WEBVTT

1
00:00:01.012 --> 00:00:02.015
888

2
00:00:16.011 --> 00:00:17.022
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:17.022 --> 00:00:21.011
De Europese regeringsleiders hebben deze week 8 miljard uitgetrokken...

4
00:00:21.011 --> 00:00:24.007
voor de bestrijding van de jeugdwerkloosheid in Europa.

5
00:00:24.007 --> 00:00:27.000
Die is onrustbarend gestegen, ook in ons land.

6
00:00:27.000 --> 00:00:28.024
Tijd voor een onorthodoxe aanpak.

7
00:00:28.024 --> 00:00:32.003
In Amsterdam zijn ze daar al mee begonnen.

8
00:00:32.003 --> 00:00:34.020
Wilt u open doen? We zien dat u thuis bent.

9
00:00:34.020 --> 00:00:38.003
En in Brandpunt: zeven maanden na het aantreden van Rutte II...

10
00:00:38.003 --> 00:00:40.012
verkeert het kabinet in grote problemen.

11
00:00:40.012 --> 00:00:45.001
Wat is er nog over van al die grote ambities die werden gepresenteerd?

12
00:00:45.001 --> 00:00:48.018
En in Brandpunt: De ontmoeting met Conny Braam.

13
00:00:48.018 --> 00:00:51.017
De vrouw die vanuit dit land een cruciale rol speelde...

14
00:00:51.017 --> 00:00:55.023
in het ondergrondse verzet tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime.

15
00:00:55.023 --> 00:01:00.008
Over de onvermijdelijke dood van een onsterfelijke vriend: Nelson Mandela.

16
00:01:09.002 --> 00:01:13.008
DRUMGELUIDEN

17
00:01:13.008 --> 00:01:17.008
De vlag kan uit voor deze jongeren. Eindelijk 't vmbo-diploma in de tas.

18
00:01:17.008 --> 00:01:21.021
Ja! Eindelijk! Dat is prachtig. Maar je bent er nog lang niet.

19
00:01:21.021 --> 00:01:25.017
Ik ga richting zorg en welzijn. Schoonheidsspecialist. Banketbakker!

20
00:01:25.017 --> 00:01:30.017
Als je werk wilt hebben, helpt het als je een gedegen beroepsopleiding hebt.

21
00:01:30.017 --> 00:01:35.015
Maar duizenden jongeren maken hun school niet af.

22
00:01:35.015 --> 00:01:38.022
Zie dan nog maar eens een baan te vinden.

23
00:01:38.022 --> 00:01:42.011
We halen ze op, brengen ze naar 'n goede plek en volgen ze daar ook.

24
00:01:42.011 --> 00:01:47.013
In Amsterdam pakken ze de jeugdwerkeloosheid al vroeg aan, met onorthodoxe middelen.

25
00:01:47.013 --> 00:01:49.012
Mevrouw, bent u thuis?

26
00:01:49.012 --> 00:01:52.014
Jongeren worden desnoods van hun bed gelicht en naar school gebracht.

27
00:01:52.014 --> 00:01:55.020
We zijn liever in een vroeg stadium streng.

28
00:01:55.020 --> 00:02:00.001
Als ze daardoor langer op school blijven, dan heb je ze ook wat te bieden.

29
00:02:00.001 --> 00:02:03.007
Een rigoureuze aanpak, maar voor Amsterdam niet genoeg.

30
00:02:03.007 --> 00:02:05.019
Wethouder Hilhorst wil nog een stap verder.

31
00:02:05.019 --> 00:02:11.020
Een vmbo-leerling krijgt pas zijn diploma als hij ingeschreven is op een mbo-opleiding.

32
00:02:11.020 --> 00:02:14.008
Vanavond in KRO Brandpunt: Niemand zonder baan.

33
00:02:14.008 --> 00:02:16.018
Een offensief tegen jeugdwerkeloosheid.

34
00:02:16.018 --> 00:02:19.016
Niet thuis op de bank. No way!

35
00:02:19.016 --> 00:02:25.004
Hallo mevrouw, we zijn van Leerplicht. Wilt u open doen?

36
00:02:25.004 --> 00:02:29.018
We zien dat u thuis bent, dus... We willen u even spreken. Kan dat?

37
00:02:29.018 --> 00:02:33.004
We zijn op pad met Henk Krauwel van de gemeente Amsterdam.

38
00:02:33.004 --> 00:02:37.008
Hij neemt ons vandaag mee op sleeptouw met een team van leerplichtambtenaren.

39
00:02:37.008 --> 00:02:39.022
Op het programma staan huisbezoeken in de Bijlmer.

40
00:02:39.022 --> 00:02:44.010
Is helemaal vol, he? Is vol. Ja. Ik zag haar net voor het raam staan.

41
00:02:44.010 --> 00:02:49.004
Leerlingen die thuis zitten terwijl ze op school horen te zijn worden hier letterlijk uit bed gehaald.

42
00:02:49.004 --> 00:02:51.011
GEKLOP We zijn van Bureau Leerplicht.

43
00:02:51.011 --> 00:02:53.006
Het is ontzettend nodig.

44
00:02:53.006 --> 00:02:56.008
Als we het niet doen, dan komt deze niet, die vertelt het aan anderen.

45
00:02:56.008 --> 00:03:00.013
'Zeg dat je pijn aan je arm hebt.' Dan zit je met een halve klas.

46
00:03:00.013 --> 00:03:02.013
Dat kan natuurlijk niet.

47
00:03:02.013 --> 00:03:07.007
Ieder jaar worden in Amsterdam ruim 5000 van dit soort huisbezoeken afgelegd.

48
00:03:07.007 --> 00:03:11.005
Met als doel: Kinderen die leerplichtig zijn weer op school te krijgen.

49
00:03:11.005 --> 00:03:13.009
Aan de voorkant aanpakken dus.

50
00:03:13.009 --> 00:03:17.003
Want geen opleiding betekent vrijwel zeker werkloosheid.

51
00:03:17.003 --> 00:03:22.011
Ik wil de jeugdwerkloosheid terugbrengen door aan de voorkant dat te gaan regelen.

52
00:03:22.011 --> 00:03:26.012
En niet dat we aan de achterkant zeggen: Hadden we maar aan de voorkant ingegrepen.

53
00:03:26.012 --> 00:03:30.024
Ik wil mezelf in de spiegel kunnen aankijken dat ik er alles aan gedaan heb.

54
00:03:30.024 --> 00:03:34.023
Doen! Dat is het allerbelangrijkste. Niet lullen, maar doen.

55
00:03:34.023 --> 00:03:39.000
Geen tweede kans meer? Je krijgt altijd een tweede kans.

56
00:03:39.000 --> 00:03:43.009
Gaat een baan lukken? Ik denk het wel. Natuurlijk!

57
00:03:43.009 --> 00:03:45.019
Ik weet zelf wanneer het goed is.

58
00:03:45.019 --> 00:03:49.015
Ik zie het wel zitten met jou. Succes. Dank je wel.

59
00:03:49.015 --> 00:03:52.014
Scholieren en werkloze jongeren achter de vodden zitten.

60
00:03:52.014 --> 00:03:55.021
Ze er met de haren bijslepen om te voorkomen dat het drop-outs worden.

61
00:03:55.021 --> 00:03:58.021
Erop af. Dat is wat ze in Amsterdam doen.

62
00:03:58.021 --> 00:04:01.014
We zetten alles op alles om ze erbij te halen.

63
00:04:01.014 --> 00:04:05.011
Dan zie je ook dat jongeren dat in eerste instantie vervelend vinden...

64
00:04:05.011 --> 00:04:09.008
maar daarna zorgen we voor de motivatie om weer naar school te gaan.

65
00:04:09.008 --> 00:04:15.012
Henk Krauwel is zo ongeveer de verpersoonlijking van deze rigoureuze aanpak.

66
00:04:15.012 --> 00:04:20.009
Een wervelwind. Alles wat-ie doet straalt activiteit uit.

67
00:04:20.009 --> 00:04:22.018
En dat verwacht hij ook van anderen.

68
00:04:22.018 --> 00:04:26.002
Hoe gaat-ie? Daar. Geen 'ja, maar...', maar...

69
00:04:26.002 --> 00:04:28.018
Dat wil ik nooit horen: 'Ja, en...'

70
00:04:28.018 --> 00:04:33.017
Wat heb je nodig om het wel voor elkaar te krijgen?

71
00:04:33.017 --> 00:04:39.021
De methode werkt: Het verzuim onder leerlingen is in 5 jaar tijd met bijna 40 procent gedaald.

72
00:04:39.021 --> 00:04:43.005
Vaak ook door juist die bureaucratische regels te omzeilen.

73
00:04:43.005 --> 00:04:46.015
Het gaat mij om EEN ding: Als het logisch is, moet je het gewoon doen.

74
00:04:46.015 --> 00:04:52.016
Als dat betekent dat de regels wat opgerekt moeten worden, dan moeten we dat maar gaan doen.

75
00:04:52.016 --> 00:04:58.020
Henk Krauwel belichaamt deze aanpak. Erop af, bondgenoten zoeken en nooit wegkijken.

