WEBVTT

1
00:00:02.004 --> 00:00:03.016
888

2
00:00:03.021 --> 00:00:09.003
Vandaag in Goudmijn: Hoe een moord inspireert tot het maken van een megakunstwerk.

3
00:00:09.008 --> 00:00:14.015
De dag dat ik thuis kwam, kreeg ik een mailtje dat hij was doodgeschoten.

4
00:00:14.020 --> 00:00:21.000
En een Koerdisch-Nederlandse vluchtelinge die de muziektraditie van haar moeder voortzet.

5
00:00:21.005 --> 00:00:24.008
Zij keek mij op een dag aan en ze had zoiets van:

6
00:00:24.013 --> 00:00:29.002
Lieverd, het is nu jouw beurt om te stralen.

7
00:00:29.007 --> 00:00:34.012
Maar eerst de cabaretier die opeens bang wordt voor bijna alles.

8
00:00:34.017 --> 00:00:39.007
Ik had er nog nooit van gehoord, maar zijn mensen die bang zijn voor fietstassen.

9
00:00:39.012 --> 00:00:43.020
Ik neem ze wel serieus want ik geloof dat je echt overal bang voor kunt zijn.

10
00:01:04.000 --> 00:01:07.008
Voor veel mensen is op een podium staan hun grootste angst.

11
00:01:07.013 --> 00:01:13.017
Maar voor de Groningse cabaretier Gijs Nillessen was dat nou net het enige waar hij niet bang voor was.

12
00:01:13.022 --> 00:01:17.012
Ik was bang voor vliegen, voor autorijden, voor kleine ruimtes.

13
00:01:17.017 --> 00:01:21.003
Voor grote ruimtes, voor mensenmassa's, voor geroezemoes.

14
00:01:21.008 --> 00:01:24.009
Het geluid van tv of radio, supermarkten, roltrappen.

15
00:01:24.014 --> 00:01:26.020
Draaideuren, onbekende ingredienten.

16
00:01:28.020 --> 00:01:31.013
Dus ik bel een psychiater in Groningen.

17
00:01:31.018 --> 00:01:34.009
Ik zeg: Ik durf mijn huis niet meer uit.

18
00:01:34.014 --> 00:01:38.011
Zegt de dokter: Klinkt als agorafobie. Kom eens langs. GELACH

19
00:01:38.016 --> 00:01:42.013
Waar wij nu staan... Dat is wat heel veel mensen niet durven.

20
00:01:42.018 --> 00:01:46.010
Nee, het schijnt, he? Ja. Daar kun jij je niks bij voorstellen? Nee.

21
00:01:46.015 --> 00:01:51.013
Hoe voel jij je op een podium? Als meer dan thuis.

22
00:01:51.018 --> 00:01:53.023
Een soort van gewichtloosheid.

23
00:01:54.003 --> 00:01:55.015
Niks aan de hand.

24
00:01:55.020 --> 00:02:01.020
Dan gebeurt er wat er in mijn voorstelling gebeurt.

25
00:02:02.000 --> 00:02:04.013
Dan laat ik de rest in de kleedkamer liggen.

26
00:02:04.018 --> 00:02:08.009
Er bestaat niks anders dan dit hier. Ja.

27
00:02:08.014 --> 00:02:11.008
Dit is de meest veilige plek op aarde. Dit? Ja.

28
00:02:11.013 --> 00:02:14.017
Daar denken heel veel mensen anders over.

29
00:02:14.022 --> 00:02:18.010
Gijs Nillessen is sinds 2009 fulltime cabaretier.

30
00:02:18.015 --> 00:02:24.003
Hij ontdekt zijn passie tijdens een cursus kleinkunst waarvoor hij zich impulsief inschrijft.

31
00:02:24.008 --> 00:02:26.003
Het is een hele wilde gok.

32
00:02:26.008 --> 00:02:28.009
Ik dacht: Waarom doe ik dit?

33
00:02:28.014 --> 00:02:30.009
Bijna een soort schaamte.

34
00:02:30.014 --> 00:02:33.017
Ga een studie doen of iets anders met die tijd.

35
00:02:33.022 --> 00:02:38.020
Waarom zou ik naar een cursus kleinkunst gaan in mijn vrije tijd?

36
00:02:39.000 --> 00:02:42.015
Een soort van stiekem deed ik 't.

37
00:02:42.020 --> 00:02:44.023
Het blijkt een schot in de roos.

38
00:02:45.003 --> 00:02:48.021
Gijs gaat optreden op open podia en festivals.

39
00:02:49.001 --> 00:02:54.002
Vrienden van mij hebben de neiging om vrouwen en auto's op dezelfde manier te vergelijken.

40
00:02:54.007 --> 00:02:56.003
Dat vind ik raar. Dan zeggen ze:

41
00:02:56.008 --> 00:02:59.017
MAROKKAANS ACCENT: Moet je kijken, jongen! Mooie auto!

