WEBVTT

1
00:00:04.018 --> 00:00:06.018
888

2
00:00:16.000 --> 00:00:20.012
Hoe kon het bijna 60 jaar lang een verborgen geschiedenis blijven?

3
00:00:20.017 --> 00:00:26.020
37 jongens stierven onder verdachte omstandigheden in Huize Sint Joseph.

4
00:00:27.000 --> 00:00:30.008
Justitie bracht deze week licht in dit mysterie.

5
00:00:30.013 --> 00:00:32.023
Reportage over het grote zwijgen.

6
00:00:33.003 --> 00:00:35.010
En: Oorlog voeren via internet.

7
00:00:35.015 --> 00:00:38.024
Elke dag worden burgers, bedrijven en landen...

8
00:00:39.004 --> 00:00:44.006
aangevallen door hackers. Met verstrekkende gevolgen.

9
00:00:44.011 --> 00:00:47.005
We nemen u mee in de wereld van Anonymous:

10
00:00:47.010 --> 00:00:49.022
Een internationale groep hackers.

11
00:01:06.005 --> 00:01:08.013
Goedemorgen, allemaal. Welkom.

12
00:01:08.018 --> 00:01:13.009
Het resultaat van het onderzoek is dat een of meerdere overlijdens...

13
00:01:13.014 --> 00:01:15.015
niet-natuurlijk waren.

14
00:01:15.020 --> 00:01:20.010
Justitie doorbrak deze week het zwijgen rond het mysterie van Heel.

15
00:01:20.015 --> 00:01:24.020
Wat speelde zich begin jaren 50 nou af achter de muren...

16
00:01:25.000 --> 00:01:26.014
van Huize Sint Joseph?

17
00:01:26.019 --> 00:01:31.013
We hebben daar helemaal niks, maar dan ook niks van gehoord.

18
00:01:31.018 --> 00:01:36.017
En ook de gedachte niet gehad dat zoiets zou gebeuren.

19
00:01:36.022 --> 00:01:41.014
37 gehandicapte jongens die onder verdachte omstandigheden sterven.

20
00:01:41.019 --> 00:01:45.023
Die kinderen werden niet gedoopt. Ze hoorden niet bij de Kerk.

21
00:01:46.003 --> 00:01:50.017
Het waren duivelskinderen. Broeder Andreas doodde de kinderen...

22
00:01:50.022 --> 00:01:55.012
of liet ze sterven. De sterftepiek begon zich te ontwikkelen...

23
00:01:55.017 --> 00:01:57.004
toen hij daar begon.

24
00:01:57.009 --> 00:02:00.004
En eindigde abrupt toen hij daar vertrok.

25
00:02:00.009 --> 00:02:04.008
De huisarts greep niet in en vervalste overlijdensaktes.

26
00:02:04.013 --> 00:02:09.004
De arts moet geweten hebben dat de verklaringen van overlijden...

27
00:02:09.009 --> 00:02:12.016
op onjuiste gronden zijn verstrekt.

28
00:02:12.021 --> 00:02:17.003
Hoe konden deze zaken bijna 60 jaar lang verborgen blijven?

29
00:02:17.008 --> 00:02:22.003
Uit onze reconstructie blijkt dat veel mensen ervan wisten.

30
00:02:22.008 --> 00:02:26.012
Er waren zelfs mensen die het hun meerderen hebben gemeld.

31
00:02:26.017 --> 00:02:30.003
Een reportage over het grote zwijgen.

32
00:02:30.024 --> 00:02:34.002
Heel deze week. De avond na de persconferentie.

33
00:02:34.007 --> 00:02:35.024
We zijn bij Wies Janssen.

34
00:02:36.004 --> 00:02:39.005
Ik kan 't niet geloven. Nee.

35
00:02:39.010 --> 00:02:41.007
Ik kan 't niet geloven.

36
00:02:43.023 --> 00:02:46.024
In september vorig jaar waren we ook bij haar.

37
00:02:47.004 --> 00:02:50.016
Toen was net bekend dat justitie onderzoek zou doen.

38
00:02:50.021 --> 00:02:54.019
Ze was toen heel stellig. Daar is niks bijzonders gebeurd.

39
00:02:54.024 --> 00:02:57.000
Ik kan 't me niet voorstellen.

40
00:02:57.005 --> 00:03:01.011
Ze groeide op aan de Dorpsstraat, vlak bij Huize Sint Joseph.

41
00:03:01.016 --> 00:03:03.017
En hier is mijn ouderlijk huis.

42
00:03:03.022 --> 00:03:07.011
Ze kende de broeders en beschouwde ze als heiligen.

43
00:03:07.016 --> 00:03:12.004
Die mensen hebben hun leven gegeven voor de patienten.

44
00:03:12.024 --> 00:03:16.012
En nu 37 verdachte sterfgevallen.

45
00:03:16.017 --> 00:03:21.001
Ze heeft het er moeilijk mee. Veel waarvan ze heilig in geloofde...

