WEBVTT

1
00:00:01.010 --> 00:00:02.015
888

2
00:00:16.011 --> 00:00:18.019
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:18.019 --> 00:00:20.012
Bram Moszkowicz, raadsheer van Wilders.

4
00:00:20.012 --> 00:00:22.003
Overmorgen sleept-ie de staat voor de rechter...

5
00:00:22.003 --> 00:00:24.004
in een poging het Europese noodfonds op te schorten.

6
00:00:24.004 --> 00:00:26.012
Maar zet-ie daarmee de democratie niet buitenspel.

7
00:00:26.012 --> 00:00:30.007
Wat ik doe is proberen een eind te maken...

8
00:00:30.007 --> 00:00:33.011
aan een onrechtmatige situatie.

9
00:00:33.011 --> 00:00:36.009
En een gedenkwaardig moment. Op de kop af vijf jaar geleden.

10
00:00:40.013 --> 00:00:44.014
Het begin van de mobiele revolutie. Altijd en overal bereikbaar.

11
00:00:44.014 --> 00:00:46.019
Ons leven is er drastisch door veranderd.

12
00:00:46.019 --> 00:00:48.015
En niet altijd ten goede.

13
00:00:48.015 --> 00:00:50.011
En die penalty van Robben.

14
00:00:50.011 --> 00:00:53.001
Daar wordt al de hele week over gesproken.

15
00:00:53.001 --> 00:00:57.005
Hoe komt het dat onze voetbalhelden op beslissende momenten...

16
00:00:57.005 --> 00:00:59.002
niet genadeloos zijn.

17
00:00:59.002 --> 00:01:02.018
Nee, nee, hoe is dit mogelijk? Hoe is dit mogelijk?

18
00:01:02.018 --> 00:01:07.005
Een reportage over voetbal en onze volksaard.

19
00:01:17.021 --> 00:01:20.005
Overmorgen sleept-ie, namens Geert Wilders...

20
00:01:20.005 --> 00:01:22.021
de Nederlandse staat voor de rechter.

21
00:01:22.021 --> 00:01:24.018
Bram Moszkowicz.

22
00:01:26.013 --> 00:01:28.021
Voor de tweede keer zij aan zij met Geert Wilders...

23
00:01:28.021 --> 00:01:31.022
nu in een poging om het Europese noodfonds uit te stellen.

24
00:01:35.022 --> 00:01:40.015
Misbruik van rechterlijke macht met een minieme kans van slagen.

25
00:01:40.015 --> 00:01:42.017
Dat zeggen critici, hijzelf ziet een gaatje.

26
00:01:42.017 --> 00:01:44.011
Maar zet hij daarmee niet een meerderheid...

27
00:01:44.011 --> 00:01:47.003
van de Tweede Kamer buitenspel?

28
00:01:47.003 --> 00:01:49.020
Meneer Moszkowicz, bent u democraat? Ja.

29
00:01:49.020 --> 00:01:51.020
Waarom procedeert u dan tegen een beslissing...

30
00:01:51.020 --> 00:01:55.010
van de meerderheid van de Tweede Kamer?

31
00:01:55.010 --> 00:02:00.005
Dat doe ik eigenlijk niet, ik begrijp dat u dat denkt.

32
00:02:00.005 --> 00:02:03.002
Als ik tegen de beslissing van de meerderheid...

33
00:02:03.002 --> 00:02:05.003
van de Tweede Kamer zou procederen...

34
00:02:05.003 --> 00:02:08.019
dan had ik m'n dagvaarding anders ingewijd en ingeleid.

35
00:02:08.019 --> 00:02:13.020
Ik wil proberen een eind te maken aan een onrechtmatige situatie...

36
00:02:13.020 --> 00:02:21.008
die zou en is ontstaan op het moment dat het kabinet doorzet...

37
00:02:21.008 --> 00:02:25.013
het wetsontwerp dat nu is ingediend.

38
00:02:25.013 --> 00:02:28.019
Met een steun van een meerderheid van de Tweede Kamer. Ja.

39
00:02:28.019 --> 00:02:33.004
Dat is aan de Tweede Kamer.

40
00:02:33.004 --> 00:02:37.007
Het is ook niet de Tweede Kamer die wordt gedagvaard.

41
00:02:37.007 --> 00:02:39.006
De regering wordt gedagvaard.

42
00:02:39.006 --> 00:02:43.012
Het lijkt erop dat minister De Jager voor 40 miljard euro toezegt...

43
00:02:43.012 --> 00:02:45.019
aan extra garanties voor het nieuwe Europese noodfonds.

44
00:02:45.019 --> 00:02:48.003
Een Kamermeerderheid steunt het kabinet.

45
00:02:48.003 --> 00:02:50.002
Een poging van Wilders...

46
00:02:50.002 --> 00:02:52.001
om het debat over noodfonds uit te stellen, mislukte.

47
00:02:52.001 --> 00:02:54.019
Tegenstanders vinden dat Nederland te weinig zeggenschap heeft.

48
00:02:54.019 --> 00:02:58.000
Wie zijn wij om Brussel een blanco cheque te geven...

49
00:02:58.000 --> 00:03:00.017
met daarop een bedrag van 40 miljard euro...

50
00:03:00.017 --> 00:03:05.009
waar we zelf als Nederland geen veto-recht meer hebben.

51
00:03:05.009 --> 00:03:07.019
Ik vind het onverantwoordelijk van die politiek partijen...

52
00:03:07.019 --> 00:03:10.020
die denken dat we zonder zo'n noodfonds verder kunnen.

53
00:03:10.020 --> 00:03:14.012
Als er dan een crisis ontstaat in Griekenland die uitslaat...

54
00:03:14.012 --> 00:03:17.024
en we hebben het noodfonds niet op z'n plek...

55
00:03:17.024 --> 00:03:21.001
dan slaat het zo over naar Portugal, Spanje, Italie...

56
00:03:21.001 --> 00:03:22.022
en is de ellende niet te overzien.

57
00:03:22.022 --> 00:03:28.017
In een democratisch proces is het toch zo...

58
00:03:28.017 --> 00:03:30.014
dat als de meerderheid van het parlement zegt:

59
00:03:30.014 --> 00:03:32.009
Wij steunen dat noodfonds.

60
00:03:32.009 --> 00:03:35.005
Dan is het voor uw client Wilders jammer...

61
00:03:35.005 --> 00:03:37.011
maar dan heeft de meerderheid toch gewoon besloten.

62
00:03:37.011 --> 00:03:41.023
Ja, politiek geredeneerd is dat juist.

63
00:03:41.023 --> 00:03:43.024
Waarom is dat staatsrechtelijk anders?

64
00:03:43.024 --> 00:03:46.017
Omdat men slechts iets kan steunen wat er is.

65
00:03:46.017 --> 00:03:50.016
En wat is er? Dat wetsontwerp, wat moet leiden tot een verdrag.

66
00:03:50.016 --> 00:03:55.012
En het niet aanhouden daarvan onder de omstandigheden...

67
00:03:55.012 --> 00:04:00.010
zoals eerder geschetst, namelijk, het is uiterst controversieel.

68
00:04:00.010 --> 00:04:06.003
Dus zegt mijn client: Dat maakt de onrechtmatige situatie.

69
00:04:06.003 --> 00:04:11.001
Dus dat er wordt gestemd over een wetsontwerp is niet onrechtmatig.

70
00:04:11.001 --> 00:04:14.022
En dat de meerderheid erachter staat is evenmin onrechtmatig.

71
00:04:14.022 --> 00:04:17.015
Maar dat kan alleen gebeuren, omdat de regering...

72
00:04:17.015 --> 00:04:20.009
dat wetsontwerp ter stemming heeft voorgelegd.

73
00:04:20.009 --> 00:04:24.016
En wat mijn client nu zo graag wil en daar heeft hij z'n redenen voor..

74
00:04:24.016 --> 00:04:33.023
om het kabinet zo ver te krijgen om die hele zaak aan te houden.

75
00:04:33.023 --> 00:04:40.000
Daarom is het niet in strijd met de Trias Politica-leer...

76
00:04:40.000 --> 00:04:42.012
zoals nu overal wordt geroepen.

77
00:04:42.012 --> 00:04:46.010
Als ik zou vragen namens mijn client, aan de rechter...

78
00:04:46.010 --> 00:04:52.024
om dat wetsontwerp te veranderen of om het in de prullenbak te gooien...

79
00:04:52.024 --> 00:05:00.014
of om het op een elementaire manier te wijzigen...

80
00:05:00.014 --> 00:05:04.014
dan raak ik die Trias Politica-leer, maar dat doe ik niet.

81
00:05:04.014 --> 00:05:07.021
Mijn client vraagt: Hou het aan. Tot na de verkiezingen.

82
00:05:07.021 --> 00:05:10.023
Omdat-ie het controversieel verklaard wil hebben.

83
00:05:10.023 --> 00:05:15.015
Daar gaat de Tweede Kamer over en die is niet demissionair...

84
00:05:15.015 --> 00:05:19.015
die is nog volledig gevolmachtigd om beslissingen te nemen.

