WEBVTT

1
00:00:02.000 --> 00:00:03.012
888

2
00:00:12.020 --> 00:00:19.001
Vanavond in KRO Brandpunt: Duizenden agenten blijken te lijden aan PTSS, Post Traumatisch Stresssyndroom.

3
00:00:19.006 --> 00:00:24.024
Maar waar militairen aan alle kanten worden geholpen, staan veel agenten in de kou.

4
00:00:25.023 --> 00:00:28.011
En in KRO Brandpunt Mama is een neonazi.

5
00:00:30.015 --> 00:00:32.003
Terwijl Duitsland nog altijd in een shock verkeert...

6
00:00:32.008 --> 00:00:34.017
na recente onthullingen over extreemrechts moordcommando's...

7
00:00:34.022 --> 00:00:38.001
een reportage over hoe vrouwen van alle leeftijden meer en meer...

8
00:00:38.006 --> 00:00:41.022
een hoofdrol claimen in het neonazisme hier.

9
00:00:42.002 --> 00:00:45.010
En in KRO Brandpunt het succes van een kaal plankje.

10
00:00:45.015 --> 00:00:49.001
Constructiespeelgoed van hout met een verhaal.

11
00:00:49.006 --> 00:00:53.008
De bedenker van het Kapla-plankje is een Nederlander die zijn droom najaagt.

12
00:00:53.013 --> 00:00:55.014
Bent u eigenwijs? Heel eigenwijs.

13
00:01:03.009 --> 00:01:05.017
STEMMIGE MUZIEK

14
00:01:10.013 --> 00:01:12.006
Paniek. Ik moet weg. Moet weg.

15
00:01:12.011 --> 00:01:17.007
Duizenden politiemensen in het land blijken te lijden aan PTSS.

16
00:01:17.014 --> 00:01:20.003
Hoe kom ik hier uit? Ik wil dit niet meer.

17
00:01:20.014 --> 00:01:24.002
Nachtmerries, paniekaanvallen, agressie, PTSS.

18
00:01:24.007 --> 00:01:25.021
Het posttraumatisch stress syndroom.

19
00:01:26.001 --> 00:01:29.017
Wij kennen de aandoening vooral van militairen die getraumatiseerd terugkeren van het front.

20
00:01:29.022 --> 00:01:30.022
Maar nu zijn er dus ook duizenden agenten die er last van hebben.

21
00:01:31.002 --> 00:01:38.004
Het zijn schattingen. Dat kunnen er dus veel meer zijn.

22
00:01:38.009 --> 00:01:40.002
Het kunnen er meer zijn, ja.

23
00:01:40.007 --> 00:01:41.016
Dat je ZO in de steek wordt gelaten.

24
00:01:41.021 --> 00:01:44.013
En dat je zo niet wordt gezien.

25
00:01:44.018 --> 00:01:49.001
Die bent niet Rick Franx maar 00764, je dienstnummer.

26
00:01:50.003 --> 00:01:52.021
Waar Defensie inmiddels heel veel doet om PTSS-gevallen te helpen...

27
00:01:53.001 --> 00:01:56.007
staan in Nederland veel agenten gewoon in de kou.

28
00:01:56.012 --> 00:02:00.001
Ontslagen, en soms zelfs letterlijk vergeten.

29
00:02:00.017 --> 00:02:03.017
Dit heb ik ook nog, mijn legitimatiebewijzen.

30
00:02:03.022 --> 00:02:07.024
Jij hebt gewoon je legitimatiebewijs nog terwijl jij ontslagen bent? Ja.

31
00:02:08.007 --> 00:02:11.012
In Brandpunt vanavond hun verhaal. De strijd om erkenning.

32
00:02:19.006 --> 00:02:23.006
Ik kijk en ik zie die deken liggen.

33
00:02:23.011 --> 00:02:26.003
En ik zie dus...

34
00:02:26.008 --> 00:02:33.016
onder die deken twee pantoffeltjes steken.

35
00:02:34.016 --> 00:02:39.020
En ik zie op die deken ontlasting liggen.

36
00:02:42.004 --> 00:02:44.005
'De zoon heeft de nacht na het doden van zijn moeder...

37
00:02:44.010 --> 00:02:48.017
nog geslapen in het bed van zijn moeder terwijl zij in de gang lag.'

38
00:02:48.022 --> 00:02:54.021
Op dat moment moet je toch controleren of iemand nog leeft.

39
00:02:55.001 --> 00:03:01.002
Dus ik heb het dekentje van haar hoofd gehaald...

40
00:03:01.007 --> 00:03:04.018
en ik zag die mevrouw dus liggen.

41
00:03:04.023 --> 00:03:06.012
Het kost haar zichtbaar moeite.

42
00:03:06.017 --> 00:03:09.011
Voorlezen gaat beter dan erover praten.

43
00:03:09.016 --> 00:03:12.016
Ellis de Koning werkte 15 jaar als politieagent.

44
00:03:12.021 --> 00:03:16.007
En maakte in korte tijd een opeenstapeling van extreme incidenten mee.

45
00:03:16.012 --> 00:03:19.023
Moorden, steekpartijen. Ellis leest voor:

46
00:03:20.003 --> 00:03:22.006
'Er is een jongeman van ongeveer 25 jaar...

47
00:03:22.011 --> 00:03:25.012
van tien hoog van een flatgebouw gesprongen.'

48
00:03:25.017 --> 00:03:29.002
Op dat moment naar die jongen toe gelopen.

49
00:03:29.007 --> 00:03:36.002
Geknield en gekeken of er nog enigszins teken van leven was.

50
00:03:36.007 --> 00:03:38.006
Dat was er.

51
00:03:38.011 --> 00:03:40.013
Eh...

52
00:03:42.000 --> 00:03:46.003
Al die ervaringen opgeteld laten bij Ellis onuitwisbare sporen achter.

53
00:03:46.008 --> 00:03:50.007
En die komen terug, telkens weer. Of ze dat nu wil of niet.

54
00:03:50.012 --> 00:03:53.007
Geveld door herbelevingen.

55
00:03:53.012 --> 00:04:00.012
Je ziet alles wel vaag maar je voelt het heel goed.

56
00:04:00.017 --> 00:04:03.011
De sfeer zit gewoon helemaal in je hoofd.

57
00:04:03.016 --> 00:04:09.007
Hoe het schemer was, hoe die jongen eruit zag.

58
00:04:09.012 --> 00:04:13.008
Hoe die jongen voelde, hoe die jongen... Alles.

59
00:04:13.013 --> 00:04:15.014
Net alsof je er weer bent.

60
00:04:16.017 --> 00:04:18.010
RUMOER

61
00:04:19.004 --> 00:04:21.020
Dat politiemensen vaak in extreme situaties terechtkomen, dat weten we.

62
00:04:22.000 --> 00:04:25.024
Bekend is natuurlijk het voorbeeld van de strandrellen in Hoek van Holland.

63
00:04:26.004 --> 00:04:27.013
SCHOTEN

64
00:04:27.018 --> 00:04:29.004
Ga liggen! Ga liggen!