46
00:03:21.006 --> 00:03:23.016
staat nu op z'n kop. Maar toch...

47
00:03:23.021 --> 00:03:29.012
Herinneringen blijven er evengoed bij mij en bij mijn familie.

48
00:03:29.017 --> 00:03:32.022
Dat weet ik zeker. De goede herinneringen. Ja.

49
00:03:33.002 --> 00:03:37.023
Aan al datgene wat we hebben meegemaakt.

50
00:03:38.003 --> 00:03:40.017
Een broeder die dood en verderf zaait.

51
00:03:40.022 --> 00:03:44.023
In onze uitzending van september spraken we met Nico van Hout.

52
00:03:45.003 --> 00:03:48.004
Oud-hoofdverpleegkundige van Sint Joseph.

53
00:03:48.009 --> 00:03:52.010
Hij sprak over broeder Augustinus, die hem destijds...

54
00:03:52.015 --> 00:03:54.011
in vertrouwen had genomen.

55
00:03:54.016 --> 00:03:59.002
Kijk, zei hij, in dit kamertje... En toen maakte hij de deur open.

56
00:03:59.007 --> 00:04:01.012
En toen zei hij:

57
00:04:01.017 --> 00:04:04.002
'Hier stonden de kisten.'

58
00:04:05.008 --> 00:04:07.024
Ik zeg: Maar broeder, wat voor kisten?

59
00:04:08.004 --> 00:04:09.016
'Ja, doodskisten.'

60
00:04:09.021 --> 00:04:12.000
Ik dacht: Wat krijgen we nou?

61
00:04:12.005 --> 00:04:13.023
Wat is er nou aan de hand?

62
00:04:14.003 --> 00:04:16.019
Toen liep hij naar het kamertje ernaast.

63
00:04:16.024 --> 00:04:20.013
Dus de linnenkamer. Daar maakte hij ook de deur open.

64
00:04:20.018 --> 00:04:23.013
Dit was het sterfkamertje.

65
00:04:25.017 --> 00:04:28.009
Ik zeg: Maar broeder, wat krijgen we nou?

66
00:04:28.014 --> 00:04:32.016
'Die broeder voor mij...'

67
00:04:32.021 --> 00:04:35.004
'heeft er twintig doodgemaakt.'

68
00:04:36.007 --> 00:04:40.018
Dat zei broeder Augustinus. En daar hoefde ik niet aan te twijfelen.

69
00:04:40.023 --> 00:04:43.011
Dat was dus al in 1969.

70
00:04:43.016 --> 00:04:48.012
De lezing van Van Hout wordt deze week bevestigd door het OM.

71
00:04:48.017 --> 00:04:51.022
Vermoedelijk is dit het grootste schandaal...

72
00:04:52.002 --> 00:04:54.021
in het naoorlogse katholieke Nederland.

73
00:04:55.001 --> 00:04:59.006
Als ik kijk naar ons strafrechtelijke feitenonderzoek...

74
00:04:59.011 --> 00:05:03.004
en zou dit in de huidige tijd hebben plaatsgevonden...

75
00:05:03.009 --> 00:05:07.021
dan zou ik opdracht hebben gegeven tot 'n opsporingsonderzoek.

76
00:05:08.001 --> 00:05:10.015
De hoofdrolspelers leven niet meer.

77
00:05:10.020 --> 00:05:13.023
De strafbare feiten zijn inmiddels verjaard.

78
00:05:14.021 --> 00:05:18.001
Hoe kon deze broeder Andreas zijn gang gaan...

79
00:05:18.006 --> 00:05:21.015
en hoe werd die waarheid zo lang als geheim bewaard?

80
00:05:21.020 --> 00:05:26.018
In de reportage van september duidde schrijver Ton van Reen de tijd.

81
00:05:26.023 --> 00:05:31.015
Huize Sint Joseph werd eind 19e eeuw opgericht door Peter Savelberg.

82
00:05:31.020 --> 00:05:33.009
Held van z'n tijd.

83
00:05:33.014 --> 00:05:38.009
Z'n tehuizen kwamen rechtstreeks voort uit hemeltergende armoede.

84
00:05:38.014 --> 00:05:43.001
Zo'n 40 procent van de mensen viel toen af in de maatschappij.

85
00:05:43.006 --> 00:05:45.024
40 procent onmaatschappelijken.

86
00:05:46.004 --> 00:05:50.023
Onmaatschappelijken. Ja. De 19e eeuw was knokkend hard.

87
00:05:51.003 --> 00:05:53.021
Wie iets wil begrijpen van Sint Joseph...

88
00:05:54.001 --> 00:05:58.004
dit gesloten bastion en verzamelplaats van verstotenen....

89
00:05:58.009 --> 00:06:02.015
moet die geschiedenis kennen. Hoe in godvruchtige gezinnen...

