WEBVTT

1
00:00:01.010 --> 00:00:02.014
888

2
00:00:16.016 --> 00:00:19.002
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:19.002 --> 00:00:21.022
Het zal wel niet zo'n vaart lopen, dachten ze in Haren.

4
00:00:21.022 --> 00:00:25.000
Hier in Duitsland denken ze daar heel anders over.

5
00:00:25.000 --> 00:00:28.004
Nederland heeft het zwaar onderschat.

6
00:00:28.004 --> 00:00:30.022
Hadden ze onze expertise maar gevraagd.

7
00:00:30.022 --> 00:00:34.004
Wij hebben ervaring met meer dan tien van die Facebook-feestjes.

8
00:00:34.004 --> 00:00:37.012
GEJOEL IN DUITS

9
00:00:37.012 --> 00:00:44.011
En in Brandpunt: Bulldozer Fred. Vindt hij werkelijk dat we er bij inbrekers flink op los mogen rammen?

10
00:00:44.011 --> 00:00:48.014
Nieuwsprofiel van de tomeloos ambitieuze boevenvanger: Fred Teeven.

11
00:00:48.014 --> 00:00:53.002
En de plofkip is zo slecht nog niet. En mega-stallen hebben we nodig.

12
00:00:53.002 --> 00:00:56.002
Over voedsel-vooroordelen en valse romantiek.

13
00:00:56.002 --> 00:00:58.011
Straks: Een pleidooi voor de nuance.

14
00:00:58.011 --> 00:01:00.021
Deze kip komt ook niet gezellig aan zijn einde.

15
00:01:00.021 --> 00:01:03.015
Dat is de biologische kip? Ja. Dat blijft natuurlijk hetzelfde.

16
00:01:11.019 --> 00:01:19.008
NAARGEESTIGE MUZIEK

17
00:01:22.005 --> 00:01:25.017
Ineens dendert het als een natuurverschijnsel over Haren.

18
00:01:28.024 --> 00:01:35.004
Een ongelukkige druk op de knop op Facebook en Haren wordt het decor van een veldslag.

19
00:01:37.008 --> 00:01:42.018
*Waar is het feestje? Hier is het feestje.

20
00:01:43.009 --> 00:01:45.023
34 arrestaties.

21
00:01:45.023 --> 00:01:49.010
29 gewonden, waarvan 1 ernstig.

22
00:01:49.010 --> 00:01:52.014
Een schade die in de miljoenen kan lopen.

23
00:01:52.014 --> 00:01:55.011
En een getraumatiseerd dorp.

24
00:02:08.015 --> 00:02:12.012
Morgen komt de gemeenteraad van haren bijeen om te kijken wat er mis ging.

25
00:02:12.012 --> 00:02:15.007
Hoe kon dit gebeuren?

26
00:02:15.007 --> 00:02:23.006
Maar is het wel nieuw, zo'n Facebook-uitbarsting?

27
00:02:25.004 --> 00:02:30.015
Nee. In Duitsland waren er dit jaar al tien van deze relbijeenkomsten.

28
00:02:30.015 --> 00:02:36.005
Haren had contact moeten opnemen met Hamburg en andere plaatsen.

29
00:02:36.005 --> 00:02:40.000
Vanavond in Brandpunt: de lessen van Duitsland.

30
00:03:06.010 --> 00:03:09.008
Hamburg, na Berlijn de grootste Duitse stad.

31
00:03:09.008 --> 00:03:12.001
Vier keer zo groot als Amsterdam.

32
00:03:12.001 --> 00:03:16.007
Vorig jaar juni was hier de eerste grote FB-party in Europa.

33
00:03:16.007 --> 00:03:20.015
Hier zetelt ook het invloedrijke weekblad Der Spiegel.

34
00:03:20.015 --> 00:03:24.007
Marten Muller is er redacteur nieuwe media.

35
00:03:24.007 --> 00:03:30.006
Hij spreekt regelmatig mensen als FB-oprichter en multimiljardair Mark Zuckerberg.

36
00:04:06.016 --> 00:04:10.016
MUZIEK

37
00:04:10.016 --> 00:04:14.018
Zo uit de hand gelopen als in Haren is het in Duitsland nog nooit.

38
00:04:14.018 --> 00:04:17.010
De grote vraag is hoe dat komt.

39
00:04:17.010 --> 00:04:22.022
De eerste grote FB-party in Europa was in deze Hamburgse wijk.

40
00:04:24.000 --> 00:04:29.011
Een meisje, Tessa, klikte ook per ongeluk het verkeerde vakje op Facebook aan.

41
00:04:29.011 --> 00:04:33.021
Ze nodigde daardoor de hele FB-gemeenschap uit op haar 16e verjaardag.

42
00:04:48.020 --> 00:04:52.015
Mirko Streiber is hoofd communicatie van de politie Hamburg.

43
00:05:05.023 --> 00:05:11.002
Thomas Kreuzmann is stadsdeelvoorzitter van de CDU.

44
00:05:54.022 --> 00:05:59.000
Zodra de Duitse politie hoort of op sociale media ziet...

45
00:05:59.000 --> 00:06:03.000
dat er tot een openbaar feest wordt opgeroepen, komen ze in actie.

46
00:06:03.000 --> 00:06:06.000
De strategie is de-escalatie.

47
00:06:06.000 --> 00:06:09.016
Ze bezoeken eerst de initiatiefnemers.

48
00:06:09.016 --> 00:06:14.013
Dan meldt de politie via dezelfde sociale media dat het feest niet doorgaat.

49
00:06:14.013 --> 00:06:17.022
Ze kijken ook wie zich allemaal aanmelden.

50
00:07:25.021 --> 00:07:29.011
De Berlijnse hoogleraar mediapsychologie Grobel gaf...

51
00:07:29.011 --> 00:07:33.003
jarenlang les aan Nederlandse universiteiten.

52
00:07:33.003 --> 00:07:38.021
Hij verbaast zich over de naiviteit van de Harense gezagsdragers.

53
00:07:38.021 --> 00:07:44.010
Die afwachtende houding. Ze maakten zich geen zorgen...

54
00:07:44.010 --> 00:07:49.016
over iets wat nog niet was gebeurd, en wilden daarna pas reageren.

55
00:07:49.016 --> 00:07:57.018
Leuk. Je moet ook niet altijd preventief denken, maar dit was te voor de hand liggend om te negeren.

56
00:07:57.018 --> 00:08:00.024
In Nederland spreekt men van een nieuw probleem.

57
00:08:00.024 --> 00:08:04.012
Onzin, het is niet nieuw.

58
00:08:04.012 --> 00:08:07.009
Misschien was het in Nederland nog niet gebeurt...

59
00:08:07.009 --> 00:08:12.015
maar we weten dat Facebook, het hele internetgebeuren, internationaal is.