65
00:04:29.009 --> 00:04:31.002
Risico van het vak, kun je zeggen.

66
00:04:31.007 --> 00:04:35.017
Maar het zijn ook traumatische ervaringen waar agenten vaak moeilijk over praten.

67
00:04:35.022 --> 00:04:38.022
Want niemand wil als watje worden weggezet.

68
00:04:39.021 --> 00:04:44.023
Het is not done onder elkaar om te zeggen van:

69
00:04:45.003 --> 00:04:47.019
'Ik ga maar liever niet naar deze schietpartij...

70
00:04:47.024 --> 00:04:52.015
want ik heb pas iets meegemaakt wat mij behoorlijk aangegrepen heeft.'

71
00:04:52.020 --> 00:04:56.018
Het is geweest en we praten er niet meer over.

72
00:04:58.018 --> 00:05:02.009
Hier bij Stichting Centrum '45 worden mensen met PTSS behandeld.

73
00:05:02.014 --> 00:05:06.003
Twan Driessen ziet jaarlijks een paar honderd politiemensen binnenlopen.

74
00:05:06.008 --> 00:05:08.011
Vaak melden ze zich veel te laat.

75
00:05:08.016 --> 00:05:14.007
Omdat niemand de dikwijls ernstige problemen herkent.

76
00:05:14.012 --> 00:05:19.005
De meeste mensen die slecht opgevangen zijn door hun omgeving...

77
00:05:19.010 --> 00:05:24.000
daar zien we vaak de meest ernstige klachten bij...

78
00:05:24.005 --> 00:05:26.004
omdat die langer rondgelopen hebben zonder hulp.

79
00:05:26.009 --> 00:05:27.023
Pas in een laat stadium bij ons komen.

80
00:05:28.003 --> 00:05:33.019
Helaas is dan de kans dat je echt weer helemaal gezond terug kan aanzienlijk kleiner.

81
00:05:36.019 --> 00:05:42.019
Hoe voelde ik me? Alles kwam eruit. Spugen, kotsen, zweten.

82
00:05:42.024 --> 00:05:46.003
Toen ben ik dus naar huis gereden.

83
00:05:46.008 --> 00:05:48.009
Dit is Rick Franx, ex-politieagent in opleiding.

84
00:05:48.014 --> 00:05:52.004
Twee jaar geleden wordt bij hem PTSS vastgesteld.

85
00:05:52.009 --> 00:05:54.003
Toen kwam ik thuis en keek ik hier in dit huis.

86
00:05:54.008 --> 00:05:58.003
Overal waar ik keek zag ik een makelaar komen met een bord 'te koop'.

87
00:05:58.008 --> 00:05:59.014
Ik zag deurwaarders aan mijn deur komen.

88
00:05:59.019 --> 00:06:02.012
Ik zag mijn vriendin haar spullen pakken en zeggen van: Je zoekt het maar uit.

89
00:06:02.017 --> 00:06:08.001
Geen diploma meer en ja, waar leef ik eigenlijk nog voor?

90
00:06:08.006 --> 00:06:09.021
Toen ben ik in een hele zware depressie terechtgekomen.

91
00:06:10.001 --> 00:06:13.010
En toen is alle ellende begonnen.

92
00:06:13.015 --> 00:06:17.003
Het raakt me gewoon nog als ik die foto zie.

93
00:06:17.008 --> 00:06:19.016
Als Rick op een dag opgeroepen wordt bij een verkeersongeluk...

94
00:06:19.021 --> 00:06:23.020
blijkt het zijn praktijkcoach te zijn die onder een vrachtwagen ligt.

95
00:06:24.000 --> 00:06:25.023
Rick ziet hoe hij ter plekke overlijdt.

96
00:06:26.003 --> 00:06:28.020
Een traumatische ervaring waar-ie mee rond blijft lopen.

97
00:06:29.000 --> 00:06:31.014
Het gaat alsmaar slechter met hem.

98
00:06:31.019 --> 00:06:33.018
Ik was niet meer de Rick die ik moest zijn en wilde zijn.

99
00:06:33.023 --> 00:06:37.002
Ik durfde niet meer naar buiten.

100
00:06:37.007 --> 00:06:39.016
Ik stopte met voetbal, plotseling.

101
00:06:39.021 --> 00:06:42.000
Ik verdween van het toneel. Mensen zagen me niet meer.

102
00:06:42.005 --> 00:06:43.021
Ik heb vriendschappen met vrienden verbroken...

103
00:06:44.001 --> 00:06:45.020
doordat ik niet meer naar buiten durfde.

104
00:06:46.000 --> 00:06:47.007
Ik sloot me alleen maar op in mijn huis.

105
00:06:47.012 --> 00:06:50.006
Ik durfde niet meer te stappen. Ik durfde niks meer.

106
00:06:50.011 --> 00:06:52.010
Ik leefde als een kluizenaar.

107
00:06:52.015 --> 00:06:57.009
Dat heeft mij heel veel verdriet gedaan.

108
00:06:57.014 --> 00:07:01.019
Rick is ziek door zijn werk. Beroepsgerelateerde PTSS dus.

109
00:07:01.024 --> 00:07:05.011
Maar dat wordt door zijn leidinggevende niet erkend.

110
00:07:05.022 --> 00:07:09.020
Continu vragen van: Goh, heb jij wel beroepsgerelateerde PTSS?

111
00:07:10.000 --> 00:07:12.007
Terwijl het gewoon zwart op wit op een brief staat.

112
00:07:12.012 --> 00:07:16.012
Weet je hoe dat voelt? Dat zit hier.

113
00:07:16.017 --> 00:07:20.005
En tot op de dag van vandaag doet me dat nog heel veel pijn.

114
00:07:20.010 --> 00:07:22.001
Ik word er ook heel emotioneel van.

115
00:07:22.006 --> 00:07:24.020
Tot op de dag van vandaag heeft-ie nog nooit sorry tegen mij gezegd.

116
00:07:25.000 --> 00:07:27.017
Maar hij heeft mij gekrenkt tot op het bot.

117
00:07:27.022 --> 00:07:30.005
PTSS, we kennen het vooral van militairen...

118
00:07:30.010 --> 00:07:35.011
die terug van hun missie, thuis in het ergste geval totaal doordraaien.

119
00:07:35.016 --> 00:07:38.021
Paul S. herinnert zich weinig meer. Hij kreeg een waas voor zijn ogen.

120
00:07:39.001 --> 00:07:44.023
Trok zijn gevechtstenue aan, pakte twee wapens en vermoorde in een kwartier tijd vier mensen.

121
00:07:45.003 --> 00:07:46.024
Inmiddels kent Defensie een Veteranenwet...

122
00:07:47.004 --> 00:07:51.004
waarin is vastgesteld dat je als militair een zogenoemd hoog risico beroep hebt.

123
00:07:51.009 --> 00:07:56.006
Mocht je dus psychische problemen krijgen, dan heb je als militair recht op zorg.

124
00:07:56.011 --> 00:08:00.015
Maar die erkenning is er bij politie niet.

