WEBVTT

1
00:00:00.008 --> 00:00:01.010
888

2
00:00:01.011 --> 00:00:04.015
'Het is alsof alles voor niets is geweest.'

3
00:00:04.015 --> 00:00:09.017
'Al meer dan acht jaar modder ik aan, het schiet gewoon niet op.'

4
00:00:09.017 --> 00:00:12.004
'Niemand die in mij gelooft.'

5
00:00:13.016 --> 00:00:15.021
'Door de jaren heen ben ik mezelf kwijtgeraakt.'

6
00:00:15.021 --> 00:00:19.010
'Door alle afwijzingen is er een streep gezet door mijn identiteit.'

7
00:00:19.010 --> 00:00:22.000
'Ik ben aan het eind van mijn Latijn.'

8
00:00:22.000 --> 00:00:23.017
'Lammert Verhoeven.'

9
00:00:26.015 --> 00:00:31.001
Ooit zat Erna Smeekens in dezelfde situatie als Lammert nu.

10
00:00:31.001 --> 00:00:35.005
Ze werd bekend als de huilende bijstandsmoeder met vier puberzonen.

11
00:00:35.014 --> 00:00:41.003
Ja, als je 15 euro in de week hebt, dan ik...

12
00:00:41.003 --> 00:00:42.020
dat kan gewoon niet.

13
00:00:44.008 --> 00:00:46.019
Twee jaar verder wandel ik met een heel andere Erna.

14
00:00:46.019 --> 00:00:51.010
Iemand die zichzelf en anderen de bijstand uithelpt.

15
00:00:52.007 --> 00:00:53.024
MUZIEK

16
00:00:58.002 --> 00:01:01.014
Goedemorgen Erna! Hoi. Goedemorgen. Hella.

17
00:01:01.014 --> 00:01:04.007
Hoi, Erna. Wat een geweldige auto!

18
00:01:04.007 --> 00:01:06.012
'Wij zijn niet arm, tientjesclub.'

19
00:01:06.012 --> 00:01:08.024
'Maak werk van je passie...'

20
00:01:08.024 --> 00:01:11.020
Daar gaan we het allemaal over hebben, vandaag?

21
00:01:11.020 --> 00:01:14.014
Ja. Nou, dan gaan we maar, he. Ja. Leuk!

22
00:01:14.014 --> 00:01:20.021
Erna, hoe was het om ineens bekend te worden als de huilende bijstandsmoeder?

23
00:01:20.021 --> 00:01:26.006
Dat had ik niet zo door, ik heb geen tv, dus ik heb het niet gezien.

24
00:01:26.006 --> 00:01:30.007
Ik had ook geen idee wat voor impact het zou hebben.

25
00:01:30.007 --> 00:01:34.011
Aanvankelijk had ik daar geen idee van. Wat was de impact?

26
00:01:34.011 --> 00:01:40.003
Die was wel heel groot, want wat me het meest bijgebleven is...

27
00:01:40.003 --> 00:01:45.024
is hoe ongenuanceerd mensen over je denken als je alleenstaande bijstandsmoeder bent.

28
00:01:45.024 --> 00:01:51.023
Ergens in dat filmpje zie je een pot Albert Heijn goudmerkkoffie.

29
00:01:51.023 --> 00:01:55.019
Mensen zeggen: Ze heeft Albert Heijn goudmerkkoffie, dat is geen bijstandsmoeder!

30
00:01:55.019 --> 00:02:04.004
Of: ze heeft wel drie keer dezelfde afgewassen trui aan, maar wel drie brilmonturen, dat klopt niet!

31
00:02:04.004 --> 00:02:12.009
Ik dacht: Hoe kun je oordelen over iemand in een situatie als je nooit met mij gepraat hebt?

32
00:02:12.009 --> 00:02:17.013
In 2006 komt Erna in de bijstand nadat haar huwelijk strandde.

33
00:02:17.013 --> 00:02:21.004
Ineens verandert haar leven.

34
00:02:21.004 --> 00:02:23.019
Ze wordt kostwinnaar voor haar vier zoons.

35
00:02:23.019 --> 00:02:26.014
De jongste is dan 12, de oudste 19.

36
00:02:27.006 --> 00:02:29.017
Erna gaat fulltime werken op een zorgboerderij.

37
00:02:29.017 --> 00:02:34.000
Ik fietste elke ochtend om half 8 12 kilometer heen.

38
00:02:34.000 --> 00:02:36.016
Dus mijn jongens moesten zelf naar school, dat waren ze niet gewend.

39
00:02:36.016 --> 00:02:40.015
Ik werkte tot half vijf, dan moest ik op de fiets terug.

40
00:02:40.015 --> 00:02:44.002
Als ik thuiskwam was het klaar: in de landbouw is zwaar werk.

41
00:02:44.002 --> 00:02:48.023
Na twee jaar was ik finaal burn-out.

42
00:02:48.023 --> 00:02:52.005
Daar zit je dan en de ernst van de situatie dringt niet door.

43
00:02:52.005 --> 00:02:57.011
Ik kon alleen maar zitten en niks. Het is echt een staat van niks.

