WEBVTT

1
00:00:01.012 --> 00:00:03.019
888

2
00:00:13.012 --> 00:00:15.005
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:15.005 --> 00:00:17.018
Glijdt Curacao af richting de dictatuur?

4
00:00:17.018 --> 00:00:20.013
Hoe een zelfstandig land binnen ons koninkrijk kampt...

5
00:00:20.013 --> 00:00:23.007
met een geheime dienst die zo lek zou zijn als een mandje...

6
00:00:23.007 --> 00:00:28.002
en een man aan het hoofd heeft, de premier, die wordt beschuldigd van fraude en corruptie.

7
00:00:28.002 --> 00:00:33.019
Ik denk dat wij niet meer moeten samenwerken met deze regering en deze premier.

8
00:00:33.019 --> 00:00:38.022
En in Brandpunt: Honderden jonge mensen hebben het plan opgevat om als in een paard van Troje...

9
00:00:38.022 --> 00:00:42.009
de partijcongressen te overrompelen van PvdA, VVD en CDA.

10
00:00:42.009 --> 00:00:47.004
En dat allemaal onder aanvoering van deze welbespraakte Sywert van Lienden.

11
00:00:47.004 --> 00:00:49.016
En: Vrijdag 22 juli 2011.

12
00:00:49.016 --> 00:00:54.022
Om 16.40 uur neemt Anders Breivik vanaf deze plek de veerboot naar de overkant.

13
00:00:54.022 --> 00:00:57.006
Naar het eiland Utoya.

14
00:00:57.006 --> 00:01:00.005
Daar maait-ie in koele bloede tientallen jonge Noren neer.

15
00:01:00.005 --> 00:01:02.012
Morgen begint het proces tegen Breivik.

16
00:01:02.012 --> 00:01:05.020
Was het z'n dolle haat tegen socialisme, Europa en islam...

17
00:01:05.020 --> 00:01:08.020
of was het gewoon een gestoorde gek?

18
00:01:16.009 --> 00:01:18.003
VROLIJKE MUZIEK

19
00:01:27.012 --> 00:01:31.009
Grote commotie op Curacao, zelfstandig land binnen ons koninkrijk...

20
00:01:31.009 --> 00:01:35.001
waar de geheime dienst zo lek zou zijn als een mandje.

21
00:01:35.001 --> 00:01:38.001
Het is niet voor niks dat ik ook de AIVD, de eigen veiligheidsdienst...

22
00:01:38.001 --> 00:01:44.003
heb gevraagd om daar gezamenlijk dat onderzoek uit te voeren.

23
00:01:44.003 --> 00:01:47.023
Een premier die telkens in verband wordt gebracht met fraude en corruptie...

24
00:01:47.023 --> 00:01:51.005
en die volgens de geheime dienst een veiligheidsrisico is.

25
00:01:51.005 --> 00:01:56.005
Ik weet dat deze regering van premier Schotte nauwe banden heeft met de maffia.

26
00:01:56.005 --> 00:02:00.024
En het lijkt erop dat de maffia hem gestuurd heeft om de veiligheidsdienst te strippen...

27
00:02:00.024 --> 00:02:03.007
om te kijken of er belastende informatie is.

28
00:02:16.007 --> 00:02:20.008
Deze man zou volgens oud-bewindslieden bezig zijn om alle macht naar zich toe te trekken.

29
00:02:20.008 --> 00:02:23.019
Het is duidelijk een symbool van een coupe.

30
00:02:23.019 --> 00:02:27.007
Je moet tegenstanders verwijderen.

31
00:02:27.007 --> 00:02:32.020
We halen verhaal hier in Den Haag en een collega reisde af naar Curacao.

32
00:02:32.020 --> 00:02:37.010
Glijdt een land binnen ons koninkrijk af richting de dictatuur?

33
00:02:39.000 --> 00:02:41.007
Dit verhaal begint met een getuigenis van een klokkenluider.

34
00:02:41.007 --> 00:02:44.013
Het gaat om een medewerker van de geheime dienst van Curacao.

35
00:02:44.013 --> 00:02:49.008
Hij vertelt dat hij vorig jaar op een hotelkamer door twee Colombianen onder druk is gezet.

36
00:02:54.010 --> 00:02:58.000
De medewerker bezwijkt uiteindelijk en staat z'n password af.

37
00:02:58.000 --> 00:03:00.000
Met alle gevolgen vandien.

38
00:03:00.000 --> 00:03:04.018
Met dat password heeft iedereen toegang tot de geheime gegevens van de veiligheidsdienst.

39
00:03:04.018 --> 00:03:10.003
De mannen zeggen dat ze werken in opdracht van de premier van Curacao, Gerrit Schotte.

40
00:03:15.022 --> 00:03:18.019
Wat is er aan de hand op Curacao?

41
00:03:18.019 --> 00:03:24.011
Waarom zou de minister-president van het eiland hebben laten inbreken in z'n eigen geheime dienst?

42
00:03:24.011 --> 00:03:27.006
Wat heeft-ie te verbergen?

43
00:03:27.006 --> 00:03:31.008
Om dat te begrijpen duiken we in de geschiedenis van het jonge land.

44
00:03:34.006 --> 00:03:40.004
Op 10 oktober 2010 wordt Curacao een onafhankelijk land binnen ons koninkrijk.

45
00:03:44.008 --> 00:03:47.009
Nederland scheldt zo'n 1,5 miljard euro kwijt aan schuld...

46
00:03:47.009 --> 00:03:50.021
en draagt het bestuur over aan premier Gerrit Schotte.