125
00:08:00.020 --> 00:08:05.002
Het heeft me ook woest gemaakt. En echt woest.

126
00:08:05.007 --> 00:08:09.017
Waarom? Omdat het juist hoort binnen de politie.

127
00:08:09.022 --> 00:08:14.000
Dat is het eerste artikel dat je leert op de politieschool.

128
00:08:14.005 --> 00:08:16.011
'Hulp bieden aan hen die dat behoeven.'

129
00:08:16.016 --> 00:08:19.006
En vervolgens kom je zelf in een situatie...

130
00:08:19.011 --> 00:08:21.011
waarin je hulp nodig hebt...

131
00:08:21.016 --> 00:08:25.002
en vooral van de mensen waar je dagelijks mee werkt.

132
00:08:25.007 --> 00:08:29.001
Die je dag in dag uit zien. En het is er gewoon niet.

133
00:08:29.006 --> 00:08:36.000
Niks? Nee. En dat doet zo verschrikkelijk veel pijn.

134
00:08:36.005 --> 00:08:39.016
Anderhalf jaar lang loopt Ellis ziekenhuis in, ziekenhuis uit.

135
00:08:39.021 --> 00:08:42.005
Ze laat zich zelfs testen op Alzheimer.

136
00:08:42.010 --> 00:08:45.017
Ze weegt op het laatst nog maar 53 kilo.

137
00:08:45.022 --> 00:08:47.023
Ja, en op een gegeven moment is het op.

138
00:08:48.003 --> 00:08:50.003
Het is gewoon op. Je kan niet meer.

139
00:08:50.008 --> 00:08:53.000
Je weet niet wat er aan de hand is maar je bent op.

140
00:08:53.005 --> 00:08:55.018
Toch wordt ze door haar chef weer de straat op gestuurd.

141
00:08:55.023 --> 00:09:00.002
En wordt voor de keuze gesteld: of ontslag nemen, of ontslagen worden.

142
00:09:00.007 --> 00:09:07.020
Na een emotioneel gesprek met haar bedrijfsarts, sluit ze zichzelf op in het politiebureau. In een toilet.

143
00:09:08.000 --> 00:09:12.004
Omdat ik zo in paniek was en zo angstig was...

144
00:09:12.009 --> 00:09:15.023
dat op het moment ik die deur open zou doen...

145
00:09:16.003 --> 00:09:20.012
Eh...

146
00:09:20.017 --> 00:09:26.005
Ik wie daar ook voorbij zou komen lopen van de politie wat aan zou doen.

147
00:09:26.010 --> 00:09:29.022
En ik zou ze kapot maken.

148
00:09:30.002 --> 00:09:36.008
Nu dank ik God op mijn blote knieen dat ik niet meer bij mijn wapen kon.

149
00:09:36.013 --> 00:09:38.008
Anders had ik hier niet meer gezeten...

150
00:09:38.013 --> 00:09:40.020
of hadden andere mensen hier niet meer gezeten.

151
00:09:45.022 --> 00:09:49.002
Hoeveel politieagenten lopen rond met PTSS?

152
00:09:49.007 --> 00:09:51.004
Eh, wisten we dat maar.

153
00:09:51.009 --> 00:09:54.016
Dat weet u niet? Nou, we hebben een vermoeden.

154
00:09:54.021 --> 00:09:57.010
Er is een onderzoek uit de negentiger jaren...

155
00:09:57.015 --> 00:10:01.002
Maar het is niet bekend hoeveel er op dit moment rondlopen? Nee.

156
00:10:01.007 --> 00:10:04.016
En dat is, denk ik, een groot manco.

157
00:10:04.021 --> 00:10:07.000
Nederland telt in totaal 50.000 agenten.

158
00:10:07.005 --> 00:10:11.009
En we hebben dus geen idee hoeveel daarvan PTSS hebben.

159
00:10:11.014 --> 00:10:15.005
Schattingen lopen uiteen van 3 tot 8000 agenten.

160
00:10:15.010 --> 00:10:19.002
Volgens Driessen geven politiekorpsen hun mensen veel te snel op.

161
00:10:19.007 --> 00:10:22.011
En dat terwijl de uitstroom van agenten al zo hoog is.

162
00:10:22.016 --> 00:10:24.010
Het is jammer dat het gebeurt.

163
00:10:24.015 --> 00:10:28.018
Het is kortzichtig dat mensen die klachten hebben...

164
00:10:28.023 --> 00:10:31.021
bij een beroep dat zulke hoge risico's heeft...

165
00:10:32.001 --> 00:10:35.013
daar moet je als leiding ervan uitgaan:

166
00:10:35.018 --> 00:10:38.005
Er gebeuren ernstige dingen in ons beroep.

167
00:10:38.010 --> 00:10:40.015
Soms kan je er goed tegen.

168
00:10:40.020 --> 00:10:44.003
Over het algemeen zijn politieagenten zeer veerkrachtig.

169
00:10:44.008 --> 00:10:47.007
Die kunnen dat goed hebben. En soms gaat het mis.

170
00:10:47.012 --> 00:10:50.009
Zorg dan ook dat je die mannen of vrouwen...

171
00:10:50.014 --> 00:10:54.012
goeie hulp aanbiedt en ze weer terug kunnen in hun beroep.

172
00:10:54.017 --> 00:10:58.011
Ze voelen zich als het ware uitgekotst door de organisatie.

173
00:10:58.016 --> 00:11:01.019
Van: Ik hoor er niet meer bij.

174
00:11:01.024 --> 00:11:03.005
Uitgekotst dus.

175
00:11:03.010 --> 00:11:06.021
Politiekorpsen erkennen PTSS bovendien zelden als een beroepsziekte...

176
00:11:07.001 --> 00:11:09.014
met alle financiele gevolgen van dien.

177
00:11:09.019 --> 00:11:12.012
Agenten die thuis komen te zitten moeten nu in de meeste gevallen...

178
00:11:12.017 --> 00:11:16.018
ZELF aantonen dat ze hun PTSS hebben opgelopen tijdens het werk.

179
00:11:16.023 --> 00:11:19.024
Omdat ze anders worden gekort op hun uitkering.

180
00:11:20.004 --> 00:11:23.016
Welke datum, welke dag, welk jaar...

181
00:11:23.021 --> 00:11:28.003
welke straat, welke namen, et cetera, et cetera, et cetera...

182
00:11:28.008 --> 00:11:30.022
waar alle incidenten waren gebeurd. Om aan te tonen?

183
00:11:31.002 --> 00:11:37.005
Dat ik dus inderdaad die incidenten had meegemaakt.

184
00:11:37.010 --> 00:11:40.006
Een agent met psychische problemen kunnen wij niet gebruiken op straat.

185
00:11:40.011 --> 00:11:43.011
Dus wij gaan kijken hoe we deze persoon eruit kunnen krijgen.

186
00:11:43.016 --> 00:11:44.020
Eruit werken? Ja.

187
00:11:45.000 --> 00:11:47.005
Dat gebeurt? Ja.

188
00:11:47.010 --> 00:11:52.009
Door maar te zoeken en te graven of die PTSS wel werkgerelateerd is.