76
00:04:58.020 --> 00:05:03.023
Samen sterk voor poen en werk! Samen sterk voor poen en werk!

77
00:05:03.023 --> 00:05:06.011
Angstbeeld uit de jaren 80.

78
00:05:06.011 --> 00:05:09.011
Honderdduizenden jongeren op zoek naar een baan.

79
00:05:09.011 --> 00:05:13.024
De huidige crisis heeft tot gevolg dat de jeugdwerkloosheid ook nu snel oploopt.

80
00:05:13.024 --> 00:05:16.019
1 op de 6 jongeren is op dit moment werkloos.

81
00:05:16.019 --> 00:05:21.007
Er moet dus iets gebeuren, wil er niet een nieuwe generatie verloren gaan.

82
00:05:21.007 --> 00:05:27.012
Minister Jet Bussemaker van Onderwijs heeft die periode van grote werkloosheid zelf meegemaakt.

83
00:05:27.012 --> 00:05:31.009
Ik behoorde toevallig zelf tot die generatie uit de jaren 80.

84
00:05:31.009 --> 00:05:33.014
Vaak omschreven als de verloren generatie.

85
00:05:33.014 --> 00:05:39.004
Met mij en veel leeftijdsgenoten is toen de economie weer aantrok, het snel weer goed gekomen.

86
00:05:39.004 --> 00:05:43.024
Dus dat hoop ik hier ook, maar we moeten het niet op z'n beloop laten.

87
00:05:43.024 --> 00:05:50.012
De gemeente Amsterdam weet precies welke jongeren zonder werk of opleiding thuis zitten.

88
00:05:50.012 --> 00:05:53.010
En weet dus ook waar ze hen moeten zoeken.

89
00:05:53.010 --> 00:05:58.018
Of ze nu leerplichtig zijn of niet: Ze worden thuis opgezocht en meegenomen naar school.

90
00:05:58.018 --> 00:06:03.022
Dan gaan we naar deze locatie. Dan laten we ze de praktijklokalen zien.

91
00:06:03.022 --> 00:06:08.003
In de installatie waar we nu staan, in de metaal verderop.

92
00:06:08.003 --> 00:06:15.019
Als we die kinderen meenemen, dan enthousiasmeer je ze en kan je ze op een goede plek wegzetten.

93
00:06:15.019 --> 00:06:20.024
Dit is zo'n jongen die opgehaald is en nu op een goede manier bezig is.

94
00:06:20.024 --> 00:06:23.019
Ik ben erg trots op hem. Hoe gaat-ie?

95
00:06:23.019 --> 00:06:25.023
Gaat goed. Ja?

96
00:06:25.023 --> 00:06:30.008
Bilal is 23 jaar en dus zo'n jongere die thuis op de bank zat.

97
00:06:30.008 --> 00:06:36.008
Had geen diploma's. Alleen een vmbo-kaderdiploma.

98
00:06:36.008 --> 00:06:41.006
Kon je daar iets mee? Nee, daar kon ik niet veel mee.

99
00:06:41.006 --> 00:06:46.005
Hoewel hij niet onder de leerplicht valt, is hij vorig jaar door de mensen van Krauwel thuis opgezocht.

100
00:06:46.005 --> 00:06:48.023
De leerplichtambtenaar heeft gevraagd wat hij wil...

101
00:06:48.023 --> 00:06:51.001
hem laten zien wat zijn mogelijkheden zijn...

102
00:06:51.001 --> 00:06:53.017
en hem vervolgens een voorstel gedaan voor een opleiding.

103
00:06:53.017 --> 00:06:57.003
De jongeren die ik spreek en die wat willen, die komen wel.

104
00:06:57.003 --> 00:07:01.008
Die gaan wel mee. Die willen kijken. Zeker als ik zeg: Jij beslist.

105
00:07:01.008 --> 00:07:05.015
Dus ik, niet de school. Ze moeten zelf overtuigd zeggen: Ik doe het.

106
00:07:05.015 --> 00:07:09.024
Bilal komt terecht bij de mbo-opleiding Winkel en Werk.

107
00:07:09.024 --> 00:07:11.017
Goedemiddag, Agnes.

108
00:07:11.017 --> 00:07:16.004
Via zijn opleiding kreeg hij het afgelopen jaar een stageplek bij een schoenenzaak.

109
00:07:16.004 --> 00:07:19.021
Dat ging zo goed, dat hij er nu zelfs een baantje heeft.

110
00:07:19.021 --> 00:07:25.015
We hebben hem nooit als stagiaire gekend en nu is het een vaste collega.

111
00:07:25.015 --> 00:07:28.000
Dit doet mij echt goed vanbinnen.

112
00:07:28.000 --> 00:07:31.010
Ik had het nooit gedacht. Het was echt... ja...

113
00:07:31.010 --> 00:07:36.018
Echt een van de lichtpuntjes in mijn leven. Tot nu toe.

114
00:07:36.018 --> 00:07:39.007
Goeiedag. Goeiedag.

115
00:07:39.007 --> 00:07:44.000
Hallo? Hallo, Henk Krauwel. Ze hadden mij aangemeld als 't goed is.

116
00:07:44.000 --> 00:07:46.012
Henk Krauwel is een man van de praktijk.

117
00:07:46.012 --> 00:07:48.017
Hij kijkt graag zelf op de werkvloer rond.

118
00:07:48.017 --> 00:07:51.021
Hij heeft weinig op met beleidsmakers die alleen rapporten schrijven.

119
00:07:51.021 --> 00:07:54.022
Ga jij over de leerplicht? Over het onderwijs?

120
00:07:54.022 --> 00:08:00.001
Dan hoor ik mensen praten over 't vmbo die er nog nooit een kind in het wild gezien hebben.

121
00:08:00.001 --> 00:08:03.018
Dan zeg ik altijd: Loop eens met mij mee.

122
00:08:03.018 --> 00:08:07.005
Hee, Gert. Hee. Welkom bij Installatiewerk.

123
00:08:07.005 --> 00:08:12.012
Heb je nog vrienden thuis zitten, die de hele dag niks doen?

124
00:08:12.012 --> 00:08:16.005
Die zijn er ook genoeg. Die kunnen geen baan vinden.

125
00:08:16.005 --> 00:08:21.008
Heb jij vrienden die veel thuis zitten? Ja, die heb ik wel.

126
00:08:21.008 --> 00:08:26.006
Hij hoort het maar al te vaak: Leerlingen die thuis zitten zonder opleiding.

127
00:08:26.006 --> 00:08:31.024
Terwijl het zo belangrijk is een zogeheten startkwalificatie te halen, een mbo-diploma of hoger.

128
00:08:31.024 --> 00:08:36.004
Want zonder zo'n diploma heb je 3 keer meer kans om werkloos te raken.

129
00:08:36.004 --> 00:08:40.011
Voor Amsterdam reden genoeg om deze intensieve aanpak door te zetten.

130
00:08:40.011 --> 00:08:43.011
Als jij er voor zorgt dat die kinderen van de straat zijn...

131
00:08:43.011 --> 00:08:46.018
op school zitten, een start- of beroepskwalificatie halen...

132
00:08:46.018 --> 00:08:50.007
en daarna duurzaam aan het werk gaan, dan verdien je er goud aan.

133
00:08:50.007 --> 00:08:52.018
Kan nooit te veel kosten. Onmogelijk.

134
00:08:52.018 --> 00:08:58.019
Alle leerlingen die uiteindelijk wel een papiertje halen waarmee ze op de arbeidsmarkt kansen maken...

135
00:08:58.019 --> 00:09:02.015
die jongeren zie je straks niet bij de sociale dienst.

136
00:09:02.015 --> 00:09:08.010
Daarom doen ze er in Amsterdam alles aan om die leerlingen op een opleiding te krijgen.

137
00:09:08.010 --> 00:09:13.020
Samen met de scholen, het bedrijfsleven en het liefst met hulp van de leerlingen zelf.

138
00:09:13.020 --> 00:09:20.000
Het gaat ons erom dat jij jouw vrienden die thuis niks doen, blowen of wat dan ook... Blowen niet.

139
00:09:20.000 --> 00:09:23.010
Oke. Maar dat ze in ieder geval allemaal wat gaan doen.

140
00:09:23.010 --> 00:09:27.013
Daar wil ik jou voor gebruiken. Ja? Ja. Deal? Is goed.

141
00:09:27.013 --> 00:09:34.012
Ik wil een applaus voor jullie zelf, omdat jullie je diploma hebben gehaald! APPLAUS EN GEJUICH

142
00:09:34.012 --> 00:09:39.005
Ik ga later in het leger. Ja. Ik ga actrice worden. Actrice.

143
00:09:39.005 --> 00:09:41.015
Smile.

144
00:09:41.015 --> 00:09:45.003
Denk je dat je makkelijk een baan krijgt? Jawel.

145
00:09:45.003 --> 00:09:48.014
En als dat niet lukt, begin ik mijn eigen bedrijf.

146
00:09:48.014 --> 00:09:51.006
Hoelang moet je nog? Dit is mijn laatste week.

147
00:09:51.006 --> 00:09:55.009
En dan? Dan heb ik vakantie. Maar ben je helemaal klaar met school?

