WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:01.012
888

2
00:00:01.017 --> 00:00:05.021
Wie staat er drie dagen per week op de golfbaan, maar dan in Canada?

3
00:00:15.008 --> 00:00:18.023
Wie is, denk je, de beste figuurzager van Oude-Tonge?

4
00:00:19.003 --> 00:00:21.013
Hier was je wel even mee bezig, zeg.

5
00:00:21.018 --> 00:00:26.002
37 jaar geleden ben ik daarmee begonnen. En hij was gisteren af?

6
00:00:26.007 --> 00:00:28.001
Die is allang af.

7
00:00:28.006 --> 00:00:33.001
Een andere vraag: Een van jullie woonde een tijd lang in Londen.

8
00:00:33.006 --> 00:00:36.001
Bij een van de rijkste families ter wereld.

9
00:00:36.006 --> 00:00:40.013
Wie heeft er nog wel eens last van de watersnoodramp? Soms wel. Ja.

10
00:00:40.018 --> 00:00:44.003
Drong het pas jaren later tot je door wat de impact was?

11
00:00:44.008 --> 00:00:47.021
Een hevige orkaan, samenvallend met een springvloed...

12
00:00:48.001 --> 00:00:50.024
bracht op 1 februari een ramp over Nederland.

13
00:00:51.004 --> 00:00:54.015
De vreselijke angst is mij het meest bijgebleven.

14
00:00:54.020 --> 00:00:57.021
Op zondagavond, toen het weer vloed werd.

15
00:00:58.001 --> 00:01:01.006
En dat die storm weer zo aanwakkerde.

16
00:01:01.011 --> 00:01:05.018
We hebben vandaag een heel bijzondere klas in de Reunie...

17
00:01:05.023 --> 00:01:08.012
namelijk een school uit Oude-Tonge.

18
00:01:08.017 --> 00:01:12.010
Deze kinderen hebben de watersnoodramp van 1953 meegemaakt.

19
00:01:12.015 --> 00:01:16.021
Vijf kinderen van de klassenfoto's zijn overleden, verdronken.

20
00:01:17.001 --> 00:01:20.003
17 die het overleefd hebben zitten hier. Welkom.

21
00:01:22.020 --> 00:01:25.001
Zo maar een foto uit duizenden.

22
00:01:25.006 --> 00:01:28.009
De Katholieke Parochieschool uit Oude-Tonge.

23
00:01:28.014 --> 00:01:32.003
20 jongens en meisjes met nog een heel leven voor zich.

24
00:01:32.008 --> 00:01:34.023
Corrie van Peperstraten bijvoorbeeld.

25
00:01:35.003 --> 00:01:38.015
Zij kon fel uit de hoek komen. Zou ze nog steeds zo zijn?

26
00:01:38.020 --> 00:01:41.003
En Gaap, die handelde in konijnen.

27
00:01:41.008 --> 00:01:43.018
Heeft hij daar z'n beroep van gemaakt?

28
00:01:43.023 --> 00:01:47.016
En er was Corrie van Vught, het mooiste meisje van de klas.

29
00:01:47.021 --> 00:01:49.008
Wat doet zij?

30
00:01:49.013 --> 00:01:53.014
Kortom, de vijfde klas van de lagere school, 57 jaar later.

31
00:01:55.001 --> 00:01:56.019
Toon, ik kom effe bij jou.

32
00:01:56.024 --> 00:02:00.015
Deze Toon, Toon Pollemans... Ja, we hebben er twee, he.

33
00:02:00.020 --> 00:02:04.021
Maar ik heb het over jou. Als je die foto van die school weer ziet.

34
00:02:05.001 --> 00:02:09.009
Wat doet het je dan? Was het er gezellig? Ja. Het was 'n leuke klas.

35
00:02:09.014 --> 00:02:12.021
Lagere school hebben we het ook over, he. Ja, ja.

36
00:02:13.001 --> 00:02:16.013
Want hoe oud was jij toen jij daar zat? Eh... elf.

37
00:02:16.018 --> 00:02:19.021
Elf, he. Ja. In november zou ik twaalf worden.

38
00:02:20.001 --> 00:02:23.018
En dat deel van Nederland is tamelijk gereformeerd...

39
00:02:23.023 --> 00:02:28.010
maar dit was een katholieke school en Oude-Tonge was ook verdeeld.

40
00:02:28.015 --> 00:02:31.010
Wij gingen zondags een potje biljarten.

41
00:02:31.015 --> 00:02:36.024
Tenminste, de oudere mensen gingen zondags biljarten en kaarten in het cafe.

42
00:02:37.004 --> 00:02:41.014
Dat mocht natuurlijk niet. Dat mag van de gereformeerden niet. Ja.

43
00:02:41.019 --> 00:02:45.010
Maar dat kon. In jullie kringen kon dat. En was er kermis?

44
00:02:45.015 --> 00:02:47.022
Kermis wel. Ja. Ja. O, wel kermis.

45
00:02:48.002 --> 00:02:50.018
Kijk, bij kermis, dan is het van: jaaa!

46
00:02:50.023 --> 00:02:52.010
Ja?

47
00:02:52.015 --> 00:02:54.002
Wat zeg jij, Ria?

48
00:02:54.007 --> 00:02:56.015
Ik zeg: rondjes lopen rond de ring.

49
00:02:56.020 --> 00:02:58.016
Door de Voorstraat.

50
00:02:58.021 --> 00:03:00.008
Wat is de ring?

51
00:03:00.013 --> 00:03:04.001
Nou, dat is rond de kerk. Dat is zo'n straatje rond de kerk.

52
00:03:04.006 --> 00:03:08.014
Klinkt niet heel avontuurlijk, maar wat voor rondjes waren dat dan?

53
00:03:08.019 --> 00:03:14.009
De jongens liepen linksom, de meisjes rechtsom en dan kwamen ze elkaar tegen. O! Kijk!

54
00:03:14.014 --> 00:03:17.006
Daar hoefde het geen kermis voor te zijn.

55
00:03:17.011 --> 00:03:21.018
Corrie, wie kwam jij daar tegen dan? Ja, een heleboel natuurlijk.

56
00:03:21.023 --> 00:03:24.023
Ja, tuurlijk! Ik keek alleen maar eerst. Ja.

57
00:03:25.003 --> 00:03:28.024
Want de volgende helft van 't rondje kwam je ze weer tegen.

58
00:03:29.004 --> 00:03:33.019
En dat duurde soms net zo lang tot iemand van de jongens bleef staan.

59
00:03:33.024 --> 00:03:36.023
Daar wachtten we eigenlijk stiekem op. Ja.

60
00:03:37.003 --> 00:03:40.016
Dat was alleen maar spannend. O. En een beetje duwen.

61
00:03:40.021 --> 00:03:44.022
Wie was je speciale vriendje op school dan? Op school? Frans.

62
00:03:45.002 --> 00:03:47.001
O, dat was... Ja, ja, ja.

63
00:03:48.007 --> 00:03:50.012
Spannend. Ook echt verkering?

64
00:03:50.017 --> 00:03:53.024
Ja. Echt? Op die leeftijd al? Nou, dat... Ja.

65
00:03:54.004 --> 00:03:58.008
Hand in hand over straat? Dat durfden we niet. Dat deed je niet.

66
00:03:58.013 --> 00:04:00.004
In die tijd kon dat niet.

67
00:04:00.009 --> 00:04:05.000
Is hij veranderd of is hij nog... Nee, hij is nog net zo knap als vroeger.

68
00:04:05.005 --> 00:04:08.017
Dat wilde jij heel graag horen! Dat wil ik graag horen.

69
00:04:08.022 --> 00:04:13.006
Moet je ook even wat aardigs over Corrie zeggen. 'n Schat van 'n meid.

70
00:04:13.011 --> 00:04:16.002
Haha! Volgens mij was je niet de enige.

71
00:04:16.007 --> 00:04:22.019
Jullie moesten elkaar wel bij de kerk ontmoeten, want 't schoolplein was gescheiden he, Diny? Ja.

72
00:04:22.024 --> 00:04:27.014
Maar in de klas zaten jullie wel samen. Ja. Schoolplein gescheiden.

73
00:04:27.019 --> 00:04:31.007
Ja. De school heeft ook onder water gestaan in 1953.

74
00:04:31.012 --> 00:04:33.017
Toch zijn er veel spullen gered.

75
00:04:33.022 --> 00:04:38.004
Heel bijzonder. Onder andere een rapport. Kennen jullie dit nog?

76
00:04:38.009 --> 00:04:42.003
Ja. Ja. Een mooi groen boekje. Toon, deze is van jou. O. Ja.