85
00:05:19.015 --> 00:05:23.017
Meneer Wilders heeft nu vier keer hoofdelijke stemmingen aangevraagd.

86
00:05:23.017 --> 00:05:28.000
Telkens kreeg hij nul op rekest. Daarmee is de zaak dan toch af? Nee.

87
00:05:28.000 --> 00:05:32.004
Daarmee is de zaak niet af.

88
00:05:32.004 --> 00:05:34.004
De Tweede Kamer kan alleen doen wat ze nu doet...

89
00:05:34.004 --> 00:05:38.011
omdat het wetsontwerp er ligt.

90
00:05:38.011 --> 00:05:45.001
En waar Wilders zich tegen verzet is de behandeling nu...

91
00:05:45.001 --> 00:05:47.018
Maar daar gaat de Tweede Kamer over.

92
00:05:47.018 --> 00:05:53.013
Nee, de Tweede Kamer kan daar alleen over gaan omdat het er ligt.

93
00:05:53.013 --> 00:05:56.002
Maar de Tweede Kamer kan ook zeggen: Wij nemen het niet in behandeling.

94
00:05:56.002 --> 00:05:59.016
Daar gaat de Tweede Kamer over. En ze zeggen: We behandelen het wel.

95
00:05:59.016 --> 00:06:02.009
Sterker nog: We stemmen ermee in. Nou, dat is aan de Tweede Kamer.

96
00:06:02.009 --> 00:06:08.012
En daar moet je je ook in die zin niet in mengen.

97
00:06:08.012 --> 00:06:11.021
Maar dat men het KAN behandelen...

98
00:06:11.021 --> 00:06:14.011
Als het er niet is, kunnen ze het niet behandelen.

99
00:06:14.011 --> 00:06:16.023
Dat is te wijten aan het kabinet.

100
00:06:16.023 --> 00:06:20.006
En daarvan zegt meneer Wilders: Omdat het zo controversieel is...

101
00:06:20.006 --> 00:06:23.018
maar daarnaast ook en dat is juridisch van veel meer belang...

102
00:06:23.018 --> 00:06:28.002
omdat er onrechtmatige elementen aan kleven in juridische zin...

103
00:06:28.002 --> 00:06:31.014
is deze actie nu ondernomen.

104
00:06:31.014 --> 00:06:35.005
Uw kantoor in Maastricht heeft contact gehad...

105
00:06:35.005 --> 00:06:37.016
met hoogleraar staatsrecht Wim Voermans en die heeft gezegd:

106
00:06:37.016 --> 00:06:40.014
'Dit is een stunt, het is kwalijk dat een politicus dit doet...

107
00:06:40.014 --> 00:06:42.014
alleen maar om electorale redenen.'

108
00:06:42.014 --> 00:06:44.013
'Het is misbruik van de rechterlijke macht.'

109
00:06:44.013 --> 00:06:47.014
'De rechter kan hier helemaal niet over oordelen.'

110
00:06:47.014 --> 00:06:52.004
Waarom gaat u dan toch door? Omdat ik wel meer mensen heb gebeld.

111
00:06:52.004 --> 00:06:53.022
En die hebben iets anders gezegd?

112
00:06:53.022 --> 00:06:57.017
In ieder geval EEN iemand heeft iets anders gezegd. Wat dan?

113
00:06:57.017 --> 00:07:02.012
Die heeft gezegd dat het goed te proberen is. Op welke gronden?

114
00:07:02.012 --> 00:07:08.012
Dat gaat u dinsdag horen. Niet nu? Nou, niet helemaal nu.

115
00:07:08.012 --> 00:07:11.007
Omdat ik niet hier nu al m'n pleidooi ga houden.

116
00:07:11.007 --> 00:07:15.003
Ik kan er in het kort iets over vertellen.

117
00:07:15.003 --> 00:07:19.017
Dat een staat onrechtmatig kan handelen is in confesso, dat kan.

118
00:07:19.017 --> 00:07:22.017
De staatsrechtgeleerden die nu zeggen:

119
00:07:22.017 --> 00:07:25.016
'Het is volstrekt dichtgetimmerd door de Hoge Raad...'

120
00:07:25.016 --> 00:07:28.022
'Want wat Wilders nu wil, dat kan niet.'

121
00:07:28.022 --> 00:07:30.022
Daar ben ik het niet mee eens, omdat in EEN van die arresten...

122
00:07:30.022 --> 00:07:32.020
de Hoge Raad een kleine opening heeft gelaten.

123
00:07:32.020 --> 00:07:38.022
En daarvan maak ik gebruik. Welke opening is dat dan?

124
00:07:38.022 --> 00:07:41.010
Dat ga ik nu niet vertellen. Waarom probeert u het?

125
00:07:41.010 --> 00:07:44.003
Omdat meneer Wilders dat graag ziet.

126
00:07:44.003 --> 00:07:47.019
Ik heb dan m'n eigen afweging te maken en ik zie een gaatje...

127
00:07:47.019 --> 00:07:52.017
en dan ga ik het proberen. U bent toch niet de klusjesman van Wilders?

128
00:07:52.017 --> 00:07:58.003
U luistert niet. Af en toe doet u dat...

129
00:07:58.003 --> 00:08:00.024
Vaak doet u dat wel, maar nu even niet.

130
00:08:00.024 --> 00:08:02.020
Ik ben niet de klusjesman van meneer Wilders.

131
00:08:02.020 --> 00:08:06.023
Ik zie een gaatje en dat gaatje is voor mij voldoende.

132
00:08:06.023 --> 00:08:10.011
Als meneer Wilders iets van mij zou willen...

133
00:08:10.011 --> 00:08:14.014
in de relatie client-raadsman, waarvan ik zou zeggen:

134
00:08:14.014 --> 00:08:19.002
Ik zie niet eens een gaatje. Dan had ik het niet gedaan.

135
00:08:19.002 --> 00:08:21.005
Maar ik zie het gaatje.

136
00:08:21.005 --> 00:08:24.014
En de makkelijkste weg is natuurlijk om te zeggen: Nee!

137
00:08:24.014 --> 00:08:28.007
Ik zou het wel eens kunnen verliezen en misschien is die kans groot...

138
00:08:28.007 --> 00:08:32.000
dus dan gaat m'n naam eraan.

139
00:08:32.000 --> 00:08:34.003
Van dat soort mensen houd ik niet. Ik kijk of ik iets kan vinden...

140
00:08:34.003 --> 00:08:36.018
en dat is vaak kenmerkend voor de wat betere advocaat...

141
00:08:36.018 --> 00:08:40.012
en al die kritiek van die mensen... Basta! Maakt me niet uit.

142
00:08:44.002 --> 00:08:49.004
Geert Wilders wil 17 getuigen en deskundigen laten voorkomen...

143
00:08:49.004 --> 00:08:51.016
in het proces waarin hij beschuldigd wordt...

144
00:08:51.016 --> 00:08:55.004
van het aanzetten tot haat en discriminatie tegen moslims.

145
00:08:55.004 --> 00:09:00.014
Dat zei z'n advocaat op de eerste dag van het proces.

146
00:09:00.014 --> 00:09:05.014
WILDERS: Het gaat in dit proces zeker ook om waarheidsvinding.

147
00:09:05.014 --> 00:09:10.020
Want als iets waar is kan het toch niet strafbaar zijn?

148
00:09:19.017 --> 00:09:21.016
U hebt hem in dat eerdere proces...

149
00:09:21.016 --> 00:09:23.022
over de vrijheid van meningsuiting...

150
00:09:23.022 --> 00:09:26.017
Daar heb ik hem redelijk bijgestaan, dacht ik. Hij is vrijgesproken.

151
00:09:26.017 --> 00:09:29.019
En nu deze, terwijl Wilders zelf zegt:

152
00:09:29.019 --> 00:09:35.014
'Ik zal alles uit de kast halen, ik trek de trukendoos open...

153
00:09:35.014 --> 00:09:38.013
om dit voor elkaar te krijgen.'

154
00:09:38.013 --> 00:09:41.006
Dan komen we weer bij de afweging die ik maak.

155
00:09:41.006 --> 00:09:44.015
Als meneer Wilders naar me toe was gekomen...

156
00:09:44.015 --> 00:09:48.015
met ditzelfde verzoek en ik zou als advocaat...

157
00:09:48.015 --> 00:09:51.019
geen enkel aanknopingspunt zien, dan zou ik het niet doen.

158
00:09:51.019 --> 00:09:58.006
Ik ben natuurlijk niet helemaal gek, alhoewel sommigen dat denken.

159
00:09:58.006 --> 00:10:00.006
Ik maak die afweging.

160
00:10:00.006 --> 00:10:03.011
Maar u grijpt toch in in politieke besluitvorming. Nee.

161
00:10:03.011 --> 00:10:07.022
Dat ben ik niet met u eens. Wat ik doe, namens mijn client...

162
00:10:07.022 --> 00:10:13.003
is aan een rechter vragen te beoordelen of dit een rechtmatige...

163
00:10:13.003 --> 00:10:19.016
of onrechtmatige actie van de overheid is.