148
00:09:55.009 --> 00:09:58.013
Eh, als ik alles heb ingeleverd wel.

149
00:09:58.013 --> 00:10:03.007
Naast opleiding is werkervaring een belangrijke factor om een baan te vinden.

150
00:10:03.007 --> 00:10:07.006
Maar door de crisis is het aantal stageplaatsen drastisch teruggelopen.

151
00:10:07.006 --> 00:10:12.010
Bijna 15.000 mbo-leerlingen konden dit schooljaar geen stageplek vinden.

152
00:10:12.010 --> 00:10:16.005
Die leerlingen maken hun opleiding niet af en worden werkloos.

153
00:10:16.005 --> 00:10:19.009
Ook in Amsterdam is dat een fors probleem.

154
00:10:19.009 --> 00:10:22.009
Het was dus moeilijk om een stageplek te vinden. Ja.

155
00:10:22.009 --> 00:10:26.003
En voor de andere klasgenoten? Die hebben geen stage. Nee? Nee.

156
00:10:26.003 --> 00:10:29.007
Dat wil ik niet horen. Nee, helaas.

157
00:10:29.007 --> 00:10:32.013
Het kan niet zo zijn dat je geen stageplek vindt.

158
00:10:32.013 --> 00:10:36.002
Dan heb je een halfjaar vertraging. Wat doen ze dan? Ehm...

159
00:10:36.002 --> 00:10:38.020
Sommigen komen niet eens meer naar school.

160
00:10:38.020 --> 00:10:44.016
Mij lukt het hier, in sommige gevallen, dat ik op 8 man 4 stagiaires heb lopen.

161
00:10:44.016 --> 00:10:46.017
Stagiaires moet je goed begeleiden.

162
00:10:46.017 --> 00:10:52.007
Kost me veel tijd, maar anderen willen dat graag doen en ik screen ze er ook op.

163
00:10:52.007 --> 00:10:55.015
Henk Krauwel wil graag zelf laten zien hoe het moet.

164
00:10:55.015 --> 00:11:00.013
Op zijn afdeling lopen dit jaar op ruim 500 medewerkers bijna 100 stagiaires rond.

165
00:11:00.013 --> 00:11:06.013
Hij eist dat gemeentelijke diensten, maar ook bedrijven plek maken voor die stagiaires. Crisis of niet.

166
00:11:06.013 --> 00:11:11.006
Wij hebben een verantwoordelijkheid. We gaan gewoon plek maken.

167
00:11:11.006 --> 00:11:15.023
Als ik geen fysieke stoel heb, dan gaan ze maar samen op een stoel zitten.

168
00:11:15.023 --> 00:11:21.016
Plek maak ik gewoon. Maar kan dat? Dat kan. Ik vind dat dat kan.

169
00:11:21.016 --> 00:11:28.023
Wie heeft zich al ingeschreven voor volgend jaar? Ga even staan.

170
00:11:28.023 --> 00:11:35.020
Met een vmbo-diploma alleen heb je op de arbeidsmarkt vrijwel geen kans op een baan.

171
00:11:35.020 --> 00:11:41.008
Als je je vmbo-diploma hebt gehaald, dan is je opleiding nog niet klaar.

172
00:11:41.008 --> 00:11:46.020
Je moet nog verder studeren op een mbo-opleiding of naar een havo gaan.

173
00:11:46.020 --> 00:11:49.012
Want dit is nog maar een tussenstap.

174
00:11:49.012 --> 00:11:51.021
En daar gaat het vaak mis:

175
00:11:51.021 --> 00:11:55.006
Alleen al in Amsterdam vallen jaarlijks honderden leerlingen uit.

176
00:11:55.006 --> 00:11:58.000
Ze schrijven zich niet in voor een vervolgopleiding.

177
00:11:58.000 --> 00:12:03.013
Of ze stellen hun beslissing voor een nieuwe opleiding zo lang uit, dat ze de verkeerde keuze maken.

178
00:12:03.013 --> 00:12:10.000
Reden waarom veel van hen al in het eerste schooljaar stoppen met hun studie.

179
00:12:10.000 --> 00:12:13.016
En daar wil wethouder Hilhorst nu verandering in brengen.

180
00:12:13.016 --> 00:12:17.002
We willen dat leerlingen pas een vmbo-diploma krijgen...

181
00:12:17.002 --> 00:12:20.001
als ze zich hebben ingeschreven op een mbo-opleiding.

182
00:12:20.001 --> 00:12:25.012
Dus je krijgt je vmbo-diploma pas als je je hebt ingeschreven voor het mbo, anders kun je het schudden?

183
00:12:25.012 --> 00:12:31.011
Inderdaad. Zo dwing je ze om eerder over wat ze willen met hun leven na te denken.

184
00:12:31.011 --> 00:12:35.012
Daardoor maken ze betere keuzes en vallen er minder kinderen uit.

185
00:12:35.012 --> 00:12:43.006
Onderwijsminister Jet Bussemaker is enthousiast over de onorthodoxe Amsterdamse aanpak.

186
00:12:43.006 --> 00:12:47.015
Je bent nu officieel overgedragen van de vmbo-school naar het ROC.

187
00:12:47.015 --> 00:12:50.019
Je toekomst is verzekerd! APPLAUS EN GEJUICH

188
00:12:50.019 --> 00:12:53.000
Dat vind ik heel interessant.

189
00:12:53.000 --> 00:12:58.000
Je ziet nu dat jongeren met een vmbo-diploma vaak 'kwijtraken'.

190
00:12:58.000 --> 00:13:02.016
Dan hoeven ze zich pas een paar maanden later voor het mbo in te schrijven.

191
00:13:02.016 --> 00:13:05.015
Je dwingt ze nu om het direct te doen.

192
00:13:05.015 --> 00:13:08.003
Van harte welkom bij het ROC van Amsterdam.

193
00:13:08.003 --> 00:13:13.003
Dit zijn vrij eenvoudige ingrepen. Vragen geen ingewikkelde wetgeving.

194
00:13:13.003 --> 00:13:19.009
Als dat leidt tot succes, dus minder schoolverlaters, dan gaan we dat absoluut gebruiken.

195
00:13:19.009 --> 00:13:23.001
Henk Krauwel weet intussen van geen ophouden.

196
00:13:23.001 --> 00:13:26.020
Om nog maar eens te benadrukken dat zijn aanpak echt werkt...

197
00:13:26.020 --> 00:13:30.012
troont hij ons mee naar nog 'n project in het Westelijk Havengebied.

198
00:13:30.012 --> 00:13:35.009
Hier wordt jongeren die van school getrapt zijn een laatste kans geboden om een vak te leren.

199
00:13:35.009 --> 00:13:38.010
Hee, ik hoorde je al. Hoe is-ie?

200
00:13:38.010 --> 00:13:43.019
Deze jongen kom ik later tegen en die heeft dan een erg mooie baan.

201
00:13:43.019 --> 00:13:49.006
Het komt echt goed met hem. Denk je? Ja. Heeft-ie gelijk? Ik denk 't wel.

202
00:13:49.006 --> 00:13:51.012
Krauwel is trots op de aanpak.

203
00:13:51.012 --> 00:13:56.019
Want hier draait hem volgens hem allemaal om: Jongeren met plezier aan een baan helpen.

204
00:13:56.019 --> 00:13:59.024
Zag je dat gezicht? Daar gaat het toch om?

205
00:13:59.024 --> 00:14:04.010
Je ziet een stralende jongen. Hij vertelt over zijn voorellende.

206
00:14:04.010 --> 00:14:09.014
Hij gaat het worden. Hier word ik ongelooflijk vrolijk van!

207
00:14:09.014 --> 00:14:14.021
Deze jongen gaat het maken. Zeker. Dat gezicht spreekt boekdelen.

208
00:14:14.021 --> 00:14:18.014
3, 2, 1...

209
00:14:18.014 --> 00:14:22.009
GEJUICH

210
00:14:38.021 --> 00:14:40.024
Opnieuw een roerige week in Den Haag.

211
00:14:40.024 --> 00:14:42.013
Gedoe rond het pensioenakkoord...

212
00:14:42.013 --> 00:14:46.024
oppositiepartijen die zo langzamerhand niet meer mee willen denken over verdere bezuinigingen...

213
00:14:46.024 --> 00:14:49.014
vakbonden en werkgevers die in opstand komen.

214
00:14:49.014 --> 00:14:53.010
Het kabinet lijkt steeds verder weg te zakken in de polder.

215
00:14:53.010 --> 00:14:55.014
Stop met die bezuiniging van 6 miljard...

216
00:14:55.014 --> 00:14:57.016
en doe wat u voor de verkiezingen beloofd heeft!

217
00:14:57.016 --> 00:15:01.018
Hopeloos. Het is een economisch drama. Het is een sociaal bloedbad.

218
00:15:01.018 --> 00:15:04.009
Dit kabinet IS een crisis.

219
00:15:04.009 --> 00:15:10.000
Ambitieus, vol energie, zo trad zeven maanden geleden een nieuwe generatie politici aan.