77
00:04:42.008 --> 00:04:47.006
Rooms-katholieke parochieschool voor jongens en meisjes te Oude-Tonge.

78
00:04:47.011 --> 00:04:53.006
Rapport met aantekeningen betreffende gedrag, vlijt en vorderingen van Toon Buijs. Zo.

79
00:04:53.011 --> 00:04:56.011
Alleen al het oude handschrift is zo mooi.

80
00:04:56.016 --> 00:05:00.006
Jij had een zeven voor gedrag, een acht voor vlijt.

81
00:05:00.011 --> 00:05:04.003
Catechismus een acht, bijbelse geschiedenis was goed.

82
00:05:04.008 --> 00:05:06.009
Alleen zingen... Een vijfje.

83
00:05:08.013 --> 00:05:11.015
En toen later, want ik ben door blijven bladeren...

84
00:05:11.020 --> 00:05:14.015
Het zingen werd beter. Je gaat naar zesjes.

85
00:05:14.020 --> 00:05:18.018
Maar rekenen waar je een acht voor had: vijf, vijf, vijf, vijf.

86
00:05:18.023 --> 00:05:20.010
Hoe kan dat nou?

87
00:05:23.016 --> 00:05:25.013
Het is John zijn schuld? Ja.

88
00:05:25.018 --> 00:05:28.024
Het is John zijn schuld. Kijk, zo mogen we het horen.

89
00:05:42.013 --> 00:05:44.012
Daarom had je goede cijfers.

90
00:05:51.012 --> 00:05:52.024
Aaa!

91
00:05:53.004 --> 00:05:55.006
Bij dezen opgehelderd. Ja.

92
00:05:55.011 --> 00:05:59.013
Maar John, volgens mij heb jij de school niet afgemaakt. Nee.

93
00:05:59.018 --> 00:06:02.007
Waarom werd jij van school gestuurd?

94
00:06:02.012 --> 00:06:03.024
Ja...

95
00:06:05.001 --> 00:06:07.008
O, dat weet de klas niet? O, sorry.

96
00:06:07.013 --> 00:06:12.009
Dames, dat wisten jullie niet? John, jij bent school gestuurd, toch? Ja.

97
00:06:12.014 --> 00:06:14.006
Wat spookte je uit?

98
00:06:23.000 --> 00:06:25.008
Waar jullie niet mochten komen. Ja.

99
00:06:29.007 --> 00:06:30.019
Annie, dat ben jij.

100
00:06:30.024 --> 00:06:32.013
Jij pakte de bal, ja.

101
00:06:41.017 --> 00:06:43.004
Je kon vertrekken.

102
00:06:43.009 --> 00:06:46.022
En nu Annie's versie. Wat gebeurde er? Die bal kwam...

103
00:06:59.020 --> 00:07:01.007
Ja.

104
00:07:04.015 --> 00:07:07.023
Een beetje een koppig boefje was je natuurlijk wel.

105
00:07:09.000 --> 00:07:10.012
Nee, nee(!)

106
00:07:10.017 --> 00:07:12.020
Daar denkt de klas anders over.

107
00:07:13.000 --> 00:07:15.021
De vraag is wel: Ben je goed terechtgekomen?

108
00:07:17.017 --> 00:07:19.022
Je bent buschauffeur geworden.

109
00:07:21.011 --> 00:07:22.023
Ja, he?

110
00:07:26.009 --> 00:07:27.021
Je hebt geleefd.

111
00:07:28.001 --> 00:07:29.013
Op die bus.

112
00:07:29.018 --> 00:07:31.011
Kijk. Zo mag ik het horen.

113
00:07:31.016 --> 00:07:37.023
Eh... klas, ja, we maken altijd een staatje op van hoe iedereen gemiddeld terechtgekomen is.

114
00:07:38.003 --> 00:07:41.011
Wij noemen het altijd 'het rapport van het leven'.

115
00:07:41.016 --> 00:07:45.006
De feiten en statistieken. Het is een mooi clubje dit.

116
00:07:45.011 --> 00:07:47.021
Van de 17 zijn er 13 getrouwd.

117
00:07:48.001 --> 00:07:52.021
Maar veel bijzondere is: 15 van jullie zijn nog met hun eerste liefde.

118
00:07:53.001 --> 00:07:57.012
Die hebben EEN lange relatie in hun leven gehad. Niemand is gescheiden.

119
00:07:57.017 --> 00:08:01.015
Er zijn een paar weduwnaar of weduwe. Twee zijn er vrijgezel.

120
00:08:01.020 --> 00:08:05.021
Hebben we nog nooit gehad, geen scheidingen en de eerste liefdes.

121
00:08:06.001 --> 00:08:08.017
Jullie hebben met z'n allen 29 kinderen.

122
00:08:08.022 --> 00:08:11.013
Dat valt mee voor een rooms-katholieke kring.

123
00:08:11.018 --> 00:08:16.015
Maar wel 44 kleinkinderen en zelfs drie achterkleinkinderen. Heerlijk!

124
00:08:16.020 --> 00:08:19.007
De helft van jullie heeft doorgeleerd.

125
00:08:19.012 --> 00:08:25.000
Ambachtsschool, landbouwschool, middelbare meisjesschool en een heeft HBO gedaan.

126
00:08:25.005 --> 00:08:28.014
Gemiddeld is deze klas al acht jaar met pensioen.

127
00:08:28.019 --> 00:08:30.020
Vroeg met pensioen allemaal.

128
00:08:31.000 --> 00:08:33.014
Denk ik. Al weer acht jaar met pensioen.

129
00:08:33.019 --> 00:08:36.009
Ik hoop dat ik het ook mag als ik zo oud ben.

130
00:08:36.014 --> 00:08:39.006
Veel van jullie wonen nog in Oude-Tonge.

131
00:08:39.011 --> 00:08:42.001
Een kilometer van school af gemiddeld.

132
00:08:42.006 --> 00:08:47.021
Eentje woont aan de andere kant van de wereld, die haalt het gemiddelde weer aardig omhoog.

133
00:08:48.001 --> 00:08:51.022
Eentje heeft Nederland nooit verlaten. Niet nodig.

134
00:08:52.002 --> 00:08:54.014
Goeree-Overflakkee is prachtig.

135
00:08:54.019 --> 00:08:58.004
De rest van jullie is wel de hele wereld over geweest.

136
00:08:58.009 --> 00:09:00.023
Hoe mooi jullie Oude-Tonge ook vinden.

137
00:09:01.003 --> 00:09:05.023
Van China, Japan, Australie, Curacao tot Zuid-Amerika zijn jullie geweest

138
00:09:06.003 --> 00:09:07.015
Globetrotters.

139
00:09:07.020 --> 00:09:09.019
Jullie zijn ook heel actief.

140
00:09:09.024 --> 00:09:13.000
Lid van de klaverjasclub, zangkoor, golfclub.

141
00:09:13.005 --> 00:09:15.004
Een doet er aan volksdansen.

142
00:09:15.009 --> 00:09:17.014
Een zit er nog op de sportschool.

143
00:09:17.019 --> 00:09:20.016
En eentje fietst nog 50 kilometer per dag.

144
00:09:20.021 --> 00:09:22.015
Zo. Ja, dat is stoer, he.

145
00:09:22.020 --> 00:09:26.014
Jullie drinken niet veel. Gemiddeld 1 glas alcohol per dag.

146
00:09:26.019 --> 00:09:30.002
Niemand met echt grote uitschieters. Geen drugs.

147
00:09:30.007 --> 00:09:33.020
En iedereen staat op voor 9 uur 's ochtends. Ja.

148
00:09:34.000 --> 00:09:35.012
Stoere mensen.

149
00:09:35.017 --> 00:09:39.000
We vragen ook altijd: Wat vinden jullie van het leven?

150
00:09:39.005 --> 00:09:42.000
Overkomt het je of is het een vat vol keuzes?

151
00:09:42.005 --> 00:09:46.023
Dit is de eerste klas waarvan de meerderheid zegt: Het leven overkomt je.

152
00:09:47.003 --> 00:09:48.017
Je moet het ermee doen.

153
00:09:48.022 --> 00:09:50.011
Ja, zeg jij, Annie. Ja.

154
00:09:50.016 --> 00:09:54.000
Met de watersnoodramp kan het ook bijna niet anders.

155
00:09:54.005 --> 00:09:58.008
Daar heb je niet om gevraagd. Jullie geven het leven een cijfer.

156
00:09:58.013 --> 00:10:02.020
Een acht. Corrie, dat is fijn om te horen, toch? Jawel. Zeker wel.

157
00:10:03.000 --> 00:10:06.010
De meesten zijn goed terechtgekomen. Ja, dat hoop ik.

