WEBVTT

1
00:00:04.001 --> 00:00:05.014
888

2
00:00:07.018 --> 00:00:09.021
TUNE

3
00:00:17.022 --> 00:00:20.011
Vanavond in KRO Brandpunt:

4
00:00:20.011 --> 00:00:22.010
Ze bevechten elkaar met grof geweld.

5
00:00:22.010 --> 00:00:25.021
Liquidaties in Nederland en Belgie. Marokkaanse drugsbendes.

6
00:00:25.021 --> 00:00:29.010
Zijn de straatschoffies van toen de nieuwe zware jongens geworden?

7
00:00:30.000 --> 00:00:34.013
Zo'n gigantische schietpartij ken je alleen uit Hollywoodfilms.

8
00:00:34.013 --> 00:00:36.022
En in Brandpunt: Er is geen ontsnappen aan.

9
00:00:36.022 --> 00:00:41.009
De zorg wordt zo onbetaalbaar dat we zelf weer voor onze ouders moeten gaan zorgen.

10
00:00:41.009 --> 00:00:43.021
Gemeenten willen daar families zelfs toe dwingen.

11
00:00:43.021 --> 00:00:49.018
Deze zorginstelling is de eerste in Nederland die familie verplicht mee te helpen in de zorg.

12
00:00:49.018 --> 00:00:53.008
En: Slapende reuzen die lijken te ontwaken.

13
00:00:53.008 --> 00:00:58.006
2000 jaar na de ondergang van Pompei rommelt het weer rond Napels.

14
00:00:58.006 --> 00:01:03.002
De Vesuvius, de gevaarlijkste vulkaan van de wereld, houdt zich al erg lang angstvallig koest.

15
00:01:03.002 --> 00:01:05.005
En dat is, gek genoeg, geen goed nieuws.

16
00:01:05.005 --> 00:01:09.015
En in de baai van Napels ligt dan ook nog een supervulkaan.

17
00:01:09.015 --> 00:01:13.024
Mocht die ooit uitbarsten, dan zijn de gevolgen niet te overzien.

18
00:01:13.024 --> 00:01:17.016
Reportage over de geologische omsingeling van een Italiaanse miljoenenstad.

19
00:01:17.016 --> 00:01:19.005
TUNE

20
00:01:27.005 --> 00:01:28.024
SCHOT

21
00:01:29.021 --> 00:01:31.016
Amsterdam, begin dit jaar.

22
00:01:31.016 --> 00:01:36.002
Een arrestatieteam van de politie probeert hier een vluchtende verdachte te arresteren.

23
00:01:36.002 --> 00:01:39.002
De man springt in het ijzige water en bereikt de overkant.

24
00:01:39.002 --> 00:01:41.009
Maar dan gebeurt er dit.

25
00:01:41.009 --> 00:01:44.006
SCHOTEN

26
00:01:44.006 --> 00:01:48.005
Vergeet de oude Hollandse garde, vergeet Sam, John of Cor.

27
00:01:48.005 --> 00:01:50.005
Dat voorspelde een politiechef een paar jaar geleden.

28
00:01:50.005 --> 00:01:55.024
In de top van het criminele circuit zullen de namen oprukken van Mohammed, Redouan of Samir.

29
00:01:55.024 --> 00:01:58.018
'Wild-West-tafereel', zo noemt burgemeester Van der Laan...

30
00:01:58.018 --> 00:02:00.018
de schietpartij in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.

31
00:02:00.018 --> 00:02:05.003
Vanuit een Audi schoten de daders met automatische wapens op hun slachtoffers.

32
00:02:05.003 --> 00:02:09.007
Killer-liquidaties in Amsterdam en Antwerpen, met ongekend vertoon van geweld.

33
00:02:09.007 --> 00:02:13.020
Opvallend genoeg zijn zowel daders als slachtoffers Marokkanen.

34
00:02:13.020 --> 00:02:19.006
Ik stel wel vast dat er inderdaad oorlogen worden uitgevochten.

35
00:02:19.006 --> 00:02:23.022
Dat men vecht om het monopolie in de cocaine-zwendel.

36
00:02:23.022 --> 00:02:27.022
Zijn de Marokkaanse loopjongens van toen uitgegroeid tot de maffiabazen van nu?

37
00:02:27.022 --> 00:02:32.010
KRO Brandpunt over de strijd tegen de nieuwe zware jongens.

38
00:02:32.023 --> 00:02:36.007
Amsterdam, 29 december 2012.

39
00:02:36.007 --> 00:02:39.001
Een zwarte Range Rover rijdt de Staatsliedenbuurt in.

40
00:02:39.001 --> 00:02:42.008
Daar stappen de inzittenden stappen uit voor een ontmoeting met anderen op straat.

41
00:02:42.008 --> 00:02:46.015
Ineens wordt er geschoten met volautomatische wapens.

42
00:02:46.015 --> 00:02:50.009
Als je in een woonwijk de wapens laat ratelen, zoals gebeurd is...

43
00:02:50.009 --> 00:02:54.016
dan ontkom je er niet aan dat her en der kogels inslaan.

44
00:02:54.016 --> 00:02:59.010
In auto's en een woonboot zijn kogels ingeslagen.

45
00:02:59.010 --> 00:03:03.022
Het was echt gatenkaas.

46
00:03:03.022 --> 00:03:06.003
Twee mannen weten aan de kogels te ontsnappen.

47
00:03:06.003 --> 00:03:08.021
Maar twee anderen worden getroffen.

48
00:03:08.021 --> 00:03:11.016
Youssef Lkhorf is zwaargewond en overlijdt later in het ziekenhuis.

49
00:03:11.016 --> 00:03:15.020
Zijn neefje Said el Yazidi wordt van dichtbij door zijn hoofd geschoten.

50
00:03:15.020 --> 00:03:22.001
Er is bruut geschoten, en toen de schutters er vandoor gingen in twee vluchtauto's...

51
00:03:22.001 --> 00:03:25.004
hebben ze ook de politie onder vuur genomen.

52
00:03:25.004 --> 00:03:29.010
Zo'n gigantische schietpartij ken je eigenlijk alleen uit Hollywoodfilms.

53
00:03:29.010 --> 00:03:33.021
Het verhaal dat steeds terugkomt, is dat het gaat om een partij drugs

54
00:03:33.021 --> 00:03:38.017
die geript, vermist zou zijn geraakt in Antwerpen.

55
00:03:38.017 --> 00:03:42.015
En dat zou gaan om 200 kilo coke.

56
00:03:43.019 --> 00:03:48.010
Ruim tien jaar geleden was er een roemruchte liquidatiereeks met vooral blanke mannen.

57
00:03:48.010 --> 00:03:54.006
Mannen als Cor van Hout, Sam Klepper, Willem Endstra en John Mieremet.

58
00:03:54.006 --> 00:03:58.005
Maar nu is er een nieuwe serie moorden met vooral Marokkanen.

59
00:03:58.005 --> 00:04:02.007
De twee slachtoffers uit de Staatsliedenbuurt staan niet op zichzelf.

60
00:04:02.007 --> 00:04:07.009
April 2012, Redouan Boutaka, geliquideerd in een volle loungebar.

61
00:04:07.009 --> 00:04:12.015
Oktober 2012, de Amsterdammer Najib Bouhbouh...

62
00:04:12.015 --> 00:04:16.016
doodgeschoten op de stoep van een hotel in Antwerpen.

63
00:04:16.016 --> 00:04:18.024
En twee maanden geleden is het weer raak:

64
00:04:18.024 --> 00:04:24.001
Rida Bennajem, van dichtbij door zijn hoofd geschoten in Amsterdam-West.

65
00:04:24.001 --> 00:04:27.023
Wat is er aan de hand?

66
00:04:27.023 --> 00:04:30.002
We vragen de politie en het OM om commentaar, maar die willen niet reageren.

67
00:04:30.002 --> 00:04:34.021
Het onderzoek naar de liquidaties is nog in volle gang.

68
00:04:34.021 --> 00:04:39.000
De recente liquidaties zouden in verband staan met grootschalige drugshandel.