220
00:15:10.000 --> 00:15:14.009
Met jeugdig enthousiasme en grootse plannen om dit land uit de crisis te trekken.

221
00:15:14.009 --> 00:15:15.020
Maar wat is daar nog van over?

222
00:15:15.020 --> 00:15:19.024
Dit kabinet is een uitstelkabinet. Ik ben echt zwaar teleurgesteld.

223
00:15:19.024 --> 00:15:22.024
Een 'manana, manana'-kabinet.

224
00:15:22.024 --> 00:15:26.004
ZINGEND: Mark bedankt, Mark bedankt, Mark, Mark, Mark bedankt!

225
00:15:26.004 --> 00:15:30.001
Een volkomen onvoorspelbaar electoraat zorgde er vorig jaar september voor...

226
00:15:30.001 --> 00:15:33.022
dat de verkiezingsuitslag werd gedegradeerd tot een ordinaire dagkoers...

227
00:15:33.022 --> 00:15:39.008
want een week eerder of een week later had de uitslag er totaal anders uit kunnen zien.

228
00:15:39.008 --> 00:15:41.019
Het is een volstrekt onvoorspelbare uitkomst.

229
00:15:41.019 --> 00:15:44.011
Heel snel daarna was de PVV ineens weer veel groter.

230
00:15:44.011 --> 00:15:47.021
De werkelijkheid is dat politiek onzeker is geworden.

231
00:15:47.021 --> 00:15:52.024
Het is misschien wel daarom dat PvdA en VVD al heel snel veel kiezers verliezen.

232
00:15:52.024 --> 00:15:57.019
Met als dieptepunt de politieke barometer drie maanden na het aantreden.

233
00:15:57.019 --> 00:16:02.002
Krap een kwart van de Nederlanders heeft dan nog vertrouwen in de premier.

234
00:16:02.002 --> 00:16:05.010
Ik twijfel geen seconde dat we uit deze crisis gaan komen.

235
00:16:05.010 --> 00:16:09.009
Het eerste parlementaire jaar van Rutte-II loopt op zijn einde.

236
00:16:09.009 --> 00:16:13.012
Na 7 maanden regeren in crisistijd maken we de balans op en vragen ons af...

237
00:16:13.012 --> 00:16:20.005
wat er is gebeurd met de ambitie en het elan waarmee deze regeringsploeg zo enthousiast van start ging.

238
00:16:20.005 --> 00:16:25.007
Het kabinet begon ambitieus. Keer daar naar terug!

239
00:16:25.007 --> 00:16:27.011
Het incidentenkabinet van Mark Rutte.

240
00:16:27.011 --> 00:16:32.004
Omdat de coalitie niet wil, praten we erover met oppositieleiders Alexander Pechtold en Sybrand Buma.

241
00:16:32.004 --> 00:16:35.022
Met de econoom Mathijs Bouman en met Arco Timmermans...

242
00:16:35.022 --> 00:16:38.022
partijloos directeur van het Montesquieu Instituut.

243
00:16:38.022 --> 00:16:43.015
Hij bekeek in opdracht van Brandpunt wat er nog overeind staat van dat ambitieuze regeerakkoord.

244
00:16:43.015 --> 00:16:48.019
We zijn nog maar 7 maanden onderweg en dan is van de grote hervormingsvoorstellen...

245
00:16:48.019 --> 00:16:51.017
drie, misschien wel vier wegstrepen wel heel veel.

246
00:16:51.017 --> 00:16:56.010
MUZIEK VAN JOHN PAUL YOUNG: 'LOVE IS IN THE AIR'

247
00:16:56.010 --> 00:16:58.015
Het is het resultaat van elkaar wat gunnen.

248
00:16:58.015 --> 00:17:01.018
Overziend ligt er volgens mij nu een pakket dat evenwichtig is.

249
00:17:01.018 --> 00:17:05.011
Het begon allemaal zo mooi: Rutte en Samsom als een verliefd stel.

250
00:17:05.011 --> 00:17:07.019
Dankbaar materiaal voor cartoonisten:

251
00:17:07.019 --> 00:17:09.015
tango, in ondergoed.

252
00:17:09.015 --> 00:17:13.008
En buitengewoon dankbaar materiaal voor de maker van Lucky TV.

253
00:17:13.008 --> 00:17:17.002
ROMANTISCHE MUZIEK, VERLEGEN, VERLIEFDE LACHJES

254
00:17:17.002 --> 00:17:20.003
Het aparte is wel dat ze vlak voor de verkiezingen...

255
00:17:20.003 --> 00:17:21.020
elkaars gezworen vijanden waren.

256
00:17:21.020 --> 00:17:24.019
Samsom zei: Rutte heeft rot rechts beleid.

257
00:17:24.019 --> 00:17:29.008
En Rutte zei: Als je de socialisten de Sahara toevertrouwt...

258
00:17:29.008 --> 00:17:32.008
raken zelfs de zandkorrels op!

259
00:17:32.008 --> 00:17:35.013
Ze creeerden een grote tegenstelling...

260
00:17:35.013 --> 00:17:38.004
om heel snel daarna grote vriendjes te worden.

261
00:17:38.004 --> 00:17:42.001
Dat heeft niet aan het vertrouwen bijgedragen.

262
00:17:42.001 --> 00:17:46.010
Het gemak waarmee men zich verschool in de Tweede Kamergebouwen...

263
00:17:46.010 --> 00:17:48.004
en als twee vrienden naar buiten kwam.

264
00:17:48.004 --> 00:17:50.024
Voor D66 was het even zuur.

265
00:17:50.024 --> 00:17:55.019
Want we dachten getalsmatig nodig te zijn voor een nieuw kabinet.

266
00:17:55.019 --> 00:17:58.023
En we hadden ambitie om mee te doen. We waren niet nodig.

267
00:17:58.023 --> 00:18:02.024
Het regeerakkoord weerspiegelt de zoektocht naar het beste van twee werelden.

268
00:18:02.024 --> 00:18:07.010
In no-time wordt er een regeerakkoord in elkaar getimmerd van maar liefst 82 pagina's.

269
00:18:07.010 --> 00:18:10.006
Het op twee na langste uit de parlementaire geschiedenis.

270
00:18:10.006 --> 00:18:16.014
'Rutte-II kan aan de slag,' kopt het Algemeen Dagblad op 30 oktober 2012.

271
00:18:16.014 --> 00:18:20.008
Je kunt zeggen: hoe meer wantrouwen tussen partijen...

272
00:18:20.008 --> 00:18:24.003
hoe dikker het regeerakkoord. Dus je kunt wel zeggen...

273
00:18:24.003 --> 00:18:28.009
dat dit een graadmeter is voor het wantrouwen tussen de partijen.

274
00:18:28.009 --> 00:18:32.015
PvdA-formateur Wouter Bos brengt tijdens de onderhandelingen een spelletje mee:

275
00:18:32.015 --> 00:18:35.007
kwartetten met de onderwerpen.

276
00:18:35.007 --> 00:18:40.012
Ik bezuinig op de sociale zekerheid, jij krijgt de inkomensafhankelijke zorgpremie.

277
00:18:40.012 --> 00:18:44.006
Het resultaat van de uitruil lijkt veelbelovend.

278
00:18:44.006 --> 00:18:46.022
Wat vond je de beste plannen?

279
00:18:46.022 --> 00:18:50.009
De arbeidsmarktplannen, en de hypotheek.

280
00:18:50.009 --> 00:18:53.019
Het was moeilijk kiezen, het was een bord vol lekkere hapjes!

281
00:18:53.019 --> 00:18:56.010
Woningmarkt, arbeidsmarkt met name.

282
00:18:56.010 --> 00:18:59.012
De AOW langzaamaan, maar die zat erin.

283
00:18:59.012 --> 00:19:04.017
WW, ontslagrecht zat erin. Eindelijk discussie over de zorg.

284
00:19:04.017 --> 00:19:07.016
Opgelucht dat er een regeerakkoord lag...

285
00:19:07.016 --> 00:19:11.002
waarvan ik bij veel pagina's dacht: hehe, eindelijk!

286
00:19:15.014 --> 00:19:18.014
Teken aan de wand: De beediging van de ministersploeg..

287
00:19:18.014 --> 00:19:22.011
voor het eerst in de parlementaire geschiedenis met de camera's er bovenop...

288
00:19:22.011 --> 00:19:25.019
verloopt uitermate rommelig.

289
00:19:30.014 --> 00:19:35.010
Omdat de NOS zit te slapen besluit de RVD dat de beediging over moet.

290
00:19:35.010 --> 00:19:39.018
Het brengt het staatshoofd in verlegenheid.

291
00:19:46.003 --> 00:19:48.011
En dan kan het kabinet Rutte-II aan de slag.

292
00:19:48.011 --> 00:19:51.002
Maar van wittebroodsweken is geen sprake.

293
00:19:51.002 --> 00:19:54.018
De ploeg is nauwelijks van het bordes of de eerste storm breekt al los:

294
00:19:54.018 --> 00:19:58.009
trammelant omtrent de inkomensafhankelijke zorgpremie.

295
00:19:58.009 --> 00:20:01.015
Ik weet nog toen we dat regeerakkoord lazen...