47
00:03:50.021 --> 00:03:54.008
Het is een dag, vandaag, met veel emoties.

48
00:03:54.008 --> 00:03:56.018
Ik voel het.

49
00:03:56.018 --> 00:03:58.012
Ik heb het in m'n hart.

50
00:03:58.012 --> 00:04:02.019
Maar nog voor Schotte en z'n kabinetsleden goed en wel zijn begonnen gaat het al mis.

51
00:04:02.019 --> 00:04:05.009
Een vertrouwelijk memo van de veiligheidsdienst lekt uit.

52
00:04:05.009 --> 00:04:08.021
Het is een screening van de premier en een aantal kabinetsleden.

53
00:04:08.021 --> 00:04:12.003
Die zouden zich hebben schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte..

54
00:04:12.003 --> 00:04:17.014
het aannemen van steekpenningen en ze zouden dubieuze contacten onderhouden met de Italiaanse maffia

55
00:04:17.014 --> 00:04:22.022
In het memo worden de bevindingen rond de premier een veiligheidsrisico genoemd.

56
00:04:22.022 --> 00:04:28.007
Verderop vermeldt de dienst dat premier Schotte niet positief uit de screening komt.

57
00:04:28.007 --> 00:04:32.019
In totaal worden vijf van de zeven kabinetsleden niet ministeriabel gedacht.

58
00:04:32.019 --> 00:04:35.020
Het nieuws slaat in als een bom.

59
00:04:35.020 --> 00:04:40.006
Heeft u een idee hoe Schotte op die memo gereageerd heeft?

60
00:04:40.006 --> 00:04:46.004
De eerste reactie was van, ehm...

61
00:04:46.004 --> 00:04:48.019
'Dat zijn leugens.'

62
00:04:55.009 --> 00:05:00.005
Op 20 januari van dit jaar meldt de eerder genoemde klokkenluider van de veiligheidsdienst zich hier...

63
00:05:00.005 --> 00:05:02.013
bij de Ombudsman van Curacao.

64
00:05:02.013 --> 00:05:04.018
Zijn naam is Winklaar.

65
00:05:04.018 --> 00:05:07.010
Hij zegt dat hij wordt beschuldigd van het lekken van het memo.

66
00:05:07.010 --> 00:05:10.007
Omdat de man een goede band heeft met de op non-actief gestelde directeur van de dienst...

67
00:05:10.007 --> 00:05:15.019
willen ze van hem af.

68
00:05:24.022 --> 00:05:28.004
Het verhaal van Winklaar staat in een uitgelekt verslag...

69
00:05:28.004 --> 00:05:30.017
dat de Ombudsman van het gesprek heeft gemaakt.

70
00:05:30.017 --> 00:05:35.010
Winklaar vertelt daarin dat hij vorig jaar september opdracht krijgt zich hier te melden.

71
00:05:35.010 --> 00:05:37.012
In het Breezers Hotel.

72
00:05:37.012 --> 00:05:40.005
Winklaar zegt dat hij wordt opgewacht door twee mannen...

73
00:05:40.005 --> 00:05:43.020
die hij herkend als agenten van een Colombiaanse veiligheidsdienst.

74
00:05:43.020 --> 00:05:47.003
Hij wordt meegenomen naar een van de kamers en verhoord.

75
00:05:47.003 --> 00:05:49.009
Het gesprek is zeer intimiderend.

76
00:05:49.009 --> 00:05:51.005
Winklaar verklaart:

77
00:06:05.000 --> 00:06:09.015
Het blijft volgens de klokkenluider niet bij dat ene verhoor.

78
00:06:09.015 --> 00:06:12.010
Hij vertelt de Ombudsman dat hij uiteindelijk bezwijkt onder de druk-

79
00:06:12.010 --> 00:06:14.023
en dat-ie z'n ondervragers de toegang verschaft...

80
00:06:14.023 --> 00:06:20.001
tot alle geheimen van de veiligheidsdienst van Curacao, de VDC.

81
00:06:20.001 --> 00:06:21.016
Wat trof u het meest in dat verhaal?

82
00:06:21.016 --> 00:06:26.004
De manier waarop de premier medewerkers van de geheime dienst intimideert...

83
00:06:26.004 --> 00:06:31.019
agressief bejegend en dwingt om de wet te overtreden.

84
00:06:31.019 --> 00:06:34.016
Deze mensen moeten dus de wet overtreden.

85
00:06:34.016 --> 00:06:39.008
Zij moeten informatie geven aan buitenlanders terwijl dat niet mag.

86
00:06:39.008 --> 00:06:45.024
Zij moeten codes geven, zij moeten ervoor zorgen dat particulieren uit het buitenland bij de servers kunnen

87
00:06:45.024 --> 00:06:48.024
Overal bij kunnen, alle informatie kunnen krijgen.

88
00:06:48.024 --> 00:06:50.024
Dat is volgens mij ongehoord.

89
00:06:50.024 --> 00:06:54.011
Ik heb dit soort verhalen nog nooit gehoord, ook niet uit hele rare landen.

90
00:07:12.024 --> 00:07:17.009
Curacao is voor Nederland en bondgenoot Amerika strategisch van groot belang.

91
00:07:17.009 --> 00:07:21.006
De landen wisselen al decennia lang vertrouwelijke informatie met elkaar uit.

92
00:07:21.006 --> 00:07:23.013
En dat is niet voor niets.

93
00:07:23.013 --> 00:07:27.000
Curacao speelt een belangrijke rol in de strijd tegen de drugsmaffia.