158
00:10:06.015 --> 00:10:09.017
Ik weet het van velen niet. Dat gaan we nou horen.

159
00:10:09.022 --> 00:10:13.009
We gaan het eerst hebben over 31 januari 1953.

160
00:10:13.014 --> 00:10:15.001
Eh... Toon.

161
00:10:15.006 --> 00:10:18.018
Effe... Wat voor jongetje was je eigenlijk op school?

162
00:10:18.023 --> 00:10:20.017
Een schatje. Schatje.

163
00:10:20.022 --> 00:10:23.012
Het is een heel schattig jongetje. Ja.

164
00:10:23.017 --> 00:10:27.018
Ja, ik was misschien ook af en toe wel tegen de draad in.

165
00:10:27.023 --> 00:10:29.019
Ja, toch wel? Ja. Ja.

166
00:10:29.024 --> 00:10:33.020
Jij hebt ook een heel druk leven achter de rug gehad. En nog.

167
00:10:34.000 --> 00:10:38.005
1953 is voor jullie allemaal het einde van een onbezonnen jeugd.

168
00:10:38.010 --> 00:10:42.022
Jij bent inmiddels voorzitter van de ijsvereniging in je vrije tijd.

169
00:10:43.002 --> 00:10:49.004
Dat is heel bijzonder, want op de plek waar de ijsclub gebouwd is, dat was vroeger de vuilstort...

170
00:10:49.009 --> 00:10:54.001
Daar is al 't puin en afval gestort. Van alle mee gespoelde huizen.

171
00:10:54.006 --> 00:10:56.010
Ja. Van alle afgebroken... ja.

172
00:10:56.015 --> 00:10:59.019
Daarom kom je er nog regelmatig mee in aanraking.

173
00:10:59.024 --> 00:11:02.009
We gingen met jou naar de ijsclub. Ja.

174
00:11:16.000 --> 00:11:19.023
Stenen eraf rapen. Daar heb ik last van met de maaimachine.

175
00:11:20.003 --> 00:11:22.010
Dit is nu een ijsbaan geworden.

176
00:11:22.015 --> 00:11:26.002
Maar vroeger was het een drinkplaats voor de koeien.

177
00:11:26.007 --> 00:11:28.017
In Oude-Tonge zeiden we 'een wiel'.

178
00:11:28.022 --> 00:11:32.006
Dan kwamen de beesten uit de polder.

179
00:11:32.011 --> 00:11:35.017
Ze kwamen hier ook water halen voor thuis.

180
00:11:35.022 --> 00:11:37.022
Daar was dat toen voor.

181
00:11:38.002 --> 00:11:41.022
Dat hebben ze toen natuurlijk gebruikt om na de ramp...

182
00:11:42.002 --> 00:11:44.017
om sloopspullen in te dumpen.

183
00:11:44.022 --> 00:11:47.002
Even kijken hoor. Waar het ligt.

184
00:11:48.003 --> 00:11:50.003
Het is heel groot... O, hier.

185
00:11:51.005 --> 00:11:52.017
Kijk.

186
00:11:55.009 --> 00:11:57.019
Gewoon een stuk van een fundering.

187
00:11:57.024 --> 00:12:01.007
Dat is restmateriaal uit het dorp, ja.

188
00:12:01.012 --> 00:12:02.024
Ja.

189
00:12:03.004 --> 00:12:04.016
Ja.

190
00:12:04.021 --> 00:12:09.015
Als je hier gaat graven, nou weet je helemaal niet wat je tegenkomt.

191
00:12:14.005 --> 00:12:16.011
Wat ik denk... ja...

192
00:12:18.011 --> 00:12:21.002
Dan gaat de geschiedenis door je heen.

193
00:12:27.009 --> 00:12:30.024
Een hevige orkaan, samenvallend met een springvloed...

194
00:12:31.004 --> 00:12:34.004
bracht op 1 februari een ramp over Nederland.

195
00:12:34.009 --> 00:12:37.006
Een ramp met nog niet vast te stellen schade.

196
00:12:37.011 --> 00:12:42.003
Hoezeer het zuidwesten van ons land te lijden had, blijkt uit deze kaart

197
00:12:42.008 --> 00:12:45.013
Het door water verzwolgen land is zwart getekend.

198
00:12:45.018 --> 00:12:48.005
Er is sprake van een nationale ramp.

199
00:12:48.010 --> 00:12:53.014
Vele plaatsen hebben in ons land en in de wereld een trieste bekendheid gekregen.

200
00:12:53.019 --> 00:12:56.004
Dit is Oude-Tonge op Overflakkee.

201
00:12:56.009 --> 00:12:59.000
Daar kwamen 300 mensen om in de golven.

202
00:13:08.010 --> 00:13:10.007
Angstaanjagend was het.

203
00:13:10.012 --> 00:13:11.024
Een gierende storm.

204
00:13:12.004 --> 00:13:16.006
Er was een enorme wind natuurlijk. De windkracht was gewoon...

205
00:13:16.011 --> 00:13:20.017
We zaten tegen de kachel aan en we hadden nog koud zaterdag 's avonds.

206
00:13:20.022 --> 00:13:25.005
We zijn om elf uur, half twaalf naar bed gegaan. Omdat je slaap kreeg.

207
00:13:25.010 --> 00:13:29.020
Daarna sliep je even en toen een klap. Je weet niet wat je overkomt.

208
00:13:30.000 --> 00:13:31.024
Je weet niet wat je overkomt.

209
00:13:32.004 --> 00:13:33.016
Dat is niet...

210
00:13:33.021 --> 00:13:37.022
Dat is niet te filmen, zeggen ze hier wel eens. Dat is het ook niet.

211
00:13:38.002 --> 00:13:41.017
Juist op het ogenblik dat ons land zich hersteld had...

212
00:13:41.022 --> 00:13:46.002
van de grote schade die het in de oorlog op vele punten had geleden...

213
00:13:46.007 --> 00:13:48.017
heeft de natuur in al haar hevigheid...

214
00:13:48.022 --> 00:13:52.011
van vele delen van ons land opnieuw een ruine gemaakt.

215
00:13:52.016 --> 00:13:56.015
Toon komt uit een gezin van tien: Vier jongens en zes meisjes.

216
00:13:56.020 --> 00:14:00.013
De boerderij wordt zwaar getroffen, maar doorstaat de storm.

217
00:14:00.018 --> 00:14:05.002
We bezoeken het ouderlijk huis. Hier konden de koeien naar binnen.

218
00:14:05.007 --> 00:14:09.008
Dan was hier de mest-pet. Zo noemen ze dat.

219
00:14:09.013 --> 00:14:11.003
Het water, dat eh...

220
00:14:11.008 --> 00:14:13.004
Even kijken bij de buren.

221
00:14:13.009 --> 00:14:15.014
Dat stond tot aan de eh...

222
00:14:15.019 --> 00:14:17.009
Tot onder het raam.

223
00:14:17.014 --> 00:14:19.008
En dan kwam hierzo...

224
00:14:19.013 --> 00:14:22.024
Ik stond binnen, ik had die koeien losgesneden.

225
00:14:23.004 --> 00:14:24.021
Met mijn vader en zo.

226
00:14:25.001 --> 00:14:26.019
Dan stond ik hier binnen.

227
00:14:26.024 --> 00:14:29.013
Even kijken. Een klein endje verder.

228
00:14:29.018 --> 00:14:31.005
Ja, hier.

229
00:14:31.010 --> 00:14:33.023
Toen kwam het water in ene moment...

230
00:14:34.003 --> 00:14:36.010
op ooghoogte binnen zetten.

231
00:14:36.015 --> 00:14:39.017
Dus ik liep gewoon op zulke schoentjes droog.

232
00:14:39.022 --> 00:14:44.008
Op een gegeven moment kijk ik naar de muur. Dat kwam door die scheuren.

233
00:14:44.013 --> 00:14:48.014
Het was gewoon een wal met water die liep...

234
00:14:48.019 --> 00:14:50.010
Het was ineens EEN eh...

235
00:14:56.006 --> 00:14:58.007
De familie vlucht naar boven.

236
00:14:58.012 --> 00:15:01.018
Ook Toons broer Cor herinnert het zich nog goed.

237
00:15:14.013 --> 00:15:16.000
Ja. Ja.

238
00:15:32.019 --> 00:15:35.010
Er stortten niet alleen veel huizen in.

239
00:15:35.015 --> 00:15:38.004
In totaal overlijden er 1842 mensen.

240
00:15:40.016 --> 00:15:43.013
Nog eens vele tienduizenden raken dakloos.

241
00:15:43.018 --> 00:15:46.008
Zij moeten een veilig onderkomen vinden.