296
00:20:01.015 --> 00:20:05.003
dat al direct Wouter Koolmees, ons financiele wonder, zei:

297
00:20:05.003 --> 00:20:09.020
Wat is dit voor geks? Dit gaat mensen heel veel geld kosten.

298
00:20:09.020 --> 00:20:11.019
Hier is absoluut geen draagvlak voor.

299
00:20:11.019 --> 00:20:14.009
Meteen grote koppen in De Telegraaf...

300
00:20:14.009 --> 00:20:17.015
waardoor nota bene de VVD het benauwd kreeg.

301
00:20:17.015 --> 00:20:21.023
En dat zet natuurlijk een gigantische druk op beide partijen.

302
00:20:21.023 --> 00:20:26.022
Want we zullen meer koppen gaan zien rond dat uitruilakkoord.

303
00:20:26.022 --> 00:20:30.015
'Nivelleren is een feest,' jubelt PvdA-voorzitter Hans Spekman...

304
00:20:30.015 --> 00:20:34.002
nog voordat het kabinet Èuberhaupt op de trappen van het paleis stond.

305
00:20:34.002 --> 00:20:40.023
De liberalen zijn er doodziek van, zeker als De Telegraaf kopt ''Marx' Rutte onder vuur'.

306
00:20:40.023 --> 00:20:43.008
De VVD staat dan al zo ongeveer in brand...

307
00:20:43.008 --> 00:20:46.013
vanwege de plannen voor een inkomensafhankelijke zorgpremie...

308
00:20:46.013 --> 00:20:49.019
iets waar de liberalen van oudsher niets van moeten hebben.

309
00:20:49.019 --> 00:20:51.019
Een zorgpremie... Een zorgpremie...

310
00:20:51.019 --> 00:20:56.000
Duizenden euro's per jaar meer betalen aan ziektekostenpremie. Hardwerkend Nederland...

311
00:20:56.000 --> 00:20:59.020
Het gedoe rondom de zorgpremie mondt al snel uit in een nationale oproer...

312
00:20:59.020 --> 00:21:02.011
zelfs het Jeugdjournaal bijt zich in het thema vast.

313
00:21:02.011 --> 00:21:07.011
Als die rijkere mensen meer moeten betalen is dat een boete voor hard werken.

314
00:21:07.011 --> 00:21:11.011
Dat zorgpremie-oproer was voor mij vooral een signaal...

315
00:21:11.011 --> 00:21:13.000
Hebben ze met die zes man aan tafel ook echt nagedacht?

316
00:21:13.000 --> 00:21:21.002
Hebben ze doordacht wat maatregelen gaan betekenen? Kennelijk niet.

317
00:21:21.002 --> 00:21:25.003
Ze zeiden te luchthartig: We gaan een beetje hervormen, dat wordt een feestje.

318
00:21:25.003 --> 00:21:27.023
En we gaan ook nog nivelleren, dat wordt ook een feestje.

319
00:21:27.023 --> 00:21:30.003
En het is gewoon geen feestje. Er is een recessie...

320
00:21:30.003 --> 00:21:33.010
en hervormen maakt de recessie in eerste instantie dieper.

321
00:21:33.010 --> 00:21:35.017
De beloning komt pas later.

322
00:21:35.017 --> 00:21:40.016
Ook al wordt de inkomensafhankelijke zorgpremie geschrapt, de geest is uit de fles:

323
00:21:40.016 --> 00:21:44.019
na 7 maanden regeren liggen de belangrijkste plannen van het kabinet Rutte-II onder vuur.

324
00:21:44.019 --> 00:21:49.010
Ik heb hier het regeerakkoord, en als je kijkt wat er allemaal...

325
00:21:49.010 --> 00:21:51.024
ik heb het maar een kleurtje gegeven...

326
00:21:51.024 --> 00:21:55.012
niet meer doorgaat, na een half jaar...

327
00:21:55.012 --> 00:22:00.007
dan is de paragraaf arbeidsmarkt nog wel het ergste.

328
00:22:00.007 --> 00:22:02.022
Alles wat rood is, is uitgesteld.

329
00:22:02.022 --> 00:22:05.022
We hebben de inkomensafhankelijke zorgpremie.

330
00:22:05.022 --> 00:22:10.015
Het ontslagrecht, sociaal akkoord waar veel over te doen is.

331
00:22:10.015 --> 00:22:15.001
Vakbonden die weer actiever worden, dat moeten ze ook wel.

332
00:22:15.001 --> 00:22:19.021
Het sociaal leenstelsel is op de lange baan geschoven.

333
00:22:19.021 --> 00:22:22.024
Dan zijn belangrijke ingrepen op belangrijke terreinen...

334
00:22:22.024 --> 00:22:25.024
waar het kabinet wilde scoren en hervormingen doorvoeren.

335
00:22:25.024 --> 00:22:29.001
Daar zit heel veel, op z'n minst, vertraging in.

336
00:22:29.001 --> 00:22:32.003
En dan aan de Nederlanders vragen: Snap je het allemaal nog?

337
00:22:32.003 --> 00:22:34.020
Het antwoord daarop is gebleken, dat is: nee.

338
00:22:34.020 --> 00:22:41.014
De crisis vraagt om daadkracht. Toch ziet de burger weinig concrete maatregelen.

339
00:22:41.014 --> 00:22:46.009
Hoogleraar Timmermans heeft namens Brandpunt een analyse gemaakt van de slagvaardigheid van dit kabinet.

340
00:22:46.009 --> 00:22:51.019
Hij komt tot de conclusie dat van de 10 grote hervormingsplannen een derde al is weggestreept.

341
00:22:51.019 --> 00:22:54.011
Heeft u eerder gezien dat er zoveel sneuvelde aan plannen?

342
00:22:54.011 --> 00:23:01.012
Nee. We zijn nog maar 7 maanden onderweg en dan is van de grote hervormingsvoorstellen...

343
00:23:01.012 --> 00:23:04.005
drie, misschien wel vier wegstrepen heel veel.

344
00:23:04.005 --> 00:23:08.012
Dat toont de ambitie van het kabinet, maar ook de kwetsbaarheid.

345
00:23:08.012 --> 00:23:15.006
7 maanden onderweg, een derde van de meest belangrijke plannen uitgesteld of zelfs gesneuveld.

346
00:23:15.006 --> 00:23:18.022
Omdat de fractievoorzitters Samsom en Zijlstra niet mee willen werken..

347
00:23:18.022 --> 00:23:24.021
besluiten we de daadkracht van het kabinet bij de leden zelf te peilen. De reacties zijn eensluidend.

348
00:23:24.021 --> 00:23:26.009
Ik zit nog precies op schema.

349
00:23:26.009 --> 00:23:28.024
Het gevoel is heel goed. Het is een kabinet dat echt lekker loopt.

350
00:23:28.024 --> 00:23:31.008
De samenwerking in het kabinet is uitstekend.

351
00:23:31.008 --> 00:23:34.003
Een hele hechte club. Het is een goed kabinet.

352
00:23:34.003 --> 00:23:36.008
Barst hier van de daadkracht.

353
00:23:36.008 --> 00:23:40.002
Zo positief als de bewindslieden zijn, zo chagrijnig is de oppositie.

354
00:23:40.002 --> 00:23:42.022
Om nog maar te zwijgen over de stemming in het land.

355
00:23:42.022 --> 00:23:46.013
Ja, het ligt ook een beetje aan ons. We zijn makkelijk boos...

356
00:23:46.013 --> 00:23:48.017
een lichtgeraakt volkje geworden.

357
00:23:48.017 --> 00:23:52.005
De vraag is of het chagrijn over het gebrek aan daadkracht terecht is.

358
00:23:52.005 --> 00:23:55.017
Dit kabinet opereert tijdens economische uitzonderlijk slechte tijden...

359
00:23:55.017 --> 00:23:58.023
en staat onder permanent toezicht van Brussel.

360
00:23:58.023 --> 00:24:02.018
Wat je dan nodig hebt is een overheid die zegt:

361
00:24:02.018 --> 00:24:05.003
We doen het toch. We gaan gewoon door.

362
00:24:05.003 --> 00:24:07.024
Eigenlijk wat Nederland eist dat de Griekse, Spaanse...

363
00:24:07.024 --> 00:24:10.003
Italiaanse, en Portugese overheid doet...

364
00:24:10.003 --> 00:24:12.013
al staan de pleinen vol demonstranten...

365
00:24:12.013 --> 00:24:15.008
en staken de vakbonden al weken, we gaan gewoon door.

366
00:24:15.008 --> 00:24:17.023
Want we denken dat dit goed beleid is.

367
00:24:17.023 --> 00:24:23.018
Je kunt je afvragen of het kabinet de afgelopen maanden Èuberhaupt wel heeft kunnen regeren.

368
00:24:23.018 --> 00:24:26.011
Het moet telkens op zoek naar nieuw draagvlak.

369
00:24:26.011 --> 00:24:28.023
Dan weer bij de vakbond, dan weer bij de werkgevers.

370
00:24:28.023 --> 00:24:32.009
Dan weer bij de oppositie, en vooral bij de Eerste Kamer.