90
00:06:02.020 --> 00:06:07.003
gehandicapte kinderen werden gezien als signaal van de duivel.

91
00:06:07.008 --> 00:06:11.019
In de moraal van de Katholieke Kerk van toen maakte het niet uit...

92
00:06:11.024 --> 00:06:13.015
hoelang ze nog leefden.

93
00:06:13.020 --> 00:06:17.016
Want als ze kort leven, zijn ze des te eerder bij God.

94
00:06:19.006 --> 00:06:21.024
Als een kind stervend was...

95
00:06:22.004 --> 00:06:25.010
of het nou wel of niet de vermogens ervoor hard...

96
00:06:25.015 --> 00:06:28.008
dan probeerden de broeders zo'n kind...

97
00:06:28.013 --> 00:06:32.018
nog het Weesgegroetje en het Onzevader te leren...

98
00:06:32.023 --> 00:06:35.012
zodat het dat een beetje kon brabbelen.

99
00:06:35.017 --> 00:06:39.015
En dan zou 't 'n betere plaats aan de troon van God krijgen.

100
00:06:39.020 --> 00:06:43.021
Alsof het de middeleeuwen zijn. Dat is 't ook. 60 jaar geleden.

101
00:06:44.001 --> 00:06:47.014
Maar de middeleeuwen zijn niet opgehouden in 1800.

102
00:06:47.019 --> 00:06:52.002
De middeleeuwen houden pas op rond 1960.

103
00:06:52.007 --> 00:06:56.012
Als we Ton van Reen deze week spreken, gaat hij daar dieper op in.

104
00:06:56.017 --> 00:07:01.003
Zelfs de gruwelijkste feiten moet je in 't licht van die tijd zien.

105
00:07:01.008 --> 00:07:04.005
We praten lang over hoe men in het Limburg...

106
00:07:04.010 --> 00:07:08.017
van vlak na de oorlog vaak met gehandicapte kinderen omging.

107
00:07:08.022 --> 00:07:12.002
In de avond kwam dan de dokter langs. En die zei:

108
00:07:12.007 --> 00:07:16.022
Ja moeder, zet dat kindje maar in het achterkamertje.

109
00:07:17.002 --> 00:07:21.007
En dan zette ze het kind weg. Een week later kwam de dokter terug.

110
00:07:21.012 --> 00:07:24.004
En die vroeg dan: Hoe is 't met het kindje?

111
00:07:24.009 --> 00:07:27.013
Dan zei de moeder: Ach, het kindje is gestorven.

112
00:07:27.018 --> 00:07:31.016
Dan schreef de dokter: Het kind is de wiegendood gestorven.

113
00:07:31.021 --> 00:07:34.019
De wiegendood. Ja, gewoon door versterven.

114
00:07:34.024 --> 00:07:39.018
Euthanasie was niet bespreekbaar, maar 't gebeurde wel. Veel, denk ik.

115
00:07:39.023 --> 00:07:44.015
Hoe in die tijd arme boerenjongens, vaak ongeletterd, broeder werden.

116
00:07:44.020 --> 00:07:49.012
Die roeping bestond eigenlijk niet. Dat is maar een gemaakt idee.

117
00:07:49.017 --> 00:07:53.016
Het was een vlucht, een vlucht om in leven te blijven.

118
00:07:53.021 --> 00:07:55.015
En respect te verdienen.

119
00:07:55.020 --> 00:07:59.020
Hoe die broeders verantwoordelijk waren voor kinderen...

120
00:08:00.000 --> 00:08:04.015
die dikwijls niet waren gewenst. Dus zo'n kind werd daar afgegeven.

121
00:08:04.020 --> 00:08:09.005
Keken die ouders er dan nog naar om? Nee, de meeste kwamen niet meer.

122
00:08:09.010 --> 00:08:13.001
Ze werden gedumpt? Ja, ze waren blij ervan af te zijn.

123
00:08:13.006 --> 00:08:16.012
En hoe in die gesloten cultuur van 't klooster...

124
00:08:16.017 --> 00:08:18.012
geheimen werden gedeeld.

125
00:08:18.017 --> 00:08:22.015
Dit is niet broeder Andreas geweest. Want hij leefde...

126
00:08:22.020 --> 00:08:28.004
samen met veel andere broeders burgerpersoneel en weet ik wat.

127
00:08:28.009 --> 00:08:30.024
Denk je dat zij dat niet gezien hebben?

128
00:08:31.004 --> 00:08:35.014
Dit was niet het werk van 'n eenzame figuur? Natuurlijk niet.

129
00:08:35.019 --> 00:08:38.021
Dat kan ik me helemaal niet voorstellen.

130
00:08:39.001 --> 00:08:41.015
Denk je dat zij niet gezien hebben...

131
00:08:41.020 --> 00:08:46.001
dat er 37 kinderen meer dan normaal zijn gestorven?