164
00:10:19.016 --> 00:10:24.002
En dan zien we wel wat die rechter daarvan zegt.

165
00:10:24.002 --> 00:10:28.004
En mocht de rechter met mij meegaan, dan wordt er niet ingebroken...

166
00:10:28.004 --> 00:10:30.007
in de politieke besluitvorming in die zin...

167
00:10:30.007 --> 00:10:34.004
dat het wetsontwerp zal worden veranderd of aangepast...

168
00:10:34.004 --> 00:10:37.010
want dat is een elementair verschil.

169
00:10:37.010 --> 00:10:39.009
Meneer Wilders vraagt om de aanhouding...

170
00:10:39.009 --> 00:10:41.002
van de behandeling van dat wetsontwerp.

171
00:10:41.002 --> 00:10:43.008
Maar het is toch niet aan de rechter om te beslissen...

172
00:10:43.008 --> 00:10:46.017
welk wetsvoorstel wordt voorgelegd aan de Tweede Kamer?

173
00:10:46.017 --> 00:10:49.016
Dat is aan de Tweede Kamer. Dat is niet helemaal waar.

174
00:10:49.016 --> 00:10:53.014
Op het moment dat er onrechtmatige elementen in zitten... Zoals?

175
00:10:53.014 --> 00:11:00.019
Onrechtmatige elementen in het voorleggen aan de Tweede Kamer...

176
00:11:00.019 --> 00:11:03.011
dan wel onrechtmatige elementen in de inhoud van het wetsvoorstel...

177
00:11:03.011 --> 00:11:07.020
dan mag de rechter worden geadieerd en dat doen wij.

178
00:11:07.020 --> 00:11:09.016
Maar als ieder Kamerlid naar de rechter stapt...

179
00:11:09.016 --> 00:11:12.024
bij een wetsvoorstel terwijl er een meerderheid voor is...

180
00:11:12.024 --> 00:11:17.004
Nu bent u een beetje aan het bagatelliseren.

181
00:11:17.004 --> 00:11:19.012
Het is niet dat ieder Kamerlid over een wetsontwerpje...

182
00:11:19.012 --> 00:11:24.012
maar even naar de rechter stapt.

183
00:11:24.012 --> 00:11:28.017
Het is een wetsontwerp, leidend tot een verdrag...

184
00:11:28.017 --> 00:11:33.001
dat in de visie van Wilders leidt tot het weggooien van de sleutel...

185
00:11:33.001 --> 00:11:36.018
van de kas van Nederland en hem overhandigen aan Europa.

186
00:11:36.018 --> 00:11:40.023
En daarbij komt dat als dat zou doorgaan...

187
00:11:40.023 --> 00:11:43.021
dat sommige mensen boven de wet komen te staan... Welke?

188
00:11:43.021 --> 00:11:46.002
Bijvoorbeeld de minister van Financien...

189
00:11:46.002 --> 00:11:50.009
omdat er een volstrekte immuniteit wordt gegarandeerd...

190
00:11:50.009 --> 00:11:54.000
en dat is ook best een interessant punt.

191
00:11:54.000 --> 00:11:57.003
Dat heeft weer te maken met andere verdragen die zijn gesloten.

192
00:11:57.003 --> 00:11:59.006
Namelijk dat wij een deel van onze soevereiniteit...

193
00:11:59.006 --> 00:12:01.005
hebben afgegeven aan Brussel.

194
00:12:01.005 --> 00:12:04.005
Dat is wat anders dan de strafrechtelijke immuniteit...

195
00:12:04.005 --> 00:12:06.021
van bepaalde burgers in Nederland.

196
00:12:06.021 --> 00:12:11.007
En daar zit de crux? Dat is een interessant gedachte, vind ik.

197
00:12:11.007 --> 00:12:13.017
Maar de crux is wel, stel dat u wint...

198
00:12:13.017 --> 00:12:17.014
en de rechter begint al om u ontvankelijk te verklaren...

199
00:12:17.014 --> 00:12:19.012
want dat is vraag 1 natuurlijk dinsdag.

200
00:12:19.012 --> 00:12:26.018
Vraag 2 is: Stel, hij ziet iets in uw argumentatie, in uw pleidooi.

201
00:12:26.018 --> 00:12:29.019
Dan is dat noodfonds uitgesteld... Uitgesteld, he.

202
00:12:29.019 --> 00:12:33.012
Daarom is het ook geen inmenging in de politiek.

203
00:12:33.012 --> 00:12:36.017
U ziet toch ook wel wat er in Europa gebeurt.

204
00:12:36.017 --> 00:12:40.009
Dat er snel gereageerd moet worden.

205
00:12:40.009 --> 00:12:42.001
Ik hou me verre van interne politiek.

206
00:12:42.001 --> 00:12:45.003
U doet uw werk als advocaat. Ja. En u ziet een gaatje...

207
00:12:45.003 --> 00:12:47.020
Dat is voldoende, een bepleitbaar standpunt...

208
00:12:47.020 --> 00:12:51.010
en daarmee mag je het proberen.

209
00:12:51.010 --> 00:12:54.016
En ieder advocaat die zo'n lichtpuntje ziet...

210
00:12:54.016 --> 00:12:57.015
en dan zegt: Ik doe het toch niet...

211
00:12:57.015 --> 00:13:02.010
omdat men mij dan voor een handlanger van Wilders uitmaakt...

212
00:13:02.010 --> 00:13:04.020
is de knip voor de neus niet waard.

213
00:13:04.020 --> 00:13:06.024
Hartelijk dank. Graag gedaan.

214
00:13:18.021 --> 00:13:21.023
Hij heeft ons dom gemaakt, asociaal en egocentrisch.

215
00:13:21.023 --> 00:13:24.018
Als je door de stad loopt bots je tegen iedereen aan...

216
00:13:24.018 --> 00:13:27.018
omdat je op een scherm kijkt.

217
00:13:27.018 --> 00:13:29.022
En hele volksstammen zijn er verslaafd aan geraakt.

218
00:13:29.022 --> 00:13:32.019
Mensen hebben er een verslaving bij gekregen.

219
00:13:32.019 --> 00:13:36.000
Net zoals alcohol, seks, sigaretten...

220
00:13:36.000 --> 00:13:38.004
kunnen we niet meer zonder de smartphone.

221
00:13:38.004 --> 00:13:41.009
Ik bel je met twee minuutjes. Welnee, zeggen de goeroes.

222
00:13:41.009 --> 00:13:44.006
'Het is juist een zegen, je kunt altijd zelf bepalen wat je wilt.'

223
00:13:44.006 --> 00:13:47.014
Het is m'n werk, m'n prive, m'n alles.

224
00:13:47.014 --> 00:13:50.004
Je wereld, je vrienden, je werk.

225
00:13:50.004 --> 00:13:55.018
Alles komt samen in de palm van je hand.

226
00:14:00.021 --> 00:14:04.016
En opeens was-ie daar! Nu precies vijf jaar geleden.

227
00:14:04.016 --> 00:14:06.009
And we are calling it: iPhone.

228
00:14:08.004 --> 00:14:13.008
Vrienden onder de knop en het kantoor in je broekzak.

229
00:14:13.008 --> 00:14:14.021
Altijd en overal bereikbaar.

230
00:14:14.021 --> 00:14:16.023
En vluchten kan niet meer, want met de iPhone...

231
00:14:16.023 --> 00:14:19.010
staan we gewoon permanent aan.

232
00:14:19.010 --> 00:14:21.019
Hoe de smartphone ons de nieuwe slaven...

233
00:14:21.019 --> 00:14:24.009
van de mobiele revolutie heeft gemaakt.

234
00:14:24.009 --> 00:14:27.003
Mensen raken steeds vermoeider en ze worden cynischer.

235
00:14:27.003 --> 00:14:29.017
Je partner zegt: Tot ziens.

236
00:14:29.017 --> 00:14:32.022
'Jij bent zo weinig bezig met mij en zo veel bezig met je hulpmiddelen.'

237
00:14:32.022 --> 00:14:35.013
Of dat je overspannen raakt en een burn-out krijgt.

238
00:14:35.013 --> 00:14:39.014
Afgelopen week, een zonnige dag in Amsterdam-Zuid.

239
00:14:41.023 --> 00:14:43.017
Afgelopen week, een zonnige dag in Amsterdam-Zuid.

240
00:14:43.017 --> 00:14:45.019
De terrassen stromen vol voor de lunch.

241
00:14:45.019 --> 00:14:47.018
Even bijkletsen of een werkoverleg, met telefoon, dat natuurlijk wel.

242
00:14:47.018 --> 00:14:49.021
Zonder mobiel contact zijn we nergens...

243
00:14:49.021 --> 00:14:53.024
zelfs het grote kunstwerk op het plein kan niet zonder.

244
00:14:53.024 --> 00:15:00.023
Mag ik u iets vragen over mobiele telefoongebruik?

245
00:15:01.005 --> 00:15:04.019
Hoe vaak ik mijn mobiel gebruik? Per dag? Je doet er alles mee.

246
00:15:04.019 --> 00:15:07.009
Vijf jaar bestaat-ie pas en hij heeft ons leven...