242
00:15:47.008 --> 00:15:51.010
Ook de familie Pollemans vertrekt 's ochtends vroeg van huis...

243
00:15:51.015 --> 00:15:55.003
en probeert het hoger gelegen dorpshuis te bereiken.

244
00:15:58.002 --> 00:15:59.014
Pikkedonker, ja.

245
00:15:59.019 --> 00:16:01.014
Zijn we hierheen gelopen.

246
00:16:01.019 --> 00:16:04.013
Toen is er hier een gat gespoeld. Hierzo.

247
00:16:04.018 --> 00:16:07.024
En dat had deze man, die buurman, die had het gezien.

248
00:16:08.004 --> 00:16:11.009
Die had hier al mensen de polder in zien vliegen.

249
00:16:11.014 --> 00:16:13.021
Hier zijn ze zo verdronken.

250
00:16:14.001 --> 00:16:16.017
Hij zei: Kom maar bij mij boven zitten.

251
00:16:16.022 --> 00:16:20.007
Want als we hier verdrinken, verdrinken we overal.

252
00:16:20.012 --> 00:16:22.013
Maar hier zaten er ook twee...

253
00:16:22.018 --> 00:16:26.013
Toen zijn we hier... en hebben mooi daar het raampje...

254
00:16:26.018 --> 00:16:32.002
hebben we nog doorgebracht tot een uur of eh... acht, negen.

255
00:16:32.007 --> 00:16:34.007
Ja, natuurlijk was je bang.

256
00:16:34.012 --> 00:16:38.000
Allemaal spanning en dingen natuurlijk. Maar ja...

257
00:16:38.005 --> 00:16:41.015
Natuurlijk. Ja, dat is zo.

258
00:16:44.011 --> 00:16:49.015
Bang is de familie Pollemans vooral voor het lot van Toons oudste broer Reinier.

259
00:16:49.020 --> 00:16:52.019
Die is eropuit gestuurd om het vee te redden.

260
00:16:52.024 --> 00:16:56.023
Toon hoort later van de molenaar wat z'n broer is overkomen.

261
00:16:57.003 --> 00:17:00.019
En daarzo... daar woonden de zusters van mijn vader.

262
00:17:00.024 --> 00:17:02.023
Twee van die boerderijtjes.

263
00:17:03.003 --> 00:17:04.019
En daar was hij geweest.

264
00:17:04.024 --> 00:17:08.010
En wij elke keer er naartoe, of hij er ook niet bij was.

265
00:17:08.015 --> 00:17:13.023
Maar op een gegeven moment, toen hadden ze de molenaar van zijn dakje afgehaald.

266
00:17:14.003 --> 00:17:15.021
Die lag daar op een dakje.

267
00:17:16.001 --> 00:17:18.021
Toen zei de molenaar: Kom maar effe hier.

268
00:17:19.001 --> 00:17:22.000
Je hoeft niet meer te gaan kijken, zegt-ie.

269
00:17:22.005 --> 00:17:23.020
Die is verdronken.

270
00:17:25.017 --> 00:17:28.019
Toen zeiden ze wel: Ja, er zijn er nog negen over.

271
00:17:28.024 --> 00:17:32.010
Nee, er zijn er geen negen over. Er is er een te kort.

272
00:17:32.015 --> 00:17:35.012
De buren hadden maar twee of drie kinderen.

273
00:17:35.017 --> 00:17:38.024
Die zeiden: Ze hebben er toch nog negen. Nee, he.

274
00:17:41.002 --> 00:17:42.014
Nee, je mist er een.

275
00:17:42.019 --> 00:17:46.024
Ik heb ook nog vijf kleinkinderen en een dochter en schoonzoons.

276
00:17:47.004 --> 00:17:51.007
Maar je mist er een, he. Je bent er een kwijt. Dat is veel erger.

277
00:17:57.015 --> 00:17:59.002
Annie.

278
00:17:59.007 --> 00:18:02.023
Je zat ja te knikken toen hij zei: Er mist er een.

279
00:18:03.003 --> 00:18:04.022
Ja. Dat is zo.

280
00:18:05.002 --> 00:18:08.011
Je mist er een. En dan zeggen ze: Je hebt er al zo veel.

281
00:18:08.016 --> 00:18:12.006
Een minder, dat merk je niet. Maar dat is niet waar. Nee.

282
00:18:12.011 --> 00:18:14.002
Het is waar wat-ie zegt.

283
00:18:15.005 --> 00:18:18.010
Hebben jullie die beelden van de ramp...

284
00:18:18.015 --> 00:18:21.009
Kunnen jullie daar naar kijken eigenlijk?

285
00:18:21.014 --> 00:18:25.005
Kijken jullie die wel eens? Nee. Nooit. Liever niet.

286
00:18:25.010 --> 00:18:27.021
Ja. Het is al een aantal jaren geleden.

287
00:18:28.001 --> 00:18:30.023
Veel van jullie hebben familie verloren.

288
00:18:31.003 --> 00:18:34.002
John?

289
00:18:34.022 --> 00:18:39.018
Die woonden in de Julianastraat, de zwaarst getroffen straat van Oude-Tonge. Ja.

290
00:18:39.023 --> 00:18:41.014
Wat gebeurde er met hen?

291
00:19:24.019 --> 00:19:26.014
Het dochtertje. Ja.

292
00:19:32.004 --> 00:19:35.016
Dit is jouw zus met haar man. Ja. Hoe heette ze?

293
00:19:43.015 --> 00:19:46.016
Maar hun dochtertje kwam bij jullie in huis.

294
00:19:52.021 --> 00:19:56.016
Als een zusje van jou, of kind? Wat was het leeftijdsverschil?

295
00:20:01.018 --> 00:20:04.018
Maar jij moest dus vertellen hoe haar ouders waren.

296
00:20:12.007 --> 00:20:14.006
Theo, jij hebt een broer verloren.

297
00:20:14.011 --> 00:20:17.009
Ja. Gerard. Klopt.

298
00:20:17.014 --> 00:20:22.023
Ja, die had verkering en hij was bij z'n meisje.

299
00:20:23.003 --> 00:20:26.023
En die zaterdag was het zulk slecht weer, hij kon niet naar huis.

300
00:20:27.003 --> 00:20:31.004
En dat gezin is geheel verdronken.

301
00:20:31.009 --> 00:20:33.009
Ze waren met 8 of 9 kinderen.

302
00:20:33.014 --> 00:20:35.018
Er is er EEN van overgebleven.

303
00:20:35.023 --> 00:20:38.024
Die zat toevallig in dienst en was niet op het eiland.

304
00:20:39.004 --> 00:20:40.019
Dat heeft zijn leven gered.

305
00:20:40.024 --> 00:20:43.019
Jouw moeder maakte zich eerst geen zorgen?

306
00:20:43.024 --> 00:20:48.001
Ze dacht: die kan heel goed zwemmen, die redt het wel.

307
00:20:48.006 --> 00:20:52.010
Maar er viel niet tegenaan te zwemmen. Nee.

308
00:20:52.015 --> 00:20:55.007
De familie... Dit is jouw broer. Ja.

309
00:20:55.012 --> 00:20:58.017
Wat denk je nu? Kijk je nog wel eens naar zo'n foto?

310
00:20:58.022 --> 00:21:03.017
Ja, zijn foto staat thuis. Ja. Ja.

311
00:21:03.022 --> 00:21:08.014
Hij was 19, in maart was hij 20 geworden.

312
00:21:08.019 --> 00:21:10.006
Ja.

313
00:21:13.012 --> 00:21:16.019
Er was nog een vriend van jou, uit de klas.

314
00:21:19.012 --> 00:21:22.001
Wie is dat, op deze foto?

315
00:21:33.010 --> 00:21:36.000
En al deze kinderen zijn verdronken?

316
00:21:38.015 --> 00:21:42.006
Van de dijk gespoeld. Ja, voorbij waar wij net voor gebleven zijn.

317
00:21:42.011 --> 00:21:46.007
Ja. Waar wij naarboven gingen, daar zijn zij verdronken.

318
00:21:46.012 --> 00:21:48.012
We hebben daar een bidprentje van.

319
00:21:48.017 --> 00:21:50.018
Dit zijn alle kinderen, he?

320
00:21:50.023 --> 00:21:55.017
Cornelis Adrianus... 1, 2, 3, 4, 5. Lieve Kees, Janus, Toos, Betsy, Ada.

321
00:21:55.022 --> 00:22:00.016
Jullie zijn bij de Lieve Heer, waarover wij jullie dikwijls vertelden.

322
00:22:00.021 --> 00:22:04.005
En bij moeder Maria, aan haar zorgen zijn jullie toevertrouwd.