189
00:11:52.014 --> 00:11:55.002
Op het moment dat ze nu gaan toezeggen...

190
00:11:55.007 --> 00:12:00.006
bij mensen die PTSS hebben, gaat het geld kosten voor hun.

191
00:12:00.011 --> 00:12:04.005
En heel veel geld kosten in hun ogen.

192
00:12:04.010 --> 00:12:06.000
Dus kom ik weer terug op 'je bent een nummer'.

193
00:12:06.005 --> 00:12:08.022
En je hebt PTSS of andere psychische klachten...

194
00:12:09.002 --> 00:12:12.006
maar dat is geen beroepsziekte.

195
00:12:12.011 --> 00:12:15.002
Want als het een beroepsziekte is dan moet de werkgever betalen.

196
00:12:15.007 --> 00:12:18.000
En dat willen ze niet.

197
00:12:18.005 --> 00:12:19.014
Nou, hier bewaar ik alles in.

198
00:12:19.019 --> 00:12:21.023
Omdat Rick vermoedt dat er meer agenten zijn die dit meemaken...

199
00:12:22.003 --> 00:12:24.004
richt hij een stichting op voor lotgenoten.

200
00:12:24.009 --> 00:12:26.000
Hij wordt overspoeld met reacties.

201
00:12:26.005 --> 00:12:30.021
Tot zijn verbijstering ontdekt-ie dat er na ontslag letterlijk niet meer naar je wordt omgekeken.

202
00:12:31.001 --> 00:12:34.008
Dus ook niet naar wat je nog in je bezit hebt.

203
00:12:34.013 --> 00:12:37.006
Dit heb ik ook nog, mijn legitimatiebewijzen.

204
00:12:37.011 --> 00:12:40.006
Als ik wil dan kan ik heel veel kwaad doen.

205
00:12:40.011 --> 00:12:43.024
Dan kan ik mij nog uitgeven als politie.

206
00:12:44.004 --> 00:12:46.008
Dit is gewoon een legitimatiebewijs.

207
00:12:46.013 --> 00:12:48.013
Als ik zo doe en ik zeg dat ik van de politie ben...

208
00:12:48.018 --> 00:12:50.017
Het is mijn foto, dus iedereen weet dat.

209
00:12:50.022 --> 00:12:53.008
Het is dus letterlijk: uit het oog, uit het hart.

210
00:12:53.013 --> 00:12:55.016
En volgens Rick is hij lang niet de enige.

211
00:12:55.021 --> 00:12:58.017
Hij zegt onder meer contact te hebben met een lid van de Nationale Recherche...

212
00:12:58.022 --> 00:13:02.003
die twee jaar lang een dienstauto voor de deur had staan.

213
00:13:02.008 --> 00:13:05.008
Met een portofoon, pepperspray en een legitimatiebewijs.

214
00:13:05.013 --> 00:13:08.021
Terwijl hij al die tijd met PTSS thuis zat.

215
00:13:09.001 --> 00:13:11.009
Wat zegt dit nou over het politieapparaat?

216
00:13:11.014 --> 00:13:15.017
Dat als je ziek bent en je bent lastig...

217
00:13:15.022 --> 00:13:20.019
en je raakt in een conflict maar je neemt ontslag of je gaat eruit...

218
00:13:20.024 --> 00:13:23.023
dat ze blij zijn dat je weg bent maar er niet meer naar omgekeken wordt...

219
00:13:24.003 --> 00:13:27.001
naar wat je nog in je bezit hebt.

220
00:13:27.006 --> 00:13:32.023
Afgelopen zomer werd bekend dat 20 tot 30 procent van de agenten verminderd mentaal weerbaar is.

221
00:13:33.003 --> 00:13:35.019
Kosten: 100 tot 200 miljoen euro.

222
00:13:35.024 --> 00:13:40.023
Daarom loopt momenteel binnen politie een project om agenten psychisch weerbaarder te maken.

223
00:13:41.003 --> 00:13:43.003
Liggen!

224
00:13:43.015 --> 00:13:47.000
Maar dat gaat D66 en PvdA niet ver genoeg.

225
00:13:47.005 --> 00:13:51.000
Die pleiten voor een speciale politiewet, net zoals militairen hun Veteranenwet hebben.

226
00:13:51.005 --> 00:13:56.015
Zodat voor eens en voor altijd duidelijk is dat agenten een hoog risico beroep uitoefenen.

227
00:13:56.020 --> 00:13:59.006
Je weet dat je bij de politie risico's loopt.

228
00:13:59.011 --> 00:14:01.010
Dat is inherent aan het vak.

229
00:14:01.015 --> 00:14:04.005
Op het moment dat je het erkent als een hoog risico beroep...

230
00:14:04.010 --> 00:14:08.005
kun je daar dus ook een andere rechtspositie tegenoverstellen.

231
00:14:08.010 --> 00:14:11.003
En is er duidelijkheid. Absolute duidelijkheid.

232
00:14:11.008 --> 00:14:13.005
Uiteraard hebben wij ook de verantwoordelijke minister...

233
00:14:13.010 --> 00:14:16.018
Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie om een reactie gevraagd.

234
00:14:16.023 --> 00:14:19.016
Via een woordvoerder laat hij weten:

235
00:14:32.007 --> 00:14:33.016
Opstelten laat Brandpunt verder weten...

236
00:14:33.021 --> 00:14:36.008
alle politiekorpsen te hebben verzocht zich te conformeren...

237
00:14:36.013 --> 00:14:40.013
aan de registratierichtlijn van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.

238
00:14:40.018 --> 00:14:45.013
Daarin staat dat politiemensen een risico lopen op beroepsgerelateerde PTSS.

239
00:14:45.018 --> 00:14:49.018
Hij zegt daarover:

240
00:14:58.007 --> 00:14:59.024
Wilt u meer weten over PTSS?

241
00:15:00.004 --> 00:15:02.009
En waar u de aandoening bijvoorbeeld aan kunt herkennen?

242
00:15:02.014 --> 00:15:09.006
Gaat u dan naar onze website voor uitleg van Twan Driessen, van Centrum '45. KRO.nl/brandpunt.

243
00:15:17.008 --> 00:15:19.000
GETROM

244
00:15:20.016 --> 00:15:22.015
Het rechts-extremisme, neonazisme in Duitsland...

245
00:15:22.020 --> 00:15:25.018
heeft een nieuwe jas aangetrokken.

246
00:15:25.023 --> 00:15:28.015
Het zijn al lang niet meer louter kaalgeschoren skinheads.

247
00:15:28.020 --> 00:15:30.024
Al vormen die nog altijd de militante voorhoede, dat zeker.

248
00:15:31.004 --> 00:15:33.006
Maar opvallend, vooral in de voormalige DDR...

249
00:15:33.011 --> 00:15:36.019
zijn het steeds meer de vrouwen die het neonazisme omarmen.

250
00:15:36.024 --> 00:15:39.004
Sterker nog, ze vormen zoiets als een stuwende kracht...

251
00:15:39.009 --> 00:15:42.002
in het extreme gedachtegoed.