132
00:08:46.006 --> 00:08:50.019
Natuurlijk wisten de anderen 't ook. En ze accepteerden het. Ja.

133
00:08:50.024 --> 00:08:54.018
Van de broeders van Sint Joseph zijn er nog acht in leven.

134
00:08:54.023 --> 00:08:58.012
Een ervan, broeder Polycarpus, hier in de jaren 50...

135
00:08:58.017 --> 00:09:02.011
vragen we om 'n reactie. Hij noemt broeder Andreas nu...

136
00:09:02.016 --> 00:09:04.019
minder geschikt voor z'n werk.

137
00:09:26.016 --> 00:09:30.019
In het rapport van justitie staan citaten van broeder Andreas.

138
00:09:30.024 --> 00:09:37.006
Hij schrijft hoe het hem verging vanaf dag EEN in Huize Sint Joseph.

139
00:09:37.011 --> 00:09:42.007
De eerste weken moest ik vragen aan medebroeders hoe 't allemaal moest.

140
00:09:42.012 --> 00:09:46.007
Ik kreeg als antwoord: Broeder, dat moet u zelf uitzoeken.

141
00:09:46.012 --> 00:09:49.003
Van toen aan ben ik mijn eigen weg gegaan.

142
00:09:49.008 --> 00:09:53.000
Daar heb ik geen spijt van. Schrijft broeder Andreas.

143
00:09:53.005 --> 00:09:57.008
'Natuurlijk wel met verlof van de plaatselijke oversten.'

144
00:09:57.013 --> 00:10:01.006
Van archiefonderzoek tot de bevindingen van justitie:

145
00:10:01.011 --> 00:10:04.010
Wie de feiten op 'n rij zet, concludeert...

146
00:10:04.015 --> 00:10:06.018
dat de zaken zijn weggemoffeld.

147
00:10:06.023 --> 00:10:08.012
In de doofpot gestopt.

148
00:10:08.017 --> 00:10:11.014
Deze idiootjes sterven soms vrij snel.

149
00:10:11.019 --> 00:10:15.005
Een spuitenbroeder die 'die idiootjes' ombrengt.

150
00:10:15.010 --> 00:10:18.022
Het was decennialang veel meer dan 'n dorpsgerucht.

151
00:10:19.002 --> 00:10:21.001
Dat zijn openbare geheimen.

152
00:10:21.006 --> 00:10:23.023
Openbare geheimen? Openbare geheimen.

153
00:10:24.003 --> 00:10:28.006
Aannemelijk is dat bijvoorbeeld deze broeder Ivo ervan wist.

154
00:10:28.011 --> 00:10:31.001
Archivaris van de broeders van Heel.

155
00:10:32.000 --> 00:10:36.006
In onze reportage van vorig jaar stuiten we op Ivo's kronieken.

156
00:10:36.011 --> 00:10:38.020
Geschreven in de jaren 80.

157
00:10:39.000 --> 00:10:41.019
Alles wordt beschreven. Iedere...

158
00:10:41.024 --> 00:10:44.002
Iedere kleine verbouwing.

159
00:10:44.007 --> 00:10:47.011
Wat schrijft hij nou over die sterfgevallen?

160
00:10:47.016 --> 00:10:51.017
'Van 1947 tot 1954 blijven de aantallen aan de forse kant.'

161
00:10:51.022 --> 00:10:55.006
Meer niet. Als we in het Broederhuis in Heerlen...

162
00:10:55.011 --> 00:10:57.014
vragen naar Ivo's archieven...

163
00:10:57.019 --> 00:11:00.020
blijken de documenten uit die tijd weg te zijn.

164
00:11:01.000 --> 00:11:04.013
Net over de jaren 50 vind ik helemaal niks. Nee.

165
00:11:04.018 --> 00:11:09.013
Al in 1959 komt de Arbeidsinspectie over de sterfgevallen in Heel...

166
00:11:09.018 --> 00:11:14.002
tot keiharde conclusies. Ze melden dat aan 't bisdom Roermond...

167
00:11:14.007 --> 00:11:15.023
lezen we in 't rapport.

168
00:11:16.003 --> 00:11:19.000
Onder toezicht van dokter Verstraelen...

169
00:11:19.005 --> 00:11:24.003
heeft broeder Andreas een iets te sterk slaapmiddel, morfine, gegeven.

170
00:11:24.008 --> 00:11:27.009
En hoewel hij geen schuld aanwezig achtte...

171
00:11:27.014 --> 00:11:31.000
is deze in zich wat domme broeder toen verplaatst.

172
00:11:31.005 --> 00:11:35.007
Het bisdom wist er dus al die jaren van, maar doet alles af...

173
00:11:35.012 --> 00:11:38.015
als geruchten van lieden die tegen de Kerk zijn.

174
00:11:38.020 --> 00:11:42.021
En vervolgens wordt alles weg geargumenteerd.

175
00:11:43.001 --> 00:11:45.023
En het 'bijzondere' is dat ten aanzien...