60
00:08:12.015 --> 00:08:18.021
Dus het verbaast me. Misschien dacht men in Haren:

61
00:08:18.021 --> 00:08:26.002
Wij zijn Nederlanders, zoiets zal bij ons nooit gebeuren.

62
00:08:26.002 --> 00:08:30.014
Maar dat kun je nooit veronderstellen.

63
00:08:34.015 --> 00:08:38.011
De eerste analyse luidt, dat we te maken hebben met tuig.

64
00:08:38.011 --> 00:08:44.009
Het zocht goed voorbereid en bewapend bewust de confrontatie.

65
00:08:44.009 --> 00:08:51.006
De daders waren het spoor volledig bijster.

66
00:08:51.006 --> 00:08:53.023
De collega's kregen veel geweld te verduren, dat erop gericht leek hen te verwonden.

67
00:08:53.023 --> 00:08:57.021
Maar wie was nou het spoor bijster?

68
00:08:57.021 --> 00:09:01.019
Zo voorbereid als de relschoppers waren, zo onvoorbereid was de politie.

69
00:09:01.019 --> 00:09:06.004
Gevolg: men bleef achter de feiten aanlopen.

70
00:09:48.009 --> 00:09:52.013
Maar als ze dan ingrijpen, doet de Nederlandse politie precies...

71
00:09:52.013 --> 00:09:59.017
wat de door schade en schande wijs geworden Duitse collega's nooit zouden doen.

72
00:09:59.017 --> 00:10:04.004
Volgens de Duitse politie is de enige juiste strategie de-escaleren.

73
00:10:58.014 --> 00:10:59.024
Zo moeilijk klinkt het niet, de eerste lessen uit Duitsland.

74
00:11:10.018 --> 00:11:13.017
Zo moeilijk klinkt het niet, de eerste lessen uit Duitsland.

75
00:11:13.017 --> 00:11:18.007
In de gaten houden wie er willen komen, potentiele geweldsplegers thuis bezoeken...

76
00:11:18.007 --> 00:11:22.007
en via sociale en traditionele media melden dat het feest niet doorgaat.

77
00:11:22.007 --> 00:11:29.009
En als het feest toch doorgaat: de locatie afzetten, rustig blijven en niet in vol gevechtstenue komen.

78
00:11:29.009 --> 00:11:32.020
Dat werkt als een rode lap op een stier.

79
00:11:32.020 --> 00:11:40.023
De Groningse korpschef suggereert bij Pauw&amp;Witteman...

80
00:11:40.023 --> 00:11:44.005
dat van tevoren informatie was gevraagd bij de Hamburgse politie.

81
00:11:44.005 --> 00:11:50.000
We vonden het niet in Nederland, dus we keken over de grens. Hamburg.

82
00:11:50.000 --> 00:11:53.021
Ja, daar leek de situatie het meest op Haren.

83
00:11:53.021 --> 00:12:01.004
Hebt u contact gehad? Ja. En we hebben goed gekeken naar de strategie van de Duitse collega's.

84
00:12:01.004 --> 00:12:10.016
We hebben bij het Groningse korps nagevraagd om welke Duitse collega's het gaat.

85
00:12:10.016 --> 00:12:15.016
Ons wordt verteld dat het inderdaad de politie Hamburg is.

86
00:12:15.016 --> 00:12:21.000
Dat roept de vraag op of de politie in Haren de waarheid spreekt.

87
00:12:21.000 --> 00:12:23.022
Want in Duitsland hebben ze niet van tevoren contact gehad.

88
00:12:49.019 --> 00:12:55.013
Nederland heeft de neiging te naief of te nonchalant te zijn.

89
00:12:58.003 --> 00:13:02.019
Nee hoor, dit gaat in Nederland nooit gebeuren.

90
00:13:02.019 --> 00:13:08.017
Nee, Nederland hoort bij de globale gemeenschap, zeker als het over internet gaat.

91
00:13:08.017 --> 00:13:14.010
Natuurlijk is er weer een commissie ingesteld die gaat kijken hoe dit kon gebeuren.

92
00:13:14.010 --> 00:13:18.023
Onder leiding van Job Cohen zal er een lijvig rapport komen.

93
00:13:18.023 --> 00:13:24.008
Maar dat zal nog wel maanden duren.

94
00:13:37.017 --> 00:13:41.019
In de inner circles van Den Haag wordt hij getipt als Minister in het nieuwe kabinet.

95
00:13:41.019 --> 00:13:45.006
Fred Teeven, nu nog staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.

96
00:13:45.006 --> 00:13:48.021
De man, die deze week, na dramatische gebeurtenissen in Diessen, zei:

97
00:13:48.021 --> 00:13:53.009
Het behoort tot het risico van het vak van de inbreker, om te worden doodgeslagen.

98
00:13:53.009 --> 00:13:58.006
Het kan niet zo zijn, dat mensen alles over zich heen moeten laten komen...

99
00:13:58.006 --> 00:14:00.023
'boe' moeten roepen en het huis uitvluchten...

100
00:14:00.023 --> 00:14:02.011
als ze worden overvallen of er wordt ingebroken.

101
00:14:02.011 --> 00:14:07.000
Hebben we te maken met een bewindsman, die vindt dat we er lustig op los mogen slaan...

102
00:14:07.000 --> 00:14:09.022
ongeacht de gevolgen? Zo zou hij het toch niet hebben bedoeld?

103
00:14:09.022 --> 00:14:13.012
Nieuwsprofiel van een liberale bulldozer.

104
00:14:13.012 --> 00:14:18.005
Er huist volgens ingewijden veel stelligheid in het hoofd van Fred Teeven.

105
00:14:18.005 --> 00:14:20.003
Wat hij in zijn hoofd heeft, moet gebeuren.

106
00:14:20.003 --> 00:14:22.012
Het is een pitbull. Hij denkt zwart-wit.

107
00:14:22.012 --> 00:14:26.015
Een rechercheur die op jacht gaat... Hij is wit, de boeven zwart.

108
00:14:26.015 --> 00:14:30.002
Zijn tanden er in zet en niet loslaat.

109
00:14:30.002 --> 00:14:33.006
Gereden kans dat hij binnenkort hier van de trappen daalt.

110
00:14:33.006 --> 00:14:35.022
Op het bordes van Hare Majesteit.

111
00:14:35.022 --> 00:14:39.013
Het zou DE bekroning zijn voor een ijverige carrieremaker.

112
00:14:39.013 --> 00:14:44.008
Minister Teeven, al zullen een aantal mensen dat vreselijk vinden.

113
00:14:44.008 --> 00:14:51.007
Gewezen opsporingsambtenaar bij de FIOD, later als Officier van Justitie crimefighter.

114
00:14:51.007 --> 00:14:55.003
Met Fred Teeven, goedendag. Zijn de verdachten al binnen?