252
00:15:46.015 --> 00:15:49.020
Extremisme in de meest alledaagse verschijningsvormen...

253
00:15:50.000 --> 00:15:52.018
Huisvrouwen, kleuterleidsters, verpleegkundigen, keurige dames...

254
00:15:52.023 --> 00:15:56.018
in staat om rustig en gestaag het extreme gedachtegoed te verspreiden.

255
00:15:56.023 --> 00:16:02.014
Vrouwen als leidster van een heus neonazistische beschavingsoffensief.

256
00:16:06.005 --> 00:16:08.002
We zijn in Dresden, afgelopen maandag.

257
00:16:08.007 --> 00:16:11.022
Meer dan 6000 agenten uit heel Duitsland hebben de stad in bezit genomen...

258
00:16:12.002 --> 00:16:14.010
van vandaag komen de nazi's om, zoals ieder jaar...

259
00:16:14.015 --> 00:16:17.001
het bombardement van de geallieerden op de stad te herdenken.

260
00:16:17.006 --> 00:16:19.023
De stemming is nerveus.

261
00:16:20.003 --> 00:16:23.019
Februari 1945: Operatie Thunderclap door Amerikanen en Britten.

262
00:16:23.024 --> 00:16:26.010
Doel: het moreel van de Duitsers te breken.

263
00:16:26.015 --> 00:16:30.020
In een kwartier is de binnenstad een grote vuurzee: 30.000 doden.

264
00:16:31.000 --> 00:16:33.003
De neonazi's houden er hun mars.

265
00:16:33.008 --> 00:16:36.005
Vorig jaar liep het uit op een veldslag met tegendemonstranten.

266
00:16:36.010 --> 00:16:38.022
Er vielen meer dan 100 gewonden onder wie veel dienders.

267
00:16:39.002 --> 00:16:38.022
Vandaar dat Dresden vandaag oogt als een garnizoensstad.

268
00:16:39.002 --> 00:16:45.021
Via internetfilmpjes proberen de neonazi's...

269
00:16:46.001 --> 00:16:49.003
jeugdige aanhang te winnen met vrouwen als nieuw geheim wapen.

270
00:16:49.008 --> 00:16:50.019
Meestal mijden ze de media.

271
00:16:50.024 --> 00:16:54.024
Maar zowaar zijn wij welkom bij twee vooraanstaande neonazistische vrouwen.

272
00:17:01.022 --> 00:17:06.004
Dit is Katrin KÈohler, zij is voorzitster van de Ring Nationaler Frauen...

273
00:17:06.009 --> 00:17:09.000
van de rechts-radicale NPD in Sachsen.

274
00:17:26.000 --> 00:17:30.005
En dit is Gitta SchÈussler, het enige vrouwelijke parlementslid van heel Duitsland van de NPD...

275
00:17:30.010 --> 00:17:32.009
de politieke tak van extreem rechts.

276
00:17:32.014 --> 00:17:36.019
Ze weegt haar woorden want expliciet nazistisch taalgebruik is strafbaar.

277
00:17:42.013 --> 00:17:43.022
En we ontmoeten Andrea RÈopke.

278
00:17:44.002 --> 00:17:47.021
Onderzoeksjournaliste die recent een boek schreef over het groeiende aandeel van vrouwen in de beweging.

279
00:17:48.001 --> 00:17:50.013
Al twintig jaar zit ze dikwijls gewapend met camera...

280
00:17:50.018 --> 00:17:52.007
neonazi's op de huid.

281
00:17:57.022 --> 00:17:59.011
RÈopke heeft geleerd om voortdurend over haar schouder te kijken.

282
00:17:59.016 --> 00:18:03.019
Intimidatie, grof geweld, bedreigingen, niets is haar bespaard gebleven.

283
00:18:03.024 --> 00:18:05.017
Een paar jaar geleden werd ze opgejaagd...

284
00:18:05.022 --> 00:18:09.017
nadat ze stiekem een kinderkamp van neonazi's had gefilmd.

285
00:18:31.013 --> 00:18:32.020
In haar boek concludeert RÈopke...

286
00:18:33.000 --> 00:18:36.021
dat inmiddels een op de vijf neonazi's vrouw is.

287
00:19:06.002 --> 00:19:07.018
Het zijn fascinerende ontmoetingen.

288
00:19:07.023 --> 00:19:12.000
De neonazivrouwen die ons ontvangen zijn goedlachs en vriendelijk, bijna op het nerveuze af.

289
00:19:12.005 --> 00:19:13.012
Bij Gitta Schussler filmen we...

290
00:19:13.017 --> 00:19:16.006
hoe ze spreekuur houdt voor de lokale bevolking.

291
00:19:21.018 --> 00:19:22.020
Het huis van Katrin KÈohler...

292
00:19:23.000 --> 00:19:24.024
is werkelijk behangen met Germaanse relikwieen.

293
00:20:31.010 --> 00:20:33.003
Vandaag zullen ze afreizen naar Dresden.

294
00:20:33.008 --> 00:20:35.020
Per trein op weg naar de jaarlijkse treurmars van neonazi's.

295
00:20:36.000 --> 00:20:38.013
Daar zullen ze straks, behalve door die immense politiemacht...

296
00:20:38.018 --> 00:20:42.002
ook worden opgewacht door een paar duizend tegenstanders.

297
00:21:15.016 --> 00:21:17.017
De facade: ze pleiten voor moederloon.

298
00:21:17.022 --> 00:21:21.017
Voor oerconservatieve Duitse waarde: gezin, geborgenheid, orde, reinheid.

299
00:21:21.022 --> 00:21:27.017
En zo nestelen neonazivrouwen, jong en oud, zich in het sociale DNA vooral het Oost-Duitse platteland.

300
00:21:27.022 --> 00:21:31.001
Wen er maar aan: Mama is een neonazi.

301
00:22:39.003 --> 00:22:41.011
Tot voor kort leek het neonazisme in Duitsland op sterven na dood.

302
00:22:41.016 --> 00:22:43.010
Bezig aan de laatste stuiptrekkingen.

303
00:22:43.015 --> 00:22:46.015
Duitsland na de eeuwwisseling is een economische grootmacht.

304
00:22:46.020 --> 00:22:49.017
Een land dat in 2006 het WK voetbal organiseerde.

305
00:22:49.022 --> 00:22:52.008
En openlijk weer trots mocht zijn op zichzelf.

306
00:22:52.013 --> 00:22:57.007
Een land ook dat de demonen definitief leek te hebben afgeschud.

307
00:22:57.012 --> 00:22:58.015
Dat was het beeld...

308
00:22:58.020 --> 00:23:01.015
totdat onlangs Duitsland uit die zoete droom ontwaakte.

309
00:23:12.013 --> 00:23:13.019
Nog altijd is Duitsland in een shock.

310
00:23:13.024 --> 00:23:15.015
In november vorig jaar wordt ineens ontdekt...

311
00:23:15.020 --> 00:23:19.021
dat een neonazistische terreurcel ruim tien jaar dood en verderf heeft gezaaid.