247
00:15:07.009 --> 00:15:11.004
nu al ingrijpend veranderd.

248
00:15:11.004 --> 00:15:15.021
Overal met iedereen in contact. Het is prachtig, maar niet altijd.

249
00:15:15.021 --> 00:15:19.012
We praten erover met trendwatcher Sander Duivestein.

250
00:15:19.012 --> 00:15:21.022
Mensen kunnen niet meer zonder.

251
00:15:21.022 --> 00:15:24.005
Het is een heel intiem apparaat geworden.

252
00:15:24.005 --> 00:15:26.005
Psycholoog Daantje Derks, die al sinds de komst...

253
00:15:26.005 --> 00:15:28.018
van de smartphone onderzoek doet naar de gevolgen.

254
00:15:28.018 --> 00:15:30.024
Niet alleen fysiek goed te herstellen...

255
00:15:30.024 --> 00:15:34.018
SMS Berichtje, ha!

256
00:15:34.018 --> 00:15:37.019
Remco Pijpers van Mijn Kind Online.

257
00:15:37.019 --> 00:15:39.020
Ik ben jaloers op de tieners van nu.

258
00:15:39.020 --> 00:15:41.010
Als ik een smartphone had gehad als puber...

259
00:15:41.010 --> 00:15:43.018
dan was ik waarschijnlijk een gelukkige puber geweest.

260
00:15:43.018 --> 00:15:46.008
GELUID VAN TRILBATTERIJ

261
00:15:47.003 --> 00:15:51.017
Hij stond uit, maar... Hij trilt, dat hoor je ook nog.

262
00:15:51.017 --> 00:15:54.013
En organisatiedeskundige Dik Bijl.

263
00:15:54.013 --> 00:15:58.000
En als je het, of jij, of je relevante omgeving...

264
00:15:58.000 --> 00:16:02.009
het als iets storends gaan zien...

265
00:16:02.009 --> 00:16:04.008
dan zul je een ontwenningskuur moeten gaan volgen.

266
00:16:04.008 --> 00:16:06.013
Ontwennen, afkicken van de smartphone.

267
00:16:06.013 --> 00:16:08.008
En, ja, ook ik blijk eraan verslaafd te zijn.

268
00:16:08.008 --> 00:16:10.022
Twitter, e-mail, sms, ik laat me vaker afleiden...

269
00:16:10.022 --> 00:16:13.014
door het schermpje dan me lief is.

270
00:16:13.014 --> 00:16:16.004
Het is er de afgelopen jaren langzaam ingeslopen.

271
00:16:16.004 --> 00:16:20.007
Ik hoor veel verhalen dat mensen echt...

272
00:16:20.007 --> 00:16:23.000
tot laat in de nacht online blijven.

273
00:16:23.000 --> 00:16:26.000
Dus ook verbonden met hun werk.

274
00:16:26.000 --> 00:16:29.008
Vroeger zaten wij op kantoor, kwamen we om half negen binnen...

275
00:16:29.008 --> 00:16:32.003
en gingen we aan het werk...

276
00:16:32.003 --> 00:16:38.012
en vervolgens gingen we om vijf uur eruit en gingen we naar huis.

277
00:16:38.012 --> 00:16:42.015
En nu, door middel van de technologie...

278
00:16:42.015 --> 00:16:44.013
is dat opgerekt tot 24 uur per dag.

279
00:16:44.013 --> 00:16:48.021
Veel mensen geven zelfs aan als ze 's nachts naar het toilet gaan...

280
00:16:48.021 --> 00:16:54.005
dat ze even op hun telefoon kijken of er nieuwe berichten zijn.

281
00:16:54.005 --> 00:16:55.024
Laatst was ik om een uur vijf 's ochtends wakker.

282
00:16:55.024 --> 00:16:58.003
En dat apparaat ligt op het nachtkastje.

283
00:16:58.003 --> 00:17:00.008
Ik pak het op en ik gebruik dat spelletje Scrabble.

284
00:17:00.008 --> 00:17:03.004
Ik druk op 'send' en aan de andere kant van het bed hoor ik: ping.

285
00:17:03.004 --> 00:17:05.004
Ik zie m'n vrouw, ze zit recht overeind...

286
00:17:05.004 --> 00:17:07.007
ze legt een woordje en gaat weer slapen.

287
00:17:07.007 --> 00:17:10.019
En de volgende dag vroeg ik of ze wist wat ze had gedaan...

288
00:17:10.019 --> 00:17:13.012
en toen zag ze dat ze een woordje had gelegd.

289
00:17:15.009 --> 00:17:18.011
POLYGOON: Telefonische communicatie is niet meer weg te denken.

290
00:17:18.011 --> 00:17:22.005
De telefoon zelf bestaat al bijna 150 jaar.

291
00:17:22.005 --> 00:17:24.015
POLYGOON: Uit het lokale telefoonverkeer...

292
00:17:24.015 --> 00:17:28.006
ontwikkelt zich het interlokale.

293
00:17:28.006 --> 00:17:30.022
En zelfs de mobiele uitvoering van de telefoon...

294
00:17:30.022 --> 00:17:34.002
dateert nog uit de vorige eeuw.

295
00:17:34.002 --> 00:17:36.000
Maar de smartphone, waarmee je altijd...

296
00:17:36.000 --> 00:17:37.022
met het internet verbonden bent heeft in een paar jaar...

297
00:17:37.022 --> 00:17:40.020
een ongekend snelle opmars gemaakt, zeker als je het vergelijkt...

298
00:17:40.020 --> 00:17:43.011
met andere communicatiemiddelen.

299
00:17:43.011 --> 00:17:46.011
De radio deed er bijvoorbeeld 40 jaar over...

300
00:17:46.011 --> 00:17:50.015
voor dat meer dan 50 procent van de mensheid er eentje had.

301
00:17:50.015 --> 00:17:52.008
De tv was vijf tot tien jaar.

302
00:17:52.008 --> 00:17:54.020
En met de smartphone is het in vijf jaar tijd gebeurd.

303
00:17:54.020 --> 00:17:57.015
Meer dan 50 procent van de mensen heeft er eentje en kan niet zonder.

304
00:17:57.015 --> 00:18:01.002
In nog geen vijf jaar dus allemaal verslaafd aan de smartphone.

305
00:18:01.002 --> 00:18:04.014
Met grote gevolgen, blijkt nu.

306
00:18:04.014 --> 00:18:08.016
Op welke manier zijn wij de slaaf geworden van die mobiele revolutie?

307
00:18:08.016 --> 00:18:11.009
Is de iPhone ons de baas geworden.

308
00:18:11.009 --> 00:18:14.019
Vroeger ging je in je luie stoel zitten, pakte een boek erbij...

309
00:18:14.019 --> 00:18:19.004
en dan kon je je uren verdiepen in de wereld van het boek.

310
00:18:19.004 --> 00:18:23.013
Je werd niet gestoord en tegenwoordig...

311
00:18:23.013 --> 00:18:25.015
ik merk het aan mezelf, als ik probeer te lezen...

312
00:18:25.015 --> 00:18:27.016
en ik lees eigenlijk alleen nog boeken op m'n tablet...

313
00:18:27.016 --> 00:18:29.024
dan krijg ik steeds berichtjes en moet ik toch weer even kijken.

314
00:18:29.024 --> 00:18:34.005
Soms moet ik een paar bladzijden opnieuw lezen...

315
00:18:34.005 --> 00:18:37.008
om te weten wat er staat.

316
00:18:37.008 --> 00:18:40.016
Het kost me tijd, m'n focus is weg.

317
00:18:40.016 --> 00:18:44.021
Ik kan er minder goed, diep over nadenken.

318
00:18:44.021 --> 00:18:46.017
En dus kun je zeggen dat we dommer worden.

319
00:18:46.017 --> 00:18:48.021
Het heeft ons als mens wel veranderd.

320
00:18:48.021 --> 00:18:51.002
Wat we tien jaar geleden heel onbeleefd vonden...

321
00:18:51.002 --> 00:18:53.012
Stel je voor dat ik nu een tijdschrift zou gaan lezen...

322
00:18:53.012 --> 00:18:55.009
dan zou je dat onbeleefd vinden.

323
00:18:55.009 --> 00:18:57.023
Terwijl als ik nu op m'n telefoon kijk, omdat ik 'n berichtje krijg...

324
00:18:57.023 --> 00:19:00.002
geef ik eigenlijk ook die boodschap af.

325
00:19:00.002 --> 00:19:05.015
Dat is blijkbaar interessanter dan wat jij te vertellen hebt.

326
00:19:05.015 --> 00:19:07.021
Dat vonden we een paar jaar terug heel onbeleefd.

327
00:19:07.021 --> 00:19:12.007
En nu is het normaal, vanzelfsprekend geworden.

328
00:19:13.017 --> 00:19:17.011
Ons gedrag is er dus door veranderd, ook op ons werk.

329
00:19:17.011 --> 00:19:22.013
Aan de ene kant kun je zeggen: het werkt productiviteit verhogend.

330
00:19:22.013 --> 00:19:25.005
Want je bent ook buiten kantoortijden beschikbaar.