42
00:02:59.022 --> 00:03:03.019
Shit, ik heb geen Marokkaanse vrienden! Effe opnieuw!

43
00:03:03.024 --> 00:03:11.000
Als zijn cabaretcarriere steeds beter gaan lopen, besluit hij om zijn grote angst aan te pakken.

44
00:03:11.005 --> 00:03:16.006
Ik heb een paar keer gevlogen. Dat vond ik altijd bovengemiddeld spannend.

45
00:03:16.011 --> 00:03:20.016
Ik heb een keer opgesloten gezeten in een vliegtuig.

46
00:03:20.021 --> 00:03:27.007
De heftruck die onze bagage inpakte, had een achterdeur geraakt met het terugrijden.

47
00:03:27.012 --> 00:03:29.023
De cabinedruk was weggevallen.

48
00:03:30.003 --> 00:03:35.008
Dat zijn ze gaan repareren terwijl wij er inzaten.

49
00:03:35.013 --> 00:03:40.009
Ze hebben een poging gedaan om op te stijgen maar ze kregen de druk niet onder controle.

50
00:03:40.014 --> 00:03:42.015
Daarna heb ik nog twee keer gevlogen.

51
00:03:42.020 --> 00:03:45.000
Maar dat was echt tergend.

52
00:03:46.014 --> 00:03:49.006
Gijs laat zich behandelen voor zijn vliegangst.

53
00:03:49.011 --> 00:03:53.006
Hij volgt een zware therapie om traumatische ervaringen te verwerken.

54
00:03:53.011 --> 00:03:57.015
Al snel blijkt dat deze therapie bij Gijs volledig averechts werkt.

55
00:03:57.020 --> 00:04:01.014
In plaats van minder bang voor vliegen wordt Gijs overal bang voor.

56
00:04:04.006 --> 00:04:09.019
Toen ik na de vierde sessie van het ziekenhuis terugreed naar huis...

57
00:04:09.024 --> 00:04:13.004
was er een vrachtwagen die aan het uitvoegen was.

58
00:04:13.009 --> 00:04:15.018
Ik zat op de baan waar hij naar toe moest.

59
00:04:15.023 --> 00:04:19.013
Toen werd ik in een keer heel bang in de auto.

60
00:04:19.018 --> 00:04:21.009
Dat was daarvoor nooit.

61
00:04:21.014 --> 00:04:24.021
Ik voelde een soort warmte vanuit mijn tenen omhoog komen.

62
00:04:25.001 --> 00:04:29.018
Het voelde alsof mijn keel werd dichtgeknepen, alsof ik minder lucht kreeg.

63
00:04:29.023 --> 00:04:32.008
Mijn hart deed het heel hard of niet.

64
00:04:32.013 --> 00:04:35.015
Je hebt een gevoel alsof je knock-out gaat of dood.

65
00:04:35.020 --> 00:04:39.012
Dat was de eerste keer dat ik banger was dan normaal.

66
00:04:39.017 --> 00:04:43.024
Dat was het eerste moment van veel meer angst daarna.

67
00:04:44.004 --> 00:04:48.017
Hoe merkte jij op straat dat je bang werd?

68
00:04:48.022 --> 00:04:53.019
Ik probeerde mijzelf zo klein mogelijk te maken.

69
00:04:53.024 --> 00:04:58.005
Ik had het gevoel dat ik tegen de stroom in aan het zwemmen was.

70
00:04:58.010 --> 00:05:00.010
De mensen zag ik als een soort kudde.

71
00:05:00.015 --> 00:05:04.018
Het was alsof ik hyper bewust was van elk individu op straat.

72
00:05:04.023 --> 00:05:07.004
Ik zag niet meer een anonieme massa.

73
00:05:07.009 --> 00:05:11.020
Maar ik zag honderden mensen. Zo voelde dat. Echt waar? Ja.

74
00:05:12.000 --> 00:05:17.011
Als ik een supermarkt inging, waren er meer dingen die me parten gingen spelen.

75
00:05:17.016 --> 00:05:20.010
Die schuifdeuren waar ik door naar binnen moest.

76
00:05:20.015 --> 00:05:23.010
Die kon ik niet zelf openen. Dat vond ik niet fijn.

77
00:05:23.015 --> 00:05:26.007
Daarna dat klapdeurtje. Zelfde verhaal.

78
00:05:26.012 --> 00:05:29.019
In de supermarkt ontmoet je allerhande mensen.

79
00:05:29.024 --> 00:05:31.020
Dat vond ik heel vermoeiend.

80
00:05:32.000 --> 00:05:34.008
Dan ging ik zweten en hyperventileren.

81
00:05:34.013 --> 00:05:37.000
Dan wilde ik zo snel mogelijk naar de kassa.

82
00:05:37.005 --> 00:05:39.016
Daar sta je in de rij. Dan wil je gewoon weg.