323
00:22:04.010 --> 00:22:09.018
We weten dat jullie voor ons bidden en troosten ons met de gedachte dat we elkaar zullen weerzien.

324
00:22:09.023 --> 00:22:12.004
De ouders hebben het wel overleefd. Ja.

325
00:22:12.009 --> 00:22:15.016
Ik kan me voorstellen dat je na zo'n ramp van je geloof valt.

326
00:22:17.013 --> 00:22:19.006
Nee? Willie zegt nee.

327
00:22:19.011 --> 00:22:22.017
GEROEZEMOES Het heeft het niet geschaad.

328
00:22:27.011 --> 00:22:30.002
Jij hebt juist heel veel gebeden. Ja.

329
00:22:30.007 --> 00:22:33.004
En daar putte je kracht uit.

330
00:22:36.002 --> 00:22:38.024
Ja, dat was normaal. Het was ook je houvast. Ja.

331
00:22:39.004 --> 00:22:41.010
De bidprentjes zijn heel gelovig.

332
00:22:41.015 --> 00:22:44.005
Ja. Jij bent nog steeds heel gelovig. Ja.

333
00:22:44.010 --> 00:22:47.012
En jij hebt het ternauwernood overleefd, toch?

334
00:22:47.017 --> 00:22:49.018
Jij hebt twee dagen op een dak gezeten?

335
00:22:50.022 --> 00:22:52.009
O ja, op zolder.

336
00:22:52.014 --> 00:22:55.005
En je kon je vader net beetpakken?

337
00:23:55.020 --> 00:24:01.004
Annie, toen de storm was gaan liggen, was de ramp niet voorbij.

338
00:24:01.009 --> 00:24:05.002
Jullie huis, of garage, werd als mortuarium ingericht. Ja.

339
00:24:05.007 --> 00:24:11.015
Klopt. De mensen die werden gevonden, werden daar neergelegd.

340
00:24:11.020 --> 00:24:14.017
Hoe oud was jij? Elf? Ja.

341
00:24:14.022 --> 00:24:18.001
Maar ik kwam altijd in die garage, bij mijn vader.

342
00:24:18.006 --> 00:24:19.023
Dus ik ging gewoon kijken.

343
00:24:20.003 --> 00:24:22.020
Kinderen zijn nieuwsgierig. Ja.

344
00:24:23.000 --> 00:24:27.006
Maar ik ging kijken en er lag ook een tante van me, dus ja...

345
00:24:27.011 --> 00:24:30.006
Je wist niet dat ze overleden was, dat zag je daar?

346
00:24:30.011 --> 00:24:33.010
Ja. Ja. Maar ja...

347
00:24:34.021 --> 00:24:38.017
Later mocht ik er niet meer komen, hoor. Toch niet. Nee. Niet meer.

348
00:24:38.022 --> 00:24:42.002
Ik kan het me voorstellen! Nee, dat was niet goed meer.

349
00:24:42.007 --> 00:24:46.000
De mensen die hun huis kwijt waren, werden geevacueerd.

350
00:24:46.005 --> 00:24:48.000
Waarom eigenlijk?

351
00:24:48.005 --> 00:24:50.008
Je kon daar niet meer leven.

352
00:24:50.013 --> 00:24:52.021
In dat dorp. Alles stond onder water.

353
00:24:53.001 --> 00:24:56.002
Je moest weg. Waar ben jij naartoe gebracht?

354
00:24:56.007 --> 00:24:58.016
Naar Bilthoven. Met het hele gezin?

355
00:24:58.021 --> 00:25:04.001
Ja. Drie maanden na de ramp ging de school weer open.

356
00:25:04.006 --> 00:25:07.023
De meesten kwamen terug naar Goeree-Overflakkee.

357
00:25:08.003 --> 00:25:12.019
Maar EEN van jullie is met het gezin naar Canada geemigreerd.

358
00:25:12.024 --> 00:25:15.021
Om daar... een gelukkiger leven te leiden.

359
00:25:16.001 --> 00:25:18.019
En die woont daar nog steeds heel gelukkig.

360
00:25:18.024 --> 00:25:21.014
Wij hebben die persoon in Canada opgezocht.

361
00:25:21.019 --> 00:25:24.002
VOGELGEFLUIT, RADIOGELUIDEN

362
00:25:25.015 --> 00:25:28.009
COUNTRYMUZIEK

363
00:25:47.022 --> 00:25:50.022
En het is zo groot.

364
00:25:51.002 --> 00:25:54.000
Alles. En ehm...

365
00:26:08.018 --> 00:26:10.012
RELAXED MUZIEKJE

366
00:27:56.000 --> 00:27:58.002
Oktober 1953.

367
00:27:58.007 --> 00:28:02.003
De familie maakt per boot de oversteek over de oceaan.

368
00:28:02.008 --> 00:28:06.003
De ramp heeft de schoenmakerij van Tonnie's ouders verwoest.

369
00:28:06.008 --> 00:28:12.002
Ze willen niet in Nederland blijven en hopen op een betere toekomst voor de zeven kinderen in Canada.

370
00:28:16.009 --> 00:28:18.007
FEESTGEDRUIS

371
00:28:57.017 --> 00:29:00.000
Inmiddels is Tonnie gepensioneerd.

372
00:29:00.005 --> 00:29:03.024
Ze heeft een hechte vriendenclub die regelmatig barbecuet.

373
00:29:04.004 --> 00:29:08.014
Haar leven heeft ze vanaf de grond af moeten opbouwen.

374
00:29:38.005 --> 00:29:41.021
Op het werk ontmoet Tonnie haar grote liefde Mike, een Canadees.

375
00:29:42.001 --> 00:29:45.020
Ze trouwt op haar 21e en gaat met hem in een klein stadje wonen.

376
00:29:46.000 --> 00:29:50.021
London, onder de rook van Toronto. Althans, twee uur rijden.

377
00:30:33.019 --> 00:30:37.021
Mike en Tonnie krijgen 2 kinderen, zoon Michael en dochter Robin.

378
00:30:38.001 --> 00:30:41.016
Ze hebben een hechte band met de kinderen en 't gaat ze voor de wind.

379
00:30:41.021 --> 00:30:45.016
Maar 15 jaar geleden neemt hun leven een dramatische wending.

380
00:32:00.004 --> 00:32:01.017
ZE ZUCHT

381
00:32:01.022 --> 00:32:03.009
Okay...

382
00:32:11.014 --> 00:32:17.010
Wat zit je te denken, Corrie? Nou, ik heb er een deel van meegekregen.

383
00:32:17.015 --> 00:32:23.019
Haar moeder kwam naar Nederland en wij gingen haar afhalen.

384
00:32:23.024 --> 00:32:30.003
En de dag dat haar moeder op Schiphol landde verongelukte Robin.

385
00:32:33.018 --> 00:32:37.001
En we hebben altijd een heel goed contact gehad.

386
00:32:37.006 --> 00:32:41.007
Dus dat raakt je toch heel diep, wel.

387
00:32:43.000 --> 00:32:46.021
Ja. Het is ook zo raar...

388
00:32:47.001 --> 00:32:50.023
Voor mij... Jullie hebben die ramp meegemaakt en je denkt:

389
00:32:51.003 --> 00:32:54.009
Nu gebeurt er niks meer. De rest van je leven is goed.

390
00:32:54.014 --> 00:32:56.013
Maar zo werkt het niet. Nee.

391
00:32:57.015 --> 00:33:00.014
That's life. Zo gaat het.

392
00:33:00.019 --> 00:33:02.006
Ja. Toon?

393
00:33:06.006 --> 00:33:08.013
Gaan we er iets over zeggen, of niet?

394
00:33:11.023 --> 00:33:13.017
Moeilijk hoor. Ja he?

395
00:33:13.022 --> 00:33:16.023
Want je denkt dat je de enige bent die zoiets overkomt.

396
00:33:17.003 --> 00:33:19.011
Maar er is er nog iemand in de klas.

397
00:33:19.016 --> 00:33:24.021
Maar ja... Zal ik voor je zeggen wat jou is overkomen, zodat de klas het weet?

398
00:33:25.001 --> 00:33:27.015
Ja hoor. Jij hebt ook een dochter verloren.

399
00:33:27.020 --> 00:33:30.008
Maar nog niet zo lang geleden. Ze was 36.

400
00:33:30.013 --> 00:33:33.016
En jullie zijn opa en oma nu voor die kinderen.

401
00:33:33.021 --> 00:33:37.023
Ja. Drie dochtertjes.

402
00:33:38.003 --> 00:33:45.019
Ja. En die hele ramp, wat je eerder vertelde, je broer Reinier... Ja.