331
00:19:25.005 --> 00:19:28.021
Aan de andere kant weten we, vanuit onderzoek...

332
00:19:28.021 --> 00:19:31.009
dat als je met een concentratie-taak bezig bent...

333
00:19:31.009 --> 00:19:33.023
en je laat je even afleiden door iets...

334
00:19:33.023 --> 00:19:37.016
een e-mail of een sms op je smartphone...

335
00:19:37.016 --> 00:19:44.005
en je geeft er aandacht aan, dan duurt het vijf tot tien minuten...

336
00:19:44.005 --> 00:19:46.023
voordat je weer terug bent in de concentratie waar je in was.

337
00:19:46.023 --> 00:19:50.023
Dus dat betekent dat je productiviteit verliest.

338
00:19:50.023 --> 00:19:55.013
De meeste mensen weten dat niet eens.

339
00:19:55.013 --> 00:19:58.007
Afleiding dus die ten koste gaat van productiviteit.

340
00:19:58.007 --> 00:20:01.003
Wat betekent dit voor de nieuwe generatie...

341
00:20:01.003 --> 00:20:02.022
die met de smartphone opgroeit?

342
00:20:02.022 --> 00:20:05.005
Tieners kunnen inmiddels niet meer zonder.

343
00:20:05.005 --> 00:20:07.007
Mijn mobiel is een keer een week ingenomen.

344
00:20:07.007 --> 00:20:09.019
Nou, dan kan ik echt niet slapen.

345
00:20:09.019 --> 00:20:11.023
Nee, dat is echt erg! Waarom, wat mis je dan?

346
00:20:11.023 --> 00:20:15.017
Je hebt helemaal geen contact meer met mensen.

347
00:20:15.017 --> 00:20:18.011
Je hele sociale leven is weg.

348
00:20:18.011 --> 00:20:22.004
Ik denk wel een uur of zes, echt veel.

349
00:20:22.004 --> 00:20:24.018
Maar dat komt ook omdat ik een vriendje heb...

350
00:20:24.018 --> 00:20:26.010
waarmee ik praat via Ping.

351
00:20:26.010 --> 00:20:28.011
Berichtjes, wat ik aan het doen ben.

352
00:20:28.011 --> 00:20:32.002
En als ik iets aan het doen ben, post ik weer wat.

353
00:20:32.002 --> 00:20:35.022
Ze zijn contactverslaafd, ze kunnen niet zonder contact met vrienden.

354
00:20:35.022 --> 00:20:39.008
Ze gebruiken de telefoon vooral om contact te hebben met vrienden.

355
00:20:39.008 --> 00:20:45.016
Dus elkaar een hart onder de riem steken als ze zich slecht voelen.

356
00:20:45.016 --> 00:20:49.004
Elkaar helpen bij het huiswerk. Eh, moppen te tappen.

357
00:20:50.014 --> 00:20:54.022
En dat is te zien, in de pauze grijpt iedereen naar z'n mobieltje.

358
00:20:54.022 --> 00:20:57.010
Het is een verlengstuk van het lichaam geworden.

359
00:20:57.010 --> 00:21:00.003
Het is een derde hand of een tweede brein.

360
00:21:00.003 --> 00:21:02.023
Wat is dat voor een spel? Gewoon racen.

361
00:21:02.023 --> 00:21:04.023
Kinderen raken op steeds jongere leeftijd...

362
00:21:04.023 --> 00:21:07.009
vertrouwd met de apparatuur.

363
00:21:07.009 --> 00:21:10.010
Soms nog eerder dan hun ouders.

364
00:21:10.010 --> 00:21:14.020
Ik had die nieuwe iPhone 4, met een camera aan de voorkant.

365
00:21:14.020 --> 00:21:19.017
En ik kreeg dat niet aan de praat.

366
00:21:19.017 --> 00:21:23.010
En toen heb ik hem aan haar gegeven, toen was ze volgens mij drie.

367
00:21:23.010 --> 00:21:25.006
Ze zei: Papa, kijk, zo werkt-ie.

368
00:21:25.006 --> 00:21:29.021
'Papa, weet je... ik kan een foto maken.'

369
00:21:30.007 --> 00:21:35.005
De smartphone, tablets en computers.

370
00:21:35.005 --> 00:21:37.024
Voor onze kinderen gesneden koek.

371
00:21:37.024 --> 00:21:40.023
Uit onderzoek blijkt dat in de loop der jaren...

372
00:21:40.023 --> 00:21:43.011
de hersenen van jongeren zich hebben aangepast aan de mobiele revolutie.

373
00:21:43.011 --> 00:21:45.024
Als je de jeugd van nu onder een mri-scan legt...

374
00:21:45.024 --> 00:21:49.002
dan zie je dat het bloed door het rechterdeel van het brein stroomt.

375
00:21:49.002 --> 00:21:51.017
Ze zitten veel meer op de creatieve kant.

376
00:21:51.017 --> 00:21:54.011
En ik ben over de 40, ik ben er niet mee opgegroeid.

377
00:21:54.011 --> 00:21:58.002
En bij mij gaat er nog veel via het linkerdeel.

378
00:21:58.002 --> 00:22:00.010
Dus van A naar Z, heel logisch.

379
00:22:00.010 --> 00:22:02.018
Ik moet alles beredeneren, ik ben minder impulsief.

380
00:22:02.018 --> 00:22:05.024
De nieuwe generatie past zich aan aan de nieuwe technologieen.

381
00:22:05.024 --> 00:22:08.012
Prima, zeggen de deskundigen.

382
00:22:08.012 --> 00:22:11.023
Alleen heeft de praktijk inmiddels wel uitgewezen...

383
00:22:11.023 --> 00:22:16.004
dat de stekker er af en toe uit moet...

384
00:22:16.004 --> 00:22:18.013
om te voorkomen dat we doorgedraaid raken.

385
00:22:18.013 --> 00:22:20.003
Soms gewoon even niks.

386
00:22:20.003 --> 00:22:23.002
Verveling is enorm belangrijk voor creativiteit.

387
00:22:23.002 --> 00:22:25.020
Je moet gewoon soms niks te doen hebben...

388
00:22:25.020 --> 00:22:29.002
want dan ontstaan de beste ideeen.

389
00:22:29.002 --> 00:22:31.015
En ik ken aardig wat kinderen die apps ontwikkelen...

390
00:22:31.015 --> 00:22:34.003
die 13, 14 jaar zijn en die zelf gemaakte apps verkopen...

391
00:22:34.003 --> 00:22:37.000
en die vertellen dat hun beste ideeen worden geboren...

392
00:22:37.000 --> 00:22:41.001
als ze naar school fietsen, 30 minuten heen en 30 minuten terug.

393
00:22:41.001 --> 00:22:44.010
Dan worden de beste ideeen geboren.

394
00:22:44.010 --> 00:22:47.006
TRILBATTERIJ Altijd bereikbaar.

395
00:22:47.006 --> 00:22:50.013
Dit is een mooi moment. Nu ben ik even uit m'n concentratie.

396
00:22:50.013 --> 00:22:53.018
Dan moet ik vragen wat de vraag ook alweer was.

397
00:22:53.018 --> 00:22:57.001
Dan duurt het even voor je er weer in bent.

398
00:22:57.001 --> 00:23:00.021
Dat is EEN van die nadelen als je steeds afgeleid wordt.

399
00:23:00.021 --> 00:23:03.023
En ook volwassenen zijn erachter gekomen...

400
00:23:03.023 --> 00:23:06.006
dat je de smartphone en jezelf soms rust moet gunnen.

401
00:23:06.011 --> 00:23:09.012
Het is belangrijk om mentaal los te komen van je werk.

402
00:23:09.012 --> 00:23:13.008
Je hebt die ontspanning nodig om je gezondheid op peil te houden.

403
00:23:13.008 --> 00:23:17.011
Het is hetzelfde als je een probleem hebt op je werk...

404
00:23:17.011 --> 00:23:21.012
en je blijft 's avonds piekeren en prakkiseren over je werk...

405
00:23:21.012 --> 00:23:24.009
dat heeft hetzelfde effect dan wanneer je een smartphone hebt...

406
00:23:24.009 --> 00:23:27.012
die je steeds ongecontroleerd berichten stuurt.

407
00:23:27.012 --> 00:23:30.001
Sommige bedrijven hebben inmiddels maatregelen genomen.

408
00:23:30.001 --> 00:23:33.007
Geen telefoon tijdens vergaderingen bijvoorbeeld.

409
00:23:33.007 --> 00:23:38.003
De manager stond aan de ingang van de deur voor de vergadering...

410
00:23:38.003 --> 00:23:40.012
en hij zei: Jongens, alle wapens inleveren.

411
00:23:40.012 --> 00:23:43.021
Iedereen moest z'n iPhone en z'n laptop inleveren.

412
00:23:43.021 --> 00:23:48.015
En als je wel je smartphone bij je had...

413
00:23:48.015 --> 00:23:54.011
en je zat in de vergadering, dan werd je daarna eruit gestuurd.

414
00:23:54.011 --> 00:23:58.007
Er zit een uit-knop op, je moet er even naar zoeken.