44
00:02:57.011 --> 00:03:03.006
Gewoon op, het kaarsje ging uit. Ik heb een jaar op de bank gezeten.

45
00:03:03.006 --> 00:03:05.017
Een jaar. Ja. Ik had per direct een probleem.

46
00:03:05.017 --> 00:03:11.003
Ik had geen geld meer, geen reserves, ik kon het geen maand opvangen.

47
00:03:11.003 --> 00:03:14.012
Huur, gas, licht en water gaat door.

48
00:03:14.012 --> 00:03:17.015
Je komt in de stress waarin iedereen met een uitkering terecht komt.

49
00:03:17.015 --> 00:03:21.015
Al je dingen gaan door en je zit stomweg zonder geld.

50
00:03:21.015 --> 00:03:26.024
Dat komt er nog eens bovenop.

51
00:03:26.024 --> 00:03:30.016
Je kon niet naar je ex of je ouders? Nee, ook niet. Waarom niet?

52
00:03:30.016 --> 00:03:32.022
Mijn ouders hebben het niet breed.

53
00:03:32.022 --> 00:03:39.013
Ik doe het al vanaf mijn 18e zelf, dus ik ben niet gewend ze financieel iets te vragen.

54
00:03:39.013 --> 00:03:45.006
Mijn ex was geen optie, slechte communicatie.

55
00:03:56.011 --> 00:03:59.002
Mijn kinderen liepen op schoenen, dat wil je echt niet weten.

56
00:03:59.002 --> 00:04:03.013
Shocking, want je bent het kwetsbaarst op je kinderen.

57
00:04:03.013 --> 00:04:07.007
Als ze gaten in hun kleren hadden en geen gymkleren...

58
00:04:07.007 --> 00:04:13.008
en soms moesten ze weer van alles, dat was echt verschrikkelijk.

59
00:04:13.008 --> 00:04:15.012
Hoe was dat om te zien? Afschuwelijk.

60
00:04:15.012 --> 00:04:19.000
Als je kinderen geen eten hebben, dan gebeurt er iets met je systeem.

61
00:04:19.000 --> 00:04:21.002
Iets ergers is er gewoon niet.

62
00:04:21.002 --> 00:04:24.013
Dan verleg je grenzen.

63
00:04:24.013 --> 00:04:29.019
Ik heb tegen mensen gezegd: Als er volgende week niks is, dan beroof ik Albert Heijn.

64
00:04:29.019 --> 00:04:33.005
We hadden gewoon echt te kort.

65
00:04:33.005 --> 00:04:38.008
We hebben wel alle dagen gegeten, maar niet elke dag warm.

66
00:04:39.001 --> 00:04:46.009
Dat kon al niet meer. Nee, dan gingen we pannenkoeken bakken om er iets van te maken.

67
00:04:46.009 --> 00:04:52.000
Of macaroni met alleen tomatenpuree als warme maaltijd.

68
00:04:52.000 --> 00:04:56.019
Maar je kunt in Nederland best veel kopen voor heel weinig geld.

69
00:04:56.019 --> 00:05:00.015
Hoe deed jij boodschappen? Op de markt.

70
00:05:00.015 --> 00:05:04.002
Aan het eind doen ze heel veel weg, dus dan vroeg ik gewoon:

71
00:05:04.002 --> 00:05:09.003
Hebben jullie nog sla of groente die weggaat?

72
00:05:09.003 --> 00:05:11.017
Dan hadden we iets, maar dat vond ik wel gedoe, hoor, haha!

73
00:05:12.005 --> 00:05:14.012
Wat Erna niet weet, is dat terwijl wij wandelen...

74
00:05:14.012 --> 00:05:17.018
haar zonen een verrassing voorbereiden voor hun moeder:

75
00:05:17.018 --> 00:05:22.022
het Tibetaanse gerecht Tsampa, want Erna heeft veel met het boeddhisme en Tibet.

76
00:05:23.017 --> 00:05:27.023
Moest er nog ander soort meel doorheen of is dit alles?

77
00:05:27.023 --> 00:05:30.024
Je had drie jongens die nog thuis woonden. Ja.

78
00:05:30.024 --> 00:05:34.002
Heb jij je zorgen gemaakt dat ze echt zouden ontsporen? Jaja.

79
00:05:34.002 --> 00:05:41.000
Waren ze op weg, dan? Eh, nou ja...

80
00:05:41.000 --> 00:05:44.004
als je jongens hebt die veel spijbelen, in het park hangen...

81
00:05:44.004 --> 00:05:48.015
die in zo'n financiele situatie zitten als ik zat...

82
00:05:48.015 --> 00:05:52.007
dan is de weg naar criminaliteit verrekte kort.

83
00:05:52.007 --> 00:05:55.000
Er is geen geld, voor niks en die mannen willen iets.

84
00:05:55.000 --> 00:05:59.019
Dan moet je echt alle zeilen bijzetten om daar...

85
00:05:59.019 --> 00:06:02.016
wat neer te blijven zetten dat dat echt niet kan.

86
00:06:02.016 --> 00:06:04.024
Onder geen enkele omstandigheid.