69
00:04:39.000 --> 00:04:42.002
Marokkaanse bendes die elkaar bestrijden.

70
00:04:42.002 --> 00:04:44.013
We reizen af naar Antwerpen, waar de strijd is begonnen...

71
00:04:44.013 --> 00:04:48.024
en spreken met Paul van Tigchelt, officier van justitie in Antwerpen.

72
00:04:48.024 --> 00:04:53.023
In Nederland was een schietpartij in de Staatsliedenbuurt in Amsterdam waarbij Marokkanen betrokken waren.

73
00:04:53.023 --> 00:04:57.010
Die heeft ook een link met Belgie, welke?

74
00:04:57.010 --> 00:05:00.000
Over lopende onderzoeken kan ik niet te veel uitweiden.

75
00:05:00.000 --> 00:05:06.016
Ik stel wel vast dat er inderdaad oorlogen worden uitgevochten.

76
00:05:06.016 --> 00:05:10.019
Dat men vecht om het monopolie in de cocainezwendel...

77
00:05:10.019 --> 00:05:14.007
en daarbij wordt het geweld niet geschuwd.

78
00:05:14.007 --> 00:05:17.004
Het draait allemaal om de haven van Antwerpen.

79
00:05:17.004 --> 00:05:20.005
Dat is volgens van Tigchelt in toenemende mate een belangrijke aan- en doorvoerplek...

80
00:05:20.005 --> 00:05:27.007
voor grote partijen cocaine, verstopt in bananendozen en blikken ananas uit Zuid-Amerika.

81
00:05:27.007 --> 00:05:32.013
De Antwerpse haven is historisch gezien de fruithaven.

82
00:05:32.013 --> 00:05:36.022
Fruitcontainers uit Latijns-Amerika komen naar Antwerpen.

83
00:05:36.022 --> 00:05:41.000
En de cocaine komt van de plaatsen vanwaar het fruit komt.

84
00:05:41.000 --> 00:05:45.002
Anderzijds is de Antwerpse haven een open haven...

85
00:05:45.002 --> 00:05:49.015
dus ook moeilijker te beveiligen.

86
00:05:49.015 --> 00:05:52.023
Dat maakt het allemaal wat aantrekkelijker voor criminelen.

87
00:05:52.023 --> 00:05:56.012
De Belgische autoriteiten vinden de laatste jaren steeds meer cocaine in de haven.

88
00:05:56.012 --> 00:05:58.023
Vorig jaar nog een vangst van 8000 kilo.

89
00:05:58.023 --> 00:06:02.006
En wat steeds meer opvalt, is de bestemming van de drugs.

90
00:06:02.006 --> 00:06:07.001
Bij de grote inbeslagnames van de afgelopen maanden...

91
00:06:07.001 --> 00:06:11.000
waren die partijen meestal bestemd voor Nederlanders.

92
00:06:11.000 --> 00:06:15.003
De zware jongens zitten in Amsterdam?

93
00:06:15.003 --> 00:06:19.019
Op een of andere manier is het zo dat die in Amsterdam of Nederland zitten.

94
00:06:19.019 --> 00:06:27.024
De haven van Antwerpen is echt de slagader van de Nederlandse drugsimport geworden.

95
00:06:27.024 --> 00:06:30.002
Daar komt het vandaan?

96
00:06:30.002 --> 00:06:34.016
Tegenwoordig wel. Rotterdam en Schiphol zitten praktisch op slot.

97
00:06:34.016 --> 00:06:38.013
Criminelen vinden het heus niet erg om een haventje verderop te rijden.

98
00:06:38.013 --> 00:06:41.014
En Antwerpen is makkelijk?

99
00:06:41.014 --> 00:06:44.014
Ja, Antwerpen is zo lek als een vergiet.

100
00:06:44.014 --> 00:06:48.002
Criminoloog Jan Dirk de Jong onderzoekt al jaren de Marokkaanse straatcultuur.

101
00:06:48.002 --> 00:06:52.005
Of een nieuwe generatie Marokkanen is doorgedrongen tot de criminele top...

102
00:06:52.005 --> 00:06:54.012
is volgens hem nog niet bewezen.

103
00:06:54.012 --> 00:06:58.017
We zien wel jongens met een Marokkaanse achternaam...

104
00:06:58.017 --> 00:07:03.022
al dan niet opgegroeid in Nederland, in achterstandswijken in Amsterdam, Rotterdam of Den Haag...

105
00:07:03.022 --> 00:07:12.004
die nu op een ander niveau delicten plegen dan de geijkte woninginbraak of straatroof...

106
00:07:12.004 --> 00:07:14.009
wat kleinere, maar ook heftige dingen.

107
00:07:14.009 --> 00:07:19.012
Maar volgens De Jong is die doorgroei niet zozeer een exclusief Marokkanen-probleem.

108
00:07:19.012 --> 00:07:24.005
Het is vooral een probleem van een onderklasse, geclusterd in een achterstandswijk.

109
00:07:24.005 --> 00:07:28.004
We willen natuurlijk het liefst helemaal geen georganiseerde criminaliteit.

110
00:07:28.004 --> 00:07:33.021
Aan de andere kant is het heel logisch dat tussen de jongens die in zo'n wijk opgroeien...

111
00:07:33.021 --> 00:07:38.019
de jongens zitten die later in zo'n netwerk terechtkomen...

112
00:07:38.019 --> 00:07:43.001
waar meer professionele drugs- en geweldscriminaliteit plaatsvindt.

113
00:07:43.001 --> 00:07:47.007
Jongens als Cor van Hout, Willem Holleeder en Sam Klepper.

114
00:07:47.007 --> 00:07:50.001
Opgegroeid in verpauperde volkswijken, onder armoedige omstandigheden.

115
00:07:50.001 --> 00:07:53.024
In een cultuur van met geweld zelf je zaakjes regelen.

116
00:07:53.024 --> 00:07:58.000
Een ideale kweekvijver voor topcriminelen.

117
00:07:58.000 --> 00:08:03.003
We zagen enkele minuten later drie mensen uit het gebouw komen...

118
00:08:03.003 --> 00:08:05.024
waarvan EEN met een stengun liep, en EEN met een revover...

119
00:08:05.024 --> 00:08:08.014
en EEN met een grote zak met geld.

120
00:08:08.014 --> 00:08:10.016
Tegenwoordig is de onderklasse vaak van allochtone komaf...

121
00:08:10.016 --> 00:08:14.000
en wonen ze in wijken als Amsterdam-West.

122
00:08:14.000 --> 00:08:17.013
Voor veel van die jongens is het de enige manier...

123
00:08:17.013 --> 00:08:21.016
waarop ook zij ooit in een Mercedes kunnen rijden.

124
00:08:21.016 --> 00:08:23.014
Want anders is het kippen slachten of iets anders.

125
00:08:23.014 --> 00:08:25.012
En dat is wat ze niet willen.

126
00:08:25.012 --> 00:08:30.022
Ze willen ook een Rolex... Of een Range Rover. Ja.

127
00:08:30.022 --> 00:08:33.000
Ze willen ook een mooie vrouw aan hun zijde...

128
00:08:33.000 --> 00:08:34.023
en gooien met geld in een nachtclub...

129
00:08:34.023 --> 00:08:37.024
net zoals beurshandelaren en bankiers dat willen.

130
00:08:37.024 --> 00:08:42.012
We ontmoeten Achmed Baadoud, stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Nieuw West.

131
00:08:42.012 --> 00:08:46.006
Veel betrokkenen uit de liquidatiereeks komen uit zijn buurt.

132
00:08:46.006 --> 00:08:52.017
Ziet hij dat Marokkaanse straatschoffies doorgroeien richting georganiseerde criminaliteit?

133
00:08:52.017 --> 00:08:54.014
Wat ik lees en eromheen zie, dat herken ik.

134
00:08:54.014 --> 00:08:59.005
Er moet in zijn stadsdeel veel meer gedaan worden aan preventie, vindt de stadsdeelvoorzitter.

135
00:08:59.005 --> 00:09:03.024
Eerder signaleren, eerder ingrijpen, zowel door ouders als instanties.