115
00:14:55.003 --> 00:14:59.002
Later bij Leefbaar Nederland weinig succesvol opvolger van Pim Fortuyn.

116
00:14:59.002 --> 00:15:02.024
Ten slotte in VVD-kringen bejubeld Kamerlid en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

117
00:15:02.024 --> 00:15:05.006
Een man van spierballen-taal.

118
00:15:05.006 --> 00:15:08.014
Ik los het meestal met mijn handen op, maar ik kan me voorstellen...

119
00:15:08.014 --> 00:15:11.008
dat een kleiner iemand het op een andere manier doet.

120
00:15:11.008 --> 00:15:14.007
Het was typisch Teeven, om na de dood van een inbreker,

121
00:15:14.007 --> 00:15:17.013
een lans te breken voor het recht op zelfbescherming voor slachtoffers.

122
00:15:17.013 --> 00:15:20.011
Lucky TV wist er raad mee:

123
00:15:20.011 --> 00:15:24.013
Een bewindsman als Haagse Harry.

124
00:15:24.013 --> 00:15:28.020
Maar laat helder zijn: Als jij ergens inbreekt, dan zijn er risico's.

125
00:15:28.020 --> 00:15:31.015
Wie is Fred Teeven? Wat drijft hem?

126
00:15:31.015 --> 00:15:35.024
Waar komt die neiging vandaan om voor de troepen uit verbaal zo te bulldozeren?

127
00:15:35.024 --> 00:15:40.021
Fred Teeven, gezien door de Amsterdamse oud-commissaris Joop van Riessen.

128
00:15:40.021 --> 00:15:44.018
Ik zie hem ook met dat tasje. Dan komt hij bij je binnen.

129
00:15:44.018 --> 00:15:47.019
Theo de Roos, rechter en hoogleraar Strafrecht:

130
00:15:47.019 --> 00:15:53.001
Ik stel me voor als hij Minister wordt en hij komt bij Noordeinde...

131
00:15:53.001 --> 00:15:56.013
dat hij met een brede smile naar beneden komt.

132
00:15:56.013 --> 00:16:00.000
Jan Nagel, politiek dier, dat ooit op zijn pad kwam:

133
00:16:00.000 --> 00:16:03.024
Wat je misschien niet van hem verwacht: Het is ook een gezellige man.

134
00:16:03.024 --> 00:16:08.012
Harry Lensink, misdaad-journalist: Dan staat hij er fysiek en psychisch met overwicht.

135
00:16:08.012 --> 00:16:13.020
Marcel Pfeijffer, oud FIOD-collega: Fred heeft altijd stapel spullen mee en die gooit hij op tafel.

136
00:16:13.020 --> 00:16:17.017
Een kop koffie en altijd zijn telefoon.

137
00:16:17.017 --> 00:16:22.003
Het hoort bij het risico van het vak van de inbreker, wat vindt u?

138
00:16:22.003 --> 00:16:30.003
Ik vind er niks mis mee met zo'n opmerking. Niks mis? Nee.

139
00:16:30.003 --> 00:16:32.005
Hij zegt wat hij denkt. In dit geval is dat wat veel mensen willen horen.

140
00:16:32.005 --> 00:16:40.018
Het past beter bij de borrel, dan bij een bewindspersoon die zich voorzichtig moet uitdrukken.

141
00:16:40.018 --> 00:16:47.009
Hij had er verstandig aan gedaan, als hij zich gematigder had uitgelaten.

142
00:16:47.009 --> 00:16:53.018
We hebben in Nederland de trias politica:

143
00:16:53.018 --> 00:16:56.024
Absolute scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht.

144
00:16:56.024 --> 00:16:59.021
Daar loopt hij met zevenmijls-laarzen dwars doorheen.

145
00:16:59.021 --> 00:17:01.008
Dat is heerlijk.

146
00:17:01.008 --> 00:17:05.007
Hij wordt geboren in een Haarlemse volkswijk, die later migrantenbuurt wordt.

147
00:17:05.007 --> 00:17:08.021
Zoon van een bankbiljetten- controleur bij de gelddrukkerij.

148
00:17:08.021 --> 00:17:12.000
Over zijn prive-leven weten we niet veel:

149
00:17:12.000 --> 00:17:15.018
Vader van twee kinderen, dol op hamburgers...

150
00:17:15.018 --> 00:17:21.018
houdt van schaken en pokeren en hij heeft lang deze sport bedreven.

151
00:17:21.018 --> 00:17:24.013
Fred was EEN van de twee voor in de scrum, een rots in de branding.

152
00:17:27.009 --> 00:17:32.017
Fred was EEN van de twee voor in de scrum, een rots in de branding.

153
00:17:32.017 --> 00:17:37.000
Dat kon Fred heel goed. Hij kon goed incasseren.

154
00:17:37.000 --> 00:17:43.024
Maar ook lekker uitdelen aan de tegenstander.

155
00:17:44.019 --> 00:17:49.015
Politicus van scrum en tackle. Hij is zeven jaar opsporingsambtenaar bij de FIOD.

156
00:17:49.015 --> 00:17:54.016
In Heerhugowaard ontmoeten we Marcel Pfeijffer, dan lid van het team Teeven.

157
00:17:54.016 --> 00:17:59.021
Hij voelt dagelijks de ambitie van zijn baas.

158
00:17:59.021 --> 00:18:05.019
Hij was enorm enthousiasmerend. Als een onderzoek loopt over meer jaren, dat heeft een lange adem nodig.

159
00:18:05.019 --> 00:18:10.015
Als je niet meekon in het tempo, wat gebeurde er dan?

160
00:18:10.015 --> 00:18:14.001
Dat liet Fred niet expliciet blijken door er negatief over te doen...

161
00:18:14.001 --> 00:18:17.001
maar dan werd je niet die teams geselecteerd.

162
00:18:17.001 --> 00:18:21.019
Ik spreek wel eens een rechercheur die met hem heeft gewerkt.

163
00:18:22.019 --> 00:18:30.008
Die mensen zijn vol bewondering over hem, omdat hij het dossier van buiten kende.

164
00:18:30.008 --> 00:18:39.000
Ze zijn soms minder lovend, omdat hij ook was van het creatieve rechercheren.

165
00:18:39.000 --> 00:18:44.014
Ze soms dingen liet doen, waar ze niet perse achterstonden.

166
00:18:44.014 --> 00:18:52.015
Hij zoekt de randen op, want daar is het te vinden, maar hij is er nog niet afgedonderd.

167
00:18:52.015 --> 00:18:59.019
Niet iedereen was er blij mee. Want? Hij ging soms over grenzen.

168
00:18:59.019 --> 00:19:02.022
Hij riep wel eens dingen.

169
00:19:02.022 --> 00:19:07.019
Waar we nu de zaak Holleeder hebben als EEN van de boegbeelden...