87
00:06:04.024 --> 00:06:06.021
Hadden ze daar oor voor als je dat zei? Ja, dat wel.

88
00:06:06.021 --> 00:06:06.021
Maar dan moest ik er wel zijn.

89
00:06:06.021 --> 00:06:13.012
Als ik er niet ben, hebben zij geen leiding.

90
00:06:13.012 --> 00:06:16.015
Mijn jongens proberen goed voor mij te zorgen op hun manier.

91
00:06:16.015 --> 00:06:20.021
Dan verzinnen ze gewoon iets, waarvan ze denken:

92
00:06:20.021 --> 00:06:24.004
Het is wel tof als we dat ook hebben.

93
00:06:24.004 --> 00:06:28.004
Hebben ze geprobeerd ook voor jou te zorgen? Ja, nou!

94
00:06:28.004 --> 00:06:32.010
Heb je een voorbeeld? Fiets kwijt? Dan ga je naar het station, daar staan er zat.

95
00:06:32.010 --> 00:06:36.009
Zulke dingen. Dat ik echt dacht: Oe, jongens...

96
00:06:36.009 --> 00:06:39.020
Zeiden ze dat dan tegen je? Ja. Ze bleven wel eerlijk. Ja.

97
00:06:39.020 --> 00:06:41.012
Ik heb heel eerlijke jongens.

98
00:06:41.012 --> 00:06:47.008
Dat is echt... ja, de band die ik met mijn kinderen heb is echt fantastisch.

99
00:06:51.002 --> 00:06:52.023
Het is jammer dat je niet alles kan kopen wat je wil...

100
00:06:52.023 --> 00:06:55.023
en dat je wat minder Sinterklaascadeautjes krijgt dan anderen...

101
00:06:55.023 --> 00:07:01.001
maar ik denk dat juist in die armoede die wij hebben ervaren...

102
00:07:01.001 --> 00:07:04.010
dat we elkaar daardoor veel beter hebben leren kennen.

103
00:07:04.010 --> 00:07:08.001
Op een veel diepere manier.

104
00:07:08.001 --> 00:07:09.010
Vooral bij merkkleding is het heel erg.

105
00:07:09.010 --> 00:07:14.008
Als je op school komt en je hebt niet dezelfde stijl...

106
00:07:14.008 --> 00:07:20.019
die andere kinderen hebben, dat merk je dan wel.

107
00:07:20.019 --> 00:07:26.022
En dan gezellig met zijn allen een paar boterhammen en een pot jam.

108
00:07:26.022 --> 00:07:30.004
En verder was er dan eigenlijk niks.

109
00:07:30.004 --> 00:07:32.020
Het wordt steeds moeilijker het hoofd boven water te houden.

110
00:07:32.020 --> 00:07:36.012
Erna's bijstandsuitkering is 940 euro netto.

111
00:07:36.012 --> 00:07:41.013
Na alle vaste lasten houdt ze 40 euro per week over om van te leven.

112
00:07:41.013 --> 00:07:41.021
Met 4 opgroeiende zonen valt dat niet mee.

113
00:07:45.007 --> 00:07:48.003
Op een gegeven moment kwam ik bij het maatschappelijk werk terecht.

114
00:07:48.003 --> 00:07:53.015
Die maatschappelijk werkster zei: Mevrouw, ik kan nog EEN ding voor u doen, ze was ZO aangedaan.

115
00:07:53.015 --> 00:07:56.009
Ze zei: Ik kan u een voedselbankindicatie geven.

116
00:07:56.009 --> 00:07:58.004
Ik was er ZO blij mee!

117
00:07:58.004 --> 00:08:00.023
Ik dacht: Weet je hoe gelukkig je me hiermee maakt?!

118
00:08:00.023 --> 00:08:02.017
Dan hebben we te eten!

119
00:08:02.017 --> 00:08:04.019
Toen kreeg ik per direct een voedselkaart...

120
00:08:04.019 --> 00:08:07.010
eerst een noodkaart dat ik meteen mocht komen. Dat was net voor kerst.

121
00:08:07.010 --> 00:08:10.011
Wat dacht je tot dan toe als je 'voedselbank' hoorde?

122
00:08:10.011 --> 00:08:14.015
Als wij op de boerderij eten over hadden, brachten wij het naar de voedselbank.

123
00:08:14.015 --> 00:08:18.008
Een fantastische instelling, dacht ik, als mensen dat nodig hebben.

124
00:08:18.008 --> 00:08:21.009
Ineens stond je aan de andere kant.

125
00:08:21.009 --> 00:08:25.011
Ja. Ik dacht: Ik heb er een tijd aan gegeven, en nu heb ik het nodig.

126
00:08:25.011 --> 00:08:28.013
Je had er geen moeite mee? Nee.

127
00:08:28.013 --> 00:08:31.013
Ik heb wel veel gejankt daar, want er was ook een man die de oorlog had meegemaakt.

128
00:08:31.013 --> 00:08:36.010
Dan zei hij: Heb je echt genoeg te eten voor deze week...