415
00:23:58.007 --> 00:24:05.002
Bij mijn presentaties geef ik altijd een groot beeld van die uit-knop.

416
00:24:05.002 --> 00:24:07.012
Mensen vergeten vaak dat-ie uberhaupt uit kan.

417
00:24:07.012 --> 00:24:09.011
Volgens Sander Duivestein horen alle nadelen...

418
00:24:09.011 --> 00:24:11.023
vooral bij de huidige overgangsfase.

419
00:24:11.023 --> 00:24:13.009
Zullen we in de toekomst...

420
00:24:13.009 --> 00:24:15.018
alleen maar gelukkiger worden van de smartphone.

421
00:24:15.018 --> 00:24:17.011
Als ik naar mezelf kijk...

422
00:24:17.011 --> 00:24:20.013
Ik maak gebruik van Google, Facebook, Twitter.

423
00:24:20.013 --> 00:24:26.021
Ik laat weten aan m'n volgers welke boeken ik interessant vind.

424
00:24:26.021 --> 00:24:30.023
Wat ik gegeten heb en al die informatie staat op het web.

425
00:24:30.023 --> 00:24:34.021
En als je die informatie op een slimme manier bundelt...

426
00:24:34.021 --> 00:24:38.010
dan kan dit apparaat me niet meer continu storen...

427
00:24:38.010 --> 00:24:41.010
door me berichtjes te sturen die irrelevant zijn...

428
00:24:41.010 --> 00:24:46.023
maar als er zich een soort digitale schaduw achter mij zit...

429
00:24:46.023 --> 00:24:49.019
die kan mij op maat bedienen.

430
00:24:49.019 --> 00:24:52.002
Er is dus hoop.

431
00:24:52.002 --> 00:24:53.024
Al is het voor nu nog wel even opletten.

432
00:24:53.024 --> 00:24:55.012
Ook voor mij.

433
00:24:55.012 --> 00:24:57.001
Als de mobiel niet de baas mag worden...

434
00:24:57.001 --> 00:24:58.019
zit er af en toe maar EEN ding op.

435
00:24:58.019 --> 00:25:02.016
Ik zou zeggen: Vergeet hem eens, als je 's ochtends naar je werk gaat.

436
00:25:02.016 --> 00:25:06.020
Laat hem eens liggen. Ik krijg het zweet nu al op m'n voorhoofd.

437
00:25:06.020 --> 00:25:09.017
Dan wordt het tijd dat je er iets aan doet, haha.

438
00:25:09.017 --> 00:25:12.015
En wilt u zelf weten hoe u de smartphone de baas kan blijven...

439
00:25:12.015 --> 00:25:15.005
ga dan voor tips naar onze site:

440
00:25:18.019 --> 00:25:22.023
SMS O, een uitslag van een artikel wat ingediend is, haha!

441
00:25:22.023 --> 00:25:25.023
Ik ben wel nieuwsgierig, maar ik ga niet kijken, haha!

442
00:25:33.018 --> 00:25:37.013
Daar gaat-ie neer, dat is een overtreding en dat is een penalty!

443
00:25:37.013 --> 00:25:41.004
Robben zal de nemer zijn. De vaste strafschopnemer.

444
00:25:41.022 --> 00:25:44.008
Finale Champions League, vorige week.

445
00:25:44.008 --> 00:25:46.020
De belangrijkste wedstrijd van het jaar.

446
00:25:46.020 --> 00:25:49.024
Het is verlenging en onze Arjen Robben neemt de aanloop.

447
00:25:51.007 --> 00:25:52.024
Het belangrijkste moment in z'n carriere.

448
00:25:52.024 --> 00:25:55.023
Schiet-ie Bayern naar een voorsprong in de finale?

449
00:25:55.023 --> 00:25:59.005
Robben, maak hem in godsnaam! Dat dacht ik vooral.

450
00:25:59.005 --> 00:26:02.000
Leer die Duitsers dat wij het wel kunnen.

451
00:26:02.000 --> 00:26:06.000
De Duitsers, in onze beleving de eeuwige winnaars...

452
00:26:06.000 --> 00:26:08.010
van het spelletje, beginnen er nu wat last van te krijgen:

453
00:26:08.010 --> 00:26:09.024
De zogenoemde Hollandse ziekte.

454
00:26:09.024 --> 00:26:13.002
Hollandische Krankheit, als het erop aankomt lukt niks.

455
00:26:13.002 --> 00:26:16.000
Zo denken ze over ons in Duitsland.

456
00:26:16.000 --> 00:26:20.007
Hij was zo aan het twijfelen en ook zo nonchalant achter die bal.

457
00:26:20.007 --> 00:26:23.022
Ik dacht, dat wordt een slap balletje.

458
00:26:24.011 --> 00:26:26.009
Arjen Robben.

459
00:26:26.021 --> 00:26:30.002
Petr Cech heeft hem! Cech heeft hem!

460
00:26:30.015 --> 00:26:35.022
Wat een drama, want zo greep Bayern Munchen naast de hoofdprijs.

461
00:26:35.022 --> 00:26:40.006
Hoe komt dat toch? Dat kennelijk onvermogen van onze voetbalhelden...

462
00:26:40.006 --> 00:26:44.000
om op beslissende momenten echt genadeloos te zijn.

463
00:26:44.000 --> 00:26:48.000
We hebben als glorieuze voetbalnatie een lange geschiedenis van net niet.

464
00:26:48.000 --> 00:26:51.016
Waar zit hem dat nu in? Dat net niet.

465
00:26:51.016 --> 00:26:54.023
Over volksaard en voetbal.

466
00:26:59.007 --> 00:27:00.024
*Nederland, o, Nederland

467
00:27:00.024 --> 00:27:03.024
*Jij bent een kampioen

468
00:27:03.024 --> 00:27:06.008
Nederland kleurt weer oranje.

469
00:27:06.008 --> 00:27:09.005
Als geen ander land maken we van belangrijke toernooien...

470
00:27:09.005 --> 00:27:11.005
zoiets als een nationaal feestje.

471
00:27:11.005 --> 00:27:13.005
Sportcommentator Frank Snoeks van de NOS...

472
00:27:13.005 --> 00:27:16.006
heeft weinig met het oranje gehos.

473
00:27:16.015 --> 00:27:21.001
Feestpubliek, dat wil maar EEN ding zien: Nederland winnen.

474
00:27:21.001 --> 00:27:23.011
En dan hebben we volgende week weer een feestje.

475
00:27:23.011 --> 00:27:27.009
Zijn we al in de finale? Nee, eerst nog de kwart, de halve.

476
00:27:27.009 --> 00:27:29.023
Het ene feest na het andere.

477
00:27:29.023 --> 00:27:31.008
Dan hebben we de finale verloren.

478
00:27:31.008 --> 00:27:32.019
'Ja, maar ze pakken ons feestje niet af!'

479
00:27:32.019 --> 00:27:34.020
'We gaan toch naar de gracht.'

480
00:27:34.020 --> 00:27:39.000
Er is geen sport waarin we zo onze nationale sentimenten...

481
00:27:39.000 --> 00:27:42.000
onze trauma's, verwachtingen, dromen...

482
00:27:42.000 --> 00:27:46.016
zo op de sport inpluggen als in het voetbal.

483
00:27:46.016 --> 00:27:50.000
En dan helemaal bij het Nederlands Elftal.

484
00:27:50.000 --> 00:27:52.012
Oranje, dat zijn wij.

485
00:27:52.019 --> 00:27:55.008
Ooit waren we als voetbalnatie een dwerg.

486
00:27:55.008 --> 00:27:59.015
Totdat dit jongetje uit Betondorp 'de verlosser' werd.

487
00:28:00.007 --> 00:28:02.005
COMMENTAAR: Keizer!

488
00:28:02.005 --> 00:28:03.022
Danielson...

489
00:28:03.022 --> 00:28:07.002
Compleet gemist! De kans voor Cruijff!

490
00:28:08.012 --> 00:28:12.006
Johan Cruijff, begin jaren 70 leider van het legendarische Ajax...

491
00:28:12.006 --> 00:28:15.018
helpt z'n ploeg aan Europese bekers en wereldheerschappij.

492
00:28:15.018 --> 00:28:20.008
Maar Cruijff was dan ook een lange tijd een beetje on-Nederlands.

493
00:28:20.008 --> 00:28:23.001
Hij is bereid om als hij iets belangrijk vindt...

494
00:28:23.001 --> 00:28:25.003
om dan alles ondergeschikt te maken.

495
00:28:25.003 --> 00:28:28.016
Dan mogen mensen ook een hekel aan hem hebben.

496
00:28:28.016 --> 00:28:30.018
Dan wil hij best vijanden maken.

497
00:28:30.018 --> 00:28:34.012
Maar dan wordt het bijna asociaal.

498
00:28:34.012 --> 00:28:37.017
Ja... al ziende.

499
00:28:37.017 --> 00:28:40.010
En meedogenloos.

500
00:28:40.010 --> 00:28:46.006
En, eh, verzamelde om zich heen een groep winnaars.