312
00:23:20.001 --> 00:23:22.012
Een reeks van aanslagen en minstens tien moorden...

313
00:23:22.017 --> 00:23:25.009
eerst toegeschreven aan het Turkse criminele milieu...

314
00:23:25.014 --> 00:23:28.000
bleek opeens het werk te zijn van rechts-extremisten.

315
00:23:28.005 --> 00:23:31.010
Uwe Mundlos, Uwe BÈohnhardt en Beate ZschÈape...

316
00:23:31.015 --> 00:23:35.008
zouden tenminste negen Turkse winkeliers koelbloedig hebben geliquideerd.

317
00:23:35.013 --> 00:23:38.023
De twee mannen plegen zelfmoord na een bankoverval.

318
00:23:39.003 --> 00:23:40.008
De vrouw, Beate ZschÈape, wordt gearresteerd...

319
00:23:40.013 --> 00:23:42.015
nadat ze het huis, waar hun cel zich jarenlang verschuilde...

320
00:23:42.020 --> 00:23:45.024
in brand heeft gestoken om bewijsmateriaal te vernietigen.

321
00:23:46.004 --> 00:23:47.022
Zo komt de zaak aan het rollen.

322
00:23:48.002 --> 00:23:50.016
De liquidaties waren al de geschiedenis ingegaan...

323
00:23:50.021 --> 00:23:53.000
als de zogenoemde DÈoner-moorden.

324
00:24:26.021 --> 00:24:28.019
Zwickau, in zuidwesten van de voormalige DDR.

325
00:24:28.024 --> 00:24:31.007
Hier hield de terreurcel zich jarenlang schuil.

326
00:24:31.012 --> 00:24:34.017
Het is de regio in Duitsland waar de neonazi's het grootst zijn...

327
00:24:34.022 --> 00:24:37.022
al halen ze hier bij verkiezingen nauwelijks meer dan vijf procent.

328
00:24:38.002 --> 00:24:40.024
En hier, op een steenworp afstand van het huis van die terreurcel...

329
00:24:41.004 --> 00:24:44.000
houdt ook parlementslid Gitta SchÈussler wekelijks kantoor.

330
00:24:44.005 --> 00:24:46.018
Als we haar confronteren met de DÈoner-moorden...

331
00:24:46.023 --> 00:24:49.006
reageert ze als door een wesp gestoken.

332
00:25:53.002 --> 00:25:54.007
De herdenkingsmars in Dresden.

333
00:25:54.012 --> 00:25:58.015
Bedoeld om nog eens het vreedzame karakter van de NDP te benadrukken.

334
00:25:58.020 --> 00:26:02.018
We mogen zowaar mee En worden door een met honderden agenten afgegrendelde corridor...

335
00:26:02.023 --> 00:26:06.013
naar een hermetisch afgesloten veld geleid.

336
00:26:10.008 --> 00:26:11.018
Bij een provisorische sluis aan de ingang...

337
00:26:11.023 --> 00:26:13.013
wordt iedereen door de politie gefouilleerd.

338
00:26:24.001 --> 00:26:25.015
Dan begint het lange wachten.

339
00:26:25.020 --> 00:26:29.015
We staan midden tussen de rechtsextremisten die eigenlijk helemaal niet van de pers houden.

340
00:26:29.020 --> 00:26:32.010
Het is tien graden onder nul. De duisternis valt in.

341
00:26:32.015 --> 00:26:38.001
Na anderhalf uur hebben zo'n 2500 rechtsextremisten zich verzameld.

342
00:26:38.006 --> 00:26:40.022
Hun ordedienst geeft ons herhaaldelijk te verstaan...

343
00:26:41.002 --> 00:26:45.006
dat we achter de hekken bij de andere, massaal uitgerukte pers moeten gaan staan.

344
00:26:59.007 --> 00:27:01.010
En met dank aan onze beschermvrouwen...

345
00:27:01.015 --> 00:27:04.003
worden we niet met geweld verwijderd.

346
00:27:30.008 --> 00:27:32.003
De stoet zet zich in beweging.

347
00:27:32.008 --> 00:27:35.024
Er zijn buiten de politieafzettingen zo'n 7000 tegendemonstranten.

348
00:27:36.004 --> 00:27:40.016
Om escalatie te voorkomen heeft de politie de route met meer dan de helft ingekort.

349
00:28:12.023 --> 00:28:14.003
Na een uur is de mars al weer gelopen.

350
00:28:14.008 --> 00:28:16.011
Ter afsluiting worden de demonstranten op het verzamelveld...

351
00:28:16.016 --> 00:28:22.008
toegesproken door Eckardt BrÈauniger, voormalig huurling en landelijk bestuurslid van de NPD.

352
00:28:58.024 --> 00:29:01.004
APPLAUS

353
00:29:31.023 --> 00:29:33.001
U zag in de reportage hoe onze cameraploeg als enige...

354
00:29:33.006 --> 00:29:36.023
als het ware werd meegezogen in die rechts-extreme demonstratie in Dresden.

355
00:29:37.003 --> 00:29:39.012
Omstuwd door duizenden boze tegenstanders.

356
00:29:39.017 --> 00:29:41.008
Hoe is dat? Hoe voelt dat?

357
00:29:41.013 --> 00:29:46.006
Voor een uitvoerig beeldverslag van die avond verwijs ik u naar de website van KRO Brandpunt.

358
00:29:46.011 --> 00:29:48.019
Tot zover dit bericht uit Duitsland.

359
00:29:56.022 --> 00:30:02.001
1 staat tot 3 staat tot 15.

360
00:30:05.001 --> 00:30:06.024
Het draait volgens de bedenker van dit houten plankje...

361
00:30:07.004 --> 00:30:08.023
allemaal om de verhoudingen.

362
00:30:12.001 --> 00:30:13.012
Dat kind speelt wel.

363
00:30:13.017 --> 00:30:16.012
Maar ik wil dat dat kind de mogelijkheid heeft om daar ver in te gaan.

364
00:30:16.017 --> 00:30:19.018
Tom van der Bruggen ontwierp zijn kabouterplankjes in de jaren 80.

365
00:30:19.023 --> 00:30:22.012
Toen wilde niemand investeren.

366
00:30:22.017 --> 00:30:24.019
'Meneer, houten plankjes zonder kleurtjes...'

367
00:30:24.024 --> 00:30:28.003
'Ik had u niet ontvangen als ik dat geweten had.'

368
00:30:29.013 --> 00:30:31.016
Nu, 25 jaar later, staan ze in de rij.

369
00:30:31.021 --> 00:30:35.002
De plankjes verkopen wereldwijd en het succes groeit.

370
00:30:47.012 --> 00:30:50.006
Bent u eigenwijs? Heel eigenwijs.

371
00:30:50.011 --> 00:30:53.003
Kapla, of het verhaal van een magisch plankje.

372
00:30:53.008 --> 00:30:59.011
En dat verhaal begint hier, in de Franse Averon.

373
00:30:59.016 --> 00:31:04.006
Tom van der Bruggen vertrok in 1969 vanuit Leiden naar Frankrijk...