129
00:08:36.010 --> 00:08:38.002
met die kliko's van jou.

130
00:08:38.002 --> 00:08:41.004
Dan gaf hij een extra brood, en dan ging ik janken:

131
00:08:41.004 --> 00:08:44.013
O, hoe kunnen mensen zo lief zijn!

132
00:08:44.013 --> 00:08:47.018
Je bent zo afhankelijk geworden en het kwetsbaarst.

133
00:08:47.018 --> 00:08:52.014
Als ik geen kinderen had gehad, was ik misschien wel de straat opgegaan.

134
00:08:52.014 --> 00:08:55.024
Maar met kinderen kan dat gewoon niet.

135
00:08:55.024 --> 00:08:58.022
Meer dan een jaar zit Erna thuis op de bank.

136
00:08:58.022 --> 00:09:02.015
Met een burn-out, niet wetend hoe nu verder.

137
00:09:02.015 --> 00:09:06.023
Wat heeft jou geactiveerd om van die bank af te komen?

138
00:09:06.023 --> 00:09:12.002
Mijn eindeloze geloof in dat het altijd wel weer goed komt.

139
00:09:12.002 --> 00:09:17.001
Dat het niet zo mag zijn, dat mijn leven op die bank is.

140
00:09:17.001 --> 00:09:19.002
Ik heb de wereld iets te bieden.

141
00:09:19.002 --> 00:09:21.023
Ik wist nog helemaal niet hoe dat er uit zou gaan zien.

142
00:09:21.023 --> 00:09:28.021
Maar ik dacht: Alleen ikzelf kan maken dat mijn leven de moeite waard is.

143
00:09:28.021 --> 00:09:32.007
Wanneer heb jij het leven weer zelf in de hand genomen.

144
00:09:32.007 --> 00:09:34.024
Toen ik mijn energie terugkreeg, ben ik gaan denken...

145
00:09:34.024 --> 00:09:42.022
hoe ik kon zorgen voor mezelf en een voorbeeld kon zijn voor mijn kinderen.

146
00:09:42.022 --> 00:09:46.024
Dat is voor mij ook heel belangrijk.

147
00:09:46.024 --> 00:09:50.000
Dat ik als moeder toon van: Het leven gaat ergens over.

148
00:09:50.000 --> 00:09:52.009
Je bent niet voor niets hier op de wereld.

149
00:09:52.009 --> 00:09:55.002
We hebben de wereld iets te bieden.

150
00:09:55.002 --> 00:09:57.016
De tientjesclub is geboren.

151
00:09:57.016 --> 00:10:02.017
Opgericht vanuit een uitzichtloze situatie, uitgegroeid tot een groot succes.

152
00:10:02.017 --> 00:10:06.015
Werkelozen bieden via internet werk aan voor 10 euro.

153
00:10:06.015 --> 00:10:11.010
Twee jaar geleden bedacht door Erna met een vriendin die ook in de bijstand zat.

154
00:10:11.010 --> 00:10:13.021
Daar raakten we over in gesprek.

155
00:10:13.021 --> 00:10:18.002
Als wij onze kwaliteit gaan inzetten, workshops organiseren.

156
00:10:18.002 --> 00:10:20.014
En praten met mensen, ze van die bank aftrekken.

157
00:10:20.014 --> 00:10:23.018
Iedereen kan iets. Als we dat nou eens doen.

158
00:10:23.018 --> 00:10:26.018
Ik dacht: Wat hebben we soms nog over?

159
00:10:26.018 --> 00:10:29.009
Nou, als de kinderbijslag binnen is, soms een tientje.

160
00:10:29.009 --> 00:10:31.004
Als wij nou voor een tientje gaan werken.

161
00:10:31.004 --> 00:10:32.021
Een tientje per uur, een tientje per ding.

162
00:10:32.021 --> 00:10:35.024
Daar werd ze enthousiast van, dus we hebben dat Tientjes genoemd.

163
00:10:35.024 --> 00:10:39.020
Zo is Tientjes ooit geboren, in wanhoop op de bank.

164
00:10:39.020 --> 00:10:43.008
Het idee dat je een tientje over hebt als bijstandsmoeder.

165
00:10:43.008 --> 00:10:46.010
Wat kan ik daarmee doen. Voor een ander, of...

166
00:10:46.010 --> 00:10:51.004
Eerst dachten wij: Wij gaan werken voor een tientje per uur of per ding.

167
00:10:51.004 --> 00:10:56.010
Nu merken we dat je voor een tientje veel meer kunt doen...

168
00:10:56.010 --> 00:10:58.012
dan wijzelf ooit hadden kunnen bedenken.

169
00:10:58.012 --> 00:11:00.020
Voor een tientje je diensten aanbieden.

170
00:11:00.020 --> 00:11:05.017
Mensen met een uitkering kunnen zo weer werkervaring opdoen en hun talent ontwikkelen.

171
00:11:05.017 --> 00:11:10.012
Met de Tientjesclub heeft Erna's leven ook weer zin gekregen.

172
00:11:10.012 --> 00:11:12.007
Daar word ik ook blij van.