83
00:05:39.021 --> 00:05:44.013
Ik ben wel eens gewoon... De kassiere keek wel eens van: Hee! Er liggen nog spullen.

84
00:05:44.018 --> 00:05:49.023
Waar is die persoon? Er staan inmiddels heel wat tasjes met spullen die ik op moet halen.

85
00:05:50.003 --> 00:05:55.013
Hoe zagen jouw dagen eruit? Dat was echt op de bank zitten.

86
00:05:55.018 --> 00:05:59.010
Adem onder controle houden. Kijken of je hart het nog deed.

87
00:05:59.015 --> 00:06:02.004
Ik durfde ook niet meer alleen te zijn.

88
00:06:02.009 --> 00:06:08.005
Mijn vriendin studeerde en had een bijbaan van donderdagmiddag tot en met zaterdag.

89
00:06:08.010 --> 00:06:12.002
Daar zag ik altijd enorm tegen op. Tegen die 2,5 dag.

90
00:06:12.007 --> 00:06:16.023
Ik bracht haar 's morgens naar haar werk en ging in de hoek van het koffiehuis zitten.

91
00:06:17.003 --> 00:06:21.016
En na een koffie of acht ging ik 's avonds na 't schoonmaken weer met haar terug naar huis.

92
00:06:21.021 --> 00:06:24.002
Je bleef daar de hele dag zitten? Ja.

93
00:06:24.007 --> 00:06:27.021
Dat was wel genant.

94
00:06:28.001 --> 00:06:36.011
*Don't be afraid when it doesn't go your way*

95
00:06:36.016 --> 00:06:39.002
Maandenlang durft Gijs niet meer naar buiten.

96
00:06:39.007 --> 00:06:42.002
Hij heeft pleinvrees oftewel agorafobie.

97
00:06:42.007 --> 00:06:44.021
Het enige wat hij nog wel durft is optreden.

98
00:06:45.001 --> 00:06:48.000
Maar naar het theater toegaan... Dat durft hij niet.

99
00:06:50.000 --> 00:06:51.023
We gingen elke keer met een clubje.

100
00:06:52.003 --> 00:06:54.016
Wat dat betreft heb ik goede mensen om me heen.

101
00:06:54.021 --> 00:06:56.010
We hadden een back-up team.

102
00:06:56.015 --> 00:06:58.022
Dan sleepten ze Gijs naar een optreden.

103
00:06:59.002 --> 00:07:01.004
Daar hebben we het nog steeds over.

104
00:07:01.009 --> 00:07:03.022
Dat waren achteraf wel leuke bezigheden.

105
00:07:04.002 --> 00:07:07.016
*Agorafobie

106
00:07:07.021 --> 00:07:09.012
*Agorafobie

107
00:07:11.002 --> 00:07:12.014
*Agorafobie

108
00:07:12.019 --> 00:07:17.009
*Ik blijf wel binnen want naar buiten durf ik niet!

109
00:07:17.014 --> 00:07:22.022
Onder de medicatie de auto in en dan naar het theater.

110
00:07:23.002 --> 00:07:27.002
Dan de medicatie af laten zakken. Wacht... Je nam pillen... Ja.

111
00:07:27.007 --> 00:07:31.000
Pillen om de auto in te kunnen. Om naar het theater te durven gaan?

112
00:07:31.005 --> 00:07:33.000
Om de straat over te durven? Ja.

113
00:07:33.005 --> 00:07:38.007
En dan na het optreden de kleedkamer in en dan nam ik dosis twee voor de terugreis.

114
00:07:38.012 --> 00:07:41.019
*Ik hyperventileer mijzelf de dagen door

115
00:07:41.024 --> 00:07:45.000
*Sociaal contact krijgt geen gehoor

116
00:07:45.005 --> 00:07:48.003
*Ik check mijn hartslag elk moment

117
00:07:48.008 --> 00:07:51.009
*Viva la isolement! Ole!*

118
00:07:51.014 --> 00:07:55.021
Als Gijs stopt met de therapie, gaat het snel weer de goede kant op met hem.

119
00:07:56.001 --> 00:07:58.021
Nu blijkt dat al die angsten heel nuttig zijn.

120
00:07:59.001 --> 00:08:02.014
Ze zijn namelijk het onderwerp van zijn nieuwe show.

121
00:08:02.019 --> 00:08:07.020
Ik ben tot mijn 26e nooit echt bang geweest.

122
00:08:08.000 --> 00:08:11.022
Ik deed er altijd lacherig over, over mensen die angsten hadden.

123
00:08:12.002 --> 00:08:15.001
Iemand die bang was voor een spin, dan dacht ik:

124
00:08:15.006 --> 00:08:17.006
Pak een stofzuiger! Los het op!

125
00:08:17.011 --> 00:08:21.014
Maar als je het hele spectrum van angst een keer meemaakt...