94
00:07:27.000 --> 00:07:32.000
Maar ook houden de diensten vanaf het eiland buurman Hugo Chavez van Venezuela in de gaten.

95
00:07:32.000 --> 00:07:37.016
Amerikaanse radarvliegtuigen zijn hier permanent gestationeerd.

96
00:07:37.016 --> 00:07:39.024
Curacao is strategisch van belang? Ja.

97
00:07:39.024 --> 00:07:42.012
Dat is een belangrijk land binnen ons koninkrijk. Zeker.

98
00:07:42.012 --> 00:07:46.015
Na het lekken van het memo waarin staat dat premier Schotte niet ministeriabel is...

99
00:07:46.015 --> 00:07:50.024
wordt directeur Gumbs van de veiligheidsdienst op non-actief gesteld en vervangen.

100
00:07:50.024 --> 00:07:53.021
We bellen met het kantoor van de premier voor een reactie.

101
00:07:53.021 --> 00:07:55.007
BELTOON

102
00:07:55.007 --> 00:07:58.020
Wij zijn op het eiland om een reportage te maken over de onrust rondom de veiligheidsdienst.

103
00:07:58.020 --> 00:08:02.011
Iets waar in Nederland inmiddels minister Spies zich ook zorgen over maakt.

104
00:08:02.011 --> 00:08:07.007
Ik vroeg mij af, mede ook op basis van het verhaal wat we hier in de kranten hebben gelezen...

105
00:08:07.007 --> 00:08:13.012
en het verhaal van de klokkenluider, of wij daar van jullie wat reacties op zouden kunnen krijgen?

106
00:08:18.010 --> 00:08:20.005
Akkoord.

107
00:08:28.009 --> 00:08:31.005
Omdat de premier tijdens ons verblijf zelf in het buitenland zit

108
00:08:31.005 --> 00:08:34.001
ontvangen we per mail bericht van de woordvoerder.

109
00:08:34.001 --> 00:08:35.020
Daarin staat onder andere een verklaring...

110
00:08:35.020 --> 00:08:38.020
van de nieuwe crisismanager van de veiligheidsdienst.

111
00:08:38.020 --> 00:08:44.007
Die schrijft dat de beschuldigingen in het memo boterzacht zijn en stelt onder andere dat:

112
00:08:55.011 --> 00:08:57.021
Maar nu is er een nieuw hoofd van de veiligheidsdienst.

113
00:08:57.021 --> 00:08:59.018
Die heeft de zaak opnieuw onderzocht.

114
00:08:59.018 --> 00:09:04.012
Hij zegt: Niks aan de hand. Geen vuiltje aan de lucht.

115
00:09:04.012 --> 00:09:06.013
Er was een hoofd. Die heeft onderzoek gedaan.

116
00:09:06.013 --> 00:09:10.018
Die heeft geconcludeerd dat vijf van de zeven ministers absoluut niet benoemd hadden mogen worden.

117
00:09:10.018 --> 00:09:18.003
Toen heeft de premier, die nooit benoemd had mogen worden, een nieuw hoofd aangesteld.

118
00:09:18.003 --> 00:09:20.020
En dat nieuw hoofd concludeert dat er niets aan de hand is.

119
00:09:20.020 --> 00:09:25.015
Als u het geloofwaardig vindt dan mag het, maar ik vind dat totaal ongeloofwaardig.

120
00:09:25.015 --> 00:09:30.005
Volgens oud-minister Leeflang is het kenmerkend voor het opereren van de jonge premier.

121
00:09:30.005 --> 00:09:36.003
Lastige mensen op invloedrijke posities worden stuk voor stuk vervangen door stromannen.

122
00:09:36.003 --> 00:09:40.016
Dat is de cultuur, de manier, waarop wordt omgegaan.

123
00:09:40.016 --> 00:09:44.000
En dat is duidelijk een symbool van een coupe.

124
00:09:44.000 --> 00:09:51.007
Je moet tegenstanders verwijderen, ongedaan maken.

125
00:09:51.007 --> 00:09:54.005
Het is een lijst van zeker 15 mensen.

126
00:09:54.005 --> 00:09:56.009
Die zijn gewoon weggezet.

127
00:09:56.009 --> 00:09:59.021
Oud-bewindslieden daar zeggen dat de huidige premier, Gerrit Schotte..

128
00:09:59.021 --> 00:10:03.005
bezig is met een administratieve coupe. Ja.

129
00:10:03.005 --> 00:10:07.003
Dat klopt. Het is heel opmerkelijk: Een coupe door een regering.

130
00:10:07.003 --> 00:10:09.017
Maar feitelijk is dat wel het geval.

131
00:10:09.017 --> 00:10:13.004
Omdat instituten systematisch buiten werking worden gesteld.

132
00:10:13.004 --> 00:10:16.005
Ook overheidsbedrijven, overheids-nv's...

133
00:10:16.005 --> 00:10:20.012
Overal worden mensen neergezet en kritische mensen wordt de mond gesnoerd.

134
00:10:20.012 --> 00:10:24.018
De 'checks and balances' op het eiland zijn op dit moment helemaal verdwenen.

135
00:10:24.018 --> 00:10:31.024
We hebben eigenlijk reeds een fundament gelegd voor de dictatuur.

136
00:10:31.024 --> 00:10:34.011
Een dictatuur binnen ons koninkrijk?