173
00:11:12.007 --> 00:11:14.018
Op het moment dat ik het zelf doe, ben ik trots...

174
00:11:14.018 --> 00:11:18.005
heb ik iets om mijn jongens te tonen en iets waarin ik geloof...

175
00:11:18.005 --> 00:11:20.014
waarvan ik denk: Wauw.

176
00:11:20.014 --> 00:11:23.001
Toen ik vorig jaar augustus uit de bijstand ging...

177
00:11:23.001 --> 00:11:26.023
toen realiseerde ik me niet hoe diep dat zit.

178
00:11:26.023 --> 00:11:30.011
Maar je leeft van geld van de gemeenschap.

179
00:11:30.011 --> 00:11:34.000
Mensen doen daar heel makkelijk over: je bent profiteur of zo.

180
00:11:34.000 --> 00:11:40.012
Maar steeds denk je: Maar ik leef wel van geld van de gemeenschap.

181
00:11:40.012 --> 00:11:44.015
Dat is toch iets wat constant in je systeem zit.

182
00:11:44.015 --> 00:11:53.005
Toen was ik uit de bijstand en ging met knikkende knieen naar de Kamer van Koophandel.

183
00:11:53.005 --> 00:11:55.012
Want ik had echt het gevoel dat ik daar mijn doodvonnis ging tekenen.

184
00:11:55.012 --> 00:11:56.024
Ja?! Ja, dan moet ik dus zelf mijn eigen geld...

185
00:11:56.024 --> 00:11:59.021
Wie zegt dat ik dat kan, elke maand? Maar je wilde toch voor jezelf zorgen?

186
00:11:59.021 --> 00:12:02.008
Ja, maar dat is... Dat was de strijd.

187
00:12:02.008 --> 00:12:05.011
Zo verschrikkelijk moeilijk is dat. Maar goed, ik heb dat gedaan.

188
00:12:05.011 --> 00:12:09.010
Toen had ik echt zoiets van: Nou heb ik een stap gezet.

189
00:12:09.010 --> 00:12:12.015
Toen ben ik naar Albert Heijn gegaan en ik ben gek op geitenmelk.

190
00:12:12.015 --> 00:12:17.020
Dat is duur. Ik liep ernaartoe en heb geitenmelk gekocht.

191
00:12:17.020 --> 00:12:20.010
'Nou mag ik het kopen, want nou is het mijn geld.'

192
00:12:22.017 --> 00:12:24.023
'Geachte heer, mevrouw.'

193
00:12:24.023 --> 00:12:27.018
'Mijn naam is Lammert Verhoeven en ik ben 35 jaar.'

194
00:12:27.018 --> 00:12:29.019
'En ik woon in Utrecht.'

195
00:12:29.019 --> 00:12:32.022
Ik zag op de site dat jullie mensen die met de rug tegen de muur staan..

196
00:12:32.022 --> 00:12:37.019
de kans geven op een nieuw leven, met een doel en zingeving.

197
00:12:37.019 --> 00:12:40.016
'Na acht jaar aan de onderkant van de maatschappij te hebben geleefd...

198
00:12:40.016 --> 00:12:45.008
en gebroken door de honderden afwijzingen ben ik sowieso veel vrienden kwijtgeraakt...

199
00:12:45.008 --> 00:12:48.019
en uit schaamte heb ik met familie nauwelijks contact.'

200
00:12:48.019 --> 00:12:53.007
'Ik geloof dat ik letterlijk alleen ben en ik kan het niet meer.'

201
00:12:53.007 --> 00:12:55.007
'Door de jaren heen ben ik mezelf kwijtgeraakt...

202
00:12:55.007 --> 00:12:58.008
en door alle afwijzingen is er een streep gezet door mijn identiteit.'

203
00:12:58.008 --> 00:13:01.001
'Ik ben aan het einde van mijn Latijn, Lammert Verhoeven.'

204
00:13:03.020 --> 00:13:07.016
Wat gaat er door jou heen als je zo'n brief leest?

205
00:13:07.016 --> 00:13:11.010
Van iemand die jou om hulp vraagt?

206
00:13:11.010 --> 00:13:15.018
Eh, pfff.

207
00:13:15.018 --> 00:13:17.011
Hij raakte mij heel erg.

208
00:13:17.011 --> 00:13:21.012
Ik dacht: Man, hoe kun je het geloof in jezelf kwijtraken?

209
00:13:21.012 --> 00:13:27.003
Dat is het allerergste, als je denkt dat je er niet meer toe doet.

210
00:13:27.003 --> 00:13:30.002
'Zie je wel, ik word afgewezen. Ik mag niet meer mee doen.'

211
00:13:30.002 --> 00:13:33.020
Als je dat gaat geloven, dan is het einde echt zoek.

212
00:13:33.020 --> 00:13:38.009
Hallo. Erna, hallo. Aangenaam, kom verder.

213
00:13:38.009 --> 00:13:39.019
Dank je wel.

214
00:13:39.019 --> 00:13:42.010
Lammert vroeg Erna in een brief om hulp.

215
00:13:42.010 --> 00:13:46.018
Hij is al jaren op zoek naar werk. We bezoeken hem thuis in Utrecht.