371
00:24:32.009 --> 00:24:34.022
De fout is misschien gemaakt toen we dachten...

372
00:24:34.022 --> 00:24:37.014
een kabinet te kunnen hebben met een minderheid in de Eerste Kamer.

373
00:24:37.014 --> 00:24:40.019
Het kabinet is daar gek genoeg heel laat achter gekomen.

374
00:24:40.019 --> 00:24:44.007
Pas rond het woonakkoord begon Mark Rutte te praten...

375
00:24:44.007 --> 00:24:46.020
over de Eerste Kamer, en de meerderheid die daar moest komen.

376
00:24:46.020 --> 00:24:49.010
Het is ook de fout van de Eerste Kamer...

377
00:24:49.010 --> 00:24:52.016
dat ze denken daar keiharde politiek te moeten bedrijven.

378
00:24:52.016 --> 00:24:57.004
Veel belangrijke hervormingsplannen zijn in het afgelopen politieke seizoen in de ijskast beland...

379
00:24:57.004 --> 00:25:00.006
omdat het spaak liep met het vinden van steun.

380
00:25:00.006 --> 00:25:04.009
De inspanningen van Ruttes lobbycircus ten spijt.

381
00:25:04.009 --> 00:25:07.013
Je ziet die beelden, die een beetje gaan vervelen...

382
00:25:07.013 --> 00:25:10.022
van al die bewindslieden die langskomen bij de oppositie.

383
00:25:10.022 --> 00:25:13.003
We ontvangen ze, we zijn constructief.

384
00:25:13.003 --> 00:25:18.016
Maar de totaalregie, die ontbreekt.

385
00:25:18.016 --> 00:25:21.002
Een gebrek aan regie, een gebrek aan daadkracht...

386
00:25:21.002 --> 00:25:23.013
en een gebrek aan een gezamenlijke boodschap.

387
00:25:23.013 --> 00:25:28.004
Volgens de critici komt er juist daarom zo weinig terecht van al die ambitieuze plannen...

388
00:25:28.004 --> 00:25:31.013
waarmee dit kabinet de crisis te lijf wilde gaan.

389
00:25:31.013 --> 00:25:34.005
Dit kabinet heeft nauwelijks een gezamenlijke boodschap.

390
00:25:34.005 --> 00:25:37.023
Dat zullen de ministers natuurlijk niet zeggen als je 't ze vraagt...

391
00:25:37.023 --> 00:25:39.020
maar we zien dat gebeuren.

392
00:25:39.020 --> 00:25:44.021
Heel veel onderwerpen worden vanuit de EEN van beide partijen verdedigd.

393
00:25:44.021 --> 00:25:47.015
Het kan niet zo zijn dat als de ene minister iets zegt...

394
00:25:47.015 --> 00:25:50.007
de andere wegkijkt, van: 'Het is zijn idee'.

395
00:25:50.007 --> 00:25:52.016
En bij de volgende minister zegt de andere weer:

396
00:25:52.016 --> 00:25:54.023
Het is niet van mij, het is van hem, maar laat hem maar uitpraten.

397
00:25:54.023 --> 00:25:56.021
Je hoort er veel meer gezamenlijk voor te staan.

398
00:25:56.021 --> 00:25:59.002
Ik zou Rutte graag wat meer zien.

399
00:25:59.002 --> 00:26:03.007
Ik zou hem graag zichtbaar, nu bijvoorbeeld voor de zomer...

400
00:26:03.007 --> 00:26:06.013
initiatief willen zien nemen rond die 6 miljard.

401
00:26:06.013 --> 00:26:08.020
Wat doen we met die pensioenmiljarden?

402
00:26:08.020 --> 00:26:11.014
Wat doen we met het sociaal akkoord als het niet doorgaat?

403
00:26:11.014 --> 00:26:13.015
Hij moet daar de kaders neerzetten.

404
00:26:13.015 --> 00:26:18.008
Hij moet sociale partners erbij houden, oppositie verleiden.

405
00:26:18.008 --> 00:26:23.014
Maar kostbare weken, inmiddels dagen, verlopen.

406
00:26:23.014 --> 00:26:27.007
In het najaar weten we definitief waar we aan toe zijn...

407
00:26:27.007 --> 00:26:30.008
maar dat is een half jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen.

408
00:26:30.008 --> 00:26:35.000
Vroege campagne, dus. Probeer dan als politicus nog maar eens moedig te zijn.

409
00:26:54.004 --> 00:26:56.021
Het lijkt eerder een kwestie van dagen dan van weken:

410
00:26:56.021 --> 00:26:59.002
De naderende dood van Nelson Mandela.

411
00:26:59.002 --> 00:27:01.018
De wereld houdt de adem in.

412
00:27:01.018 --> 00:27:06.017
Als in dit land iemand verbonden is geweest met het leven en de politiek van Nelson Mandela...

413
00:27:06.017 --> 00:27:09.006
dan is het wel Conny Braam.

414
00:27:09.006 --> 00:27:11.010
Je ziet meteen dat hij bijzonder is.

415
00:27:11.010 --> 00:27:13.021
GEJUICH

416
00:27:13.021 --> 00:27:17.020
Als hij je aankijkt, heb je het gevoel dat de rest van de wereld even wegvalt.

417
00:27:17.020 --> 00:27:22.013
Toen de held van Zuid-Afrika nog zuchtte op Robbeneiland was zij vanuit Nederland...

418
00:27:22.013 --> 00:27:26.021
de spil in een ondergronds netwerk tegen de Zuid-Afrikaanse apartheid.

419
00:27:26.021 --> 00:27:30.007
De mensen in de dodencellen...

420
00:27:30.007 --> 00:27:37.005
Ze smokkelde illegaal ANC-toppers Zuid-Afrika in, vermomd als bankier of tuinman.

421
00:27:37.005 --> 00:27:40.003
Hoe riskant was dat? Ongelooflijk.

422
00:27:40.003 --> 00:27:41.018
Allemaal zwaar gezochte mensen.

423
00:27:41.018 --> 00:27:47.020
Ze liet gecodeerde boodschappen bezorgen bij de ANC-top, zelfs bij Mandela in zijn cel.

424
00:27:47.020 --> 00:27:51.002
Hier woont ze, in IJmuiden, in een huis vol herinneringen.

425
00:27:51.002 --> 00:27:53.021
Conny Braam over een onsterfelijke vriend.

426
00:27:53.021 --> 00:27:58.016
Zijn lichaam zal begraven worden, maar zijn geest, zijn gedachten...

427
00:27:58.016 --> 00:28:02.010
waar hij voor staat, dat blijft bij ons.

428
00:28:02.010 --> 00:28:06.010
Het is de kroniek van de aangekondigde dood.

429
00:28:06.010 --> 00:28:10.011
Al wekenlang leeft ze op de draaggolven van het nieuws uit Zuid Afrika.

430
00:28:16.002 --> 00:28:20.009
Nieuws rond de broze Mandela, misschien wel 's werelds laatste heilige...

431
00:28:20.009 --> 00:28:23.018
historische figuur met wie Conny Braam zoveel heeft gedeeld.

432
00:28:23.018 --> 00:28:27.010
Als hij overlijdt, zal het voelen als het verlies van mijn vader.

433
00:28:28.015 --> 00:28:32.005
Kyr, Bart! Het begint!

434
00:28:32.005 --> 00:28:36.008
De televisie als venster op haar geliefde Zuid Afrika.

435
00:28:36.008 --> 00:28:40.013
Zoals ze nu weer leeft met het nieuws, zo was het altijd.

436
00:28:40.013 --> 00:28:44.001
Onvergetelijk die doorbraak, 2 februari 1990.

437
00:28:52.016 --> 00:28:55.015
ZE LACHT GEEMOTIONEERD

438
00:28:55.015 --> 00:28:59.009
Haast plompverloren lanceert De Klerk het wereldnieuws.

439
00:28:59.009 --> 00:29:02.010
Na bijna 30 jaar gevangenschap komt  Mandela vrij.

440
00:29:02.010 --> 00:29:04.017
Na bijna 30 jaar gevangenschap komt  Mandela vrij.

441
00:29:04.017 --> 00:29:06.023
U bent daar een opgewonden kind. Ja.

442
00:29:06.023 --> 00:29:08.016
Een opgewonden actievoerster.

443
00:29:08.016 --> 00:29:14.006
Iemand die jaren en jaren en jaren met veel afzien strijd had geleverd.

444
00:29:14.006 --> 00:29:18.016
En hier gebeurt iets wat van ontzagwekkend belang was.

445
00:29:18.016 --> 00:29:23.019
Het was duidelijk dat dit een onomkeerbare situatie was.

446
00:29:23.019 --> 00:29:31.002
Dit is de award die ik heb gekregen.

447
00:29:31.002 --> 00:29:35.015
Het huis van de voormalige anti-apartheidsactiviste ademt Zuid-Afrika.

448
00:29:35.015 --> 00:29:39.010
Herinneringen vereeuwigd in foto's, beelden, knipsels.

449
00:29:39.010 --> 00:29:43.020
Dit zijn de eerste postzegels in het vrije Zuid-Afrika.