170
00:19:07.019 --> 00:19:11.011
was dat in de negentiger jaren de zaak van de Hakkelaar.

171
00:19:11.011 --> 00:19:16.001
Fred heeft die als teamleider aangezwengeld en als officier afgemaakt.

172
00:19:16.001 --> 00:19:20.014
Hij wordt officier van justitie, weer een stap verder in de beslissingsmacht.

173
00:19:20.014 --> 00:19:24.006
Dit wordt zijn jachtterrein: de Amsterdamse penoze.

174
00:19:24.006 --> 00:19:27.019
Joop van Riessen, hoofdcommissaris in die tijd leert hem kennen...

175
00:19:27.019 --> 00:19:31.001
als een bekwaam maar licht ontvlambare figuur.

176
00:19:31.001 --> 00:19:35.005
We botsten weleens en niet zo'n klein beetje.

177
00:19:35.005 --> 00:19:40.016
Hij kon solo-acties uitvoeren dat je zei: Ben je nou helemaal belazerd.

178
00:19:40.016 --> 00:19:45.016
Dit doe je als officier niet. Dit laat je over aan politiemensen.

179
00:19:45.016 --> 00:19:49.007
Dan vraag je eerst aan mij toestemming.

180
00:19:49.007 --> 00:19:52.003
Daar konden we heel wat woorden over hebben.

181
00:19:52.003 --> 00:19:55.012
Hoe is hij als hij kwaad is? Briesend, woedend.

182
00:19:55.012 --> 00:20:00.024
Je moest hem niet voor de poten lopen.

183
00:20:02.015 --> 00:20:05.008
Officieren van Justitie: Vaak waren het gezichtsloze...

184
00:20:05.008 --> 00:20:10.009
en naamloze functionarissen.

185
00:20:10.009 --> 00:20:13.013
Maar Fred Teeven blijkt niet een doorsnee officier.

186
00:20:13.013 --> 00:20:20.013
Meer dan een Officier van Justitie. Ze noemden hem ook een crimefighter.

187
00:20:20.013 --> 00:20:25.006
Het was een Engelse term en het stond voor 'er hard in gaan'.

188
00:20:25.006 --> 00:20:30.007
Laten zien dat je misdaad bestrijdt. Niet de tv-camera schuwen.

189
00:20:30.007 --> 00:20:37.014
Ook creatief zijn in het opsporen van verdachten.

190
00:20:37.014 --> 00:20:41.010
Dat was ongekend in Nederland.

191
00:20:41.010 --> 00:20:48.022
Onder het motto 'met boeven vang je boeven' geldt hij als pionier van de inzet van de kroongetuige.

192
00:20:48.022 --> 00:20:56.009
Mega-processen schrijven geschiedenis: Mink K. en Johan V. alias de Hakkelaar.

193
00:20:56.009 --> 00:21:03.000
Klopt het dat hij zelf erop uit ging om criminelen zo ver te krijgen als kroongetuigen op te treden?

194
00:21:03.000 --> 00:21:05.004
Ik weet dat dat gebeurd is. Dat had meer met de IRT-affaire te maken.

195
00:21:06.014 --> 00:21:10.007
Ik weet dat dat gebeurd is. Dat had meer met de IRT-affaire te maken.

196
00:21:10.007 --> 00:21:15.024
Zelf op pad om kroongetuigen op te sporen? Ja. Een solist? Ja, dat kon hij zijn.

197
00:21:15.024 --> 00:21:23.012
Bekend is het verhaal van Mink K.: Teeven ging in gesprek met hem.

198
00:21:23.012 --> 00:21:29.020
Hij had wellicht informatie over corruptie binnen het opsporingsapparaat.

199
00:21:29.020 --> 00:21:33.000
Dat wilde Teeven wel weten, dus hij is in gesprek gegaan...

200
00:21:33.000 --> 00:21:35.021
om te kijken of hij daar een deal mee kon maken.

201
00:21:35.021 --> 00:21:41.015
Dat wisten zijn collega's niet. EEN collega heeft gezegd: Dat was levensgevaarlijk.

202
00:21:41.015 --> 00:21:49.011
Het is mooi. Het is goed om de topmensen te krijgen, maar het is levensgevaarlijk.

203
00:21:49.011 --> 00:21:54.012
Maar Teeven wilde dat graag? Ja, dat zat in zijn body.

204
00:21:54.012 --> 00:21:59.006
Je ziet dat hij heel dicht bij de onderwereld komt.

205
00:21:59.006 --> 00:22:04.000
Die onderwereld schrikt, vervolgens heeft dat consequenties.

206
00:22:04.000 --> 00:22:08.002
Van de gesprekspartners van Teeven zijn toch een aantal vermoord.

207
00:22:08.002 --> 00:22:14.000
Teeven wil nog een stap verder in de hogere beslissingsmacht: Den Haag lonkt.

208
00:22:14.000 --> 00:22:18.002
Hij is lid van de VVD, maar als in februari 2002 in Hilversum...

209
00:22:18.002 --> 00:22:22.007
Pim Fortuyn in conflict raakt met Leefbaar Nederland...

210
00:22:22.007 --> 00:22:26.018
Vergis je niet: Ik word de minister-president. Teeven volgt hem op als lijsttrekker.

211
00:22:26.018 --> 00:22:33.024
Had u weleens het gevoel dat u te maken had met een toekomstig politicus?

212
00:22:33.024 --> 00:22:40.011
Nee, nee, dat was wel de laatste gedachte die ik toen had, haha.

213
00:22:40.011 --> 00:22:43.009
Met maar twee zetels de Kamer in.

214
00:22:43.009 --> 00:22:48.016
Jan Nagel, deelnemer in de politieke polder, is dan voorzitter van Leefbaar Nederland.

215
00:22:48.016 --> 00:22:52.015
Het was een harde werker.

216
00:22:52.015 --> 00:22:58.017
Ik herinner me nog: We zaten kort voor de verkiezingen en we hadden elke dag actualiteiten-overleg.

217
00:22:58.017 --> 00:23:17.004
Dan zei hij: Half negen moet ik bij justitie in Amsterdam zijn.

218
00:23:17.004 --> 00:23:19.009
Als we in Hilversum vergaderen, moet het 's ochtends om half zeven.

219
00:23:19.009 --> 00:23:21.000
Half zeven? Ja, dan kwam hij uit de kop van Noord-Holland naar Hilversum, voor hij ging werken.

220
00:23:21.000 --> 00:23:22.014
Een ongelofelijke harde werker, nooit iets te veel.

221
00:23:22.014 --> 00:23:24.002
Altijd betrouwbaar in zijn afspraken.

222
00:23:24.002 --> 00:23:27.011
Als Emile Ratelband bij de Leefbaren komt... Ik stel voor dat de dames eerst vragen stellen.