126
00:08:21.019 --> 00:08:24.001
dan geeft het je wel inzicht.

127
00:08:24.006 --> 00:08:27.017
Dan is het een dankbaar thema om over te vertellen.

128
00:08:27.022 --> 00:08:33.000
Ik merk in mijn voorstelling dat iedereen met angsten kampt.

129
00:08:33.005 --> 00:08:36.015
De meest rare angsten ook.

130
00:08:36.020 --> 00:08:42.008
Ik had er nog nooit van gehoord, maar zijn mensen die bang zijn voor fietstassen.

131
00:08:42.013 --> 00:08:47.002
Ik neem ze wel serieus want ik geloof dat je echt overal bang voor kunt zijn.

132
00:08:47.007 --> 00:08:50.000
*Ik spring nooit voor een goederentrein

133
00:08:50.005 --> 00:08:54.001
*Want daarvoor moet je buiten zijn*

134
00:08:54.006 --> 00:08:58.019
Hoe meer ik nog steeds overwin, hoe vaker ik dingen doe waarvan ik denk:

135
00:08:58.024 --> 00:09:01.016
Hee, drie jaar geleden durfde ik dat niet!

136
00:09:01.021 --> 00:09:03.013
Hoe sterker ik me steeds voel.

137
00:09:03.018 --> 00:09:06.004
Dus in die zin ben ik sterker geworden.

138
00:09:06.009 --> 00:09:08.009
En I'm still going strong!

139
00:09:09.015 --> 00:09:14.001
Voor het volgende verhaal ga ik naar Tilburg naar kunstenaar Sander van Bussel.

140
00:09:14.006 --> 00:09:18.023
Hij werkt aan een megaproject waarvoor bijna 7000 mensen zich laten tatoeeren...

141
00:09:19.003 --> 00:09:23.004
met een letter van De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

142
00:09:23.009 --> 00:09:27.003
Het is wat anders dan je handtekening zetten onder een petitie.

143
00:09:27.008 --> 00:09:31.023
Het is andersom. Die verklaring wordt op jou getekend.

144
00:09:32.003 --> 00:09:33.022
Die staat op jouw huid.

145
00:09:34.002 --> 00:09:35.024
Dat vergeet je ook niet.

146
00:09:36.004 --> 00:09:37.016
Daar staat-ie.

147
00:09:43.012 --> 00:09:48.000
Tientallen mensen zitten te wachten op een letter op hun lichaam.

148
00:09:48.005 --> 00:09:51.012
Sanders project waarvoor hij 6773 mensen nodig heeft...

149
00:09:51.017 --> 00:09:54.000
Is een statement voor de mensenrechten.

150
00:09:54.005 --> 00:09:57.005
Dat heeft een bijzondere achtergrond. Doe maar die.

151
00:09:57.010 --> 00:10:00.008
Je kunt de mensenrechtenverklaring niet inkorten.

152
00:10:00.013 --> 00:10:05.014
Het zijn 30 artikelen. Bij elkaar 6773 letters.

153
00:10:05.019 --> 00:10:09.010
Dus dat is wat er te doen staat.

154
00:10:09.015 --> 00:10:12.010
Het is een beetje hectisch in het begin.

155
00:10:12.015 --> 00:10:16.009
Ja, het is heel druk. Ongelofelijk! Ja he!

156
00:10:16.014 --> 00:10:19.024
Dat ze in de rij gaan staan voor een kunstproject is al bijzonder.

157
00:10:20.004 --> 00:10:23.022
Maar het gaat goed. Ieder krijgt wat hij verdient.

158
00:10:24.002 --> 00:10:29.005
Het idee voor de protest-tatoeages kreeg Sander van Bussel begin dit jaar.

159
00:10:29.010 --> 00:10:32.002
Een collega-kunstenaar van hem werd vermoord in Kenia.

160
00:10:32.007 --> 00:10:34.002
Het is een wending in Sanders werk.

161
00:10:34.007 --> 00:10:39.006
Want hiervoor maakte hij alleen maar vrolijke, tijdelijke kunst in zijn eigen omgeving.

162
00:10:39.011 --> 00:10:41.016
Wij werken als Tilburg Cowboys.

163
00:10:41.021 --> 00:10:45.017
Wij maken projecten die heel erg in de samenleving staan.

164
00:10:45.022 --> 00:10:48.021
We proberen mensen aan elkaar te verbinden.

165
00:10:49.001 --> 00:10:52.006
GEZANG

166
00:10:52.011 --> 00:10:54.013
Het project heet De sterrengalerij.

167
00:10:54.018 --> 00:10:57.020
We hebben mensen gevraagd om te zingen onder de douche.

168
00:10:58.000 --> 00:11:01.007
Dat geluid hebben we uit de rioolputjes laten komen.