403
00:33:45.024 --> 00:33:48.018
Dat valt in het niks bij je dochter, he. Ja.

404
00:33:48.023 --> 00:33:50.020
Nou, dat is de vraag.

405
00:33:51.000 --> 00:33:53.022
Wat maakten je vader en moeder mee, toen.

406
00:33:54.002 --> 00:33:56.023
Ja... Dat wist je toen niet.

407
00:33:57.003 --> 00:33:59.008
Als je 11 bent. Maar nu weet je het wel.

408
00:33:59.013 --> 00:34:01.020
Ja. Ja.

409
00:34:03.005 --> 00:34:07.005
Hoe sla jij je erdoorheen?

410
00:34:07.010 --> 00:34:11.008
Want je bent een vrolijke man, naar wat ik heb gezien.

411
00:34:11.013 --> 00:34:14.015
Ja. Heel actief. Of is dat waarom je zo actief bent?

412
00:34:14.020 --> 00:34:20.022
Nou, dat ben ik altijd geweest. Ik zit 45 jaar in het verenigingsleven.

413
00:34:21.002 --> 00:34:23.001
In de vakbond, alles.

414
00:34:23.006 --> 00:34:26.013
Maar ja...

415
00:34:26.018 --> 00:34:29.008
Je gaat wel steeds meer doen, denk ik.

416
00:34:30.020 --> 00:34:33.005
Als afleiding. Ook wel.

417
00:34:33.010 --> 00:34:37.013
En zoek je de kleinkinderen op? Ja. Dat is nog wel een geschenk.

418
00:34:37.018 --> 00:34:42.014
Hoeveel kleinkinderen... Zij had er drie en mijn andere dochter heeft er twee.

419
00:34:42.019 --> 00:34:45.001
Dus je hebt er vijf, een hand vol. Ja.

420
00:34:45.006 --> 00:34:48.000
Hartstikke leuk, dat gaat prima.

421
00:34:48.005 --> 00:34:51.020
We gaan nog heel goed met m'n schoonzoon om.

422
00:34:52.000 --> 00:34:55.022
En... ja. Door, net als na de ramp.

423
00:34:56.002 --> 00:34:59.001
Gewoon door. Ja, gewoon door. Je hebt geen keus.

424
00:34:59.006 --> 00:35:03.003
Je moet niet te diep doordenken, want dan raak je weer in de put.

425
00:35:03.008 --> 00:35:07.020
Ja. Ik denk aan de rapportcijfers. Wat voor cijfer geef jij het leven?

426
00:35:08.000 --> 00:35:13.011
Een 8. Dat is onvoorstelbaar: mensen die erge dingen meemaken geven het leven een hoog cijfer.

427
00:35:13.016 --> 00:35:17.020
Waarom is dat toch? Ja, het gaat nu heel goed.

428
00:35:18.000 --> 00:35:22.007
Ik heb een hele lieve vrouw en lieve kinderen.

429
00:35:22.012 --> 00:35:28.021
Nou, ja... Je realiseert je dubbel wat je wel hebt. Ja.

430
00:35:31.022 --> 00:35:35.011
We gaan gauw naar wat vrolijkers. Ja, doe maar.

431
00:35:35.016 --> 00:35:38.017
We kunnen niet om het gewone leven heen. Nee.

432
00:35:38.022 --> 00:35:42.006
We zeiden daarnet al, toen jullie weer naar school gingen...

433
00:35:42.011 --> 00:35:45.000
jullie moesten de draad weer oppakken.

434
00:35:45.005 --> 00:35:48.005
Er was natuurlijk genoeg om over na te denken.

435
00:35:48.010 --> 00:35:51.017
Misschien kon je je niet goed op school concentreren.

436
00:35:51.022 --> 00:35:55.005
Het was een hele andere tijd waarin deze kinderen opgroeiden.

437
00:35:55.010 --> 00:35:58.000
Na schooltijd moest er hard gewerkt worden.

438
00:35:58.005 --> 00:36:00.024
Wat voor soort werk was dat? Wij maakten een lijstje:

439
00:36:01.004 --> 00:36:06.008
Wij moesten van 's morgens zes uur, tot acht uur mee naar het land.

440
00:36:06.013 --> 00:36:08.020
Ik moest al heel jong in de winkel.

441
00:36:09.000 --> 00:36:13.015
Zodra je een stofdoek kon vasthouden had je die in je hand.

442
00:36:13.020 --> 00:36:17.013
De oudste zussen van mij deden de was in zo'n ton.

443
00:36:17.018 --> 00:36:22.010
En dan moesten wij aan die wringer draaien voor schooltijd.

444
00:36:22.015 --> 00:36:26.019
Om half vier kwam je uit school en dan ging je weer naar 't land.

445
00:36:26.024 --> 00:36:29.014
Na schooltijd moest je naar huis komen.

446
00:36:29.019 --> 00:36:32.023
En dan moest je de loods in.

447
00:36:33.003 --> 00:36:36.022
Drinken geven, voer binnenhalen, koeien wachten.

448
00:36:37.002 --> 00:36:41.010
Ik heb mijn hele jeugd daar doorgebracht.

449
00:36:41.015 --> 00:36:46.000
Voor hobby's had ik weinig of geen tijd.

450
00:36:47.007 --> 00:36:48.019
Nee.

451
00:36:48.024 --> 00:36:51.016
Die hobby's heb je nu goedgemaakt. Ja.

452
00:36:51.021 --> 00:36:54.016
Je bent voorzitter van de ijsvereniging.

453
00:36:54.021 --> 00:36:58.022
Voorzitter van Het Zwarte Corps van de kraanmachinisten.

454
00:36:59.002 --> 00:37:00.022
Ben je nog wel eens thuis?

455
00:37:01.002 --> 00:37:04.007
Dat moeders de vrouw zegt: Kom je nog eens, Toon? Jawel.

456
00:37:04.012 --> 00:37:08.019
Ik heb het onderhoud van de gebouwen van de rooms-katholieke kerk.

457
00:37:08.024 --> 00:37:13.006
Daar ben ik sinds een half jaar ook voorzitter van geworden.

458
00:37:13.011 --> 00:37:17.015
Als je daar eenmaal in terecht komt dan...

459
00:37:17.020 --> 00:37:21.021
Jullie hebben allemaal ontzettend hard gewerkt in jullie leven...

460
00:37:22.001 --> 00:37:24.021
en hadden daarnaast ook nog tijd voor hobby's.

461
00:37:25.001 --> 00:37:28.005
Han, jij bent in een kistjesfabriek terechtgekomen.

462
00:37:28.010 --> 00:37:30.015
Wat voor kistjes maakte je dan?

463
00:37:30.020 --> 00:37:33.014
Is dat gewoon timmeren?

464
00:37:34.024 --> 00:37:37.002
Dat ging wel machinaal. Ja, ja.

465
00:37:37.007 --> 00:37:39.006
Heb je dat je hele leven gedaan?

466
00:37:40.010 --> 00:37:43.017
Lang in de bouw ook. Ja. Betontimmerman was jij.

467
00:37:44.021 --> 00:37:49.010
Frans, jij hebt ook hard gewerkt in de havens. Vertel eens.

468
00:37:52.021 --> 00:37:55.006
Bewaar je daar goede herinneringen aan?

469
00:37:55.011 --> 00:37:58.009
Of ben je blij dat je gepensioneerd bent?

470
00:37:59.018 --> 00:38:02.010
Jij hebt het ook ontzettend druk met je hobby's.

471
00:38:02.015 --> 00:38:06.008
Want wie is de beste figuurzager van Oude-Tonge? Dat ben jij.

472
00:38:06.013 --> 00:38:10.002
En ja, dat moesten we wel even van dichtbij gaan bekijken.

473
00:38:11.005 --> 00:38:12.017
DEURBEL Ah!

474
00:38:14.007 --> 00:38:16.001
Frans Dirkx.

475
00:38:16.006 --> 00:38:17.018
Dus dat is de molen.

476
00:38:22.005 --> 00:38:24.017
Hoelang ben je ermee bezig geweest?

477
00:38:26.014 --> 00:38:28.019
Maar je bent wel heel handig met hout.

478
00:38:30.017 --> 00:38:33.010
Van binnen. Dat lijkt me heel nuttig(!)

479
00:38:34.023 --> 00:38:38.004
Wat hebben we eraan dat het van binnen ook geverfd is?

480
00:38:39.020 --> 00:38:41.013
Je zit niet stil, jij.

481
00:38:42.019 --> 00:38:44.022
Ik denk: Die is lekker met de VUT.

482
00:38:45.002 --> 00:38:47.023
Die heeft z'n hele leven hard gewerkt in de havens.