501
00:28:46.006 --> 00:28:50.006
Veel mensen, ook in Amsterdam vonden hem maar een praatjesmaker.

502
00:28:50.006 --> 00:28:53.022
Altijd maar over geld praten.

503
00:28:53.022 --> 00:28:56.002
AMSTERDAM ACCENT: Hij moet niet zo zeiken.

504
00:28:56.002 --> 00:29:00.010
1974, in de hoogtijdagen van het Nederlandse voetbal...

505
00:29:00.010 --> 00:29:03.019
ligt eindelijk het draaiboek klaar om naar het allerhoogste te grijpen.

506
00:29:03.019 --> 00:29:09.006
Het WK, Oranje verbaast de wereld met totaalvoetbal, zoals dat heet.

507
00:29:09.006 --> 00:29:13.016
En... O, wat een doelpunt!

508
00:29:13.016 --> 00:29:17.021
Een unieke verzameling van talent onmiskenbaar op weg naar het goud.

509
00:29:17.021 --> 00:29:21.010
Van Hanegem komt in, Johnny Rep is er ook en hij scoort!

510
00:29:21.010 --> 00:29:24.000
Johnny Rep was erbij, als rechtsbuiten.

511
00:29:24.000 --> 00:29:26.004
Goudhaantje was z'n bijnaam.

512
00:29:26.004 --> 00:29:29.008
Omdat-ie nogal eens op beslissende momenten toesloeg.

513
00:29:29.008 --> 00:29:32.001
En alles was oranje.

514
00:29:33.016 --> 00:29:36.013
40.000 Nederlanders in dat stadion.

515
00:29:36.013 --> 00:29:38.016
Nou, toen kregen wij ook een kick.

516
00:29:38.016 --> 00:29:40.009
En toen was het: Poeh!

517
00:29:40.009 --> 00:29:42.022
We konden niet meer verliezen toentertijd.

518
00:29:42.022 --> 00:29:46.004
Ja, alleen die finale, helaas.

519
00:29:46.004 --> 00:29:49.006
Het is als een nationaal trauma in ons geheugen gegrift.

520
00:29:49.006 --> 00:29:52.000
De finale van 1974 tegen West-Duitsland.

521
00:29:52.000 --> 00:29:56.002
Het blijkt een finale tussen twee mentaliteiten.

522
00:29:56.002 --> 00:30:01.022
De Duitse Ausdauer tegenover een bijna arrogant Oranje.

523
00:30:01.022 --> 00:30:03.016
Cruijff, Cruijff!

524
00:30:03.016 --> 00:30:06.012
Cruijff gaat alleen door en wordt neergelegd!

525
00:30:06.012 --> 00:30:09.003
En het is een penalty in de eerste minuut!

526
00:30:09.003 --> 00:30:12.004
Jaaa! Jongens, een penalty!

527
00:30:12.004 --> 00:30:17.014
Ja, we waren echt gebrand om die wedstrijd te winnen.

528
00:30:17.014 --> 00:30:20.002
We waren er ook van overtuigd dat we gingen winnen.

529
00:30:21.022 --> 00:30:24.015
Ik dacht dat het Hoeness was, maar daar de penalty van Neeskens!

530
00:30:24.015 --> 00:30:27.017
1-0!! Dat was misschien onze makke.

531
00:30:27.017 --> 00:30:30.023
Dat we TE zelfverzekerd waren.

532
00:30:30.023 --> 00:30:34.008
Want na die 1-0 hebben we gewoon lopen klooien.

533
00:30:34.008 --> 00:30:37.000
Drie kwartier.

534
00:30:37.000 --> 00:30:39.021
En toen hebben we in de tweede helft volop gas gegeven...

535
00:30:39.021 --> 00:30:42.016
maar toen lukte het niet meer.

536
00:30:42.016 --> 00:30:44.006
Ja, dat is jammer.

537
00:30:44.006 --> 00:30:46.012
Waren we de beste? Absoluut.

538
00:30:46.012 --> 00:30:48.015
Ja, ook de Duitsers vonden ons beter.

539
00:30:48.015 --> 00:30:51.021
Iedereen verwachtte ook dat we zouden winnen.

540
00:30:51.021 --> 00:30:54.015
Maar Nederland verliest en heeft nog tientallen jaren...

541
00:30:54.015 --> 00:30:58.002
last van die Duitsers, onze grote, boze buurman.

542
00:30:58.002 --> 00:31:01.008
'Wij waren de beste', heet het boek dat Auke Kok erover schreef.

543
00:31:01.008 --> 00:31:05.012
Een titel die verwijst naar ons kennelijk haperende zelfbeeld.

544
00:31:05.012 --> 00:31:08.018
Feit is dat we ons moreel superieur voelden aan de Duitsers.

545
00:31:08.018 --> 00:31:14.004
En die morele superioriteit maakte het net alsof we...

546
00:31:14.004 --> 00:31:16.016
niet alles uit de kast hoefde te halen...

547
00:31:16.016 --> 00:31:19.003
want we stonden er toch eigenlijk al boven.

548
00:31:19.003 --> 00:31:21.001
Dat geldt niet alleen voor de spelers.

549
00:31:21.001 --> 00:31:24.006
Op die manier werden ze ook geinterviewd.

550
00:31:24.006 --> 00:31:26.007
Door Willem Ruis, onder andere.

551
00:31:26.007 --> 00:31:30.023
'Nou, jongens, jullie gaan morgen dat cupje wel even winnen.'

552
00:31:30.023 --> 00:31:35.007
Op die toon, van: Dat gaan we even doen.

553
00:31:35.007 --> 00:31:38.000
Goedenavond, we zijn in de wolken en toch eigenlijk weer niet.

554
00:31:38.000 --> 00:31:40.024
8 juli 1974, aan boord van de terugvlucht.

555
00:31:40.024 --> 00:31:43.016
Na de verloren finale verwoordt Johnny Rep...

556
00:31:43.016 --> 00:31:47.019
het gemoed van een teleurgestelde, maar niettemin trotse natie.

557
00:31:47.019 --> 00:31:51.015
Het is voor het Nederlands Elftal een verschrikkelijk goede prestatie.

558
00:31:51.015 --> 00:31:54.022
Dat had niemand verwacht.

559
00:31:55.018 --> 00:31:59.016
Weet je wat de Nederlandse spelers in 1974 zongen...

560
00:31:59.016 --> 00:32:03.000
nadat ze de finale van Duitsland verloren hadden?

561
00:32:03.000 --> 00:32:06.012
*Holland heeft de wereldcup

562
00:32:06.012 --> 00:32:10.020
Dat is echt waar en de volgende dag zong het publiek dat ook weer.

563
00:32:10.020 --> 00:32:13.002
Pure ontkenning.

564
00:32:13.002 --> 00:32:14.014
Het land van net niet.

565
00:32:14.014 --> 00:32:17.008
In 1978 bij het WK in Argentinie herhaalt zich de geschiedenis.

566
00:32:17.008 --> 00:32:20.009
We staan weer in de finale.

567
00:32:20.009 --> 00:32:23.015
Op zichzelf verrassend, want Cruijff is er nu niet bij.

568
00:32:23.015 --> 00:32:27.001
Het wordt een finale tegen het thuisland.

569
00:32:27.001 --> 00:32:28.024
In de slotseconden van de reguliere speeltijd...

570
00:32:28.024 --> 00:32:30.024
heeft Rensenbrink ineens uitzicht op het goud.

571
00:32:30.024 --> 00:32:32.022
Rensenbrink! Tegen de paal!

572
00:32:32.022 --> 00:32:37.008
Rensenbrink tegen de paal in de slotfase van deze wedstrijd.

573
00:32:37.012 --> 00:32:41.012
Dichter dan toen, in '78, zijn we niet bij het wereldgoud geweest.

574
00:32:41.012 --> 00:32:45.011
Als je nog eens goed naar die beelden kijkt...

575
00:32:45.011 --> 00:32:48.002
is het eigenlijk nog heel knap dat-ie die bal op de paal schoot.

576
00:32:48.002 --> 00:32:49.018
Het was geen intikkertje.

577
00:32:49.018 --> 00:32:51.022
Twee verloren finales, dat is erg, hoor.

578
00:32:51.022 --> 00:32:54.007
Het doet nog zeer.

579
00:32:55.005 --> 00:32:56.022
Waarin een klein land groot kan zijn.

580
00:32:56.022 --> 00:33:00.012
Fanny Blankers-Koen, Ard en Keesie, Jan Janssen die de Tour wint.

581
00:33:00.012 --> 00:33:03.018
Natuurlijk, onze geschiedenis kent niet alleen verliezers.

582
00:33:03.018 --> 00:33:06.014
Gullit! Doe het! 1-0!

583
00:33:08.000 --> 00:33:12.020
In 1988 worden we eindelijk Europees kampioen.

584
00:33:16.020 --> 00:33:19.008
Maar toch huist er kennelijk iets in onze volksaard...

585
00:33:19.008 --> 00:33:21.024
dat zich bij de grootste volkssport die we kennen...

586
00:33:21.024 --> 00:33:24.008
met regelmaat openbaart.

587
00:33:25.024 --> 00:33:29.014
We zijn geen killers.