137
00:10:34.011 --> 00:10:38.009
Vanaf de start van z'n premierschap lijkt Gerrit Schotte vooral druk met EEN vraag:

138
00:10:38.009 --> 00:10:43.009
Wie heeft dat vertrouwelijke memo met de zo belastende screeningresultaten gelekt?

139
00:10:43.009 --> 00:10:46.001
Wie maakt hem en z'n ministers zwart?

140
00:10:46.001 --> 00:10:48.015
We duiken in het verleden van de premier...

141
00:10:48.015 --> 00:10:51.023
en volgen de stroom documenten die in de afgelopen maanden is gelekt.

142
00:10:51.023 --> 00:10:55.006
Al snel stuiten we op diverse gerechtelijke veroordelingen.

143
00:10:55.006 --> 00:11:00.005
Zoals eind jaren 90 wanneer een rechter hem schuldig verklaart aan fraude.

144
00:11:00.005 --> 00:11:02.016
Hij maakt misbruik van de creditcard van een vriend...

145
00:11:02.016 --> 00:11:06.007
en bouwt daarmee een schuld op van ruim 23.000 dollar.

146
00:11:06.007 --> 00:11:12.006
In 2004 veroordeelt een rechter Schotte tot het betalen van zo'n 126.000 Antilliaanse guldens.

147
00:11:12.006 --> 00:11:15.004
Opnieuw wegens fraude met creditcards.

148
00:11:15.004 --> 00:11:18.020
Ook lezen we dat-ie in 2003 z'n bedrijf failliet heeft laten gaan...

149
00:11:18.020 --> 00:11:22.009
nadat er ten laste van hem beslag is gelegd.

150
00:12:08.001 --> 00:12:12.004
Steekt u uw hand in het vuur voor de huidige premier van Curacao, Gerrit Schotte?

151
00:12:12.004 --> 00:12:15.017
Ik heb hem al een paar keer een hand gegeven.

152
00:12:15.017 --> 00:12:17.011
De vraag was: Steekt u uw hand in het vuur?

153
00:12:17.011 --> 00:12:20.002
Ik vind dat een vraag die ik helemaal niet hoef te beantwoorden.

154
00:12:20.002 --> 00:12:23.003
De premier van Curacao is gekozen door z'n eigen bevolking.

155
00:12:23.003 --> 00:12:32.010
Hij is democratisch gekozen, en hij doet zijn werk naar beste eer en vermogen, net als ik het mijne doe.

156
00:12:32.010 --> 00:12:38.003
Ruim een maand na het eerste verhoor wordt klokkenluider Winklaar opnieuw gesommeerd voor ondervraging.

157
00:12:38.003 --> 00:12:41.001
Hij wordt meegenomen naar het hoofdkwartier van de dienst.

158
00:12:41.001 --> 00:12:44.021
Hij verklaart dat-ie wordt opgewacht door twee mannen van een particulier forensisch bedrijf...

159
00:12:44.021 --> 00:12:47.016
voor wie hij alle data van de dienst moet kopieren.

160
00:13:04.023 --> 00:13:08.005
Volgens Winklaar lopen medewerkers van het forensisch bedrijf...

161
00:13:08.005 --> 00:13:13.008
met alle vertrouwelijke gegevens die zijn verzameld sinds de oprichting van de dienst, de deur uit.

162
00:13:13.008 --> 00:13:17.000
We bellen met directeur Benno van Leeuwen voor een reactie.

163
00:13:27.000 --> 00:13:30.001
Menno van Leeuwen van dat forensisch instituut ontkent dat-ie dat gedaan heeft.

164
00:13:30.001 --> 00:13:34.021
Ja, het zou ook wel heel opmerkelijk zijn als hij u zou vertellen dat-ie dat gedaan heeft.

165
00:13:34.021 --> 00:13:36.014
Gelooft u hem.

166
00:13:36.014 --> 00:13:41.019
'Meneer Kockelmann, ik heb alle geheime informatie van de veiligheidsdienst van Curacao gejat

167
00:13:41.019 --> 00:13:44.020
en ik het overal te koop aanbieden.'

168
00:13:44.020 --> 00:13:47.008
Dat is niet iets wat je zomaar voor een camera gaat zeggen.

169
00:13:47.008 --> 00:13:52.002
De getuigenis van de klokkenluider leidt zowel op Curacao als in Nederland tot een rel.

170
00:13:52.002 --> 00:13:56.010
De dienst op Curacao wisselt al jaren vertrouwelijke informatie uit met de AIVD...

171
00:13:56.010 --> 00:14:02.012
en dus dreigt het gevaar dat ook Nederlandse geheime informatie in handen is gekomen van particulieren.

172
00:14:02.012 --> 00:14:07.014
Kamerlid Van Raak van de SP vraagt minister Spies om opheldering.

173
00:14:07.014 --> 00:14:10.017
'Is hier informatie naar buiten toe gegaan?'

174
00:14:10.017 --> 00:14:16.011
'Is er informatie in handen van derden gekomen die niet in handen van der hoort te zijn?'

175
00:14:16.011 --> 00:14:19.009
'Is dat een risico voor het koninkrijk?'

176
00:14:19.009 --> 00:14:26.018
Daar is onderzoek naar uitgevoerd door de AIVD in samenwerking met de veiligheidsdienst op Curacao.

177
00:14:26.018 --> 00:14:31.023
En tot op de dag van vandaag heb ik vanuit de AIVD te horen gekregen...

178
00:14:31.023 --> 00:14:35.018
dat er geen informatie aan derden beschikbaar is gekomen...

179
00:14:35.018 --> 00:14:38.017
die schadelijk zou kunnen zijn voor het koninkrijk.