483
00:38:49.011 --> 00:38:53.001
Die zegt tegen z'n vrouw: Haal nog een kopje koffie.

484
00:38:57.013 --> 00:39:00.015
Dit is de knutselschuur. O, die maak je ook zelf!

485
00:39:00.020 --> 00:39:02.016
Wat kan je ermee?

486
00:39:09.002 --> 00:39:10.014
En dan hang je 'm...

487
00:39:10.019 --> 00:39:13.019
Heb je die ook zelf gemaakt? Ja. Kijk!

488
00:39:13.024 --> 00:39:18.008
Daar ben ik iets meer van dan van de paarden. Dat vind je niet erg?

489
00:39:18.013 --> 00:39:20.023
Hier ben je wel even mee bezig geweest, zeg.

490
00:39:24.013 --> 00:39:26.002
En hij was gisteren af?

491
00:39:27.024 --> 00:39:31.019
En die plantenbak heb je gemaakt? Ja. Die weer wel.

492
00:39:31.024 --> 00:39:33.020
Maar die deur was er al.

493
00:39:35.004 --> 00:39:37.007
Heb je de kapstok zelf gemaakt?

494
00:39:37.012 --> 00:39:38.024
Tafeltje?

495
00:39:42.018 --> 00:39:44.005
Ook zelf gemaakt?

496
00:39:46.011 --> 00:39:49.007
Hallo! En is er nog vraag naar, naar stooffies?

497
00:39:55.000 --> 00:39:56.012
Nee? Nee.

498
00:39:59.006 --> 00:40:00.018
Dat staat er niet in?

499
00:40:02.003 --> 00:40:05.006
Je hebt het opgezocht maar het stond er niet in. Nee.

500
00:40:10.010 --> 00:40:14.009
Precies! Want als Frans is uitgeklust heeft-ie nog zat te doen.

501
00:40:14.014 --> 00:40:18.015
Hij verzorgt ook tuintjes van mensen die dat niet meer zelf kunnen.

502
00:40:18.020 --> 00:40:21.010
Plakt fietsbanden, luidt de klok van de kapel.

503
00:40:21.015 --> 00:40:24.005
En verzorgt de vissen van het bejaardentehuis.

504
00:40:24.010 --> 00:40:25.022
Ja? Ja.

505
00:40:27.019 --> 00:40:29.006
33 jaar.

506
00:40:39.006 --> 00:40:42.003
Guppies vreten elkaar toch op?

507
00:40:42.008 --> 00:40:44.001
Bij ons thuis altijd wel.

508
00:40:47.002 --> 00:40:49.007
Die verstopt zich een beetje, he.

509
00:40:49.012 --> 00:40:51.007
Een?

510
00:40:54.018 --> 00:40:56.005
Blauwe spat?

511
00:40:57.018 --> 00:41:00.005
Goed, de blauwe spat hebben we gehad.

512
00:41:00.010 --> 00:41:03.003
Op naar de andere kant van het dorp, met de fiets.

513
00:41:03.008 --> 00:41:06.014
Dat doet Frans ook graag, lange afstanden fietsen.

514
00:41:06.019 --> 00:41:09.021
Een paar duizend kilometer per jaar. Nu naar de kapel.

515
00:41:10.001 --> 00:41:14.006
Want het luiden van een klok op een begrafenis is een vak apart, zegt Frans.

516
00:41:18.023 --> 00:41:20.012
Hoe dan? Doe eens voor.

517
00:41:41.018 --> 00:41:43.016
Ting, ting.

518
00:41:44.022 --> 00:41:47.021
En wat vind je van al die dingen het leukste?

519
00:41:50.019 --> 00:41:52.006
He?

520
00:42:12.002 --> 00:42:13.014
Ja, je hoeft niet.

521
00:42:16.000 --> 00:42:17.012
ZACHT GELACH

522
00:42:19.017 --> 00:42:21.004
Ja.

523
00:42:21.009 --> 00:42:23.019
Was het altijd al zo'n type?

524
00:42:23.024 --> 00:42:26.004
Ja, Willie. Zeg er eens wat over.

525
00:42:29.010 --> 00:42:30.022
Ooo!

526
00:42:31.002 --> 00:42:33.014
Daarom vraag ik het ook natuurlijk.

527
00:42:33.019 --> 00:42:35.018
Wat voor een figuur is het?

528
00:42:38.002 --> 00:42:39.014
Die behulpzaam is.

529
00:42:39.019 --> 00:42:43.020
Dat zit ook in het filmpje. Dat-ie de banden plakt en alles.

530
00:42:46.010 --> 00:42:50.009
Dan willen we ook even weten hoe jij bent terechtgekomen.

531
00:42:59.002 --> 00:43:00.016
En wat is het...

532
00:43:00.021 --> 00:43:05.020
dat jullie allemaal bij jullie eerste liefde zijn gebleven?

533
00:43:06.000 --> 00:43:07.012
Ja.

534
00:43:09.023 --> 00:43:14.002
Waarom hebben jullie dat wel door en de rest van Nederland niet?

535
00:43:16.014 --> 00:43:21.003
Hebben jullie daar een antwoord op? Minder verleidingen.

536
00:43:21.008 --> 00:43:25.012
Iedereen weet het meteen als je scheef gaat.

537
00:43:25.017 --> 00:43:27.004
GELACH

538
00:43:27.009 --> 00:43:32.001
Ja, dat scheelt. Ik had een heel mooi romantisch antwoord verwacht.

539
00:43:32.006 --> 00:43:36.003
We gaan even door. Corrie, dan komen we bij jou.

540
00:43:36.008 --> 00:43:39.018
De beginvraag, dat moeten we ook nog van jou horen.

541
00:43:39.023 --> 00:43:43.015
Wie heeft er heel lang in Londen gewoond bij een rijke familie?

542
00:43:43.020 --> 00:43:47.000
Dat ben jij. Ja. Wat deed je daar?

543
00:43:47.005 --> 00:43:50.017
In de huishouding? In de huishouding, ja.

544
00:43:50.022 --> 00:43:55.004
Maar het was voor het lichte werk. De bel en de telefoon.

545
00:43:55.009 --> 00:43:59.012
Zoals in de Engelse series met een souterrain en allemaal personeel?

546
00:43:59.017 --> 00:44:03.013
Nee, het was geen souterrain. He, jammer.

547
00:44:03.018 --> 00:44:07.010
Ik hoop dan meteen... De huishouding leek er wel een beetje op.

548
00:44:07.015 --> 00:44:09.023
Met butlers. Met een housekeeper.

549
00:44:10.003 --> 00:44:12.000
En, eh...

550
00:44:12.005 --> 00:44:14.005
De mensen die...

551
00:44:14.010 --> 00:44:19.015
Ja, het iets betere werk. En werksters en een personeelslift.

552
00:44:19.020 --> 00:44:22.003
Een aparte lift, echt waar?

553
00:44:22.008 --> 00:44:26.018
Mijn collega en ik mochten wel met de gewone lift.

554
00:44:26.023 --> 00:44:29.009
Jullie wel. Wij mochten het wel.

555
00:44:29.014 --> 00:44:33.015
Was dat niet een avontuur, Londen? Hoe oud was je toen?

556
00:44:33.020 --> 00:44:35.021
Ik was nog 21 of zo.

557
00:44:36.001 --> 00:44:38.009
Of 22 al.

558
00:44:38.014 --> 00:44:41.003
Maar een avontuur. Jawel.

559
00:44:42.019 --> 00:44:45.007
Het was heel even wennen natuurlijk.

560
00:44:45.012 --> 00:44:47.020
Maar toen ik eenmaal gewend was...

561
00:44:48.000 --> 00:44:50.016
Ja, ik heb daar heel veel gedaan.

562
00:44:50.021 --> 00:44:53.014
Heel veel gezien. Ik zie het aan je ogen.

563
00:44:53.019 --> 00:44:56.024
Ik heb het daar ontzettend naar mijn zin gehad.

564
00:44:57.004 --> 00:44:59.010
Doe eens EEN avontuurtje.

565
00:44:59.015 --> 00:45:02.016
Nou, gewoon. Dat je naar zoveel dingen toe kon.

566
00:45:02.021 --> 00:45:06.012
Een concert van The Beatles bijvoorbeeld in 1964.

567
00:45:06.017 --> 00:45:09.008
Dat heb jij gezien? Wie laat dat lopen?

568
00:45:09.013 --> 00:45:12.001
Jij niet. Ik niet, nee.

569
00:45:12.006 --> 00:45:13.024
Louis Armstrong.

570
00:45:14.004 --> 00:45:16.002
Wat een prachtig leven.