136
00:09:03.024 --> 00:09:06.011
De alarmbellen hadden bij de ouders moeten rinkelen...

137
00:09:06.011 --> 00:09:11.005
op moment dat zo'n jongen met een dure telefoon of scooter voor de deur stond.

138
00:09:11.005 --> 00:09:13.015
Dan moeten ze vragen: Hoe kom je aan het geld?

139
00:09:13.015 --> 00:09:17.000
Op moment dat iemand in een dure auto gaat rijden, zijn we te laat...

140
00:09:17.000 --> 00:09:19.014
zowel de ouders als de gemeenschap.

141
00:09:24.001 --> 00:09:25.013
Doe even normaal, zeg.

142
00:09:25.013 --> 00:09:30.009
Nu komen de jongens pas in beeld bij de hulpverleners...

143
00:09:30.009 --> 00:09:32.000
als ze voor het eerst in aanraking zijn geweest met justitie.

144
00:09:32.000 --> 00:09:33.017
Jonge pubers, 11, 12, 13 jaar.

145
00:09:33.017 --> 00:09:35.011
Een diefstalletje, bedreiging of een vechtpartij.

146
00:09:35.011 --> 00:09:37.015
Dan is het te laat, want dan zijn ze vaak te oud...

147
00:09:37.015 --> 00:09:41.004
en luisteren ze niet meer naar de ouders...

148
00:09:41.004 --> 00:09:44.008
maar kijken ze vooral naar hun maatjes...

149
00:09:44.008 --> 00:09:48.005
en trekken zich daaraan op.

150
00:09:48.005 --> 00:09:50.011
Martin Sitalsing, tot voor kort korpschef in Twenthe.

151
00:09:50.011 --> 00:09:52.017
Nu is hij directeur bij Bureau Jeugdzorg.

152
00:09:52.017 --> 00:09:57.009
Volgens hem is er een nieuwe generatie jongeren waar de hulpverlening geen grip op heeft.

153
00:09:57.009 --> 00:10:01.016
Het is lastig om in die sociaal zwakkere milieus...

154
00:10:01.016 --> 00:10:05.016
in de omgeving van de achterstandswijken...

155
00:10:05.016 --> 00:10:09.023
om daar als hulpverlening voldoende voet tussen de deur te krijgen.

156
00:10:09.023 --> 00:10:13.012
Ouders doen de deur pas open als de politie aanbelt.

157
00:10:13.012 --> 00:10:17.000
En dan is het meestal te laat.

158
00:10:17.000 --> 00:10:18.020
Dan zijn die kinderen eigenlijk al verloren.

159
00:10:18.020 --> 00:10:23.012
Om dat te voorkomen is het noodzakelijk om in te grijpen in het gezinssysteem.

160
00:10:23.012 --> 00:10:29.012
Om daar met dwang en drang te helpen in die opvoedingsondersteuning.

161
00:10:29.012 --> 00:10:34.001
De vrijblijvendheid van 'er is niks aan de hand' en het ontkennen is voor mij passe.

162
00:10:34.001 --> 00:10:38.007
Dat betekent dat je ouders ook moet kunnen dwingen om mee te werken.

163
00:10:38.007 --> 00:10:39.021
Absoluut.

164
00:10:39.021 --> 00:10:44.006
Terug naar de bende-oorlogen. Wat is de aanleiding daarvoor?

165
00:10:44.006 --> 00:10:46.008
Volgens de Belgische journalist Joris van der Aa schakelen...

166
00:10:46.008 --> 00:10:48.011
de Nederlandse drugsbendes Marokanen in Antwerpen in...

167
00:10:48.011 --> 00:10:51.019
om de cocaine uit de schepen te halen.

168
00:10:51.019 --> 00:10:55.012
Als er cocaine uit containers gehaald moet worden...

169
00:10:55.012 --> 00:10:57.008
hebben ze mensen nodig die het terrein kennen.

170
00:10:57.008 --> 00:11:05.011
Die zoeken ze doorgaans gewoon in Antwerpen.

171
00:11:05.011 --> 00:11:06.022
Zo is die band ontstaan.

172
00:11:06.022 --> 00:11:08.012
Met enige zin voor overdrijving kunnen we stellen...

173
00:11:08.012 --> 00:11:11.011
dat het in Antwerpen krioelt van de uithaalfirma's.

174
00:11:11.011 --> 00:11:13.007
Dat zijn criminele netwerken of netwerkjes...

175
00:11:13.007 --> 00:11:18.009
die erin gespecialiseerd zijn om cocaine uit de haven te halen.

176
00:11:18.009 --> 00:11:21.003
EEN van die uithaalfirma's zijn de zogeheten Turtles.

177
00:11:21.003 --> 00:11:25.010
Deze Marokkaans-Antwerpse bende zou in opdracht van Nederlandse criminelen...

178
00:11:25.010 --> 00:11:28.001
200 kilo coke uit een schip halen.

179
00:11:28.001 --> 00:11:31.003
En daar gaat het mis, zegt Joris van der AA.

180
00:11:31.003 --> 00:11:33.017
Zij hebben die Nederlandse groep laten weten dat er niks te vinden was.

181
00:11:33.017 --> 00:11:37.021
Dat de drugs vermoedelijk in beslag genomen waren door douane of politie.

182
00:11:37.021 --> 00:11:47.007
Ze hebben die drugs zelf meegenomen en doorverkocht.

183
00:11:47.007 --> 00:11:49.020
Een onvervalste rip-deal.

184
00:11:49.020 --> 00:11:53.010
200 kilo coke, gejat van een Nederlandse drugsbende.

185
00:11:53.010 --> 00:11:56.024
Handelswaarde zo'n slordige 7 miljoen euro.

186
00:11:56.024 --> 00:12:03.014
In het algemeen is het zo dat wanneer er drugs wegraakt of gestolen wordt...

187
00:12:03.014 --> 00:12:06.009
dan zijn de rapen gaar.

188
00:12:06.009 --> 00:12:10.021
Met de opbrengst van de gestolen cocaine vieren de Turtles in Antwerpen intussen uitbundig feest.

189
00:12:10.021 --> 00:12:14.024
En dat blijft niet onopgemerkt.

190
00:12:14.024 --> 00:12:19.015
Die jongens reden ook ineens met nieuwe dure auto's...

191
00:12:19.015 --> 00:12:23.000
met een Porsche Panamera over de Turnhoutse Baan in Borgerhout.

192
00:12:23.000 --> 00:12:25.023
En feesten in Marbella.

193
00:12:25.023 --> 00:12:28.014
Dus het viel op dat ze een goede slag hadden geslagen.

194
00:12:28.014 --> 00:12:30.004
Volgens Van der Aa zint de Nederlandse bende op wraak.

195
00:12:30.004 --> 00:12:35.005
Ze sturen een hitteam richting Antwerpen.

196
00:12:35.005 --> 00:12:38.003
Ze hebben zelfs mensen uit Colombia laten overkomen.

197
00:12:38.003 --> 00:12:43.007
Echt moordenaars laten invliegen.

198
00:12:43.007 --> 00:12:45.001
Vanuit Colombia naar Amsterdam, om hier die gasten op te jagen.

199
00:12:45.001 --> 00:12:50.018
Hakkim Turtles, zoals dat hier wordt genoemd.

200
00:12:50.018 --> 00:12:53.000
Zijn jongste broer is uit huis gesleurd, die is gegijzeld geweest.

201
00:12:53.000 --> 00:12:57.003
Ze hadden gedreigd die in een vleesmolen te draaien als ze niet betaald zouden worden.

202
00:12:57.003 --> 00:13:01.008
De zaak escaleert.

203
00:13:01.008 --> 00:13:02.024
Liquidaties in Antwerpen en Amsterdam.

204
00:13:02.024 --> 00:13:08.015
Hoe het precies zit, is nog onduidelijk.

205
00:13:08.015 --> 00:13:10.007
Maar het zal allemaal te maken hebben met die gestolen partij cocaine.

206
00:13:10.007 --> 00:13:14.014
Het is de trigger geweest voor een aantal conflicten in die Amsterdamse onderwereld.