180
00:14:38.017 --> 00:14:41.009
U gelooft wel het verhaal van de klokkenluider, meneer Winklaar?

181
00:14:41.009 --> 00:14:43.009
Voor alsnog wel.

182
00:14:43.009 --> 00:14:45.020
Voor alsnog vind ik dat een geloofwaardiger verhaal.

183
00:14:45.020 --> 00:14:50.005
En ik vind ook dat Nederland moeite moet doen om te onderzoeken of dat waar is.

184
00:14:50.005 --> 00:14:52.013
De minister zegt dat het onderzocht is.

185
00:14:52.013 --> 00:14:55.005
En er is geen gevoelige informatie van de AIVD op straat belandt.

186
00:14:55.005 --> 00:14:57.015
Ja. Eh...

187
00:14:57.015 --> 00:15:00.020
Daar moet ik de minister voor alsnog in geloven.

188
00:15:00.020 --> 00:15:04.003
Maar helemaal geloofwaardig vind ik dat niet.

189
00:15:04.003 --> 00:15:07.022
Want het is een geheime dienst. Het is geen documentatiecentrum.

190
00:15:07.022 --> 00:15:11.006
Natuurlijk ligt daar gevoelige informatie.

191
00:15:11.006 --> 00:15:18.004
Dus ik denk dat de minister hier de Tweede Kamer en de commissie koninkrijksrelaties...

192
00:15:18.004 --> 00:15:22.005
heel snel over moet informeren. Desnoods vertrouwelijk.

193
00:15:22.005 --> 00:15:29.020
Want wij moeten ook kunnen bepalen wat dat betekent voor de relaties met Curacao.

194
00:15:29.020 --> 00:15:32.002
Of wij met deze regering Schotte nog verder kunnen.

195
00:15:32.002 --> 00:15:34.014
Met alle commotie rondom de veiligheidsdienst op het eiland...

196
00:15:34.014 --> 00:15:38.014
blijft dus de vraag of Nederland ook in de toekomst informatie moet delen met Curacao.

197
00:15:38.014 --> 00:15:42.009
Een land dat volgens oud-bewindslieden afglijdt naar een dictatuur.

198
00:15:42.009 --> 00:15:44.024
Nederland heeft zich bij de onafhankelijkheid van Curacao...

199
00:15:44.024 --> 00:15:47.009
verplicht toe te zien op goed bestuur daar.

200
00:15:47.009 --> 00:15:49.017
Hoe moet Nederland dan ingrijpen?

201
00:15:51.016 --> 00:15:53.008
Wie zal het vertellen?

202
00:15:53.008 --> 00:15:56.001
Wij hebben een verantwoordelijkheid die we niet kunnen waarmaken.

203
00:15:56.001 --> 00:15:58.022
Welke mogelijkheden zijn er? Weinig.

204
00:15:58.022 --> 00:16:05.006
Wat we denk ik om te beginnen moeten doen, is de regering Schotte isoleren.

205
00:16:05.006 --> 00:16:08.020
Binnen het koninkrijk. Daar kan Aruba misschien ook een rol spelen.

206
00:16:08.020 --> 00:16:10.020
Maar ook internationaal.

207
00:16:10.020 --> 00:16:13.018
Maar hoe ga je zo'n gekozen premier isoleren binnen een koninkrijk?

208
00:16:13.018 --> 00:16:17.015
Hij is gekozen, maar hij had volgens mij nooit benoemd mogen worden.

209
00:16:17.015 --> 00:16:23.007
Ik denk dat wij niet meer moeten samenwerken met deze regering en deze premier.

210
00:16:23.007 --> 00:16:26.024
Inmiddels heeft de regering van Curacao Transparancy International..

211
00:16:26.024 --> 00:16:30.000
gevraagd een onderzoek te starten op het eiland.

212
00:16:30.000 --> 00:16:37.010
Voor de stukken die wij kregen van de woordvoerder van premier Schotte verwijs ik u naar onze website.

213
00:16:37.010 --> 00:16:40.016
Daar treft u ook het verslag aan van klokkenluider Winklaar.

214
00:16:48.000 --> 00:16:50.014
Het was, dames en heren, de week van Sywert.

215
00:16:54.011 --> 00:16:57.012
Het was, dames en heren, de week van Sywert.

216
00:16:57.012 --> 00:16:59.013
Daar loopt-ie.

217
00:17:00.005 --> 00:17:02.015
Je moet het van binnenuit reorganiseren.

218
00:17:02.015 --> 00:17:04.020
Het is echt vergrijsd.

219
00:17:04.020 --> 00:17:07.019
Wat schat u dat de gemiddelde leeftijd van een CDA-lid is? Ehm...

220
00:17:07.019 --> 00:17:12.016
Ik heb het over Sywert van Lienden, een van de initiatiefnemers van de G500.

221
00:17:12.016 --> 00:17:16.016
500 jonge mensen die massaal lid worden van VVD, CDA en PvdA...

222
00:17:16.016 --> 00:17:20.004
met als doel om de congressen daar als het ware te overrompelen.

223
00:17:20.004 --> 00:17:22.015
En daar de agenda mee te bepalen.

224
00:17:22.015 --> 00:17:24.013
Noem het: een interventiemacht.

225
00:17:24.013 --> 00:17:26.020
We hebben vandaag de G500 opgericht.

226
00:17:26.020 --> 00:17:31.022
Dat is een generationele beweging van open en ambitieuze jongeren.