588
00:33:29.014 --> 00:33:32.023
DUITS ACCENT: Nederlanders zijn nonchalanter, ze zijn ook speelser.

589
00:33:32.023 --> 00:33:35.021
Dat vinden wij, in principe, heel positief.

590
00:33:35.021 --> 00:33:38.014
Maar goed, als het over zoiets existentieels...

591
00:33:38.014 --> 00:33:44.016
en belangrijks als voetbal gaat, dan kan dat funest zijn.

592
00:33:44.016 --> 00:33:48.006
Annette Birschel is Duits correspondent in Nederland.

593
00:33:48.006 --> 00:33:52.002
Al woont ze sinds 1996 hier, ze kan zich nog...

594
00:33:52.002 --> 00:33:55.021
regelmatig verbazen in het verschil in sportmentaliteit.

595
00:33:55.021 --> 00:33:59.022
Wat ik bij Nederlanders vaak zie is dat ze ook vaak...

596
00:33:59.022 --> 00:34:03.023
individuele persoonlijkheden zijn op het speelveld.

597
00:34:03.023 --> 00:34:07.022
Dat niet echt die Mannschaft voorop staat...

598
00:34:07.022 --> 00:34:12.008
en dat ze te vroeg opgeven of te vroeg denken: Ah, dat is binnen.

599
00:34:12.008 --> 00:34:14.010
Wij zijn geen Duitsers.

600
00:34:14.010 --> 00:34:18.012
Die hebben echt dat, eh...

601
00:34:18.012 --> 00:34:22.016
Dat doorzettingsvermogen, dat hebben wij ook wel.

602
00:34:22.016 --> 00:34:28.013
Maar die zijn echt rucksichtslos, zoals we dat zeggen.

603
00:34:28.013 --> 00:34:32.001
Die hebben wel effe wat meer karakter dan de Nederlanders.

604
00:34:32.001 --> 00:34:36.001
Op het EK in 2000 spelen we de halve finale tegen Italie.

605
00:34:36.001 --> 00:34:39.023
We zijn een hele wedstrijd superieur, maar scoren niet.

606
00:34:39.023 --> 00:34:43.022
Na de verlenging moeten strafschoppen de beslissing brengen.

607
00:34:43.022 --> 00:34:49.015
Toen hebben we ons op ons zwakst getoond, mentaal.

608
00:34:49.015 --> 00:34:57.009
Ik weet van mezelf... Het is geen ABC'tje, een penalty nemen.

609
00:34:57.009 --> 00:35:00.010
Zeker niet, met de spanning van zo'n wedstrijd, 0-0.

610
00:35:04.019 --> 00:35:06.019
Het zag er verschrikkelijk uit.

611
00:35:06.019 --> 00:35:09.009
Die Italiaanse doelman Toldo, die had lol.

612
00:35:09.009 --> 00:35:11.015
Die had de lol van z'n leven, die zag die bleke koppies.

613
00:35:11.015 --> 00:35:16.004
Maar wijs de eerste speler maar die nooit een penalty heeft gemist.

614
00:35:16.004 --> 00:35:19.009
Iedereen kan een penalty missen.

615
00:35:19.009 --> 00:35:22.017
Dat lukt echt de besten.

616
00:35:22.017 --> 00:35:25.001
Weet je wat Frank de Boer deed?

617
00:35:29.018 --> 00:35:32.000
Hij gaf 'm een knipoog.

618
00:35:32.000 --> 00:35:35.024
En dat vond ik zo symbolisch.

619
00:35:35.024 --> 00:35:38.004
Die knipoog zei: Jij en ik zijn allebei sportmensen...

620
00:35:38.004 --> 00:35:41.018
en ik vind jou best een goeie gozer.

621
00:35:41.018 --> 00:35:45.007
Dat is het laatste wat je op dat... Hij had die man moeten haten!

622
00:35:45.007 --> 00:35:48.024
'Jij bent nu nog vrolijk, maar zo lig je huilend in het gras.'

623
00:35:48.024 --> 00:35:52.007
Dat moet je denken!

624
00:35:52.007 --> 00:35:55.014
Nee, nee, nee, hoe is dit mogelijk?

625
00:35:55.014 --> 00:35:58.020
Hoe is dit mogelijk?

626
00:35:59.011 --> 00:36:03.017
Dan ben je op dat moment te aardig voor waar het om draait.

627
00:36:03.017 --> 00:36:08.015
*Nederland, o, Nederland

628
00:36:08.015 --> 00:36:12.024
'We houden van Oranje, om z'n daden en z'n doen', zingt Andre Hazes.

629
00:36:12.024 --> 00:36:15.024
Als er een internationaal toernooi aankomt...

630
00:36:15.024 --> 00:36:18.022
blijven we onszelf hardnekkig rekenen tot de favorieten.

631
00:36:18.022 --> 00:36:21.023
Zoals tijdens het WK in Zuid-Afrika, twee jaar geleden.

632
00:36:21.023 --> 00:36:29.006
En vlak voor tijd gaat het nog mis.

633
00:36:29.006 --> 00:36:30.015
Hier zit Van der Vaart er nog tussen.

634
00:36:30.015 --> 00:36:32.021
Dan heft-ie buitenspel op en kan Iniesta 1-0 maken.

635
00:36:32.021 --> 00:36:35.000
Nederland, 1974 net niet tegen Duitsland.

636
00:36:35.000 --> 00:36:38.020
1978, net niet, tegen Argentinie.

637
00:36:38.020 --> 00:36:42.015
En in 2010 dus weer net niet.

638
00:36:42.024 --> 00:36:50.006
*Wij houden van Oranje, om z'n daden en zijn doen

639
00:36:50.006 --> 00:36:53.017
En dan blijkt ineens hoezeer Nederland zich heeft verzoend...

640
00:36:53.017 --> 00:36:56.019
met het complex dat we nooit naar de almacht grijpen.

641
00:36:56.019 --> 00:36:59.006
Een tweede plaats is toch ook prachtig.

642
00:36:59.006 --> 00:37:01.004
Opnieuw stromen de grachten vol.

643
00:37:01.004 --> 00:37:04.001
Voor de mannen die NET NIET hebben gewonnen.

644
00:37:04.001 --> 00:37:08.013
Ik was stomverbaasd. Ik kon het niet geloven.

645
00:37:08.013 --> 00:37:11.010
Dat heb ik nog nooit meegemaakt.

646
00:37:11.010 --> 00:37:14.018
Ik dacht: Wat doen ze dan als ze een keer iets winnen?

647
00:37:15.006 --> 00:37:17.022
LUID GEJUICH

648
00:37:17.022 --> 00:37:21.015
*Met bloed, zweet en tranen

649
00:37:22.009 --> 00:37:25.001
Het was een grote prestatie dat je de finale haalde.

650
00:37:25.001 --> 00:37:27.000
Niets op af te dingen.

651
00:37:27.000 --> 00:37:29.006
Maar om dan te zeggen, we gaan met z'n allen naar de grachten.

652
00:37:29.006 --> 00:37:31.014
Het waren er ook niet een paar duizend, die daar stonden.

653
00:37:31.014 --> 00:37:36.010
Het werd uitbundiger gevierd dan de titel in Madrid.

654
00:37:36.010 --> 00:37:40.001
Ik heb nog nooit zoiets geweldigs meegemaakt.

655
00:37:40.001 --> 00:37:42.001
Ik was in EEN grote roes.

656
00:37:42.001 --> 00:37:45.004
Dus het was toch nog een schrale troost voor de verloren finale? Ja.

657
00:37:45.004 --> 00:37:47.023
Ja, dat wel.

658
00:37:48.007 --> 00:37:50.015
Sinds de dagen van Cruijff is het kleine Nederland...

659
00:37:50.015 --> 00:37:53.013
op wereldschaal een voetbalgrootmacht geworden.

660
00:37:53.013 --> 00:37:55.023
Op zichzelf een waarachtige prestatie.

661
00:37:55.023 --> 00:37:58.005
Een talentrijk landje dat mooie spelers voortbrengt...

662
00:37:58.005 --> 00:38:00.001
en wedijvert met de groten.

663
00:38:00.001 --> 00:38:02.015
Robben met het schot! Doelpunt!

664
00:38:02.015 --> 00:38:04.015
Het lot van net niet.

665
00:38:04.015 --> 00:38:07.005
Misschien schudden we het in de komende weken...

666
00:38:07.005 --> 00:38:08.017
eindelijk eens van ons af.

667
00:38:08.017 --> 00:38:11.010
Wilt u weten hoe Frank Snoeks, Auke Kok en Johnny Rep...

668
00:38:11.010 --> 00:38:13.024
de kansen van Oranje op het komende EK inschatten...

669
00:38:13.024 --> 00:38:16.005
gaat u dan naar onze website:

670
00:38:16.005 --> 00:38:19.002
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

671
00:38:27.020 --> 00:38:29.009
Why did you lie to us?

672
00:38:29.009 --> 00:38:30.014
SCHOT

673
00:38:30.014 --> 00:38:32.020
Het gezicht van dat meisje wordt afgeblokt.