207
00:13:14.014 --> 00:13:18.003
Een aantal groepen die lijnrecht tegen over elkaar zijn komen te staan.

208
00:13:18.003 --> 00:13:20.010
SCHOTEN

209
00:13:20.010 --> 00:13:24.011
De man die hier in zijn bovenbeen wordt geschoten, is Adil A.

210
00:13:24.011 --> 00:13:28.005
Hij staat nu voor de rechter als verdachte van de twee moorden in de Staatsliedenbuurt.

211
00:13:28.005 --> 00:13:32.003
Maar of daarmee de liquidaties zullen ophouden, is zeer de vraag.

212
00:13:32.003 --> 00:13:41.000
Ik heb het gevoel dat er echt een soort oorlog is uitgebroken...

213
00:13:41.000 --> 00:13:42.011
die niet makkelijk te stoppen zal zijn.

214
00:13:42.011 --> 00:13:45.021
Zolang er een onderklasse is in een maatschappij, die ook geld wil verdienen...

215
00:13:45.021 --> 00:13:55.001
zullen er mensen zijn die zich opwerken vanuit de achterbuurt tot de top van de misdaad.

216
00:13:55.001 --> 00:14:02.005
Want het is voor hen de snelste manier naar een Mercedes Benz.

217
00:14:02.005 --> 00:14:04.014
Je kunt wel leuk in de fabriek gaan staan, maar dat schiet niet op.

218
00:14:04.014 --> 00:14:13.006
En een leven als gangster brengt in elk geval op korte termijn veel financiele voorspoed.

219
00:14:13.006 --> 00:14:15.012
Het is wel een gevaarlijk leven.

220
00:14:31.006 --> 00:14:34.011
Revolutie in de verzorgingsstaat:

221
00:14:34.011 --> 00:14:36.023
We moeten zelf weer voor onze zieke ouders zorgen.

222
00:14:36.023 --> 00:14:40.009
Stel je voor dat 'n Kamerlid uit 'n Kamerdebat wordt gehaald...

223
00:14:40.009 --> 00:14:42.023
om z'n oude vader onder de douche te zetten.

224
00:14:42.023 --> 00:14:45.011
Het is niet gek als je eerst bedenkt wat je zelf kunt oplossen.

225
00:14:45.011 --> 00:14:48.016
En leg dan pas de rekening bij de overheid neer.

226
00:14:48.016 --> 00:14:50.020
Dat is ook nog 'ns goed voor de gemeenschapszin.

227
00:14:50.020 --> 00:14:54.001
Zo lijkt deze regering ons te willen overtuigen.

228
00:14:54.001 --> 00:14:55.018
We spreken van een sluipende sociale revolutie.

229
00:14:55.018 --> 00:14:59.006
De verzorgingsstaat wordt totaal anders ingericht.

230
00:14:59.006 --> 00:15:03.008
De gemeenten willen mensen zelfs daartoe dwingen.

231
00:15:03.008 --> 00:15:05.017
Het kan niet vrijblijvend zijn. Het land was te klein.

232
00:15:05.017 --> 00:15:09.016
Gaan we mantelzorg verplichten? Die weg moeten we niet op.

233
00:15:09.016 --> 00:15:11.022
Je kunt meer een beroep op mensen doen...

234
00:15:11.022 --> 00:15:14.023
maar je moet het ze zeker niet verplichten.

235
00:15:14.023 --> 00:15:16.015
Het is niet de juiste methode.

236
00:15:16.015 --> 00:15:18.018
Toch gaat deze zorginstelling als eerst in Nederland...

237
00:15:18.018 --> 00:15:22.023
de familie verplichten mee te helpen in de zorg voor hun ouders.

238
00:15:22.023 --> 00:15:25.001
De AWBZ-kosten zijn aanzienlijk...

239
00:15:25.001 --> 00:15:27.014
dus we moeten andere systemen bedenken...

240
00:15:27.014 --> 00:15:32.012
om ervoor te zorgen dat het leven in de verpleeghuizen goed blijft.

241
00:15:32.012 --> 00:15:36.001
Vanavond in KRO Brandpunt: Verplicht voor moeder zorgen.

242
00:15:36.001 --> 00:15:39.006
Appelflappen bakken gaat ze straks. O.

243
00:15:39.006 --> 00:15:44.009
Smaakt het een beetje? Of is het wat te hard?

244
00:15:44.009 --> 00:15:46.001
Het kan net aan.

245
00:15:46.001 --> 00:15:50.004
Zorginstelling Vierstroom, regio Gouda.

246
00:15:50.004 --> 00:15:51.020
In hun drie huizen voor dementerenden startte...

247
00:15:51.020 --> 00:15:53.016
men in het najaar met het experiment om de familie te verplichten...

248
00:15:53.016 --> 00:15:56.002
vier uur per maand mee te helpen. Half Nederland viel over ze heen.

249
00:15:56.002 --> 00:16:01.002
We weten dat het in Nederland gevoelig ligt.

250
00:16:01.002 --> 00:16:07.010
Het is belangrijk om 't te doen.

251
00:16:07.010 --> 00:16:10.016
Op basis van de AWBZ kunnen we aan mensen met dementie...

252
00:16:10.016 --> 00:16:13.019
prima verpleging en verzorging leveren.

253
00:16:13.019 --> 00:16:17.021
Technisch gezien allemaal goed voor elkaar.

254
00:16:17.021 --> 00:16:20.005
Maar als 't erom gaat...

255
00:16:20.005 --> 00:16:22.013
Die mensen zitten bijvoorbeeld in de woonkamer met z'n zevenen.

256
00:16:22.013 --> 00:16:24.003
En er is dan EEN verzorgende.

257
00:16:24.003 --> 00:16:28.015
Dat is wat we kunnen financieren vanuit de wet.

258
00:16:28.015 --> 00:16:30.012
Maar dat vind ik eerlijk gezegd te mager.

259
00:16:30.012 --> 00:16:34.001
Net als de regering vindt ook de directeur...

260
00:16:34.001 --> 00:16:38.017
het niet langer vanzelfsprekend dat de verzorgingsstaat alles betaalt.

261
00:16:38.017 --> 00:16:42.015
Revolutie in de verzorgingsstaat.

262
00:16:42.015 --> 00:16:45.006
In eerste instantie was 't even schrikken.

263
00:16:45.006 --> 00:16:48.020
En: Als 't verplicht wordt, doen we hier helemaal niks meer.

264
00:16:48.020 --> 00:16:51.000
En we hebben al veel familieleden die veel doen.

265
00:16:51.000 --> 00:16:53.023
Veel meer dan we van ze vragen.

266
00:16:53.023 --> 00:16:57.004
Mensen dachten: Straks moet je meehelpen in de zorg.

267
00:16:57.004 --> 00:17:00.018
Het wassen en aankleden van m'n vader en moeder.

268
00:17:00.018 --> 00:17:02.017
'Daar heb ik geen zin en dat ga ik niet doen.'

269
00:17:02.017 --> 00:17:05.019
Dat is niet wat we van ze verwachten.

270
00:17:05.019 --> 00:17:08.017
Die appel is niet lekker meer, dus we maken er appeltaart van.

271
00:17:08.017 --> 00:17:11.007
Nou, doe je best. Zullen we dat doen?

272
00:17:11.007 --> 00:17:17.016
Ja, zij organiseert van alles. Maar jullie voeren 't vaak uit, he?

273
00:17:17.016 --> 00:17:21.004
Dan is 't weer een haakje van de pedaalemmer.

274
00:17:21.004 --> 00:17:23.021
Of de vaatwasser leeghalen. Dat doet m'n man meestal.

275
00:17:23.021 --> 00:17:25.023
Dit zijn de schoondochter en zoon van mevrouw De Lange.

276
00:17:25.023 --> 00:17:29.012
Tot haar 93e woonde ze zelfstandig, tot het niet meer kon.

277
00:17:29.012 --> 00:17:32.020
Ik geloof niet dat verplichten de juiste methode is.

278
00:17:32.020 --> 00:17:35.012
Dat vind ik bezwaarlijk.

279
00:17:35.012 --> 00:17:38.016
Wij hebben samen altijd gewerkt in 'n eigen zaak.