227
00:17:31.022 --> 00:17:35.019
Al op z'n 16e was-ie voorzitter van een nationale scholiererbeweging.

228
00:17:35.019 --> 00:17:39.024
Hij oogt zo jong als-ie is, een Guus Meeuwis-achtig brilletje, intelligent en welbespraakt.

229
00:17:39.024 --> 00:17:43.000
'Terwijl in het Catshuis volwassen politici nog altijd zwijgen over de toekomst van dit land...

230
00:17:43.000 --> 00:17:47.013
rammelt inmiddels een nieuwe generatie aan de poorten van de macht.'

231
00:17:47.013 --> 00:17:50.019
'Was getekend, Sywert van Lienden.'

232
00:17:50.019 --> 00:17:55.003
Ik ben over het algemeen niet zo dol op politieke jongeren, omdat ze vaak zo vroeg oud en nuffig zijn.

233
00:17:55.003 --> 00:17:58.018
Is dat bij jou... Mag ik 'je' en 'jij' zeggen? Natuurlijk!

234
00:17:58.018 --> 00:18:02.021
anders? Ik heb dezelfde hekel aan beroepsjongeren als u.

235
00:18:02.021 --> 00:18:06.015
Ik heb veel in dat wereldje gelopen en ben daardoor daar ook niet verder in gegaan.

236
00:18:06.015 --> 00:18:12.013
Maar wij zien nu zo'n noodzaak dat ik denk van: Alles even opzij om dit nu te gaan doen.

237
00:18:12.013 --> 00:18:14.023
Toen ik het las, dacht ik: Dit is een studentencomplot.

238
00:18:14.023 --> 00:18:16.014
Leuk voor De Wereld Draait Door, maar niet serieus te nemen.

239
00:18:16.014 --> 00:18:20.003
Waarom heb ik ongelijk? Omdat het geen studentencomplot is.

240
00:18:20.003 --> 00:18:22.016
Wij verbinden jong en oud.

241
00:18:22.016 --> 00:18:25.016
De jongste die zich heeft gemeld is 14, de oudste 92.

242
00:18:25.016 --> 00:18:29.023
Het is veel meer maatschappelijk verbindend dan alleen maar het zoveelste studenteninitiatiefje.

243
00:18:29.023 --> 00:18:32.022
En het is ook een team. Wij draaien dat nu met ongeveer 10 man...

244
00:18:32.022 --> 00:18:36.007
die zelf bedrijven hebben of zelf eigen organisaties runnen.

245
00:18:36.007 --> 00:18:40.016
Dus het is ook wel wat professioneler, denk ik...

246
00:18:40.016 --> 00:18:42.020
dan een gemiddelde studentenwerkgroep of iets dergelijks.

247
00:18:42.020 --> 00:18:45.023
Jullie willen met z'n allen, honderden mensen tegelijk, lid worden van PvdA, VVD, CDA.

248
00:18:45.023 --> 00:18:47.019
Waarom niet GroenLinks en D66?

249
00:18:47.019 --> 00:18:50.001
Dat zijn toch ook partijen die jongeren aantrekken?

250
00:18:50.001 --> 00:18:52.019
We zijn begonnen met vaststellen wat de problemen op dit moment zijn.

251
00:18:52.019 --> 00:18:56.019
Vervolgens hebben we de politieke analyse gemaakt dat jongeren op dit moment op de flanken zijn.

252
00:18:56.019 --> 00:19:00.022
Bijvoorbeeld hoogopgeleiden bijvoorbeeld bij GroenLinks, D66 en de ChristenUnie.

253
00:19:00.022 --> 00:19:03.024
Maar waarom die middenpartijen? Omdat daar de macht ligt.

254
00:19:03.024 --> 00:19:08.014
Sinds de Tweede Wereldoorlog, minus 300 dagen, hebben die partijen de macht.

255
00:19:08.014 --> 00:19:10.013
Die hebben nog steeds een meerderheid.

256
00:19:10.013 --> 00:19:12.013
Twee van de drie zitten in het kabinet.

257
00:19:12.013 --> 00:19:15.013
Dus als je iets wilt veranderen, moet je daar zijn, in het politieke centrum.

258
00:19:19.005 --> 00:19:22.012
Als je op het Binnenhof rondloopt, want daar kom je natuurlijk weleens... Ja.

259
00:19:22.012 --> 00:19:25.005
word je dan omarmd door al die partijen of hoe zit dat?

260
00:19:25.005 --> 00:19:27.003
Soms wel, soms niet.

261
00:19:27.003 --> 00:19:29.002
Ik ken er redelijk wat mensen.

262
00:19:29.002 --> 00:19:32.010
En op het Binnenhof zijn ze redelijk enthousiast merkte ik van de week.

263
00:19:32.010 --> 00:19:35.013
Maar je krijgt natuurlijk nooit een echte reactie.

264
00:19:35.013 --> 00:19:37.020
Dus dat is altijd een beetje gissen.

265
00:19:39.003 --> 00:19:42.021
En jullie willen dan als een soort paard van Troje die congressen binnenvallen?

266
00:19:42.021 --> 00:19:46.001
Dat is ongeveer het beeld, toch? We keren binnen de spelregels het spel.

267
00:19:46.001 --> 00:19:49.007
We zien nu dat politieke partijen zichzelf als doel zien en politiek als middel.

268
00:19:49.007 --> 00:19:52.013
Wij zeggen: Politieke partijen moeten gewoon voertuigen zijn voor idealen.

269
00:19:52.013 --> 00:19:54.015
En via die partijen kun je die agenda's veranderen.