223
00:23:27.011 --> 00:23:31.007
Teeven stapt uit de partij om terug te keren in de moederschoot van de VVD.

224
00:23:31.007 --> 00:23:35.005
Harry Lensink van Vrij Nederland volgt Teeven al jaren.

225
00:23:35.005 --> 00:23:45.004
Hij was niet verbaasd dat de VVD de verloren zoon in 2006 zesde op de lijst zette.

226
00:23:45.004 --> 00:23:49.010
Omdat hij het antwoord is op populistische partijen.

227
00:23:49.010 --> 00:23:54.017
Op de PVV-achtigen. Hij dekte de rechterflank? Hij staat voor: Gaat u maar rustig slapen.

228
00:23:54.017 --> 00:24:00.006
Samen met Ivo Opstelten. Dat is de burgemeester en zijn sheriff.

229
00:24:00.006 --> 00:24:04.012
Een rechercheur in de hoogste Haagse kringen.

230
00:24:04.012 --> 00:24:07.024
Ook als staatssecretaris vaart Teeven op zijn eigen morele kompas.

231
00:24:07.024 --> 00:24:12.001
'We zijn er voor de slachtoffers en stoppen met het pamperen van de daders.'

232
00:24:12.001 --> 00:24:17.018
Het ging erom de misdaad in het gareel te krijgen, re-socialisatie was het toverwoord.

233
00:24:17.018 --> 00:24:20.008
Daar moet Teeven niet te veel van hebben.

234
00:24:20.008 --> 00:24:25.016
Hij is meer van: De slachtoffers, die moet ik beschermen.

235
00:24:25.016 --> 00:24:32.022
Ik kan me voorstellen dat dat is ontstaan toen hij veel slachtoffers voorbij heeft zien komen.

236
00:24:32.022 --> 00:24:37.008
Zo zijn we weer aangeland bij 'typisch Teeven', deze week.

237
00:24:37.008 --> 00:24:41.003
In een woning in het Brabantse Diessen wordt 's nachts ingebroken.

238
00:24:41.003 --> 00:24:45.009
De man is uit op siervogels in de voliere.

239
00:24:45.009 --> 00:24:48.013
Buurtbewoners horen geschreeuw en pijnkreten.

240
00:24:48.013 --> 00:24:51.015
Als de politie arriveert, wordt een echtpaar gewond aangetroffen.

241
00:24:51.015 --> 00:24:54.011
De dader ligt bewusteloos in de tuin.

242
00:24:54.011 --> 00:24:58.000
Iets later zal hij in het ziekenhuis overlijden.

243
00:24:58.000 --> 00:25:02.012
Dat typeert staatssecretaris Teeven als een beroepsrisico voor inbrekers.

244
00:25:02.012 --> 00:25:07.017
Hij doet dat in de krant die van ferme taal houdt: De Telegraaf.

245
00:25:07.017 --> 00:25:13.008
Wat hij feitelijk zegt, klopt. Alleen, kan hij het zeggen in zijn positie?

246
00:25:13.008 --> 00:25:16.008
Wat vindt u? Ik vind het een onverstandige uitspraak.

247
00:25:16.008 --> 00:25:24.009
In de eerste plaats, omdat iedereen die dat hoort, wordt verbonden met een concrete zaak...

248
00:25:24.009 --> 00:25:30.014
waarvan niemand weet wat er aan de hand was.

249
00:25:30.014 --> 00:25:34.010
Verder vind ik het een bewindspersoon niet passen...

250
00:25:34.010 --> 00:25:38.007
om je op die manier een beetje populistisch uit te laten.

251
00:25:38.007 --> 00:25:46.007
Maak maar duidelijk dat de inbreker zijn handen thuis moet houden.

252
00:25:46.007 --> 00:25:50.008
Dat hij dat beter niet kan doen. Geef die boodschap maar.

253
00:25:50.008 --> 00:25:54.009
Dat is gevaarlijk, want dan kom je op het wankele evenwicht...

254
00:25:54.009 --> 00:26:01.010
tussen zelfverdediging en buitensporig geweld.

255
00:26:01.010 --> 00:26:07.012
Dat is een dunne lijn, die hij streng moet bewaken als staatssecretaris.

256
00:26:07.012 --> 00:26:11.010
Daar gaat hij toch de fout in.

257
00:26:11.010 --> 00:26:15.021
Fred Teeven, de eeuwige rechercheur. Dat moeten we ook oplossen, het fileprobleem hier.

258
00:26:15.021 --> 00:26:19.019
Recht voor zijn raap en misschien op weg naar een ministerschap.

259
00:26:19.019 --> 00:26:25.007
Ik kan me daar iets bij voorstellen, maar hij gaat een beetje zijn eigen gang.

260
00:26:25.007 --> 00:26:31.007
En dat gaat goed. Als hij het niet te gek maakt, komt hij een heel eind.

261
00:26:31.007 --> 00:26:36.015
Als u wilt weten hoe Fred Teeven op het rugbyveld was.

262
00:26:36.015 --> 00:26:44.000
Voor een ooggetuigenverslag verwijzen wij u naar onze website.

263
00:26:58.015 --> 00:27:03.002
Nooit eerder kregen we er zo veel van voor zo'n lage prijs.

264
00:27:03.002 --> 00:27:06.023
Maar ook nooit eerder zijn we er zo over in verwarring geweest.

265
00:27:06.023 --> 00:27:09.002
Ons dagelijks voedsel.

266
00:27:09.002 --> 00:27:12.022
Blijkt die plofkip helemaal niet zo slecht te zijn voor het milieu.

267
00:27:12.022 --> 00:27:16.012
We zijn niet in het paradijs. Er is geen gratis voedsel.

268
00:27:16.012 --> 00:27:21.011
Deze kip komt ook niet gezellig aan z'n einde.

269
00:27:21.011 --> 00:27:26.012
En koeien in de wei. Vooral leuk voor mensen die koeien graag buiten zien.

270
00:27:26.012 --> 00:27:29.001
Maar de koe wordt er niet gelukkiger van.

271
00:27:29.001 --> 00:27:32.023
Wij spiegelen blijheid en geluk te veel op dieren.

272
00:27:32.023 --> 00:27:38.001
Het is een romantisch idee dat een kou buiten moet zijn.

273
00:27:38.001 --> 00:27:42.002
Louise Fresco, hoogleraar duurzame ontwikkeling.

274
00:27:42.002 --> 00:27:46.001
Deze week verschijnt haar magnus opus over voedsel.

275
00:27:46.001 --> 00:27:49.012
Haar meesterwerk: Hamburgers in het paradijs.

276
00:27:49.012 --> 00:27:52.010
Een pleidooi voor de nuance.

277
00:27:52.010 --> 00:27:55.022
Het is mijn taak om de nuances aan te dragen, ook al zijn ze niet populair.