450
00:29:43.020 --> 00:29:50.014
Het zijn relikwieÈen bijna, gedenktekens van een strijdbaar leven.

451
00:29:50.014 --> 00:29:53.014
Het is vlak na opstanden in Soweto. Oke.

452
00:29:53.014 --> 00:29:56.016
En dit waren de jongelui die waren gevlucht...

453
00:29:56.016 --> 00:30:01.020
en die allemaal betrokken wilden raken bij de strijd van het ANC.

454
00:30:01.020 --> 00:30:05.000
Bijna niet te zien, maar dat ben ik. Dat ben jij?

455
00:30:05.000 --> 00:30:07.011
Ja, nog donker, voordat ik grijs werd.

456
00:30:07.011 --> 00:30:12.011
Een jaar of... Ik denk een jaar of 29.

457
00:30:12.011 --> 00:30:14.013
Strijdbaar was ze altijd al.

458
00:30:14.013 --> 00:30:17.004
Ze is nog maar een meisje als haar vader wordt ontslagen.

459
00:30:17.004 --> 00:30:19.015
Conny voelt thuis het onrecht, de wanhoop.

460
00:30:19.015 --> 00:30:21.012
de kiem van kinderlijk activisme.

461
00:30:21.012 --> 00:30:26.022
Ik heb toen een brief geschreven naar de directeur, de heer Van Engelen.

462
00:30:26.022 --> 00:30:32.003
Het was geen echte dreigbrief, maar wel dat er consequenties aan verbonden zouden zijn.

463
00:30:32.003 --> 00:30:35.009
Voor deze directeur? Ja. Als hij mijn vader niet weer in dienst nam.

464
00:30:35.009 --> 00:30:37.018
Opstandig kind. Ja, ik was 11 of zo.

465
00:30:37.018 --> 00:30:39.002
Doorlopen, jongens!

466
00:30:39.002 --> 00:30:44.004
Amper twintig is ze, als ze koers zet naar het tumultueuze Amsterdam van de jaren 60.

467
00:30:44.004 --> 00:30:45.011
Opwinding.

468
00:30:45.011 --> 00:30:47.010
Er komen andere tijden.

469
00:30:47.010 --> 00:30:49.015
Het was een geweldige tijd.

470
00:30:49.015 --> 00:30:54.004
Wat vibreerde daar dan? Alles leek mogelijk.

471
00:30:54.004 --> 00:30:58.013
Het was de tijd van revolutie en oproer en verandering.

472
00:30:58.013 --> 00:31:01.007
De maakbare wereld,

473
00:31:01.007 --> 00:31:05.007
Het is in die periode dat ook Braam in de ban raakt van het lot van Zuid-Afrika.

474
00:31:05.007 --> 00:31:08.023
Solidariteit als sleutelwoord van een hele generatie.

475
00:31:08.023 --> 00:31:12.007
En dan ziet ze een film die bepalend zal zijn voor haar leven.

476
00:31:12.007 --> 00:31:18.015
Over hoe zwarte Zuid-Afrikanen, als slaven moeten bedelen bij een blanke voorman om een dagje werk.

477
00:31:18.015 --> 00:31:21.017
Dan zie je al die zwarte mensen met hun pasboek.

478
00:31:21.017 --> 00:31:24.020
Ze moesten allemaal een legitimatie hebben in die tijd.

479
00:31:24.020 --> 00:31:28.009
En die steken ze allemaal naar die man toe.

480
00:31:28.009 --> 00:31:31.012
Dat smeken om arbeid door deze mensen.

481
00:31:31.012 --> 00:31:35.023
En die man die af en toe eens een boekje hier pikte, een boekje daar pikte.

482
00:31:35.023 --> 00:31:40.011
Dat versmolt natuurlijk met het beeld van mijn vader.

483
00:31:40.011 --> 00:31:46.000
Dat is je vader? Dit is mijn vader, ja.

484
00:31:46.000 --> 00:31:48.011
Mijn lieve, aardige, zeer gevoelige vader.

485
00:31:48.011 --> 00:31:50.005
Hij heeft me erg gesteund.

486
00:31:50.005 --> 00:31:54.007
*Free, free, free, Nelson Mandela*

487
00:31:54.007 --> 00:32:00.006
Eind jaren 80 groeit Nelson Mandela, gevangene nummer 1, uit tot een icoon.

488
00:32:00.006 --> 00:32:03.020
De anti-apartheidsbeweging wint wereldwijd steeds meer terrein.

489
00:32:12.018 --> 00:32:16.019
Popartiesten bezingen het lot van de zwarte bevolking.

490
00:32:16.019 --> 00:32:20.020
De oude strijdmakkers van Mandela die zijn verbannen naar Londen, voelen dat de tijd rijp is.

491
00:32:20.020 --> 00:32:26.013
Ze benaderen Conny braam om deel te nemen aan Operatie Vula, letterlijk: Open de weg.

492
00:32:26.013 --> 00:32:29.018
Operatie Vula. Ja, ja.

493
00:32:29.018 --> 00:32:32.001
Nederlanders in het ondergrondse verzet.

494
00:32:32.001 --> 00:32:34.003
Hoeveel Nederlanders waren daar bij betrokken?

495
00:32:34.003 --> 00:32:36.007
Tussen de 70 en 80.

496
00:32:36.007 --> 00:32:40.000
Het idee is om strijders van het eerste uur Zuid-Afrika in te smokkelen...

497
00:32:40.000 --> 00:32:42.015
om het verzet te gaan organiseren.

498
00:32:42.015 --> 00:32:45.013
Om mensen ondergronds binnen te brengen, was een probleem.

499
00:32:45.013 --> 00:32:48.011
De politie kende deze mensen goed van gezicht.

500
00:32:48.011 --> 00:32:50.023
Dus mensen moesten vermomd worden.

501
00:32:50.023 --> 00:32:53.013
Braam schakelt professionals in.

502
00:32:53.013 --> 00:32:56.005
Een acteur die mensen anders leert te bewegen.

503
00:32:56.005 --> 00:33:00.009
Een grimeur die meesterlijke metamorfoses maakt.

504
00:33:00.009 --> 00:33:04.021
Zo wordt bijvoorbeeld deze Christopher, een welbespraakt intelligent verzetsstrijder...

505
00:33:04.021 --> 00:33:09.017
omgevormd tot zakenman of een lompe blanke boerenjongen.

506
00:33:09.017 --> 00:33:13.012
Hij moest zo'n Rodesische, dat noemden wij een Rodi...

507
00:33:13.012 --> 00:33:18.000
een redneck, zo'n grove kerel met bier en boeren.

508
00:33:18.000 --> 00:33:20.020
Benen wijd, over rugby praten.

509
00:33:20.020 --> 00:33:24.012
Dat was een ongelooflijke klus om hem dat te leren.

510
00:33:24.012 --> 00:33:29.003
Hij zag er dan wel zo uit, maar ging heel keurig met z'n benen over elkaar zitten.

511
00:33:29.003 --> 00:33:30.011
Een lange training.

512
00:33:30.011 --> 00:33:33.013
Politieke mensensmokkel in een meedogenloos decor.

513
00:33:33.013 --> 00:33:35.021
Was het ook riskant? Het was zeer riskant.

514
00:33:35.021 --> 00:33:37.019
Het waren allemaal zwaar gezochte mensen.

515
00:33:37.019 --> 00:33:41.001
Dat betekende niet alleen dat ze opgepakt werden...

516
00:33:41.001 --> 00:33:46.002
en mogelijk 20 jaar naar een afgrijselijke gevangenis werden gestuurd.

517
00:33:46.002 --> 00:33:49.007
Mensen werden gemarteld. Ze konden het met de dood bekopen.

518
00:33:49.007 --> 00:33:51.007
Ze gaat nog veel verder.

519
00:33:51.007 --> 00:33:56.015
Zet vanuit huis een geheim communicatiesysteem op tussen de verbannen ANC-top in Londen...

520
00:33:56.015 --> 00:33:59.023
en de ondergrondse verzetsstrijders in Zuid-Afrika.

521
00:33:59.023 --> 00:34:02.020
Uiteindelijk lukt het haar zelfs om berichten door te sturen...

522
00:34:02.020 --> 00:34:07.007
aan 's werelds beroemdste gevangene, daar op Robbeneiland.

523
00:34:07.007 --> 00:34:09.022
Ik kreeg een laptop die zo groot was.

524
00:34:09.022 --> 00:34:13.014
Ongeveer een meter breed, met een klein schermpje in het midden.

525
00:34:13.014 --> 00:34:17.017
Daar heb ik op geleerd hoe ik berichten kon ontvangen...

526
00:34:17.017 --> 00:34:22.000
kon decoderen, opnieuw coderen en doorzenden.

527
00:34:22.000 --> 00:34:26.021
Berichten van en naar Nelson Mandela. Ja.

528
00:34:26.021 --> 00:34:31.001
Maar ik heb uiteraard de padvinderseed moeten zweren om die berichten niet te lezen.

529
00:34:31.001 --> 00:34:34.000
Ook nooit gedaan? ZE ZUCHT

530
00:34:34.000 --> 00:34:38.010
Nou, het eerste bericht vond ik toch wel heel moeilijk.