270
00:19:54.015 --> 00:19:57.007
Waarom richt je niet gewoon een jongerenpartij op?!

271
00:19:57.007 --> 00:20:00.000
Dat heeft een enorm potentieel van misschien we 15% of zo.

272
00:20:00.000 --> 00:20:01.015
Dat zou kunnen.

273
00:20:01.015 --> 00:20:05.009
Maar daarmee zou je het politieke landschap alleen maar verder versplinteren.

274
00:20:05.009 --> 00:20:07.020
Verder polariseren.

275
00:20:07.020 --> 00:20:13.008
En je moet juist verbinden en ook jongeren binnen de macht brengen om die te verjongen.

276
00:20:13.008 --> 00:20:15.010
Als je een eigen partij opricht dan heb je alleen maar zometeen...

277
00:20:15.010 --> 00:20:17.022
de gepensioneerde politiek versus de groene jonge politiek.

278
00:20:17.022 --> 00:20:19.015
Dat willen jullie niet?

279
00:20:19.015 --> 00:20:21.011
Nee, dan zit je daar met twee zetels.

280
00:20:21.011 --> 00:20:23.007
Dan kun je helemaal niks.

281
00:20:23.007 --> 00:20:25.010
Je kunt beter gewoon een meerderheid in het parlement krijgen via ideeen.

282
00:20:25.010 --> 00:20:27.010
Dat is veel belangrijker dan baantjes of functies.

283
00:20:27.010 --> 00:20:29.018
En dit is allemaal begonnen omdat jullie er geen vertrouwen in hebben

284
00:20:29.018 --> 00:20:31.021
dat die babyboomers die nu zitten te praten in het Catshuis...

285
00:20:31.021 --> 00:20:34.005
de dingen zullen doen die voor de toekomstige generatie van belang zijn?

286
00:20:34.005 --> 00:20:37.005
We weten natuurlijk niet wat er precies speelt in het Catshuis.

287
00:20:37.005 --> 00:20:40.004
Maar de afgelopen dagen heb je gehoord dat en de woningmarkt niet zal worden aangepakt...

288
00:20:40.004 --> 00:20:41.024
en de arbeidsmarkt.

289
00:20:41.024 --> 00:20:45.002
Dat zijn twee centrale punten die G500 probeert te doorbreken.

290
00:20:45.002 --> 00:20:48.006
Ze durven blijkbaar binnen het Catshuis daar niks aan te doen.

291
00:20:54.006 --> 00:21:00.012
Dus jullie hebben nu tenminste 500 mensen die lid willen worden zowel CDA, VVD als PvdA.

292
00:21:00.012 --> 00:21:03.016
Die mensen worden misschien wel lid zonder dat ze iets met die partij hebben?

293
00:21:03.016 --> 00:21:06.001
Ze hebben iets met de plannen van G500...

294
00:21:06.001 --> 00:21:07.023
Nee, maar luister...

295
00:21:07.023 --> 00:21:11.001
Je wordt dus lid van het CDA zonder dat je je ideologisch verbonden voelt met dat CDA.

296
00:21:11.001 --> 00:21:13.005
Nee, maar dat vinden wij heel erg oude politiek.

297
00:21:13.005 --> 00:21:15.000
Dat is geen oude politiek!

298
00:21:15.000 --> 00:21:20.009
Dat is een club met idealen, met uitgangspunten, en daar wordt je lid van omdat je daaraan mee wilt doen.

299
00:21:20.009 --> 00:21:23.018
Maar u doet net alsof een christen-democraat, een socialist of een liberaal...

300
00:21:23.018 --> 00:21:27.008
niet alle drie dezelfde analyse kunnen maken, namelijk dat de vergrijzing eraan komt...

301
00:21:27.008 --> 00:21:30.015
en dat we op nieuwe manieren moeten denken over het verdelen van lasten.

302
00:21:30.015 --> 00:21:31.018
maar ik zeg: Jullie sluiten je aan bij een partij zonder dat je bij die partij thuishoort.

303
00:21:31.018 --> 00:21:36.017
Gewoon om iets voor elkaar te boksen.

304
00:21:36.017 --> 00:21:38.024
Wij zien dat die drie partijen al zelf nadenken over deze plannen..

305
00:21:38.024 --> 00:21:41.009
en wij zien dat het binnen die centrumpartijen kan.

306
00:21:41.009 --> 00:21:45.017
De afgelopen dagen zijn wij uitgemaakt voor links, voor recht, voor van alles en nog wat.

307
00:21:45.017 --> 00:21:47.017
Dan zie je: Wij zijn niet grijpbaar

308
00:21:47.017 --> 00:21:51.010
maar kunnen binnen dat centrum pragmatisch schakelen tussen die ideologieen.

309
00:21:56.009 --> 00:21:58.017
Maar waar zit nu precies jullie onrust?

310
00:21:58.017 --> 00:22:01.015
Onze onrust is dat jong en oud uit elkaar gedreven worden...

311
00:22:01.015 --> 00:22:03.020
omdat jongeren eenzijdig de rekening krijgen...

312
00:22:03.020 --> 00:22:07.021
en dat ouderen steeds in grotere getalen aanwezig zijn en steeds meer gaan kosten.

313
00:22:07.021 --> 00:22:11.014
En je ziet dat jongeren nu de rekening krijgen, bij de zorg, bij de pensioenen...

314
00:22:11.014 --> 00:22:13.019
Dat is wat nu in het Catshuis ook gebeurd?