278
00:27:55.022 --> 00:28:01.013
We zijn op pad met Louise met wat zij het paradijs noemt.

279
00:28:01.013 --> 00:28:06.012
De supermarkt is het paradijs op elke straat hoek.

280
00:28:06.012 --> 00:28:10.008
Er is de verleiding van veel. Mensen kopen ook vaak te veel.

281
00:28:10.008 --> 00:28:14.006
Wat ik zo geweldig vind, is de maat van die karretjes.

282
00:28:14.006 --> 00:28:19.004
Het is een soort tank. Dat is echt heel groot.

283
00:28:19.004 --> 00:28:24.024
Die verleiding zit ook in het feit dat je veel in die kar kunt stoppen.

284
00:28:24.024 --> 00:28:28.015
Boodschappen doen met de hoogleraar.

285
00:28:28.015 --> 00:28:33.002
Wat kunnen we met een schoon geweten in die kar doen?

286
00:28:33.002 --> 00:28:39.015
Ze proberen dit brood te verkopen met 'liefde en passie' als enige toevoeging.

287
00:28:39.015 --> 00:28:42.012
Wie houdt van schijnbaar eenvoudige oplossingen...

288
00:28:42.012 --> 00:28:44.023
is bij Fresco aan het verkeerde adres.

289
00:28:44.023 --> 00:28:48.019
Bijvoorbeeld: vers gesneden groente is beter dan verpakt.

290
00:28:48.019 --> 00:28:53.014
Je ziet steeds meer voorverpakte dingen.

291
00:28:53.014 --> 00:28:56.001
Je vraagt je af of dat goed is of niet.

292
00:28:56.001 --> 00:29:00.001
Ergens denk je: Moet ik het niet zelf wassen en snijden?

293
00:29:00.001 --> 00:29:03.019
Toch blijkt dat als je dit zo verkoopt, mensen minder weggooien.

294
00:29:03.019 --> 00:29:08.010
Je denkt dat het slecht is omdat het in plastic zit.

295
00:29:08.010 --> 00:29:12.002
Milieu-technisch is het goed.

296
00:29:12.002 --> 00:29:16.019
Je verbruikt minder water.

297
00:29:16.019 --> 00:29:20.000
En ook omdat hier minder van wordt weggegooid.

298
00:29:25.016 --> 00:29:29.018
Louise Fresco studeert als landbouwkundige aan de universiteit van Wageningen.

299
00:29:29.018 --> 00:29:33.023
Lange tijd geeft ze leiding aan de Wereld Voedsel Organisatie, de FAO, in Rome.

300
00:29:33.023 --> 00:29:36.017
Sinds haar terugkeer in Nederland is ze hoogleraar...

301
00:29:36.017 --> 00:29:40.002
en expert op het gebied van voedsel en duurzaamheid.

302
00:29:40.002 --> 00:29:41.006
GELACH

303
00:29:41.006 --> 00:29:43.022
Vis nu de oceanen leeg.

304
00:29:43.022 --> 00:29:45.024
Met gepaste trots presenteren wij...

305
00:29:45.024 --> 00:29:49.022
de allergrootste hightech super troller.

306
00:29:49.022 --> 00:29:52.016
De zeeen leeg vissen. Het hoeft niet.

307
00:29:52.016 --> 00:29:55.019
En de aarde vernietigd door roofbouw? Dat kunnen we vermijden.

308
00:29:55.019 --> 00:29:58.010
Fresco is optimistisch.

309
00:29:58.010 --> 00:30:01.015
Maar dan moeten we vol inzetten op wetenschap en techniek...

310
00:30:01.015 --> 00:30:05.014
en niet terugvallen in de romantiek van vroeger toen alles kleinschalig was.

311
00:30:05.014 --> 00:30:11.021
Koeien in de wei. Geen megastallen. Alles moet om de hoek gebeuren.

312
00:30:11.021 --> 00:30:18.017
Dat zijn misvattingen. Maar wel begrijpelijk.

313
00:30:18.017 --> 00:30:23.019
Wan mensen zoeken de oplossingen graag dichtbij.

314
00:30:23.019 --> 00:30:28.007
Daarom stel ik daar een tegengeluid tegenover.

315
00:30:28.007 --> 00:30:33.021
Ik wil het idealisme niet weggooien.

316
00:30:33.021 --> 00:30:37.020
Want het is een belangrijke factor geweest om de discussie aan te gaan.

317
00:30:37.020 --> 00:30:40.009
Maar je moet ook zeggen:

318
00:30:40.009 --> 00:30:43.022
Kleinschalig is leuk maar dat kan maar voor weinig dingen.

319
00:30:43.022 --> 00:30:47.001
Het leek toch zo eenvoudig.

320
00:30:47.001 --> 00:30:50.000
De plofkip is fout en de biokip is goed.

321
00:30:50.000 --> 00:30:53.018
Maar de werkelijkheid van het paradijs is toch iets gecompliceerder.

322
00:30:53.018 --> 00:30:59.009
Hier speelt voornamelijk dierenwelzijn.

323
00:30:59.009 --> 00:31:06.011
Dus deze is gelukkiger voor de meeste mensen dan deze.

324
00:31:06.011 --> 00:31:11.008
We identificeren ons heel erg met de kip.

325
00:31:11.008 --> 00:31:16.005
Want we zien het dier niet meer als een productiemiddel zoals we dat vroeger zagen.

326
00:31:16.005 --> 00:31:18.020
Hier speelt dierenwelzijn.

327
00:31:18.020 --> 00:31:22.013
Maar als je kijkt naar andere aspecten van duurzaamheid...

328
00:31:22.013 --> 00:31:26.016
zoals milieu-uitstoot en dergelijke dan is deze weer beter.

329
00:31:26.016 --> 00:31:32.002
Dus de plofkip is voor de duurzaamheid beter? Ja.

330
00:31:32.002 --> 00:31:36.024
Dat is toch heel verwarrend. Ja. Wat moet ik nu kopen?

331
00:31:36.024 --> 00:31:42.008
Ga dan maar naar de scharrelkip, het compromis.

332
00:31:42.008 --> 00:31:46.001
Fresco verwacht dat wetenschappers een oplossing vinden...

333
00:31:46.001 --> 00:31:50.012
die effectiever is dan de biokip en diervriendelijker dan de plofkip.

334
00:31:50.012 --> 00:31:58.018
Ik denk dat die producties efficient blijven. Dat moet voor de aarde.

335
00:31:58.018 --> 00:32:03.017
En dat we nog een duidelijke stap maken richting diervriendelijk.

336
00:32:03.017 --> 00:32:07.011
Maar het kan nooit een aaibaar huisdier worden.

337
00:32:07.011 --> 00:32:09.023
Dat moet je accepteren.

338
00:32:12.001 --> 00:32:15.024
Zo zien we het graag. Koeien in groene weides.