216
00:13:46.018 --> 00:13:49.009
Het is hun eerste ontmoeting.

217
00:13:49.009 --> 00:13:51.014
Ik heb thee voor je. Heel graag.

218
00:13:51.014 --> 00:13:56.005
Dat zijn al jouw afwijzingen. Ja.

219
00:13:56.005 --> 00:13:59.015
Vanaf juni 2011, ongeveer.

220
00:13:59.015 --> 00:14:03.000
De meeste afwijzingen krijg je per e-mail.

221
00:14:03.000 --> 00:14:07.024
Die heb ik netjes uitgeprint, ik heb sollicitatiebrieven liggen.

222
00:14:07.024 --> 00:14:10.006
Alles doorelkaar heen.

223
00:14:10.006 --> 00:14:16.001
Sinds ik ben afgestudeerd is het niets anders dan ellende.

224
00:14:16.001 --> 00:14:19.014
Ze zeggen altijd dat je het je niet persoonlijk moet aantrekken.

225
00:14:19.014 --> 00:14:26.002
Maar als je de 200 afwijzingen voorbij bent, ga je dat wel doen.

226
00:14:26.002 --> 00:14:31.006
Dan ga je je afvragen wat er mis met je is en wat je verkeerd doet.

227
00:14:31.006 --> 00:14:35.005
En waarom krijgt een ander wel een baan en ik niet?

228
00:14:35.005 --> 00:14:38.018
Ligt het aan mijn naam of mijn uiterlijk?

229
00:14:38.018 --> 00:14:41.017
Je gaat de meest vreemde dingen denken.

230
00:14:41.017 --> 00:14:47.013
En je raakt een beetje de realiteit kwijt.

231
00:14:47.013 --> 00:14:50.020
Want het leven gaat door ook zonder jou.

232
00:14:50.020 --> 00:14:55.019
En dat is wel een heel harde les die je leert in het leven.

233
00:14:55.019 --> 00:14:59.004
Jammer als je langs de zijlijn staat, maar niemand wacht op jou.

234
00:14:59.004 --> 00:15:01.020
Daar ben ik wel van geschrokken.

235
00:15:01.020 --> 00:15:05.018
Zo wordt je leven steeds kleiner, tot je onder een glazen stolp leeft.

236
00:15:05.018 --> 00:15:11.001
Zo vroeg ik me dus eigenlijk af wat jullie kunnen betekenen...

237
00:15:11.001 --> 00:15:15.023
voor mensen zoals ik, die in mijn situatie zitten.

238
00:15:15.023 --> 00:15:18.014
Ja nou, er kan een hoop.

239
00:15:18.014 --> 00:15:23.006
Het allereerste begin wat wij bedacht hebben in Tientjes...

240
00:15:23.006 --> 00:15:26.007
is dat wij onze kwaliteiten zouden aanbieden voor een tientje.

241
00:15:26.007 --> 00:15:28.012
Dat is ook iets wat jij zou kunnen bedenken.

242
00:15:28.012 --> 00:15:31.012
Wat zou jij nu de wereld kunnen bieden voor een tientje?

243
00:15:31.012 --> 00:15:36.020
Ik zou heel graag lezingen willen geven. Oke. Waarover?

244
00:15:36.020 --> 00:15:40.023
Bijvoorbeeld over werkloosheid en wat het met mensen doet.

245
00:15:40.023 --> 00:15:44.004
En misschien iemand troost bieden, daarmee.

246
00:15:44.004 --> 00:15:48.016
Al is er maar een persoon die zich herkent in mijn verhaal...

247
00:15:48.016 --> 00:15:52.005
Het zal niet de laatste keer zijn dat Erna en Lammert elkaar zien.

248
00:15:52.005 --> 00:15:54.008
Erna heeft nog meer plannen.

249
00:15:54.008 --> 00:15:56.019
Volgende maand start ze haar Tientjestour.

250
00:15:56.019 --> 00:16:00.013
Om zoveel mogelijk mensen enthousiast te maken...

251
00:16:00.013 --> 00:16:03.013
voor haar Tientjesclub trekt ze door het hele land.

252
00:16:07.003 --> 00:16:10.002
En? Ja, te gek, zo'n mens.

253
00:16:10.002 --> 00:16:12.023
Ja, hij raakt me gewoon.

254
00:16:12.023 --> 00:16:17.014
Hij heeft iets in zijn ogen, daar gaat iets fantastisch uitkomen!

255
00:16:17.014 --> 00:16:20.012
Mensen zeggen: wat doen jullie toch met mensen?

256
00:16:20.012 --> 00:16:23.018
Niet zoveel, ik luister naar mensen.

257
00:16:23.018 --> 00:16:28.021
Maar vind je altijd bij iemand ergens iets waardoor iemand uit de bijstand kan komen?

258
00:16:28.021 --> 00:16:31.011
Neeneenee, nee.

259
00:16:31.011 --> 00:16:39.009
Wat het allerergste is wat er nu gebeurt: iedereen heeft een geschenk te bieden.