280
00:17:38.016 --> 00:17:40.019
Zeven dagen in de week.

281
00:17:40.019 --> 00:17:45.008
Toen we zijn gestopt, zeiden we: Oke, nu is 't onze tijd.

282
00:17:45.008 --> 00:17:49.023
Dan moeten ze niet beslag op mij leggen.

283
00:17:49.023 --> 00:17:51.023
Het moet wel vrijwillig blijven.

284
00:17:51.023 --> 00:17:55.020
Het is schrikken. Je denkt: WAT wordt er nu van mij verwacht?

285
00:17:55.020 --> 00:18:04.005
Evelien Tonkens, bijzonder hoogleraar affectief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam.

286
00:18:04.005 --> 00:18:08.015
Terwijl de Tweede Kamer discussieert over de bezuinigingen op de AWBZ...

287
00:18:08.015 --> 00:18:13.012
presenteert zij op dit congres haar onderzoek naar de inzet van burgers in de zorg.

288
00:18:13.012 --> 00:18:18.016
Daar zie je het grotere beroep op de mantelzorg...

289
00:18:18.016 --> 00:18:20.019
deze week ook enorm in de actualiteit.

290
00:18:20.019 --> 00:18:24.005
Groter beroep op vrijwilligers en mantelzorgers.

291
00:18:24.005 --> 00:18:29.000
Wordt de zorg niet zo onbetaalbaar...

292
00:18:29.000 --> 00:18:31.008
dat deze onconventionele maatregelen nodig zijn?

293
00:18:31.008 --> 00:18:35.006
Het verhaal is tweeslachtig.

294
00:18:35.006 --> 00:18:38.000
Het is nodig, want we hebben geen geld meer.

295
00:18:38.000 --> 00:18:41.017
Maar het is ook heel mooi, want 't creeert sociale samenhang.

296
00:18:41.017 --> 00:18:45.005
Als we dit niet doen, dan houden we de langdurige zorg niet overeind.

297
00:18:45.005 --> 00:18:49.012
En dat moeten we zien te voorkomen.

298
00:18:49.012 --> 00:18:52.023
Het is in 'n waterdicht verhaal.

299
00:18:52.023 --> 00:18:55.004
Als ik zeg dat 't misschien niet goedkoper is, zeg jij:

300
00:18:55.004 --> 00:18:56.007
'Maar het is goed.'

301
00:18:56.007 --> 00:18:58.018
En als ik zeg dat ik niet weet of 't wel zo goed is, zeg je:

302
00:18:58.018 --> 00:19:01.001
'Het moet wel, want er is geen geld meer.'

303
00:19:01.001 --> 00:19:04.020
Dus de regering komt altijd bij een van de twee argumenten uit.

304
00:19:04.020 --> 00:19:09.010
Worden we bedonderd? We worden in zoverre bedonderd...

305
00:19:09.010 --> 00:19:15.000
Dit is een veel groter plan, over veel langere tijd.

306
00:19:15.000 --> 00:19:21.008
En het wordt steeds gebracht in kleine maatregelen.

307
00:19:21.008 --> 00:19:26.011
Dan is er 'n beetje minder thuiszorg.

308
00:19:26.011 --> 00:19:28.008
Wat je dan als familie moet doen, wordt wat opgerekt.

309
00:19:28.008 --> 00:19:30.018
En per maatregel ga je er niet zo snel voor naar het Malieveld.

310
00:19:30.018 --> 00:19:34.004
Maar bij elkaar opgeteld is 't een enorme sociale revolutie.

311
00:19:34.004 --> 00:19:37.009
Een sluipende revolutie volgens Tonkens.

312
00:19:37.009 --> 00:19:38.016
Bittere noodzaak volgens de regering.

313
00:19:38.016 --> 00:19:44.021
Want recente cijfers van het CBS voorspellen...

314
00:19:44.021 --> 00:19:47.002
dat binnen 20 jaar onze uitgaven voor de zorg zijn verdubbeld.

315
00:19:47.002 --> 00:19:48.010
Dag, allemaal!

316
00:19:48.010 --> 00:19:50.012
En als de AWBZ in 2015 overgaat naar de gemeenten...

317
00:19:50.012 --> 00:19:54.022
moet er jaarlijks meer dan 2,5 miljard bezuinigd worden.

318
00:19:54.022 --> 00:19:56.020
Hallo.

319
00:19:56.020 --> 00:20:00.007
Volgens de Vereniging Nederlandse gemeenten lukt dat alleen...

320
00:20:00.007 --> 00:20:06.011
als kinderen zoals Arie Broere verplicht worden om mee te helpen in de zorg voor hun moeder.

321
00:20:06.011 --> 00:20:12.022
Omdat je weet dat het gewaardeerd en verlangd wordt van je.

322
00:20:12.022 --> 00:20:17.022
Dan probeer je tijdens etenstijd je moeder te helpen met eten.

323
00:20:17.022 --> 00:20:25.021
Voor je gevoel is dat geen helpen, maar het helpt wel.

324
00:20:25.021 --> 00:20:28.013
Maar als je dat verplicht gaat stellen...

325
00:20:28.013 --> 00:20:31.000
dan zullen het altijd dezelfde mensen zijn...

326
00:20:31.000 --> 00:20:35.009
waar het sociale naar boven komt.

327
00:20:35.009 --> 00:20:38.019
En dat is precies waar ouderenombudsman Jan Romme zich zorgen over maakt.

328
00:20:38.019 --> 00:20:44.011
We hebben echt de limiet bereikt...

329
00:20:44.011 --> 00:20:46.023
van het aantal mensen dat iets kan doen voor hun ouders.

330
00:20:46.023 --> 00:20:49.015
Gegeven de huidige omstandigheid en gegeven het feit...

331
00:20:49.015 --> 00:20:53.014
dat we allemaal moeten doorwerken.

332
00:20:53.014 --> 00:20:56.015
We praten niet meer over vutters, die WEL de tijd hadden.

333
00:20:56.015 --> 00:21:01.001
Het kan niet meer, ook al omdat veel mensen op afstand wonen.

334
00:21:01.001 --> 00:21:04.018
De staatssecretaris roept ertoe op om meer aan mantelzorg te doen.

335
00:21:04.018 --> 00:21:09.012
Maar een andere minister wil dat vrouwen langer moeten werken.

336
00:21:09.012 --> 00:21:15.005
Hoe die twee zich tot elkaar moeten verhouden, is onbekend.

337
00:21:15.005 --> 00:21:18.022
Omdat er te weinig handen zijn, is er te weinig aandacht.

338
00:21:18.022 --> 00:21:25.017
Het zal er wel op neerkomen dat, omdat er geen geld is, het moet.

339
00:21:25.017 --> 00:21:25.022
En dat het ook zo geregeld gaat worden.

340
00:21:25.022 --> 00:21:29.010
Dus dan wordt de maatschappij zo. Dan zijn we weer terug bij af.

341
00:21:29.010 --> 00:21:33.009
Dus dan wordt de maatschappij zo. Dan zijn we weer terug bij af.

342
00:21:33.009 --> 00:21:37.013
Want vroeger werden alle mensen thuis aan hun eindje geholpen.

343
00:21:37.013 --> 00:21:39.024
Die kant gaan we weer op.

344
00:21:39.024 --> 00:21:43.011
Zorgen voor je familie tot ze doodgaan, was lang normaal.

345
00:21:43.011 --> 00:21:46.018
Maar met het optuigen van de verzorgingsstaat na de oorlog...

346
00:21:46.018 --> 00:21:50.001
en de komst van de AOW werd de zorg voor de familie...

347
00:21:50.001 --> 00:21:53.000
steeds meer uit handen genomen door professionals.

348
00:21:53.000 --> 00:21:55.009
Terug naar de jaren 50.

349
00:21:55.009 --> 00:21:57.017
In de jaren 60 keken we bij problemen naar de overheid.

350
00:21:57.017 --> 00:22:00.021
In de jaren 90 en kort daarvoor keken we naar de markt.