176
00:11:46.003 --> 00:11:51.010
van die sterfgevallen geen enkele nadere actie heeft plaatsgevonden.

177
00:11:51.015 --> 00:11:54.014
Dat hebben wij betiteld als onaanvaardbaar.

178
00:11:54.019 --> 00:11:57.014
Daar blijft het niet bij. Eind jaren 60...

179
00:11:57.019 --> 00:12:00.021
stapt hoofdverpleegkundige Nico van Hout...

180
00:12:01.001 --> 00:12:06.011
met het verhaal over de slachtoffers van Andreas naar dokter Verstraelen.

181
00:12:06.016 --> 00:12:10.009
Die geeft toe dat hij overlijdensaktes heeft vervalst.

182
00:12:10.014 --> 00:12:15.011
Hou op, zei hij, want ik heb daar ZO mee gezeten.

183
00:12:15.016 --> 00:12:19.021
Hij zei: Ik moest de overlijdens- papieren tekenen...

184
00:12:20.001 --> 00:12:22.022
en je kunt wel 'hartfalen' opschrijven...

185
00:12:23.002 --> 00:12:26.001
maar daar kun je niet mee aan de gang blijven.

186
00:12:26.006 --> 00:12:28.022
Voor hem was het dus 'n verschrikking.

187
00:12:29.002 --> 00:12:33.006
Van Hout gaat ook naar meester Wind, toenmalig voorzitter...

188
00:12:33.011 --> 00:12:37.002
van de raad van toezicht en oud-rechtbankpresident.

189
00:12:37.007 --> 00:12:41.013
We hebben vastgesteld dat hij daar kennis van heeft gekregen.

190
00:12:41.018 --> 00:12:44.001
Maar vervolgens houdt het op.

191
00:12:44.006 --> 00:12:48.008
Maar het gaat door. In 1989 verschijnt er 'n jubileumboek...

192
00:12:48.013 --> 00:12:52.009
over Sint Joseph. Een van de schrijvers, Phil Janssen...

193
00:12:52.014 --> 00:12:55.023
stuit ook op het rapport van de Arbeidsinspectie.

194
00:12:56.003 --> 00:12:59.000
Hij neemt zijn ontdekking niet in 't boek op.

195
00:12:59.005 --> 00:13:04.019
Wel geeft hij de directie van Sint Joseph, nu Daelzicht, een verslag.

196
00:13:04.024 --> 00:13:07.013
Ik weet niet wat ze ermee gedaan hebben.

197
00:13:07.018 --> 00:13:10.005
Maar ik heb er nooit wat van gehoord.

198
00:13:10.010 --> 00:13:12.005
Wat vindt u daarvan?

199
00:13:12.010 --> 00:13:16.013
Ja, ik had opdracht voor 't schrijven van het jubileumboek...

200
00:13:16.018 --> 00:13:20.000
en ik heb voldaan aan die opdracht.

201
00:13:20.005 --> 00:13:23.008
Een broeder die zwakzinnigen naar God brengt.

202
00:13:23.013 --> 00:13:27.000
Het was 60 jaar lang onwelgevallig nieuws.

203
00:13:27.005 --> 00:13:31.018
Zelfs tot vorig jaar, als Brandpunt het verhaal voorlegt...

204
00:13:31.023 --> 00:13:36.000
aan oud-directeur Gerard Eijsink van Stichting Daelzicht.

205
00:13:36.005 --> 00:13:40.009
Het was een claustrum, dat is 't woord voor 'klooster'.

206
00:13:40.014 --> 00:13:42.020
Dat betekent 'besloten ruimte'.

207
00:13:43.000 --> 00:13:44.012
Dat was het dus ook.

208
00:13:44.017 --> 00:13:47.008
Een muur om een bestaan heen.

209
00:13:47.013 --> 00:13:50.021
Maar nu blijkt dat hij de verhalen WEL kende...

210
00:13:51.001 --> 00:13:53.019
en Brandpunt destijds om de tuin leidde.

211
00:13:53.024 --> 00:13:59.011
Tegenover Brandpunt zei hij dat hij niets wist van de stergevallen.

212
00:13:59.016 --> 00:14:04.003
Hij wilde ze niet wijzer maken dan ze al waren.

213
00:14:04.008 --> 00:14:08.016
Met de kennis van vandaag is de reactie van Eijsink vorig jaar...

214
00:14:08.021 --> 00:14:10.008
tamelijk pijnlijk.

215
00:14:10.013 --> 00:14:12.007
Weet ik niks van.

216
00:14:15.010 --> 00:14:17.005
Ik weet daar niets van.

217
00:14:26.020 --> 00:14:28.020
Ik weet daar geen raad mee.

218
00:14:33.007 --> 00:14:35.000
Man-man-man-man.

219
00:14:35.005 --> 00:14:39.000
Goh. Dat zou toch wat zijn.