260
00:16:39.009 --> 00:16:45.019
Maar er wordt eenzijdig gekeken dat er alleen maar uitstroom kan zijn in betaalde banen.

261
00:16:45.019 --> 00:16:49.009
Dat het alleen maar werk is voor werkgevers.

262
00:16:49.009 --> 00:16:54.024
Terwijl wij tegenkomen dat mensen zelf plannen maken en ideeen hebben.

263
00:16:54.024 --> 00:17:00.020
Dat is de brug die wij slaan, ga eens in ontwikkelingssamenwerking.

264
00:17:00.020 --> 00:17:03.019
Dus niet van boven opgelegd, maar laat het van de mensen komen.

265
00:17:03.019 --> 00:17:06.005
Armoede doet een appel op je creativiteit.

266
00:17:06.005 --> 00:17:08.022
Jij gaat je probleem oplossen en bedenkt iets.

267
00:17:08.022 --> 00:17:11.014
Bij jou gebeurt dat zo, maar gebeurt dat bij iedereen?

268
00:17:11.014 --> 00:17:14.024
Dat gebeurt bij mensen, dat is echt mijn ervaring.

269
00:17:14.024 --> 00:17:21.013
Mensen geloven het niet altijd, sommigen zeggen 'ik kan niks'.

270
00:17:21.013 --> 00:17:23.010
Dan is het een kwestie van echt gaan zoeken in mensen.

271
00:17:23.010 --> 00:17:25.008
Kun je echt niks? Als je dat in een groep doet...

272
00:17:25.008 --> 00:17:27.011
wat wij doen, dan gaan mensen elkaar benoemen.

273
00:17:27.011 --> 00:17:29.012
Vaak weet je niet waar je goed in bent.

274
00:17:29.012 --> 00:17:31.020
Je talent is zo vanzelfsprekend voor jou.

275
00:17:31.020 --> 00:17:34.024
Wij komen tegen dat mensen echt oplossingen verzinnen.

276
00:17:34.024 --> 00:17:39.005
Ze zouden daar een deel van hun geld mee kunnen verdienen.

277
00:17:39.005 --> 00:17:46.012
Stimuleer dat. Het is misschien niet de hele 1200 euro die je nodig hebt om uit de uitkering te komen.

278
00:17:46.012 --> 00:17:50.021
Nou moeten mensen in betaalde baantjes, dat kost energie...

279
00:17:50.021 --> 00:17:53.005
ze willen het niet en worden er ziek van.

280
00:17:53.005 --> 00:17:57.002
Hoeveel bespaar je per direct op het moment dat je daar ruimte voor laat?

281
00:17:57.002 --> 00:18:02.017
Na onze opname hoort Lammert dat hij gedwongen aan het werk moet in een soort sociale werkplaats.

282
00:18:02.017 --> 00:18:06.011
Hij moet kleerhangers sorteren.

283
00:18:06.011 --> 00:18:09.021
Dit nieuws is voor hem echt een dieptepunt in zijn leven.

284
00:18:09.021 --> 00:18:13.023
Vandaag ontvangen we zijn reactie:

285
00:18:41.005 --> 00:18:43.006
Erna wordt op dit moment overspoeld met dit soort reacties.

286
00:18:43.006 --> 00:18:46.024
Ze probeert te helpen waar het kan.

287
00:18:46.024 --> 00:18:51.020
Ik zat eens met iemand te praten die van een inkomen van 8000 naar 4000 was gegaan.

288
00:18:51.020 --> 00:18:55.008
Ik heb nog nooit iemand zo in de put zien zitten.

289
00:18:55.008 --> 00:19:00.012
We praten anderhalf uur en uiteindelijk zei ze: Meid, ik zou dat ik had wat jij had.

290
00:19:00.012 --> 00:19:03.003
Ik had echt zoiets van 'wat heb ik dan?'

291
00:19:03.003 --> 00:19:05.002
'Ja', zei ze, 'dat'.

292
00:19:05.002 --> 00:19:07.021
Toen realiseerde ik me dat ik niets te verliezen heb.

293
00:19:07.021 --> 00:19:14.002
Als ik praat met mensen van de Kamer van Koophandel over verzekeringen voor als mijn bedrijf niet loopt...

294
00:19:14.002 --> 00:19:16.023
het ergste dat kan gebeuren is terug in de bijstand.

295
00:19:16.023 --> 00:19:20.023
Je hebt niks te verliezen. Nee. Wat heb jij gewonnen?

296
00:19:20.023 --> 00:19:25.010
Mijn vrijheid. Die heb ik terug.

297
00:19:25.010 --> 00:19:32.001
Ik heb echt het gevoel, door de banden van de bijstand af te leggen, dat ik vrij ben.

298
00:19:32.001 --> 00:19:37.013
Als ik mijn zoon help met zijn krantjes, dan denk ik niet 'als niemand me maar beticht van fraude'.

299
00:19:37.013 --> 00:19:40.007
Als ik in mijn autootje rij, dan denk ik:

300
00:19:40.007 --> 00:19:43.012
Die is van mij, ik mag onze Tientjesmobiel rijden.