351
00:22:00.021 --> 00:22:05.014
En nu kijken we naar de burger. Steeds is het van:

352
00:22:05.014 --> 00:22:08.008
Hebben we 'n probleem? Dan moeten de burgers 't zelf oplossen.

353
00:22:08.008 --> 00:22:10.024
Uit onderzoek van Tonkens blijkt... dat er op dit moment...

354
00:22:10.024 --> 00:22:15.012
7 keer meer informele dan formele zorg wordt verleend in Nederland.

355
00:22:15.012 --> 00:22:19.004
En volgens haar is de angst terecht dat de overheid...

356
00:22:19.004 --> 00:22:24.016
het sociale netwerk ook gaat inzetten voor meer dan alleen boodschappen en aandacht.

357
00:22:24.016 --> 00:22:28.010
Het woord 'sociale netwerk' klinkt sympathiek en neutraal.

358
00:22:28.010 --> 00:22:35.009
Maar als je niet de familie bedoelt, wie bedoel je dan?

359
00:22:35.009 --> 00:22:38.023
Dan wordt het al snel stil. De buren, dat is toch niet reeel?

360
00:22:38.023 --> 00:22:42.001
Wie wil er nou echt door z'n buurman gedoucht worden?

361
00:22:42.001 --> 00:22:44.014
U? Ik zeker niet.

362
00:22:44.014 --> 00:22:47.015
Het is een aardige buurman, maar ik wil niet door hem gedoucht worden.

363
00:22:47.015 --> 00:22:51.011
Mensen willen ook geen hulp vragen uit schaamte en angst voor afhankelijkheid...

364
00:22:51.011 --> 00:22:54.002
zo blijkt uit onderzoek van Tonkens.

365
00:22:54.002 --> 00:22:56.016
Je krijgt te eten en drinken en er wordt voor je gezorgd.

366
00:22:56.016 --> 00:23:02.017
Wat wil je nog meer? Een tien en 'n griffel! Precies.

367
00:23:02.017 --> 00:23:04.005
Een revolutie in de verzorgingsstaat...

368
00:23:04.005 --> 00:23:07.009
waarin de zorg weer terugkomt bij de burger...

369
00:23:07.009 --> 00:23:12.013
kan volgens Tonkens worden voorkomen door eerst te kijken naar de bureaucratie in de zorg en...

370
00:23:12.013 --> 00:23:16.020
Men heeft 't vaak over het aantal managers in de zorg.

371
00:23:16.020 --> 00:23:21.019
In onze organisatie is dat ongeveer 1 op 100.

372
00:23:21.019 --> 00:23:24.012
Er zijn weinig bedrijven die dat hebben.

373
00:23:24.012 --> 00:23:28.004
Wat bespaart u door de inzet van familie? Niets.

374
00:23:28.004 --> 00:23:31.014
Het leidt tot beter welzijn.

375
00:23:31.014 --> 00:23:35.023
Het experiment is geslaagd en wordt als het aan de directeur ligt binnenkort vaste praktijk.

376
00:23:35.023 --> 00:23:40.019
Maar wat te doen met de 10% van de familie die niet wil meehelpen?

377
00:23:40.019 --> 00:23:44.001
Verplichten kun je nu formeel niet.

378
00:23:44.001 --> 00:23:47.024
Maar het is misschien verstandig om er 'ns aan te gaan denken.

379
00:23:47.024 --> 00:23:52.010
We hebben bijvoorbeeld in het onderwijs bijzondere scholen...

380
00:23:52.010 --> 00:23:56.023
waar je wel een afspraak over kunt maken.

381
00:23:56.023 --> 00:23:59.023
Dus waarom zou je dat niet voor verpleeghuizen kunnen regelen?

382
00:23:59.023 --> 00:24:01.009
Dus met als voorwaarde: meehelpen in de zorg. Ja.

383
00:24:01.009 --> 00:24:05.013
En anders kom je er niet in.

384
00:24:05.013 --> 00:24:06.016
Als familie zegt dat ze er niet in geloven...

385
00:24:06.016 --> 00:24:11.015
en gewoon vader en moeder aflevert...

386
00:24:11.015 --> 00:24:18.024
dan moeten wij kunnen zeggen: Dat accepteer ik niet.

387
00:24:18.024 --> 00:24:21.012
Kijk eens! Dank je wel. Ohoh.

388
00:24:21.012 --> 00:24:25.006
Brandpunt wil graag weten of u bereid bent om voor uw zieke vader of moeder te zorgen.

389
00:24:25.006 --> 00:24:29.016
Doe mee aan de poll op onze site kro.nl/brandpunt.

390
00:24:37.016 --> 00:24:41.005
MUZIEK

391
00:24:49.013 --> 00:24:50.024
Neem San Francisco.

392
00:24:50.024 --> 00:24:55.005
Geleerden zijn het erover eens dat de Amerikaanse miljoenenstad...

393
00:24:55.005 --> 00:24:56.024
ooit een catastrofale opdonder zal krijgen.

394
00:24:56.024 --> 00:25:01.001
De vraag is niet of de aarde daar verwoestend zal gaan beven, maar wanneer dat gebeurt.

395
00:25:01.001 --> 00:25:04.007
Het gevaar van natuurgeweld bedreigt meer wereldsteden.

396
00:25:04.007 --> 00:25:07.005
Delhi, India: 14 miljoen inwoners.

397
00:25:07.005 --> 00:25:09.022
Istanbul, Turkije: 10 miljoen mensen.

398
00:25:09.022 --> 00:25:13.012
Hoog op de lijst van risicogebieden: Manila op de Filipijnen.

399
00:25:13.012 --> 00:25:17.004
En uitermate kwetsbaar gelegen: Mexico City.

400
00:25:17.018 --> 00:25:21.017
Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, tsunami's, ze zijn van alle tijden.

401
00:25:21.017 --> 00:25:26.014
Maar nooit waren de potentiele gevolgen zo rampzalig als in onze verstedelijkte wereld.

402
00:25:26.014 --> 00:25:31.017
We zagen het bij de tsunami die over Zuidoost-Azie raasde in 2004.

403
00:25:31.017 --> 00:25:37.005
En bij de vloedgolf die in 2011 delen van het geindustrialiseerde Japan van de kaart veegde.

404
00:25:37.005 --> 00:25:40.011
Welkom in Napels.

405
00:25:40.018 --> 00:25:43.009
Napels zien en dan sterven, zeggen ze.

406
00:25:44.024 --> 00:25:46.011
GERAAS VAN HET VERKEER Kijk uit, Fons!

407
00:25:46.011 --> 00:25:48.008
Kom, laten we het proberen.

408
00:25:48.008 --> 00:25:52.008
Eerst maar eens ontsnappen aan het roemruchte rijgedrag der Napolitanen.

409
00:25:52.008 --> 00:25:57.024
Verkeersregels zijn in deze stad niet meer dan goedbedoelde adviezen.

410
00:25:57.024 --> 00:26:02.015
Het is weer gelukt. Rustig is anders, maar het went.

411
00:26:02.015 --> 00:26:05.008
Zegt Aart Heering, die hier jarenlang correspondent was...

412
00:26:05.008 --> 00:26:08.007
en een lange liefdesrelatie met de stad onderhoudt.

413
00:26:08.007 --> 00:26:11.022
Jij houdt van Napels? Ja.

414
00:26:11.022 --> 00:26:13.021
Napels is een soort stadse jungle.

415
00:26:13.021 --> 00:26:17.018
De stad is druk, chaotisch, arm.

416
00:26:17.018 --> 00:26:23.009
Maar tegelijkertijd barst hij van de levenslust en de opgewektheid.

417
00:26:23.009 --> 00:26:30.004
Bovenal is het een stad die onordelijk is en ongeordend en daar houd ik van.

418
00:26:30.004 --> 00:26:35.011
Zullen we het weer proberen? Kijken of we de overkant halen.

419
00:26:35.019 --> 00:26:37.006
Hallo, hallo.

420
00:26:37.006 --> 00:26:40.003
De Vesuvius, de gevaarlijkste vulkaan van de wereld.

421
00:26:40.003 --> 00:26:43.009
De laatste keer dat hij Napels opschrikte, was in 1944.