169
00:11:01.012 --> 00:11:06.001
Voor 't huis kon je luisteren naar de persoon die onder de douche stond te zingen.

170
00:11:06.006 --> 00:11:08.019
Om die putjes hadden we sterren geschilderd.

171
00:11:08.024 --> 00:11:11.019
Het zorgde voor een soort samenhang in die straat.

172
00:11:11.024 --> 00:11:14.002
Mensen gingen naar elkaar luisteren.

173
00:11:14.007 --> 00:11:18.010
Door zo'n project wordt de sociale coherentie in de straat vergroot.

174
00:11:18.015 --> 00:11:23.016
Zonder dat hij het dan weet, zal het bezoek van twee Keniaanse kunstenaars...

175
00:11:23.021 --> 00:11:28.000
Sanders werk compleet veranderen. Steven kwam hier 2,5 jaar geleden.

176
00:11:28.005 --> 00:11:31.016
Hij kwam samen met Raphael, om te werken in mijn werkplaats.

177
00:11:31.021 --> 00:11:34.009
Zij waren uitgenodigd door Festival Mundial.

178
00:11:34.014 --> 00:11:37.022
Ze deden een project in het kader van het Festival Mundial.

179
00:11:38.002 --> 00:11:42.003
Ik heb aangegeven: Dit is mijn werkplaats. Hier kan alles.

180
00:11:42.008 --> 00:11:45.001
Zeg maar wat je wilt doen en pak wat je wilt.

181
00:11:45.006 --> 00:11:48.023
Vervolgens hebben zij hier een dag of tien gewerkt.

182
00:11:49.003 --> 00:11:53.005
Sander bouwt voor een bijzondere band op met Steven Niash.

183
00:11:53.010 --> 00:11:55.005
Hij had een vrouw en kinderen.

184
00:11:55.010 --> 00:11:57.013
Ik heb een werkplaats aan huis.

185
00:11:57.018 --> 00:12:03.007
Daarmee werd hij een beetje onderdeel van het gezin.

186
00:12:03.012 --> 00:12:05.000
Lunchen samen.

187
00:12:05.005 --> 00:12:06.024
Het zijn tien gezellige dagen.

188
00:12:07.004 --> 00:12:11.000
Als Sander begin dit jaar toevallig naar Kenia moet voor zijn werk...

189
00:12:11.005 --> 00:12:13.004
denkt hij meteen terug aan Steven.

190
00:12:13.009 --> 00:12:17.006
Ik dacht: Als ik daarbij ga ik proberen Steven op te zoeken.

191
00:12:17.011 --> 00:12:21.010
Via e-mail was 't niet echt gelukt om een ontmoeting te arrangeren.

192
00:12:21.015 --> 00:12:23.020
Ik heb hem aan de telefoon gehad.

193
00:12:24.000 --> 00:12:26.022
'Denk je dat het nog lukt, om elkaar te ontmoeten?'

194
00:12:27.002 --> 00:12:28.022
'Ik ben hier nog tot zaterdag.'

195
00:12:29.002 --> 00:12:31.001
We hebben geen afspraak gemaakt.

196
00:12:31.006 --> 00:12:33.014
En de dag daarop is hij doodgeschoten.

197
00:12:33.019 --> 00:12:38.022
Hij is doodgeschoten voor zijn huis. Dat wist ik op die dag nog niet.

198
00:12:39.002 --> 00:12:42.000
Maar de dag dat ik thuis kwam, kreeg ik een mailtje...

199
00:12:42.005 --> 00:12:44.008
dat Steven Niash was doodgeschoten.

200
00:12:44.013 --> 00:12:50.012
De dood van Steven zet Sanders wereld totaal op z'n kop.

201
00:12:50.017 --> 00:12:55.004
Hij beseft dat je niet zomaar in alle landen in vrijheid kunst kunt maken.

202
00:12:55.009 --> 00:13:01.006
Hij was woordvoerder voor zijn sloppenwijk.

203
00:13:01.011 --> 00:13:04.022
Maar daar zitten ontzettend veel politieke belangen achter.

204
00:13:05.002 --> 00:13:08.005
En die politieke belangen zijn strijdig met zijn belang.

205
00:13:08.010 --> 00:13:14.001
Dat is zo'n beetje de lezing voor zover ik het kan volgen.

206
00:13:14.006 --> 00:13:17.012
Het is een politiek getinte moord.

207
00:13:20.022 --> 00:13:26.003
Na de moord op Steven ging ik opnieuw kijken naar de projecten die wij als Tilburg Cowboys doen.

208
00:13:26.008 --> 00:13:30.021
De laagdrempeligheid en de tijdelijkheid begon mij tegen te staan.

209
00:13:31.001 --> 00:13:33.008
Ik wilde iets anders op dat moment.

210
00:13:33.013 --> 00:13:35.000
Iets permanents.

