dit was KRO Brandpunt, goedenavond.