422
00:26:43.009 --> 00:26:46.016
Een kleine uitbarsting, met beperkte schade.

423
00:26:46.016 --> 00:26:51.019
Sindsdien houdt hij zich als een slapende reus volkomen koest.

424
00:26:51.019 --> 00:26:54.001
Eigenlijk is dat geen goed teken.

425
00:26:54.001 --> 00:26:56.024
Want je kunt een vulkaan vergelijken met een snelkookpan.

426
00:26:56.024 --> 00:27:01.011
Hij moet af en toe stoom afblazen, anders wordt de druk te groot.

427
00:27:01.011 --> 00:27:08.011
Dus hoe langer de prop erop blijft zitten, hoe groter het risico wordt van een herhaling van Pompei:

428
00:27:08.011 --> 00:27:12.004
Een enorme klap, een vuurzuil, met gloeiende, giftige gassen.

429
00:27:16.015 --> 00:27:21.003
De Napolitaanse autoriteiten hebben onlangs hun rampenplannen aangescherpt.

430
00:27:21.003 --> 00:27:23.020
Een groter aantal volkswijken staat op de nominatie om te worden ontruimd...

431
00:27:23.020 --> 00:27:26.005
mocht de Vesuvius ontwaken.

432
00:27:26.005 --> 00:27:31.000
De Napolitanen noemen hem: De Reus.

433
00:27:31.000 --> 00:27:35.023
Daar zit iets vertrouwelijks in, maar ook iets beangstigends.

434
00:27:35.023 --> 00:27:40.002
Vesuvius, vuurspuwende berg die z'n mythische betekenis al verwierf in de grijze oudheid.

435
00:27:40.002 --> 00:27:46.008
De ondergang van Pompei, toen in het jaar 79 tienduizenden mensen werden overweldigd...

436
00:27:46.008 --> 00:27:48.018
door een gloeiende lavastroom.

437
00:27:48.018 --> 00:27:51.020
Speelfilms en televisieseries zijn eraan gewijd:

438
00:27:51.020 --> 00:27:57.010
De laatste dagen van stadjes als Pompei, Herculaneum en Stabia.

439
00:28:02.004 --> 00:28:05.020
2000 jaar later staren we naar de berg nu al decennialang angstvallig zwijgt.

440
00:28:05.020 --> 00:28:10.015
Het laat zich aanzien dat langzamerhand de druk daar groter wordt.

441
00:28:10.015 --> 00:28:13.023
Totdat hij op een gegeven moment te groot wordt.

442
00:28:13.023 --> 00:28:18.002
En dan kan het een betrekkelijk kleine uitbarsting worden...

443
00:28:18.002 --> 00:28:19.021
bijvoorbeeld aan een zijwand.

444
00:28:19.021 --> 00:28:22.019
Of de kop springt er af en dan heeft het dramatische gevolgen.

445
00:28:23.010 --> 00:28:27.008
Kijken in de ingewanden van de reus.

446
00:28:27.008 --> 00:28:31.002
We zijn in het Observatorium van DE vulkanoloog van Napels: professor Marcello Martini.

447
00:28:31.002 --> 00:28:34.023
Sensoren in en rond de vulkaan geven hier hun berichten door.

448
00:28:34.023 --> 00:28:37.015
Op zijn bureau staat een rode telefoon.

449
00:28:37.015 --> 00:28:40.017
Alleen te gebruiken in geval van calamiteit.

450
00:28:40.017 --> 00:28:42.021
Martini is niet van de school: 'ga maar rustig slapen'.

451
00:29:01.004 --> 00:29:03.000
Napels, gezien vanaf de Vesuvius.

452
00:29:03.000 --> 00:29:05.002
Vruchtbare aarde en dus dichtbevolkt.

453
00:29:05.002 --> 00:29:08.006
Meer dan een paar dagen waarschuwingstijd zal er in noodgevallen niet zijn.

454
00:29:22.017 --> 00:29:26.003
We gaan aan boord bij schippers Fabio en Eugenio.

455
00:29:26.003 --> 00:29:29.023
Om de baai van Napels te verkennen.

456
00:29:29.023 --> 00:29:32.006
Het oogt als een toeristisch uitje, maar dat is schijn.

457
00:29:32.006 --> 00:29:34.002
Niet alleen de Vesuvius baart zorgen.

458
00:29:34.002 --> 00:29:36.014
Onder deze veelbezongen baai ligt een nog veel groter gevaar:

459
00:29:36.014 --> 00:29:40.018
Een supervulkaan, 13 kilometer lang, met 42 kraters bezaaid.

460
00:29:40.018 --> 00:29:45.007
De Campi Flegrei heet hij, letterlijk: de brandende velden.

461
00:29:45.007 --> 00:29:47.007
Een vulkanisch onderwatermonster.

462
00:29:47.007 --> 00:29:51.005
Je moet er niet aan denken dat hij echt een keer nijdig wordt.

463
00:29:51.005 --> 00:29:54.021
Daar geeft men ook de voorkeur aan, om daar niet aan te denken.

464
00:29:54.021 --> 00:29:58.022
Want als dat gaat gebeuren, is heel Zuid-Italie gesjochten.

465
00:29:58.022 --> 00:30:01.013
Van de kaart? Van de kaart.

466
00:30:01.013 --> 00:30:05.022
Dat zal enorme gevolgen hebben, ook voor het klimaat.

467
00:30:05.022 --> 00:30:08.021
Voor de rest van Europa en de hele wereld.

468
00:30:08.021 --> 00:30:10.019
Zo'n vaart zal het niet lopen.

469
00:30:10.019 --> 00:30:16.008
Maar zorgelijk is wel dat de Campi Flegrei, de 40.000 jaar oude supervulkaan, zich lijkt te roeren.

470
00:30:32.002 --> 00:30:37.000
Woongebieden rondom de baai waar ineens de bodem beweegt en die zelfs iets worden opgetild.

471
00:30:37.000 --> 00:30:41.004
Zoals in eerdere eeuwen de supervulkaan ook hele steden de zee introk.

472
00:30:41.004 --> 00:30:44.023
Het is alsof hij in- en uit-ademt. Rare sensatie.

473
00:30:44.023 --> 00:30:47.012
We varen over een oud-Romeins stadje, dat eeuwen geleden...

474
00:30:47.012 --> 00:30:50.010
door de zuchtende supervulkaan werd verzwolgen.

475
00:30:50.010 --> 00:30:53.023
Ik heb mij laten vertellen dat dit de fundamenten zijn...

476
00:30:53.023 --> 00:30:57.002
van een buitenhuis van keizer Nero.

477
00:30:57.002 --> 00:31:03.000
Het is een wonderlijke gedachte dat waar vroeger de keizer lunchte, nu de vissen zwemmen.

478
00:31:03.000 --> 00:31:06.019
In dit deel van de Campi Flegrei is de bodem dus gedaald.

479
00:31:06.019 --> 00:31:11.020
Op het ogenblik is er weer zo'n proces gaande.

480
00:31:11.020 --> 00:31:14.024
Dus de aarde is hier niet rustig.

481
00:32:01.021 --> 00:32:02.023
De avond valt.

482
00:32:02.023 --> 00:32:08.001
Even weg uit de wereld van schuivende aardlagen, verborgen magma en seismologische trillingen.

483
00:32:08.001 --> 00:32:12.021
Want ook dit is Napels: tafelen bij gitaarmuziek en melodrama.

484
00:32:13.011 --> 00:32:19.009
MUZIEK EN GEZANG

485
00:32:20.017 --> 00:32:24.011
Het vermogen om de zwaartekracht van het leven te verdrijven.

486
00:32:24.011 --> 00:32:26.003
KURK PLOPT

487
00:32:26.003 --> 00:32:31.002
ITALIAANS Dat betekent: de kunst om er toch wat van te maken.

488
00:32:31.002 --> 00:32:35.012
Dat houdt in dat de mensen hier ondanks alles toch vrolijk zijn.

489
00:32:35.012 --> 00:32:40.005
Het is de stad met de minste zelfmoorden van heel Europa. O?

490
00:32:40.005 --> 00:32:45.013
Dat komt omdat ze toch weten te genieten van de dingen die ze hebben.