220
00:14:39.005 --> 00:14:41.024
Het is een doodgezwegen episode.

221
00:14:42.004 --> 00:14:45.007
De slachtoffers en verdachten leven niet meer.

222
00:14:45.012 --> 00:14:49.014
Het justitieel onderzoek leest als een ontluisterende les.

223
00:14:49.019 --> 00:14:52.001
En misschien is dat 't treurigste:

224
00:14:52.006 --> 00:14:56.023
Dat ook het vele goede werk van de broeders voor eeuwig is besmet.

225
00:15:22.011 --> 00:15:25.021
Het platleggen van websites, geheime informatie ontfutselen...

226
00:15:26.001 --> 00:15:29.022
een fabriek op afstand stil leggen: Het kan allemaal via internet.

227
00:15:30.002 --> 00:15:36.002
Minister Hillen van Defensie maakt deze week bekend dat ons leger de aanval kiest in de digitale oorlog.

228
00:15:36.007 --> 00:15:40.020
Zelf op internet de eerste klap uitdelen om te voorkomen dat je wordt lamgelegd.

229
00:15:41.000 --> 00:15:43.020
Zoals bijvoorbeeld Estland overkwam.

230
00:15:54.013 --> 00:15:59.001
Het beeld van de eenzame hacker op een zolderkamertje is definitief verleden tijd.

231
00:15:59.006 --> 00:16:02.022
De hackers zijn internationaal verenigd in geheime collectieven...

232
00:16:03.002 --> 00:16:08.004
zoals bijvoorbeeld Anonymous die wereldwijd georganiseerde cyberaanvallen uitvoert.

233
00:16:19.011 --> 00:16:21.018
Welkom in de wereld van cyberwar.

234
00:16:21.023 --> 00:16:25.012
Een reportage gemaakt door onze collega's van de VRT.

235
00:16:25.017 --> 00:16:27.018
12 oktober 2011.

236
00:16:27.023 --> 00:16:33.011
Staalreus ArcelorMittal maakt bekent dat twee hoogovens in Luik voorgoed dicht gaan.

237
00:16:33.016 --> 00:16:36.007
Honderden mensen dreigen hun baan te verliezen.

238
00:16:36.015 --> 00:16:41.024
De sluiting van de hoogovens van ArcelorMittal bedreigt honderden banen.

239
00:16:49.023 --> 00:16:54.008
Wat begint als een klassiek sociaal conflict, krijgt plots een vreemde wending:

240
00:16:54.013 --> 00:16:58.008
Op 6 januari vallen hackers de website van ArcelorMittal aan.

241
00:16:58.013 --> 00:17:03.003
Ze leggen die website plat en zetten een boodschap op het internet.

242
00:17:36.008 --> 00:17:39.014
Wie het filmpje op het internet post, is nog altijd een raadsel.

243
00:17:39.019 --> 00:17:42.014
Maar de aanval is duidelijk politiek gemotiveerd.

244
00:17:42.019 --> 00:17:45.011
De daders waren dan ook geen gewone criminelen...

245
00:17:45.016 --> 00:17:49.017
maar hackers met een politieke agenda, oftewel 'hacktivisten'.

246
00:18:26.020 --> 00:18:30.005
Commissaris Luc Beirens van de federale Computer Crime Unit...

247
00:18:30.010 --> 00:18:33.001
ziet steeds meer aanvallen van hacktivisten.

248
00:18:33.006 --> 00:18:38.018
En vaak zijn die het werk van Anonymous: een internetcollectief met aanhang over de hele wereld.

249
00:19:10.001 --> 00:19:13.023
Anonymous valt vooral overheden en grote bedrijven aan.

250
00:19:14.003 --> 00:19:18.004
Maar de eerste grote aanval was gericht tegen de Scientology kerk.

251
00:19:18.009 --> 00:19:22.007
Het was het begin van een lange reeks spectaculaire acties.

252
00:19:22.012 --> 00:19:26.002
A group op computer hackers that goes by the name Anonymous.

253
00:19:26.007 --> 00:19:28.008
Some members of Anonymous...

254
00:19:28.013 --> 00:19:31.015
Core of the hackersnetwork Anonymous. Anonymous.

255
00:19:31.020 --> 00:19:35.009
Anonymous. Anonymous. Anonymous. Anonymous. Anonymous.

256
00:19:38.003 --> 00:19:41.011
Anonymous valt dikwijls grote, goed beveiligde bedrijven aan.

257
00:19:41.016 --> 00:19:48.015
ArcelorMittal, bijvoorbeeld, is de grootste staalproducent ter wereld, met maar liefst 260.000 werknemers.

258
00:20:02.020 --> 00:20:06.021
Leden van Anonymous houden hun identiteit liever geheim.

259
00:20:08.021 --> 00:20:13.001
Maar via gecodeerde chatkanalen is het mogelijk met ze in contact te komen.