339
00:32:15.024 --> 00:32:19.021
Want die geven natuurlijk meer melk dan de koeien op stal.

340
00:32:19.021 --> 00:32:24.012
Althans, zo laten de opgewekte reclames met dartelende koeien ons geloven.

341
00:32:24.012 --> 00:32:27.021
Een koe in de wei hoort bij Nederland.

342
00:32:27.021 --> 00:32:31.010
Ik zou zeggen, geniet er van.

343
00:32:37.014 --> 00:32:40.014
We gaan met Louise op bezoek bij zo'n boer...

344
00:32:40.014 --> 00:32:43.024
van wie de koeien naar buiten gaan.

345
00:32:43.024 --> 00:32:49.003
We krijgen een plus van een halve cent per liter...

346
00:32:49.003 --> 00:32:50.024
als ik mijn koeien in de wei laat lopen.

347
00:32:52.013 --> 00:32:56.007
als ik mijn koeien in de wei laat lopen.

348
00:32:56.007 --> 00:32:58.021
Dat is de maatschappelijke wens waar wij aan toegeven.

349
00:32:58.021 --> 00:33:01.012
Je produceert als boer in een maatschappelijke omgeving.

350
00:33:01.012 --> 00:33:04.010
Dus als de maatschappij koeien in de wei wil...

351
00:33:04.010 --> 00:33:08.017
dan heeft dat gevolgen. Dat zou het ook voor de prijs moeten hebben.

352
00:33:08.017 --> 00:33:11.009
Maar die maatschappij ben ik.

353
00:33:11.009 --> 00:33:13.022
En mij is wijsgemaakt dat de koe in de wei moet lopen.

354
00:33:13.022 --> 00:33:18.011
Maar ik ben de wetenschapper die zegt dat het niet zo eenvoudig ligt.

355
00:33:18.011 --> 00:33:21.007
Er zitten voor en tegens aan die weidegang.

356
00:33:21.007 --> 00:33:24.015
En dat heeft een prijs. En daar moeten we het over hebben.

357
00:33:24.015 --> 00:33:27.005
Wat is de prijs van koetjes in de wei?

358
00:33:27.005 --> 00:33:30.023
Die eten minder dan als ze hier zouden staan.

359
00:33:30.023 --> 00:33:33.017
En die broeikasgassen gaan de lucht in.

360
00:33:33.017 --> 00:33:37.002
Ze eten minder en produceren minder.

361
00:33:37.002 --> 00:33:41.015
Zeker. Want op de wei moeten ze nog steeds bijgevoerd worden.

362
00:33:41.015 --> 00:33:46.016
Minder melk, meer mest buiten en weinig controle op de productie.

363
00:33:46.016 --> 00:33:49.024
Ik weet niet wat ze buiten opnemen.

364
00:33:49.024 --> 00:33:54.006
Dus nu is het maken van een dieet voor mijn koeien moeilijker...

365
00:33:54.006 --> 00:33:56.022
omdat ze buiten lopen.

366
00:33:56.022 --> 00:33:59.018
Dus je efficientie gaat omlaag. Ja.

367
00:33:59.018 --> 00:34:03.007
Steeds meer boeren hebben een wetenschappelijke opleiding.

368
00:34:03.007 --> 00:34:06.012
Die opleiding heet ook management veehouderij.

369
00:34:06.012 --> 00:34:11.004
En wat wil een manager? Die wil de zaken in de vingers hebben.

370
00:34:11.004 --> 00:34:15.016
Ik wil de processen beheersen en weten op welke knopjes ik kan drukken.

371
00:34:15.016 --> 00:34:19.006
Want dan krijg ik een optimale bedrijfsproductie.

372
00:34:19.006 --> 00:34:23.012
Maar dan zie je een koe als een melkfabriek en dat wil een klant niet.

373
00:34:23.012 --> 00:34:26.009
Die wil dat romantische beeld.

374
00:34:26.009 --> 00:34:30.003
Ja, maar dat is het leuke van het werken met koeien.

375
00:34:30.003 --> 00:34:33.000
Wat goed is voor de koe, is goed voor de boer.

376
00:34:33.000 --> 00:34:38.009
De uitdaging is om die weidegang te combineren met de technologische kennis die je hebt.

377
00:34:38.009 --> 00:34:41.012
Dat wordt de toekomst.

378
00:34:41.012 --> 00:34:44.016
Dan kunnen we hoogste producties krijgen...

379
00:34:44.016 --> 00:34:48.015
met de hoogste diervriendelijkheid en de beste duurzaamheid.

380
00:34:48.015 --> 00:34:52.019
POLYGOON: Met een bakfiets rijdt bakker De Jong door zijn wijk.

381
00:34:52.019 --> 00:34:56.003
Elke dag bakt hij met zijn broer 400 broden...

382
00:34:56.003 --> 00:34:58.020
die hij zelf rond brengt.

383
00:34:58.020 --> 00:35:01.014
Waar komt dat vandaan, dat terug willen naar vroeger...

384
00:35:01.014 --> 00:35:04.010
toen alles nog authentiek en eerlijk was.

385
00:35:04.010 --> 00:35:07.007
Nu willen we terug naar het oude brood.

386
00:35:07.007 --> 00:35:12.001
Ja, terug naar dat ambachtelijke is een nieuwe ontwikkeling.

387
00:35:12.001 --> 00:35:15.008
Dit ziet eruit als ambachtelijk brood.

388
00:35:15.008 --> 00:35:18.018
Waarom willen we dat zo graag?

389
00:35:18.018 --> 00:35:24.002
Omdat we terug willen naar iets wat de menselijke schaal heeft.

390
00:35:24.002 --> 00:35:27.013
Maar dat is er toch al lang niet meer? Nee.

391
00:35:27.013 --> 00:35:30.022
Dus het is een soort valse voedselromantiek.

392
00:35:30.022 --> 00:35:34.010
Dat is hard gezegd maar in zekere zin wel waar.

393
00:35:34.010 --> 00:35:38.013
Die romantiek hangt om voedsel. Zo willen we het zien.

394
00:35:38.013 --> 00:35:42.003
We willen niet zien dat het uit iets grootschaligs komt.

395
00:35:42.003 --> 00:35:45.024
En die grootschaligheid is nodig om elke mond te vullen.

396
00:35:45.024 --> 00:35:48.012
Zowel hier als in de rest van de wereld.

397
00:35:48.012 --> 00:35:53.008
Zo hebben we 75% meer dierlijke eiwitten nodig...

398
00:35:53.008 --> 00:35:57.021
om de negen miljard mensen te voeden die in 2050 de aarde bevolken.

399
00:35:57.021 --> 00:36:01.001
Groter en efficienter is dus noodzaak.

400
00:36:01.001 --> 00:36:04.019
Maar de consument wil kleinschaligheid.