211
00:13:35.005 --> 00:13:41.006
Dat was het moment dat het idee van Human Rights Tattoo geboren was.

212
00:13:41.011 --> 00:13:43.016
Dat wat ons als mensen verbindt.

213
00:13:43.021 --> 00:13:46.016
Dat zijn onder andere de mensenrechten.

214
00:14:02.007 --> 00:14:04.008
Het is geen artistieke tekst.

215
00:14:04.013 --> 00:14:08.009
Het is de verklaring van de mensenrechten.

216
00:14:08.014 --> 00:14:11.021
Zelden merk ik dat er een project is zoals dit...

217
00:14:12.001 --> 00:14:14.018
waar ik over nagedacht heb en waar niks verkeerds aan is.

218
00:14:14.023 --> 00:14:18.006
Ik doe dit samen met vier anderen die heel veel voor mij betekenen.

219
00:14:18.011 --> 00:14:23.002
Het is leuk om samen zoiets erop te zetten, zodat je op die manier met elkaar verbonden bent.

220
00:14:23.007 --> 00:14:26.023
Ik hoop dat ik ooit iemand tegenkom, met dezelfde tatoeage.

221
00:14:27.003 --> 00:14:30.014
Die heeft dan hetzelfde doorstaan voor mensenrechten.

222
00:14:30.019 --> 00:14:32.024
Het is voor mij een voorrecht om deze tatoeage te dragen.

223
00:14:33.004 --> 00:14:35.018
Samen met alle anderen.

224
00:14:49.000 --> 00:14:53.008
De mensen zijn er wel die deze tatoeages willen. Dat geloof ik.

225
00:14:53.013 --> 00:14:56.004
Het gaat alleen heel langzaam, tatoeeren.

226
00:14:56.009 --> 00:15:01.009
Een kwartier over een letter is toch een minimum.

227
00:15:01.014 --> 00:15:05.006
Ik kan het leven niet uitrekenen. Maar dat zijn dus uren en uren.

228
00:15:05.011 --> 00:15:10.018
Of beter gezegd: Dagen en dagen om te tatoeeren.

229
00:15:10.023 --> 00:15:12.015
Maar we hebben de tijd.

230
00:15:12.020 --> 00:15:15.013
Uit welk woord is deze E? Set.

231
00:15:15.018 --> 00:15:18.006
186. Ja, dat zou kunnen.

232
00:15:18.011 --> 00:15:22.000
Dan hoeven wij er net geen 6500 meer.

233
00:15:22.005 --> 00:15:24.001
ZE GRINNIKEN

234
00:15:24.006 --> 00:15:25.018
Het is wel een klus.

235
00:15:25.023 --> 00:15:27.018
Ja.

236
00:15:27.023 --> 00:15:32.019
Ja, dit... Dit voelt goed. Ja.

237
00:15:32.024 --> 00:15:35.019
Dit voelt heel goed.

238
00:15:40.011 --> 00:15:46.008
Ik ga naar Chopy, een Nederlandse studente met Koerdische wortels en een bijzonder verhaal.

239
00:15:46.013 --> 00:15:50.018
Het is een groot drama omdat je echt door mijnenvelden rijdt.

240
00:15:50.023 --> 00:15:52.021
Op ezels en paarden.

241
00:15:53.001 --> 00:15:56.010
Maar voor mij was het heel... Ja.

242
00:15:56.015 --> 00:16:01.008
Ik genoot er echt van als kind, dat ik op zo'n ezel zat.

243
00:16:01.013 --> 00:16:03.000
Met een smokkelaar.

244
00:16:03.005 --> 00:16:07.007
Ik weet nog dat mijn moeder tegen me zei dat ik zingend op die ezel zat.

245
00:16:07.012 --> 00:16:08.024
Ha, ha!

246
00:16:11.003 --> 00:16:15.006
Dit is het opmerkelijke verhaal van een Nederlandse ster in Koerdistan.

247
00:16:15.011 --> 00:16:21.013
Maar ook het verhaal van een gewoon Nederlands meisje dat op een dag niet meer zo heel gewoon was.

248
00:16:24.021 --> 00:16:28.010
Het begon in 1986 met de vlucht voor Saddam Hussein.

249
00:16:28.015 --> 00:16:33.007
Ze gingen door de bergen in Koerdistan op een ezeltje met bijzondere bagage.

250
00:16:33.012 --> 00:16:36.008
Mijn ouders hebben daar hun leven opgebouwd.

251
00:16:36.013 --> 00:16:38.008
En dan worden ze bedreigd.

252
00:16:38.013 --> 00:16:42.011
Dan moeten ze wel vluchten. Wat neem je dan mee?

253
00:16:42.016 --> 00:16:46.013
Ja, dus ook toch 200 cassettebandjes.

254
00:16:46.018 --> 00:16:51.005
Vooral mijn moeder komt uit een heel muzikaal gezin.