260
00:20:13.006 --> 00:20:17.012
Zo komen we in contact met Nomad, een hacktivist van het eerste uur.

261
00:20:17.017 --> 00:20:24.001
Na wat aandringen wil ie met ons spreken, alleen onherkenbaar, want hij vreest voor z'n veiligheid.

262
00:22:15.017 --> 00:22:19.000
Leden van Anonymous kennen elkaar dus meestal niet bij naam...

263
00:22:19.005 --> 00:22:21.024
maar toch staan ze voortdurend met elkaar in contact.

264
00:22:22.004 --> 00:22:25.009
Volgens hoogleraar informatie- beveiliging Bart Perneel...

265
00:22:25.014 --> 00:22:28.002
maken ze gebruik van versleutelde chatkanalen.

266
00:23:12.000 --> 00:23:13.012
November 2010.

267
00:23:13.017 --> 00:23:22.009
Klokkenluiderswebsite WikiLeaks publiceert een grote hoeveelheid geheime diplomatieke berichten.

268
00:23:22.014 --> 00:23:28.000
Onder druk van de Amerikaanse overheid bevriezen bedrijven als Mastercard en Visa...

269
00:23:28.005 --> 00:23:31.009
alle donaties aan WikiLeaks.

270
00:23:31.014 --> 00:23:37.016
Een paar dagen later wordt WikiLeaksboegbeeld Assange opgepakt, op verdenking van verkrachting.

271
00:24:05.021 --> 00:24:10.006
Anonymous legt de websites van z'n tegenstanders plat door ze te overbelasten.

272
00:24:10.011 --> 00:24:15.001
Het principe is eenvoudig: als computers massaal verbinden met een website...

273
00:24:15.006 --> 00:24:19.005
kan die website het verkeer niet meer aan en gaat-ie plat.

274
00:24:21.015 --> 00:24:24.013
De hackers hoeve niet zelf naar hun doelwit te surfen.

275
00:24:24.018 --> 00:24:30.017
Ze maken vaak gebruik van zogenaamde 'botnets': enorme netwerken van met virus besmette computers.

276
00:25:08.013 --> 00:25:13.010
De hacker heeft dus totale controle over alle gehackte pc's in z'n botnet.

277
00:25:13.015 --> 00:25:20.005
Met dit leger van 'zombiecomputers' kan-ie makkelijk iedere willekeurige website plat leggen.

278
00:25:20.010 --> 00:25:25.015
Dat doet hij door alle computers tegelijk naar de website te laten surfen, tot die plat gaat.

279
00:25:25.020 --> 00:25:29.010
Op deze manier heeft Anonymous al honderden doelwitten aangevallen.

280
00:26:06.005 --> 00:26:10.003
Ook in het Midden-Oosten ontregelt Anonymous bijna dagelijks websites.

281
00:26:10.008 --> 00:26:14.020
Daarmee willen ze Arabische dissidenten steunen in hun strijd tegen de verdrukking...

282
00:26:15.000 --> 00:26:17.023
in landen als Libie, Egypte en Syrie.

283
00:27:05.004 --> 00:27:10.003
In een paar minuten tijd gaan alle 18 Syrische overheidswebsites plat.

284
00:27:12.018 --> 00:27:15.013
Het operationeel hoofdkwartier van de NAVO in Belgie.

285
00:27:15.018 --> 00:27:19.019
Hier krijgen ze bijna wekelijks te maken met zware botnet-aanvallen.

286
00:27:19.024 --> 00:27:23.016
Kort geleden nog werd de website van de NAVO door Anonymous ontregeld...

287
00:27:23.021 --> 00:27:27.008
tijdens een bijeenkomst van regeringsleiders in Chicago.

288
00:27:27.013 --> 00:27:30.022
Ian West leidt de afdeling Cyber Defense van de NAVO.

289
00:27:31.002 --> 00:27:35.001
Zijn mensen staan dag en nacht klaar om internetaanvallen af te weren.

290
00:28:13.000 --> 00:28:15.003
27 april 2007.

291
00:28:17.016 --> 00:28:23.023
Een massale botnetaanval legt zowat alle belangrijke publieke websites in Estland plat:

292
00:28:25.005 --> 00:28:28.005
Die van de overheid, banken en commerciele instellingen.

293
00:28:28.010 --> 00:28:30.009
Allemaal gaan ze offline.

294
00:28:30.014 --> 00:28:35.015
De impact is enorm, want Estland is een van de meest geinformatiseerde landen ter wereld.

295
00:29:28.013 --> 00:29:32.009
1,5 jaar na de botnet-aanval tegen Estland wordt de wereld...

296
00:29:32.014 --> 00:29:36.013
opieuw wakker geschud door een krachtige computeraanval.

297
00:29:36.018 --> 00:29:42.002
Het Conficker-virus verspreidt zich zo snel, dat het wereldwijd computers overbelast.

298
00:29:42.007 --> 00:29:45.007
Het Franse leger moet straaljagers aan de grond houden.