571
00:45:16.007 --> 00:45:20.020
Barbra Streisand, toen ze net begon in de musical Funny girl.

572
00:45:21.000 --> 00:45:24.011
Je bent uiteindelijk in Hoorn beland. Je bent getrouwd. Ja.

573
00:45:24.016 --> 00:45:29.006
En gek genoeg, 15 jaar geleden kwam bij jou ineens die ramp...

574
00:45:29.011 --> 00:45:34.003
om de hoek zeilen, omdat je beelden zag van de oorlog in Joegoslavie.

575
00:45:34.008 --> 00:45:36.016
En dacht: Wij zijn ook slachtoffer.

576
00:45:36.021 --> 00:45:40.003
We zijn met jou teruggegaan naar Oude-Tonge.

577
00:45:40.008 --> 00:45:44.017
Naar het kerkhof waar de meeste slachtoffers van de ramp liggen.

578
00:45:54.001 --> 00:45:56.018
Ik was 11 jaar toen de ramp was.

579
00:46:05.013 --> 00:46:08.001
Ik vind het toch wel heel moeilijk.

580
00:46:11.006 --> 00:46:14.008
Ik ben ook drie neven en nichten tegengekomen.

581
00:46:20.014 --> 00:46:23.019
Wat mij eigenlijk het meest is bijgebleven...

582
00:46:23.024 --> 00:46:26.012
is de vreselijke angst...

583
00:46:26.017 --> 00:46:29.012
op zondagavond toen het weer vloed werd.

584
00:46:29.017 --> 00:46:32.022
En die storm alweer zo aanwakkerde.

585
00:46:33.002 --> 00:46:38.001
En een vreselijke herrie op het huis.

586
00:46:38.006 --> 00:46:42.008
Van alles beukte tegen het huis aan.

587
00:46:42.013 --> 00:46:45.017
En de gasleidingen, en...

588
00:46:45.022 --> 00:46:50.006
Ja, dat je dacht: Nu zijn wij aan de beurt.

589
00:46:50.011 --> 00:46:52.008
Dit gaan we niet overleven.

590
00:46:52.013 --> 00:46:55.015
Dat was... Ja, dat heb ik het ergste gevonden.

591
00:47:12.014 --> 00:47:15.000
Het duikt af en toe weer op.

592
00:47:18.014 --> 00:47:23.005
Als je vervelende rampen ziet op televisie bijvoorbeeld.

593
00:47:25.014 --> 00:47:27.001
STEMMIGE MUZIEK

594
00:47:46.001 --> 00:47:47.013
Soms...

595
00:47:47.018 --> 00:47:51.007
dan ben je zomaar in huis met iets bezig.

596
00:47:53.002 --> 00:47:56.005
En zonder dat je het weet sta je ineens te janken.

597
00:47:58.003 --> 00:48:01.012
Dan denk je ergens aan, en...

598
00:48:04.011 --> 00:48:07.024
Dan weet je ook helemaal niet hoe dat dan komt, of zo.

599
00:48:08.004 --> 00:48:11.012
Dan zal ik wel ergens weer iets tegengekomen zijn.

600
00:48:12.018 --> 00:48:15.011
Ja, dan schiet het opeens door je hoofd.

601
00:48:16.023 --> 00:48:19.008
Dan word je gewoon heel erg naar.

602
00:48:26.004 --> 00:48:31.002
Al die jaren heeft Corrie de herinneringen vooral voor zichzelf gehouden.

603
00:48:32.013 --> 00:48:35.014
Daar wil je een ander niet mee lastigvallen.

604
00:48:35.019 --> 00:48:37.016
Wat moeten zij ermee?

605
00:48:39.002 --> 00:48:41.021
Dus dan hou je het gewoon bij je.

606
00:48:42.001 --> 00:48:45.023
Hooguit als je iemand spreekt die het ook heeft meegemaakt.

607
00:48:46.003 --> 00:48:48.009
Dan is het wat anders.

608
00:48:48.014 --> 00:48:52.006
Dan kan je het delen. Althans, dat is makkelijker.

609
00:48:53.006 --> 00:48:56.019
Of soms een hele goede vriendin die ergens naar vraagt.

610
00:48:58.002 --> 00:49:02.001
Als die dan merkt van: Jij hebt het helemaal niet verwerkt.

611
00:49:02.006 --> 00:49:04.008
Dan weet ik dat ze gelijk heeft.

612
00:49:04.013 --> 00:49:07.004
Ja, op dat soort momenten.

613
00:49:08.018 --> 00:49:11.003
Dan kan ik het er wel over hebben.

614
00:49:11.008 --> 00:49:13.003
Maar niet vaak.

615
00:49:13.008 --> 00:49:14.020
Heel weinig.

616
00:49:20.009 --> 00:49:22.006
Wat zit jij te denken, Gaab?

617
00:49:23.020 --> 00:49:25.011
Klopt. Ja?

618
00:49:30.014 --> 00:49:32.016
Kom jij er nog wel eens?

619
00:49:33.023 --> 00:49:35.010
Ja.

620
00:49:35.015 --> 00:49:39.013
Ook een beetje jullie inslag, he? 'We hebben het er niet over.'

621
00:49:45.005 --> 00:49:49.010
Is het dan toch goed om er even bij stil te staan zoals vandaag?

622
00:49:49.015 --> 00:49:52.007
Of heb je het er liever echt niet meer over?

623
00:49:55.019 --> 00:50:00.011
Mimi, jij bewaart je foto's op zolder, he?

624
00:50:00.016 --> 00:50:02.003
Ja.

625
00:50:02.008 --> 00:50:04.023
Dat is nog vanwege die ramp?

626
00:50:05.003 --> 00:50:08.000
Ja, dat blijft je toch altijd bij.

627
00:50:08.005 --> 00:50:11.005
En daarom bewaar jij de foto's nog op zolder.

628
00:50:11.010 --> 00:50:14.000
Want daar liggen ze droog? Inderdaad.

629
00:50:14.005 --> 00:50:20.011
Al onze kinderfoto's en andere foto's lagen beneden in een kast.

630
00:50:20.016 --> 00:50:25.019
We hebben geen babyfoto's of foto's van een eerste communie...

631
00:50:25.024 --> 00:50:27.020
of een schooldag.

632
00:50:28.000 --> 00:50:31.021
Daar hebben wij geen foto's van. En dat is achteraf jammer.

633
00:50:32.001 --> 00:50:36.016
Dus nu heb ik foto's en die zijn allemaal tweehoog.

634
00:50:36.021 --> 00:50:39.009
Die komen niet beneden.

635
00:50:41.002 --> 00:50:42.014
Ja.

636
00:50:42.019 --> 00:50:45.017
Theo, kan jij een beetje slapen als het stormt?

637
00:50:45.022 --> 00:50:49.000
Nou, dat wou ik aan de klasgenoten vragen.

638
00:50:49.005 --> 00:50:53.020
Als het echt stormt hoor ik nog het geloei van de koeien van toen.

639
00:50:54.000 --> 00:50:58.001
Maar alleen met harde storm. Verder heb ik er geen last mee.

640
00:50:58.006 --> 00:51:02.007
Ik denk dat meer klasgenoten dat hebben.

641
00:51:02.012 --> 00:51:05.019
Dat hoor je inderdaad. Enkel bij een harde storm.

642
00:51:05.024 --> 00:51:07.018
Frans?

643
00:51:07.023 --> 00:51:10.009
Je ziet het altijd voor je.

644
00:51:10.014 --> 00:51:14.010
Het gegil van de mensen die in doodsnood zaten.

645
00:51:14.015 --> 00:51:18.011
Jullie hebben er allemaal een prachtig leven van gemaakt.

646
00:51:18.016 --> 00:51:20.021
Helemaal kwijt raak je het nooit.

647
00:51:21.001 --> 00:51:27.012
Ik bedank jullie voor een aantal vrolijke verhalen maar ook schokkende verhalen.

648
00:51:27.017 --> 00:51:30.021
Ik hoop dat het jullie nog heel lang heel goed gaat.

649
00:51:31.001 --> 00:51:33.000
Zit je nu te kijken en denk je:

650
00:51:33.005 --> 00:51:36.023
Ik wil meer over de watersnood weten of over deze klas.

651
00:51:37.003 --> 00:51:38.015
Surf naar: kro.nl.

652
00:51:38.020 --> 00:51:43.009
Klas, ontzettend bedankt. Kom lekker naar voren voor een klassenfoto.

653
00:51:48.022 --> 00:51:51.017
De kleintjes vooraan, zeggen we altijd.

654
00:51:51.022 --> 00:51:53.021
Jullie zijn redelijk groot.