255
00:16:51.010 --> 00:16:54.007
Vandaar dat die keuze snel was gemaakt...

256
00:16:54.012 --> 00:16:58.009
om toch datgene waar je echt van houdt ook mee te nemen...

257
00:16:58.014 --> 00:17:04.002
naar een plek waarvan je niet weet waar je terechtkomt.

258
00:17:04.007 --> 00:17:06.012
Zodat je toch een stukje houvast hebt.

259
00:17:06.017 --> 00:17:09.016
Toch een stukje veiligheid wat je meeneemt.

260
00:17:17.008 --> 00:17:22.008
KOERDISCHE MUZIEK

261
00:17:22.013 --> 00:17:29.007
Er zitten ook cassettebandjes bij van hele oude traditionele Koerdische nummers.

262
00:17:29.012 --> 00:17:32.006
Die zijn nu bijna niet meer te vinden.

263
00:17:33.015 --> 00:17:36.012
KOERDISCHE MUZIEK

264
00:17:38.010 --> 00:17:40.021
Ik weet nog heel veel dingen over onze reis.

265
00:17:41.001 --> 00:17:43.001
Wij gingen vluchten door de bergen.

266
00:17:43.006 --> 00:17:46.001
Het kamp waar ze mensen opvingen, was in Iran.

267
00:17:47.012 --> 00:17:51.015
Er gingen echt ook heel veel kinderen dood aan schorpioenenbeten.

268
00:17:51.020 --> 00:17:54.018
Mijn ouders hebben mij en mijn broertjes verteld...

269
00:17:54.023 --> 00:18:01.003
dat ze iedere avond voor het slapengaan met zaklampen...

270
00:18:01.008 --> 00:18:06.014
gingen kijken of er niet een schorpioen in de buurt was.

271
00:18:06.019 --> 00:18:11.007
Het ene uur ging mijn moeder slapen en dan ging mijn vader dat checken.

272
00:18:11.012 --> 00:18:14.003
En het andere moment was het weer mijn moeder.

273
00:18:17.017 --> 00:18:20.021
De familie bereikt uiteindelijk Nederland.

274
00:18:21.001 --> 00:18:24.024
Ze bouwen in het Noord-Hollandse Heiloo aan een nieuwe toekomst.

275
00:18:25.004 --> 00:18:30.016
Maar de muziek van het moederland blijft een belangrijk onderdeel van hun leven.

276
00:18:33.011 --> 00:18:36.013
Mijn moeder zong altijd slaapliedjes.

277
00:18:36.018 --> 00:18:39.011
Voor mij en mijn broertjes, voor het slapen.

278
00:18:39.016 --> 00:18:42.005
Zij heeft echt een prachtige stem.

279
00:18:42.010 --> 00:18:45.009
En dan net voor het slapengaan...

280
00:18:45.014 --> 00:18:48.012
Dat ze dan zo'n slaapliedje zingt... Dat is echt...

281
00:18:48.017 --> 00:18:50.012
Dat is ongelofelijk mooi.

282
00:18:50.017 --> 00:18:53.023
Daar ben ik haar ook heel erg dankbaar voor.

283
00:18:54.003 --> 00:18:58.021
Juist door mijn moeder heb ik kennisgemaakt met de Koerdische klanken van de muziek.

284
00:19:01.019 --> 00:19:06.021
Mijn moeder heeft wel eens opgetreden op Koerdische feesten.

285
00:19:07.001 --> 00:19:08.019
En ook op nieuwjaarsfeesten.

286
00:19:08.024 --> 00:19:12.020
Dat vond ik heel mooi om te zien als kind. Dat wilde ik ook.

287
00:19:13.000 --> 00:19:16.020
Chopy zingt in schoolmusicals de sterren van de hemel.

288
00:19:17.000 --> 00:19:21.007
Als ze een keer in de bus zachtjes zit te zingen, gebeurt er iets bijzonders.

289
00:19:21.012 --> 00:19:25.001
Een bekende Koerdische zanger zit toevallig ook in die bus...

290
00:19:25.006 --> 00:19:27.013
en hoort haar stem. En dan gaat het snel.

291
00:19:27.018 --> 00:19:32.001
Toen ik 17 of 18 jaar was ben ik naar Koerdistan gegaan.

292
00:19:35.003 --> 00:19:39.009
Ik heb toen voor een Koerdische televisiezender twee nummers opgenomen.

293
00:19:41.001 --> 00:19:45.010
Dat was echt mijn allereerste opname.

294
00:19:45.015 --> 00:19:49.002
Ik weet nog precies wat ik aan had en hoe ik mij voelde.

295
00:19:49.007 --> 00:19:51.017
Mijn moeder keek mij op een dag aan.

296
00:19:51.022 --> 00:19:59.000
Ze had zoiets van: Lieverd, het is nu jouw beurt om te stralen.