299
00:29:45.012 --> 00:29:47.021
Britse duikboten kunnen niet uitvaren.

300
00:29:48.001 --> 00:29:51.001
Zelfs het Britse parlement raakt geinfecteerd.

301
00:30:13.018 --> 00:30:18.014
14 januari 2009, het Imeldaziekenhuis in het Belgische Bonheiden.

302
00:30:18.019 --> 00:30:24.007
Rond 12 uur 's middags koppelt een assistent z'n met Conficker besmette usb-stick aan een computer.

303
00:30:46.007 --> 00:30:51.010
Pas na drie dagen en nachten is het Imeldaziekenhuis weer helemaal operationeel.

304
00:30:51.015 --> 00:30:53.022
Ook de politie ligt onder vuur van hackers.

305
00:30:54.002 --> 00:30:57.017
Hacktivisten van Anonymous claimen dat ze onlangs binnendrongen...

306
00:30:57.022 --> 00:31:01.002
in de centrale databank van de Federale Politie in Belgie.

307
00:31:55.017 --> 00:31:58.015
This is CNN Breaking News!

308
00:32:17.003 --> 00:32:23.000
Juni 2010. Een mysterieus computervirus dringt binnen in Iraanse kerncentrales.

309
00:32:23.005 --> 00:32:26.011
Kort daarop beginnen turbines van Siemens in die centrales...

310
00:32:26.016 --> 00:32:29.021
veel te snel te draaien, tot ze blokkeren en kapot gaan.

311
00:33:08.003 --> 00:33:12.008
Stuxnet was zonder twijfel het meest geraffineerde virus ooit gemaakt:

312
00:33:12.013 --> 00:33:17.017
het plantte zich maandenlang totaal onopgemerkt voort, zonder gewone pc's te beschadigen.

313
00:33:17.022 --> 00:33:23.004
Uiteindelijk drong het via een usb-stick binnen bij z'n eigenlijke doelwit:

314
00:33:23.009 --> 00:33:27.016
De Iraanse kerncentrales van Bushehr en Natanz.

315
00:33:27.021 --> 00:33:34.005
Vermoedelijk is het virus ontwikkeld door Amerikaanse en IsraÈelische overheidsdiensten.

316
00:33:34.010 --> 00:33:37.023
Sinds het Stuxnet-virus opdook, maken experts zich grote zorgen...

317
00:33:38.003 --> 00:33:41.006
over de veiligheid van zogenaamde SCADA-systemen.

318
00:33:41.011 --> 00:33:45.004
Dat zijn netwerken die dienen om onder andere machines aan te sturen.

319
00:33:45.009 --> 00:33:50.017
Ze worden niet alleen gebruikt in kerncentrales, maar ook in bruggen en sluizen, windmolens en treinen.

320
00:33:50.022 --> 00:33:53.023
Zowat alles kan tegenwoordig van afstand bediend worden.

321
00:34:28.008 --> 00:34:30.022
Ook de watervoorziening kan worden aangevallen.

322
00:34:31.002 --> 00:34:36.017
In Australie drong een boze ex-werknemer binnen in het systeem van een waterzuiveringsmaatschappij.

323
00:34:36.022 --> 00:34:40.010
Hij dumpte een grote hoeveelheid vervuild water in een rivier.

324
00:35:14.019 --> 00:35:19.019
Veel bedrijven blijken hun SCADA systeem niet beveiligd te hebben.

325
00:35:19.024 --> 00:35:24.005
Met de hulp van een hacker kunnen we scannen op onbeveiligde apparaten.

326
00:35:31.020 --> 00:35:34.006
Het lijkt vrij onschuldig, maar toch.

327
00:35:34.011 --> 00:35:39.010
Deze windturbine op een bedrijventerrein kunnen we simpelweg aan en uit zetten.

328
00:35:39.015 --> 00:35:45.014
Maar ook het klimaatsysteem van verschillende flatgebouwen en scholen blijken niet goed beveiligd.

329
00:35:45.019 --> 00:35:49.022
Neem bijvoorbeeld Sint-Jozef, een middelbare school in Lommel.

330
00:35:50.002 --> 00:35:55.004
We zetten met behulp van een laptop de temperatuur in de studiezaal op 35 graden.

331
00:35:55.009 --> 00:36:00.006
Een paar uur later gaan we met de directeur naar de betreffende ruimte.

332
00:36:35.002 --> 00:36:40.003
Energiecentrales, watergemalen, verkeerslichten, bruggen of spoorwegovergangen.

333
00:36:40.008 --> 00:36:44.024
Wanneer de programma's waarmee ze worden aangestuurd niet goed beveiligd zijn...

334
00:36:45.004 --> 00:36:51.005
kan zelfs een gemiddelde computer- gebruiker makkelijk binnendringen en grote schade veroorzaken.

335
00:38:00.022 --> 00:38:03.012
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