374
00:31:04.011 --> 00:31:06.019
omdat hij een kasteel wilde bouwen.

375
00:31:07.016 --> 00:31:09.023
Ja, hier ligt het dan.

376
00:31:10.003 --> 00:31:12.000
Kijk.

377
00:31:12.005 --> 00:31:16.015
Ik heb het in 69 voor het eerst gezien.

378
00:31:17.024 --> 00:31:20.020
Hij kocht een ruine, een ingestorte muur.

379
00:31:21.000 --> 00:31:24.004
Hij bouwde zelf, met af en toe wat hulp van vrienden...

380
00:31:24.009 --> 00:31:27.014
steen voor steen zijn kasteel.

381
00:31:27.019 --> 00:31:29.005
Toen niemand het meer geloofde, dacht ik:

382
00:31:29.010 --> 00:31:35.019
Daar is de slaapkamer, daar is de badkamer en daar wordt het zo.

383
00:31:35.024 --> 00:31:38.020
Ik zag het alsof het gedaan was. Wat voor man was u?

384
00:31:39.000 --> 00:31:41.016
Een beetje druk, heftig.

385
00:31:41.021 --> 00:31:44.021
Heel idealistisch natuurlijk.

386
00:31:45.001 --> 00:31:47.009
Biologische groenten verbouwen.

387
00:31:47.014 --> 00:31:51.015
En een beetje autarchie leven.

388
00:31:51.020 --> 00:31:54.018
Ik heb hier zes jaar met olielampen geleefd.

389
00:31:54.023 --> 00:31:57.019
Zonder elektriciteit.

390
00:31:57.024 --> 00:32:00.011
Hij deed 16 jaar over de bouw van het chateau.

391
00:32:00.016 --> 00:32:03.015
Het idee voor Kapla ontstond hier per toeval...

392
00:32:03.020 --> 00:32:07.015
toen hij voor de bouwvergunning maquettes moest maken.

393
00:32:07.020 --> 00:32:10.008
In 74 was ik aan het tekenen voor de bouwvergunning.

394
00:32:10.013 --> 00:32:12.009
Dat mocht toen nog zonder architect.

395
00:32:12.014 --> 00:32:16.019
En ik ben toen gaan spelen met blokken.

396
00:32:16.024 --> 00:32:21.010
En ik ontdekte dat blokken die je in de speelgoedwinkel koopt...

397
00:32:21.015 --> 00:32:22.017
zoals deze blokken...

398
00:32:22.022 --> 00:32:25.005
Deze zijn door een fabriek gemaakt.

399
00:32:25.010 --> 00:32:28.016
Maar deze blokken zijn te massief om te construeren.

400
00:32:28.021 --> 00:32:35.010
En ik moest in die tijd de daken en de vloeren met papier en karton doen.

401
00:32:35.015 --> 00:32:43.020
Zodoende ben ik op een idee gekomen dat als je bouwspeelgoed wilde maken je dat met plankjes moest doen.

402
00:32:44.000 --> 00:32:46.005
Want dit zijn geen blokken.

403
00:32:46.010 --> 00:32:49.010
Dit zijn al kleine plankjes, niet zo lang.

404
00:32:49.015 --> 00:32:51.005
Daar begint het al.

405
00:32:54.013 --> 00:32:58.002
De echte verhouding is EEN tegen drie tegen 15.

406
00:32:58.007 --> 00:33:05.012
Dat is een ideaal compromis tussen constructieve en expressieve eigenschappen.

407
00:33:05.017 --> 00:33:08.001
Inmiddels is Kapla een onderneming met een houtzagerij...

408
00:33:08.006 --> 00:33:09.017
en een distributiecentrum in Bordeaux...

409
00:33:09.022 --> 00:33:12.024
en een fabriek in Marokko waar 80 mensen werken.

410
00:33:13.004 --> 00:33:16.019
Het afgelopen jaar werden er wereldwijd 60 miljoen Kaplaplankjes verkocht.

411
00:33:16.024 --> 00:33:20.017
Goed voor een omzet van 6,3 miljoen euro.

412
00:33:20.022 --> 00:33:22.011
Op de jaarlijkse speelgoedbeurs in Neurenberg...

413
00:33:22.016 --> 00:33:25.011
is de Kapla-stand druk bezocht.

414
00:33:26.006 --> 00:33:28.004
Daar is wel over nagedacht, he?

415
00:33:28.009 --> 00:33:32.004
Daar heb ik de hele dag de tijd voor in Frankrijk.

416
00:33:32.020 --> 00:33:35.015
Maar dat succes had een lange aanloop.

417
00:33:55.010 --> 00:33:58.008
Heeft Kapla een marketingafdeling? Ja, dan ben ik.

418
00:33:58.013 --> 00:34:03.022
En zijn er reclames? Nee. Wij hebben nooit reclame gemaakt.

419
00:34:04.002 --> 00:34:05.004
Begin jaren 80.

420
00:34:05.009 --> 00:34:09.014
Van der Bruggen introduceert zijn uitvinding op een onorthodoxe manier.

421
00:34:09.019 --> 00:34:11.017
Geen grote publiciteitscampagnes...

422
00:34:11.022 --> 00:34:16.004
maar wel contact met scholen en animators die workshops geven aan kinderen.

423
00:34:16.009 --> 00:34:18.018
En hij benadert zijn doelgroep zelf.

424
00:34:18.023 --> 00:34:23.018
Toen u in het begin merkte dat het commercieel niet meteen een succes was...

425
00:34:23.023 --> 00:34:27.004
kreeg u toen het advies om iets te veranderen?

426
00:34:27.009 --> 00:34:30.002
Misschien wel. Maar ik luister nooit naar advies.

427
00:34:30.007 --> 00:34:31.018
Nooit? Nee.

428
00:34:31.023 --> 00:34:36.020
Nou, ik luister wel maar ik ga helemaal mijn eigen weg.

429
00:34:41.002 --> 00:34:48.022
Wat ik in de begintijd gedaan heb, is spelen langs alle zuidkusten van Frankrijk.

430
00:34:49.002 --> 00:34:54.001
Ik heb drie maanden lang op het strand gespeeld met kinderen.

431
00:34:54.006 --> 00:34:56.014
En heel weinig verkocht.

432
00:34:56.019 --> 00:35:01.010
Maar iedereen had me gezien, tot in Holland toe.

433
00:35:01.015 --> 00:35:04.002
'Ik heb u gezien in de zomer.'

434
00:35:04.007 --> 00:35:10.002
Maar winkels en warenhuizen moesten de eerste tien jaar niets van Kapla weten.

435
00:35:11.001 --> 00:35:14.016
'Gaat u dat maar verkopen aan de kleine Zwitsers en Duitsers.'

436
00:35:14.021 --> 00:35:19.002
'Het Franse kind speelt al 20 jaar niet meer met hout.'

437
00:35:19.007 --> 00:35:21.017
Maar daar had ze groot ongelijk in.

438
00:35:23.008 --> 00:35:26.012
Nu koopt Lafayette heel veel Kapla. Ja? Ja.