401
00:36:04.019 --> 00:36:08.022
Stadstuinen verrijzen op daken, parken en terreinen in de stad.

402
00:36:08.022 --> 00:36:13.024
Deze week begon in Rotterdam het project Uit je eigen stad.

403
00:36:13.024 --> 00:36:17.017
Een manier om voedsel dichter bij de consument te krijgen.

404
00:36:17.017 --> 00:36:20.008
Wat wij produceren is voor de Rotterdammers.

405
00:36:21.006 --> 00:36:23.008
Wat wij produceren is voor de Rotterdammers.

406
00:36:23.008 --> 00:36:28.024
Het is om de stadsbewoners weer te verbinden met de productie van voedsel.

407
00:36:28.024 --> 00:36:32.006
Wat we zelf niet kunnen produceren, halen we van net buiten de stad.

408
00:36:32.006 --> 00:36:35.010
En daar is het ons om te doen.

409
00:36:35.010 --> 00:36:38.006
Om een lokale voedselketen in te richten van vers eten.

410
00:36:38.006 --> 00:36:41.016
Dat je mensen dichter bij dat productieproces brengt...

411
00:36:41.016 --> 00:36:45.022
en ook laat zien hoe ingewikkeld het is en hoe weinig je van een stukje land kunt krijgen...

412
00:36:45.022 --> 00:36:49.009
is een belangrijke stap. Daar ben ik enthousiast over.

413
00:36:49.009 --> 00:36:52.020
Maar sommigen denken dat dit de oplossing is.

414
00:36:52.020 --> 00:36:55.007
Nee, dat is het natuurlijk niet.

415
00:36:55.007 --> 00:36:57.011
Je moet wel realistisch zijn.

416
00:36:57.011 --> 00:37:00.004
En ik denk dat dat nu ook zo is.

417
00:37:00.004 --> 00:37:02.009
Maar dat is niet altijd zo.

418
00:37:02.009 --> 00:37:06.022
Er liggen woeste plannen in sommige steden die heel idealistisch zijn.

419
00:37:06.022 --> 00:37:11.024
Maar overschat het niet als het niet tot een uitwerking komt.

420
00:37:11.024 --> 00:37:14.023
Het grote gevaar van goede bedoelingen alleen...

421
00:37:14.023 --> 00:37:17.008
is dat de echte discussie niet meer wordt gevoerd.

422
00:37:17.008 --> 00:37:20.001
Bijvoorbeeld over de megastal.

423
00:37:20.001 --> 00:37:23.023
Dat is zo omstreden geworden dat niemand nog oog heeft over de voordelen.

424
00:37:23.023 --> 00:37:29.004
Het woord megastal is al zo beladen dat je het niet meer kunt gebruiken.

425
00:37:29.004 --> 00:37:32.024
Terwijl het niets anders is dan het zoeken naar een optimale opvang.

426
00:37:32.024 --> 00:37:35.024
Het zou voor het milieu beter kunnen zijn.

427
00:37:35.024 --> 00:37:39.009
Het kan beter zijn als je goed omgaat met je broeikasgassen...

428
00:37:39.009 --> 00:37:43.008
en je de volksgezondheid onder controle hebt.

429
00:37:43.008 --> 00:37:48.004
En je moet blijven kijken of de dieren niet gestrest zijn of ziek worden.

430
00:37:48.004 --> 00:37:54.017
Dan heeft het voordelen.

431
00:37:54.017 --> 00:37:58.001
De rijst en de pasta? Daar.

432
00:37:58.001 --> 00:38:00.000
Verwarring in het paradijs.

433
00:38:00.000 --> 00:38:03.008
Er is geen eenvoudige oplossing om het karretje vol te laden...

434
00:38:03.008 --> 00:38:09.005
met duurzame, pure, verantwoorde, eerlijke of hoe je die voedselkeuzes ook maar wil noemen.

435
00:38:09.005 --> 00:38:11.008
Dit is wel goeie pasta.

436
00:38:11.008 --> 00:38:17.011
Hier staat biologisch. Dan denk ik dat het wel goed is.

437
00:38:17.011 --> 00:38:22.005
Dat is dus heel vervelend want het is veel ingewikkelder dan dat.

438
00:38:22.005 --> 00:38:24.024
Heel veel biologisch is niet per se beter.

439
00:38:24.024 --> 00:38:27.012
Voor vlees maakt het wel uit.

440
00:38:27.012 --> 00:38:30.010
Want daar gebruik je dan minder antibiotica.

441
00:38:30.010 --> 00:38:35.010
Maar dit betekent lagere tarweopbrengsten dus je hebt meer land nodig.

442
00:38:35.010 --> 00:38:39.014
Komende week verschijnt het boek van Louise Fresco...

443
00:38:39.014 --> 00:38:43.021
waarin ze duidelijk maakt dat we niet bang moeten zijn...

444
00:38:43.021 --> 00:38:46.023
voor verregaande technologische oplossingen.

445
00:38:46.023 --> 00:38:49.021
En dat er geen reden is voor doemdenken.

446
00:38:49.021 --> 00:38:52.008
Ik denk dat we heel veel geleerd hebben.

447
00:38:52.008 --> 00:38:55.015
In tienduizend jaar hebben we geleerd mensen zo goed te voeden.

448
00:38:55.015 --> 00:38:58.014
Dus ik heb wel vertrouwen in de toekomst.

449
00:38:58.014 --> 00:39:01.005
Dat wil niet zeggen dat we geen fouten maken.

450
00:39:01.005 --> 00:39:04.008
Maar we leren van onze fouten.

451
00:39:04.008 --> 00:39:07.015
En ik zie geen enkele reden dat we dat niet meer zouden kunnen.

452
00:39:07.015 --> 00:39:12.000
En doemdenken is een luxe die we ons niet kunnen permitteren.

453
00:39:12.000 --> 00:39:15.014
Er moet gewoon heel veel gebeuren en er gebeuren al veel goeie dingen.

454
00:39:15.014 --> 00:39:21.010
Laten we de goeie krachten die er zijn bundelen...

455
00:39:21.010 --> 00:39:25.003
en zorgen dat we straks een nog betere voedselvoorziening hebben.

456
00:39:25.003 --> 00:39:28.004
Goed, we hebben groente, tomaten, pasta.

457
00:39:28.004 --> 00:39:30.021
En we hebben een bron van eiwit nodig.

458
00:39:30.021 --> 00:39:32.024
Vlees of vis.

459
00:39:32.024 --> 00:39:36.006
Eh... Zal ik de vis nemen? Ja.

460
00:39:36.006 --> 00:39:41.018
Wilt u weten wat u beter wel of niet kunt kopen?

461
00:39:41.018 --> 00:39:45.013
Kijk wat Louise Fresco zelf in haar karretje stopt op onze website.

462
00:39:45.013 --> 00:39:48.014
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