301
00:19:43.012 --> 00:19:51.002
Dat zijn dingen die ZO kostbaar zijn en dat is wat ik mensen ZO graag mee wil geven.

302
00:19:55.011 --> 00:20:00.010
Naast dat het mijn moeder is en dat ik echt geen andere moeder zou willen hebben...

303
00:20:00.010 --> 00:20:03.024
is ze toch wel echt een heldin voor mij.

304
00:20:03.024 --> 00:20:08.023
Ik zie mijn moeder echt als een ongelooflijk geweldige sterke vrouw.

305
00:20:08.023 --> 00:20:14.023
Die heel geweldige dingen doet.

306
00:20:14.023 --> 00:20:19.016
Zijn jouw jongens veranderd door alles wat jullie hebben doorstaan?

307
00:20:19.016 --> 00:20:23.008
Ja, dat denk ik wel. Hoe?

308
00:20:23.008 --> 00:20:29.017
Ehm... ik denk als je hebt meegemaakt dat er niks is en het leven gaat toch gewoon door...

309
00:20:29.017 --> 00:20:32.017
dat je kleine dingen heel erg gaat waarderen.

310
00:20:32.017 --> 00:20:37.010
Dat je meer oog krijgt dat alles niet zo vanzelfsprekend is, zelfs in Nederland.

311
00:20:37.010 --> 00:20:42.001
Mijn zonen vinden het geweldig wat ik doe.

312
00:20:42.001 --> 00:20:43.019
Niet te veel publiciteit, dat vinden ze allemaal niks.

313
00:20:43.019 --> 00:20:46.011
Die televisie hoeft allemaal niet.

314
00:20:46.011 --> 00:20:49.012
Zeker niet na het spotje van de huilende bijstandsmoeder, haha!

315
00:20:49.012 --> 00:20:53.001
Dus dat vinden ze allemaal niks, maar ze zijn wel heel trots.

316
00:20:53.001 --> 00:20:57.017
Als ik kijk hoe hard ze werkt en haar doorzettingsvermogen in alles wat ze doet...

317
00:20:57.017 --> 00:21:01.024
daar heb ik het meeste respect voor van alles.

318
00:21:01.024 --> 00:21:04.010
En iets leuks doen, zit dat er weer in?

319
00:21:04.010 --> 00:21:08.005
Mijn leven is wel heel erg leuk op het moment!

320
00:21:08.005 --> 00:21:11.015
Maar samen met je kinderen? Ergens uit, eten?

321
00:21:11.015 --> 00:21:13.018
We gaan wel eens naar de bioscoop.

322
00:21:13.018 --> 00:21:19.010
Uit eten? We halen wel eens frietjes en heel soms Chinees, dat is dan echt heel erg feest.

323
00:21:24.022 --> 00:21:27.006
We hebben dit etentje eigenlijk verzonnen omdat onze moeder...

324
00:21:27.006 --> 00:21:34.001
echt heel veel voor ons deed en ons heeft geholpen in moeilijke tijden.

325
00:21:34.001 --> 00:21:38.015
Uit respect en eerbied hebben we dit voor haar geregeld.

326
00:21:41.021 --> 00:21:45.024
Erna? Ja. Daar wacht een verrassing voor jou.

327
00:21:45.024 --> 00:21:47.021
Voor mij? Ja, ga er maar naar toe.

328
00:21:47.021 --> 00:21:49.014
Hahaha!

329
00:21:49.014 --> 00:21:53.024
Wij weten hoe Erna denkt over hoe je mensen het beste uit de bijstand kunt helpen.

330
00:21:53.024 --> 00:21:55.021
Hoe denkt u erover?

331
00:21:55.021 --> 00:21:58.022
Laat het weten op de Facebookpagina van KRO de Wandeling.

332
00:21:58.022 --> 00:22:01.005
Maar eerst even kijken wat de verrassing is.

333
00:22:01.005 --> 00:22:03.024
ERNA LACHT

334
00:22:03.024 --> 00:22:09.008
Hahaha!

335
00:22:09.008 --> 00:22:10.020
Wat leuk!

336
00:22:10.020 --> 00:22:14.013
Hahaha! Hallo! Hoi!

337
00:22:14.013 --> 00:22:18.019
Wat leuk dat jullie hier zitten. Het is ook leuk jou weer te zien.

338
00:22:18.019 --> 00:22:20.007
Hoe gaat het? Dat is echt een verrassing!

339
00:22:20.007 --> 00:22:22.006
ZOEN Hallo!

340
00:22:22.006 --> 00:22:25.020
Tibetaanse tapijtjes, wat leuk!

341
00:22:25.020 --> 00:22:28.015
ZOEN Oh, wat leuk! Leuk, he.

342
00:22:28.015 --> 00:22:29.022
Ik dacht: Wat staat mij hier te wachten?

343
00:22:29.022 --> 00:22:31.021
Zitten jullie hier! Wat leuk!

344
00:22:31.021 --> 00:22:35.012
Hebben jullie het al geproefd? In welke zin is dat?

345
00:22:35.012 --> 00:22:38.013
Eet smakelijk. Eet smakelijk.