297
00:19:59.005 --> 00:20:05.015
TRADITIONELE KOERDISCHE ZANG EN MUZIEK

298
00:20:05.020 --> 00:20:07.007
En stralen doet ze!

299
00:20:07.012 --> 00:20:09.018
Met traditionele Koerdische klanken.

300
00:20:09.023 --> 00:20:13.019
Later verovert ze de harten van velen ook met echte popmuziek.

301
00:20:13.024 --> 00:20:15.013
KOERDISCHE POPMUZIEK

302
00:20:29.017 --> 00:20:35.003
Haar ster rijst en iedereen wil haar zien en spreken, maar vooral horen zingen.

303
00:20:35.010 --> 00:20:38.008
Er is EEN concert dat ze nooit zal vergeten.

304
00:20:38.013 --> 00:20:43.006
Mijn eerste concert in Koerdistan was heel emotioneel.

305
00:20:43.011 --> 00:20:48.019
Dat is vrij Koerdistan, na zoveel jaar.

306
00:20:48.024 --> 00:20:53.012
Het regime van Saddam Hussein is gevallen en ik mag daar optreden.

307
00:20:53.017 --> 00:20:57.006
Dat was voor mij een grote eer, in mijn eigen geboortestad.

308
00:20:57.011 --> 00:21:01.006
Na zoveel jaar kom ik daar terug.

309
00:21:01.011 --> 00:21:03.024
De mensen willen mij daar echt.

310
00:21:04.004 --> 00:21:07.007
En dat is zo mooi! Dat kan ik echt niet beschrijven.

311
00:21:10.001 --> 00:21:13.003
Er waren ook heel veel Amerikaanse soldaten.

312
00:21:13.008 --> 00:21:16.005
Ik heb voor die soldaten die daar waren...

313
00:21:16.010 --> 00:21:23.016
Uit respect en waardering dat ze daar zijn heb ik een nummer gedaan van Whitney Houston.

314
00:21:23.021 --> 00:21:25.022
A capella heb ik dat gezongen.

315
00:21:30.000 --> 00:21:33.010
Die mannen hebben zoveel gedaan voor Koerdistan.

316
00:21:33.015 --> 00:21:35.002
En ja...

317
00:21:35.007 --> 00:21:37.011
Daar zijn wij ze heel dankbaar voor.

318
00:21:37.016 --> 00:21:46.008
*I'll think of you ev'ry step of the way

319
00:21:46.013 --> 00:21:58.018
*And I will always love you*

320
00:21:58.023 --> 00:22:00.022
Ik ben bekend in Koerdistan.

321
00:22:01.002 --> 00:22:05.010
Niet alleen in Koerdistan Irak maar ook In Koerdistan Turkije, Syrie en Iran.

322
00:22:05.015 --> 00:22:09.011
Er zijn wel plekken waar ik gewoon kan zitten en over straat kan.

323
00:22:09.016 --> 00:22:12.013
Maar op sommige plekken kan dat echt niet.

324
00:22:12.018 --> 00:22:14.017
Dan wordt het een mensenmassa.

325
00:22:14.022 --> 00:22:17.012
Heel anders dan hier.

326
00:22:17.017 --> 00:22:21.000
Met haar muziekcarriere probeert Chopy andere meisjes...

327
00:22:21.005 --> 00:22:24.010
in het Koerdische gebied een hart onder de riem te steken.

328
00:22:24.015 --> 00:22:28.007
Want meisjes op het podium is daar nog best lastig. Girlpower! Ja!

329
00:22:28.012 --> 00:22:31.018
Dat is hier makkelijker dan in Koerdistan.

330
00:22:31.023 --> 00:22:34.020
Ik heb meisjes gezien die zo'n mooie stem hebben.

331
00:22:35.000 --> 00:22:39.018
En dan vraag ik: Waarom doe jij niks in de muziek?

332
00:22:39.023 --> 00:22:42.018
Ik kan je helpen. Ik heb mijn contacten.

333
00:22:42.023 --> 00:22:46.015
Dan is het altijd: Mijn vader vindt het niet goed.

334
00:22:46.020 --> 00:22:49.005
Of: Mijn oom vindt het niet goed.

335
00:22:49.010 --> 00:22:54.000
Of de familie gaat er niet mee akkoord.

336
00:22:54.005 --> 00:22:56.018
En nou ja dan... nou ja dan...

337
00:22:56.023 --> 00:22:59.015
Dat voelt zo fout!

338
00:22:59.020 --> 00:23:01.009
Dat is echt niet leuk.

339
00:23:01.014 --> 00:23:06.004
Wat is er nou mis met zingen? Dat is toch alleen maar mooi?

340
00:23:15.022 --> 00:23:17.024
Daar haar heel erg dankbaar voor.

341
00:23:18.004 --> 00:23:23.003
Want juist door mijn moeder heb ik kennisgemaakt met de Koerdische klanken van de muziek.