491
00:32:45.013 --> 00:32:47.015
Het hoogste doel is om er toch wat van te maken. Ja.

492
00:32:47.015 --> 00:32:53.014
Vaak slagen ze daar toch in.

493
00:32:53.014 --> 00:32:56.006
En dat komt ook omdat het bijna allemaal aardige mensen zijn.

494
00:32:56.006 --> 00:33:02.006
MUZIEK EN APPLAUS

495
00:33:02.018 --> 00:33:08.003
Een supervulkaan als boze buurman van de Vesuvius.

496
00:33:08.003 --> 00:33:11.021
De geologische omsingeling van een miljoenenstad.

497
00:33:11.021 --> 00:33:15.006
Wat is er waar van de angstscenario's?

498
00:33:15.006 --> 00:33:18.021
Zijn er alledaagse signalen van verhoogde vulkanische activiteit?

499
00:33:29.004 --> 00:33:33.004
We banen ons een weg naar Pozzuoli, stad aan de baai van Napels...

500
00:33:33.004 --> 00:33:36.022
gelegen op de uitlopers van de gevreesde supervulkaan.

501
00:33:43.023 --> 00:33:47.009
Lang was deze stad in Italie maar om EEN ding bekend:

502
00:33:47.009 --> 00:33:50.024
Omdat haar wieg hier stond, de actrice Sophia Loren.

503
00:33:50.024 --> 00:33:54.017
Inmiddels is de stad om andere redenen in het nieuws.

504
00:33:54.017 --> 00:34:00.005
In de afgelopen tientallen jaren zijn sommige stukken van de stad een paar meter hoger komen te liggen.

505
00:34:00.005 --> 00:34:04.022
Ze zijn omhooggeduwd door de 40.000 jaar oude supervulkaan.

506
00:34:04.022 --> 00:34:09.020
Alsof de duivel langzaam omhoog is geslopen.

507
00:34:09.020 --> 00:34:15.016
Drie oudere wijze mannen zullen me vandaag in Pozzuoli rondleiden.

508
00:34:15.016 --> 00:34:19.002
Enzo, die laat zien hoe de stad is gelittekend door aardtrillingen.

509
00:34:21.009 --> 00:34:23.010
Georgio, die me meetroont naar een immense krater van de Campi Flegrei, aan de rand van de stad.

510
00:34:23.010 --> 00:34:27.022
En Franco, die me de weg wijst naar het kerkje waar San Gennaro wordt vereerd...

511
00:34:27.022 --> 00:34:30.023
de beschermheilige van Napels en omgeving.

512
00:34:41.017 --> 00:34:46.003
De supervulkaan die zich in eeuwen gedeisd hield, schudt nu al jarenlang het rustieke stadje op.

513
00:35:05.021 --> 00:35:09.020
Halverwege de jaren tachtig werden tot twee keer toe tienduizenden mensen worden geevacueerd.

514
00:35:09.020 --> 00:35:13.005
Flink wat huizen moesten na de trillingen worden herbouwd.

515
00:37:04.008 --> 00:37:05.024
Nog altijd stijgt, centimeter voor centimeter...

516
00:37:05.024 --> 00:37:11.001
de aarde van Pozzuoli, laat vulkanoloog Marcello Martini ons in grafieken zien.

517
00:37:11.001 --> 00:37:12.000
Zorgelijk?

518
00:37:16.011 --> 00:37:19.001
Staren naar grafieken en metertjes. In de hoop het magma te doorgronden:

519
00:37:19.001 --> 00:37:24.004
De onderaardse hete soep van gesmolten steen, die, als het ooit een fatale uitweg zoekt...

520
00:37:24.004 --> 00:37:27.014
als een ontkurkte champagnefles kan exploderen.

521
00:37:27.014 --> 00:37:30.013
Wanneer? Geen vulkanoloog die het kan voorspellen.

522
00:38:29.022 --> 00:38:34.004
De topvulkanoloog van dit gebied zegt: We kunnen niets op langere termijn voorspellen.

523
00:38:34.004 --> 00:38:38.001
Dat vond ik niet heel geruststellend.

524
00:38:38.001 --> 00:38:41.017
Dat zijn de beperkingen van de vulkanologische wetenschap.

525
00:38:41.017 --> 00:38:45.006
Het lijkt in dat opzicht een beetje op economie.

526
00:38:45.006 --> 00:38:49.020
Men is goed in het verklaren achteraf, maar voorspellen is moeilijker.

527
00:38:49.020 --> 00:38:53.022
Dat komt omdat er te veel onzekerheden zijn.

528
00:38:53.022 --> 00:38:55.005
Veel dingen kunnen niet of slecht worden waargenomen.

529
00:38:55.005 --> 00:38:56.022
Wat moet je opmaken uit zo'n verhaal?

530
00:38:56.022 --> 00:38:58.018
Dat we kunnen wikken en wegen, maar dat Moeder Aarde beschikt.

531
00:38:58.018 --> 00:39:00.000
Oude wijsheid.

532
00:39:00.000 --> 00:39:01.004
Dit is Herculaneum.

533
00:39:01.004 --> 00:39:05.005
Hier en in Pompei woonden in de eerste eeuw duizenden mensen, toen de top van Vesuvius ontplofte.

534
00:39:05.005 --> 00:39:09.003
Vandaag trekpleister van historisch ramptoerisme.

535
00:39:09.003 --> 00:39:13.007
De hel van Pompei: temperatuur 500 graden.

536
00:39:13.007 --> 00:39:17.018
Mensen die levend werden gekookt, gezandstraald door een gloeiende aswolk.

537
00:39:17.018 --> 00:39:19.008
Alle leven letterlijk gestold.

538
00:39:19.008 --> 00:39:22.000
KLOKGELUI

539
00:39:24.017 --> 00:39:27.022
De klokken luiden aan de baai van Napels.

540
00:39:27.022 --> 00:39:30.016
In Pozzuoli verzamelen mensen zich voor hun jaarlijkse processie.

541
00:40:06.016 --> 00:40:08.009
Werkelijk iedereen doet mee.

542
00:40:08.009 --> 00:40:10.012
Van de bisschop tot de politiecommissaris.

543
00:40:10.012 --> 00:40:12.008
Van het oude dametje tot het jonge meisje.

544
00:40:12.008 --> 00:40:14.001
Generaties, iedereen loopt mee.

545
00:40:14.001 --> 00:40:16.009
Ja, want iedereen loopt dezelfde gevaren.

546
00:40:16.009 --> 00:40:19.020
Terwijl die stad met al die processies toch elk jaar...

547
00:40:19.020 --> 00:40:22.017
weer een stukje omhoog wordt geduwd door de supervulkaan.

548
00:40:22.017 --> 00:40:26.014
Het aardige is, heb ik eens gehoord van mensen in Napels...

549
00:40:26.014 --> 00:40:32.020
die mij antwoordden op de vraag waarom die heilige helpt, terwijl het niet zo goed gaat met Napels...

550
00:40:32.020 --> 00:40:38.000
het antwoord was prachtig: Zonder hem zou het nog veel slechter gaan.

551
00:40:51.016 --> 00:40:55.010
In Napels, maar ook in de stad Pozzuoli, die zich bedreigd weet door de supervulkaan...

552
00:40:55.010 --> 00:40:58.004
berichten gelovigen hun smeekbedes tot beschermheilige San Gennaro.

553
00:40:58.004 --> 00:41:00.004
Dat hij ze maar mag helpen als de vulkaan vuur gaat spuwen.

554
00:41:00.004 --> 00:41:05.012
En nu maar hopen dat niet alleen de hemel, maar ook de aarde het hoort.

555
00:41:05.012 --> 00:41:08.001
Dit was KRO Brandpunt, goedenavond.

556
00:41:13.004 --> 00:41:16.006
Nederland kijkt deze week met afgrijzen naar deze beelden.

557
00:41:16.006 --> 00:41:19.024
Palme is gelijk dood. Het gezicht van het meisje zie je daar rechts.

558
00:41:19.024 --> 00:41:21.023
Why did you lie to us? MEN ROEPT LEUZEN