531
00:34:38.010 --> 00:34:41.000
Dus ik heb een beetje tussen mijn wimpers door gekeken.

532
00:34:41.000 --> 00:34:42.014
Dus ik heb alleen de openingszin...

533
00:34:42.014 --> 00:34:46.010
Ja hallo, ik ben ook maar een mens. Dat was historisch.

534
00:34:46.010 --> 00:34:50.015
Later, veel later zal ze voor die spanningen een hoge prijs betalen.

535
00:34:50.015 --> 00:34:55.010
Toen het allemaal voorbij was en de verkiezingen waren geweest, stortte ik zomaar in.

536
00:34:55.010 --> 00:34:58.004
Ik werd heel paranoide, heel angstig.

537
00:34:58.004 --> 00:35:00.012
Ik kwam mijn huis niet meer uit.

538
00:35:00.012 --> 00:35:04.017
En op het laatst ook niet meer mijn pyjama.

539
00:35:04.017 --> 00:35:09.018
De gordijnen gingen dicht en janken. Ontzettend veel huilen.

540
00:35:09.018 --> 00:35:14.001
11 februari 1990. De hele wereld gekluisterd aan de buis.

541
00:35:14.001 --> 00:35:16.024
Hier, midden in Soweto, de aanhangers van Mandela.

542
00:35:22.016 --> 00:35:24.002
Komt ie nou echt vrij?

543
00:35:24.002 --> 00:35:27.023
En hoe zou ie er uit zien na 27 jaar gevangenschap?

544
00:35:27.023 --> 00:35:29.018
Dat lange wachten.

545
00:35:29.018 --> 00:35:32.004
Ik durfde niet mijn ogen van het scherm te nemen.

546
00:35:32.004 --> 00:35:34.007
Angstig dat ik het zou missen.

547
00:35:49.021 --> 00:35:53.017
GEJUICH

548
00:36:14.000 --> 00:36:15.019
ZANG

549
00:36:15.019 --> 00:36:17.018
Je ziet meteen dat hij bijzonder is.

550
00:36:17.018 --> 00:36:20.015
Het is niet iemand bij wie je nog even gaat afwachten.

551
00:36:20.015 --> 00:36:22.012
Het is een heel bijzondere man.

552
00:36:22.012 --> 00:36:25.023
GEJUICH

553
00:36:25.023 --> 00:36:29.011
En ook dat hele rustige lopen, die kalmte.

554
00:36:29.011 --> 00:36:33.002
En natuurlijk een mooie man ook nog. Het zat ons mee. Ja.

555
00:36:44.013 --> 00:36:48.014
KRO Brandpunt is als enige Nederlandse TV ploeg in Soweto.

556
00:36:48.014 --> 00:36:50.019
Hier, bij de aanhang thuis.

557
00:36:50.019 --> 00:36:53.020
Hier bij de volstromende straten.

558
00:36:53.020 --> 00:37:01.010
En ook hier, in dit stadion in Soweto, waar de bevolking wacht op de komst van de verlosser.

559
00:37:05.018 --> 00:37:08.005
Een stadion dat volstroomt, want Mandela komt.

560
00:37:08.005 --> 00:37:11.019
Die gelukzaligheid. Ja, wat dacht je.

561
00:37:11.019 --> 00:37:13.024
Daar stonden mensen, generaties.

562
00:37:15.013 --> 00:37:19.002
Niemand in leven van deze zwarte mensen die vrijheid had gekend.

563
00:37:19.002 --> 00:37:23.019
GEJUICH EN ZANG

564
00:37:23.019 --> 00:37:29.004
Bij al deze mensen was apartheid beslissend geweest voor hun kansen in het leven.

565
00:37:29.004 --> 00:37:33.017
Voor hun kansen op geluk, op enige welvaart.

566
00:37:33.017 --> 00:37:36.011
Ze leefden onder dat afschuwelijke systeem.

567
00:37:36.011 --> 00:37:41.015
En hier komt een man de gevangenis uitlopen die daar een eind aan gaat maken.

568
00:37:41.015 --> 00:37:44.014
Een paar weken later zal Braam naar Afrika gaan.

569
00:37:44.014 --> 00:37:48.011
In een conferentieoord komen honderden ANC- strijders uit de hele wereld bij elkaar.

570
00:37:48.011 --> 00:37:49.014
Het gonst.

571
00:37:49.014 --> 00:37:52.022
Een Nederlandse vrouw verenigd met haar verre vrienden.

572
00:37:52.022 --> 00:37:55.015
Dat stond onder stoom, dat beukte.

573
00:37:55.015 --> 00:38:00.023
Het zingen, het yellen, het roepen om hem.

574
00:38:00.023 --> 00:38:04.004
Dat hele gebouw vibreerde.

575
00:38:04.004 --> 00:38:08.000
En toen kwam ie.

576
00:38:08.000 --> 00:38:11.014
Poe, dat was echt... Nou, jeetje.

577
00:38:11.014 --> 00:38:14.007
Dat vond ik zo ongelooflijk aangrijpend.

578
00:38:14.007 --> 00:38:16.000
Mandela, icoon.

579
00:38:16.000 --> 00:38:19.021
De zaal is muisstil als ineens die man van vlees en bloed spreekt.

580
00:38:19.021 --> 00:38:21.003
En hoe.

581
00:38:21.003 --> 00:38:25.004
Als jullie willen dat ik eerst de kantoren hier ga schoonmaken.

582
00:38:25.004 --> 00:38:30.004
Dat ik eerst de administratie ga doen opdat ik weer in de organisatie groei...

583
00:38:30.004 --> 00:38:32.000
dan zal ik dat doen.

584
00:38:32.000 --> 00:38:34.005
Nou, een groots man.

585
00:38:34.005 --> 00:38:38.022
Het was niet gewoon de bekende soort politicus aan het woord.

586
00:38:38.022 --> 00:38:42.002
Dit was diep en diep gemeend.

587
00:38:42.002 --> 00:38:45.023
Bijna 25 jaar later.

588
00:38:53.015 --> 00:38:55.002
Mandela ligt op sterven.

589
00:38:55.002 --> 00:38:56.020
De Apartheid is geschiedenis.

590
00:38:56.020 --> 00:39:00.019
Maar zijn grote ideaal ook de zwarten te laten delen in rijkdommen van het land...

591
00:39:00.019 --> 00:39:04.005
die hoop lijkt grotendeels vervlogen.

592
00:39:04.005 --> 00:39:08.009
De armen zijn nog steeds heel erg arm. Dat is ook zo.

593
00:39:08.009 --> 00:39:12.011
26 procent van de zwarte bevolking is zonder werk. Ja.

594
00:39:12.011 --> 00:39:16.021
Er zijn veel zwarte ouders die het schoolgeld niet kunnen betalen. Ja.

595
00:39:16.021 --> 00:39:19.012
Maar het is geen socialistische samenleving.

596
00:39:19.012 --> 00:39:22.001
Er is neo-liberale politiek.

597
00:39:22.001 --> 00:39:25.002
Er is een behoorlijke corruptie. Ja, maar goed...

598
00:39:25.002 --> 00:39:27.013
Het is tamelijk gewelddadig. 60 moorden per dag.

599
00:39:27.013 --> 00:39:31.006
Ja, wat wil je met zo'n gigantisch arme bevolking, zeg.

600
00:39:31.006 --> 00:39:39.000
Je moet Zuid-Afrika ook wel zien als een jong mens met een onbeschrijflijk gewelddadige jeugd.

601
00:39:39.000 --> 00:39:40.021
Dat begrijp ik.

602
00:39:40.021 --> 00:39:46.013
Maar dat is toch, ik wil er niet flauw over doen, een tamelijk treurige balans.

603
00:39:46.013 --> 00:39:48.022
Ja, dat vind ik eigenlijk ook wel.

604
00:39:48.022 --> 00:39:51.008
Ja, dat vind ik eigenlijk ook wel.

605
00:39:51.008 --> 00:39:53.012
Maar ze weigert er cynisch over te zijn.

606
00:39:53.012 --> 00:39:56.010
Ziet her en der lichtpuntjes, gelooft zelfs in een nieuwe revolutie.

607
00:39:56.010 --> 00:39:59.004
Toekomstige generaties die ooit de idealen zullen verwezenlijken...

608
00:39:59.004 --> 00:40:03.014
van de man die ook na zijn overlijden nog lang dat krachtige symbool zal blijven.

609
00:40:03.014 --> 00:40:05.014
Hij sterft ook niet.

610
00:40:05.014 --> 00:40:11.023
Zijn lichaam zal begraven worden, maar zijn geest en zijn gedachten en waar hij voor staat...

611
00:40:11.023 --> 00:40:15.008
dat blijft bij ons. Dat weet ik wel zeker.

612
00:40:15.008 --> 00:40:17.015
En lang, lang.

613
00:40:17.015 --> 00:40:20.002
Die glimlach.

614
00:40:21.002 --> 00:40:26.022
De onvergetelijke Brandpuntreportage over de blijdschap in destijds Soweto, vindt u op onze website.

615
00:40:26.022 --> 00:40:29.009
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