439
00:35:26.017 --> 00:35:30.021
Ik ben nooit meer bij ze geweest maar ze kopen heel veel Kapla.

440
00:35:32.019 --> 00:35:36.015
Inmiddels, 25 jaar na de uitvinding, verkoopt Kapla wel.

441
00:35:36.020 --> 00:35:39.019
Overal in West-Europa, in Japen en in de VS.

442
00:35:39.024 --> 00:35:44.014
Nog altijd onder leiding van Tom van der Bruggen.

443
00:35:44.019 --> 00:35:47.010
Kunt u met iedereen werken? Nee. Zeker niet.

444
00:36:04.013 --> 00:36:06.017
Zeker op zakelijk gebied hadden we wel eens wat meningsverschillen.

445
00:36:08.023 --> 00:36:11.019
Dat ik zei: Tom, kun je dit niet beter op die manier doen?

446
00:36:11.024 --> 00:36:14.010
Of hoe ik het graag zou willen.

447
00:36:14.015 --> 00:36:19.008
Dan keek hij me aan en wist ik eigenlijk al genoeg.

448
00:36:19.013 --> 00:36:21.020
Dat ging hem dus niet worden.

449
00:36:22.000 --> 00:36:24.022
Ik heb zogenaamd les moeten krijgen van mensen in marketing...

450
00:36:25.002 --> 00:36:29.008
voor een EEN of andere subsidie die ik overigens nooit gekregen heb.

451
00:36:29.013 --> 00:36:31.022
Ik werd er een beetje boos van.

452
00:36:32.002 --> 00:36:36.020
Ik zei: Wat u mij vertelt is wat Bic deed in 1946.

453
00:36:37.000 --> 00:36:42.020
Maar over 20 jaar zeggen ze: Van der Bruggen deed het zo.

454
00:36:43.000 --> 00:36:45.018
En het is waar.

455
00:36:45.023 --> 00:36:52.023
Op dit moment wordt er les gegeven op de hogere handelsscholen in Parijs over hoe ik het deed.

456
00:36:53.003 --> 00:36:56.015
Dus in mijn brutaliteit had ik nog gelijk ook.

457
00:36:58.011 --> 00:37:02.007
Alleen op de manier die Tom wil. En altijd recht op het doel af.

458
00:37:02.012 --> 00:37:05.016
Tom is zo overtuigd van zijn eigen uitvinding...

459
00:37:05.021 --> 00:37:10.003
dat zelfs de imitatie Kapla die twee stands verder op de beurs al verkocht wordt...

460
00:37:10.008 --> 00:37:14.002
hem nauwelijks raakt.

461
00:37:14.007 --> 00:37:15.022
Het verhoogt de status van het merk.

462
00:37:16.002 --> 00:37:22.011
In Frankrijk zijn het vaak grote klanten van mij die zelf een kopie hebben.

463
00:37:22.016 --> 00:37:24.018
Maar ze verkopen alleen maar meer Kapla.

464
00:37:24.023 --> 00:37:27.016
De mensen die het namaken, denken die ook zo na over de verhoudingen?

465
00:37:27.021 --> 00:37:30.021
Nee, totaal niet.

466
00:37:31.001 --> 00:37:36.006
En die komen ook niet verder dan zoiets. Dat zal u gezien hebben.

467
00:37:36.011 --> 00:37:38.013
Ik heb kunstgeschiedenis gestudeerd.

468
00:37:38.018 --> 00:37:42.006
Ik heb een kasteel gebouwd, tekeningen gemaakt.

469
00:37:42.011 --> 00:37:46.005
En ik heb Kapla niet uitgevonden om geld te verdienen.

470
00:37:46.010 --> 00:37:49.004
De naam Kapla is zo sterk.

471
00:37:49.009 --> 00:37:53.016
Het zal tijd verbonden zijn met het plankje.

472
00:37:53.021 --> 00:37:59.014
Net zo goed als Lego verbonden is met het bouwsteentje.

473
00:38:00.012 --> 00:38:03.024
Hij wordt dit jaar 68 en staat nog steeds aan het hoofd van de onderneming.

474
00:38:04.004 --> 00:38:06.020
Hij neemt beslissingen over alle nieuwe zaken.

475
00:38:07.000 --> 00:38:09.012
De kubus, een nieuwe puzzel met Kapla-stukjes.

476
00:38:09.017 --> 00:38:15.001
En Tom Tect, zijn nieuw uitgevonden bouwspeelgoed met verbindingsstukjes.

477
00:38:15.006 --> 00:38:19.021
Vindt u dat de waarde van het Kaplaplankje genoeg herkend wordt?

478
00:38:20.001 --> 00:38:22.013
Ja.

479
00:38:22.018 --> 00:38:25.011
Mijn commercieel succes op dit moment is buitengewoon groot.

480
00:38:25.016 --> 00:38:30.008
Maar het feit dat ik twee keer een expositie in het Louvre heb gekregen...

481
00:38:30.013 --> 00:38:38.000
en het feit dat bijna alle boeddhistische scholen in Japan er mee werken...

482
00:38:38.005 --> 00:38:41.002
Dat de kleindochter van de keizer van Japan...

483
00:38:41.007 --> 00:38:45.005
op de televisie, op haar verjaardag, met Kapla speelt...

484
00:38:45.010 --> 00:38:50.003
Ik voel me niet iemand die ondergewaardeerd is.

485
00:38:55.020 --> 00:38:57.018
Hij noemt zichzelf graag een oude hippie.

486
00:38:57.023 --> 00:39:01.008
Maar die oude hippie woont inmiddels wel in Monaco.

487
00:39:01.013 --> 00:39:03.015
Het was vier of vijf jaar geleden.

488
00:39:03.020 --> 00:39:05.021
Ik kwam Tom tegen op de beurs.

489
00:39:06.001 --> 00:39:10.003
En het eerste wat hij me liet zien, was een foto.

490
00:39:10.008 --> 00:39:12.012
Hij zei: Peet, moet je eens kijken.

491
00:39:12.017 --> 00:39:15.003
Een prachtig zeilschip, een driemaster.

492
00:39:15.008 --> 00:39:17.008
Die was van een man uit Parijs.

493
00:39:17.013 --> 00:39:20.007
En die man had geen geld meer om het schip te restaureren.

494
00:39:20.012 --> 00:39:23.010
Dus Tom had het voor een prikkie gekocht.

495
00:39:23.015 --> 00:39:28.022
En dat was het eerste wat Tom zichzelf cadeau deed...

496
00:39:29.002 --> 00:39:34.010
vanwege het grote succes van Kapla.

497
00:39:35.005 --> 00:39:35.019
Bent u veranderd door Kapla?

498
00:39:51.010 --> 00:39:54.015
Bent u veranderd door Kapla?

499
00:39:54.020 --> 00:39:58.008
Niet echt.

500
00:39:58.013 --> 00:40:01.021
Nee, ik denk dat de basis nog altijd hetzelfde is.

501
00:40:06.015 --> 00:40:10.013
En op onze website bouwt Tom van der Bruggen verder met Kapla.

502
00:40:10.018 --> 00:40:15.008
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