315
00:22:13.019 --> 00:22:16.003
Dat is wat we in de afgelopen 20 jaar al zien.

316
00:22:16.003 --> 00:22:18.013
Alleen nu is het in een klap veel urgenter.

317
00:22:18.013 --> 00:22:23.005
We gaan nu van ongeveer 30 65-plussers per 100 werkenden...

318
00:22:23.005 --> 00:22:26.010
naar meer dan 60 65-plussers per 100 werkenden.

319
00:22:26.010 --> 00:22:28.019
Dat zet het hele systeem op z'n kop.

320
00:22:28.019 --> 00:22:31.024
Dat betekent dat je solidariteit niet meer in EEN richting kan inrichten...

321
00:22:31.024 --> 00:22:34.007
namelijk 'we verzorgen de ouderen'...

322
00:22:34.007 --> 00:22:36.007
maar dat dat heen en weer moet gaan.

323
00:22:36.007 --> 00:22:39.004
Jongeren moeten goed onderwijs krijgen en ouderen moeten goede zorg krijgen.

324
00:22:39.004 --> 00:22:41.003
Maar dat moet je wel betaalbaar houden.

325
00:22:41.003 --> 00:22:43.011
Dat hebben jullie allemaal vervat in een tien-punten-plan.

326
00:22:43.011 --> 00:22:47.001
We gaan die tien punten nu niet allemaal noemen, maar wat schemert daar nu doorheen?

327
00:22:47.001 --> 00:22:49.020
De zorg en de pensioenen zijn een goed voorbeeld.

328
00:22:49.020 --> 00:22:52.012
In beide zie je dat er nu een soort van omslagstelsel is.

329
00:22:52.012 --> 00:22:55.001
Bij de AOW en bij de zorgpremies.

330
00:22:55.001 --> 00:22:58.019
Als je zegt van: 75% van de kosten zitten in je laatste 5 jaar...

331
00:22:58.019 --> 00:23:01.001
Elk mens heeft een laatste vijf jaar.

332
00:23:01.001 --> 00:23:06.008
Dan moet je daarvoor gaan sparen in plaats van dat je zometeen jongeren alle zorg voor ouderen laat betalen.

333
00:23:06.008 --> 00:23:08.013
Hetzelfde gaat voor de pensioenen.

334
00:23:08.013 --> 00:23:11.001
Daar moet je ook van tevoren voor gaan sparen.

335
00:23:11.001 --> 00:23:13.016
Je moet de stijgende levensverwachting doorberekenen in die pensioenen.

336
00:23:13.016 --> 00:23:17.000
Als je dat niet doet, wordt de lastendruk op de toekomstige generaties zo hoog...

337
00:23:17.000 --> 00:23:19.020
in combinatie met een economie die steeds minder gaat verdienen...

338
00:23:19.020 --> 00:23:23.016
dat het onmogelijk wordt om deze solidariteitsspagaat vol te houden.

339
00:23:23.016 --> 00:23:26.018
Dan valt het op een gegeven moment uiteen.

340
00:23:26.018 --> 00:23:30.023
En jullie willen als een soort politieke hackers die middenpartijen bestoken?

341
00:23:30.023 --> 00:23:32.023
Dat is eigenlijk wat het is, he?

342
00:23:32.023 --> 00:23:36.005
Je zou het politiek hacken kunnen noemen. Dat is het!

343
00:23:36.005 --> 00:23:38.001
Waarom is het dan hacken?

344
00:23:38.001 --> 00:23:41.008
Omdat jullie in iets stappen waar je helemaal geen onderdeel van uitmaakt...

345
00:23:41.008 --> 00:23:44.000
en waar je je ideologisch niet eens mee verbonden voelt.

346
00:23:44.000 --> 00:23:45.021
Dat is hacken.

347
00:23:45.021 --> 00:23:49.006
Nee, wij zijn pragmatisch, en je mag het dan misschien pragmatisch hacken noemen...

348
00:23:49.006 --> 00:23:51.024
maar we zien binnen het pragmatische dat zowel een sociaal-democraat...

349
00:23:51.024 --> 00:23:55.015
als een liberaal als een christen-democraat tot diezelfde conclusie kan komen.

350
00:23:55.015 --> 00:23:59.022
Want alle drie willen ze uiteindelijk dat er een bepaalde vorm van solidariteit bestaat.

351
00:23:59.022 --> 00:24:02.013
Maar wat regeert er dan nu daar? De angst!

352
00:24:02.013 --> 00:24:06.013
En dat moeten we weer omdraaien, dat ideeen weer centraal gaan staan in de politiek.

353
00:24:06.013 --> 00:24:08.023
En dat je daar dus ook in durft te kiezen.

354
00:24:08.023 --> 00:24:10.020
En daar gaan we ze een handje bij helpen.

355
00:24:10.020 --> 00:24:14.001
En straks zijn jullie met honderden mensen tegelijk lid van de PvdA, VVD en CDA.

356
00:24:14.001 --> 00:24:17.023
En dan gaan jullie ook in die partijen meedoen, meevergaderen, onderdeel worden van die cultuur?

357
00:24:17.023 --> 00:24:20.024
Centraal staat dat die 500 jongeren lid worden van een partij...

358
00:24:20.024 --> 00:24:23.010
daar initiatieven indienen en daar meerderheden voor krijgen.

359
00:24:23.010 --> 00:24:25.000
Dat staat gewoon centraal.

360
00:24:25.000 --> 00:24:27.019
En wat we doen binnen die partijen staat ten dienste aan dat doel.

361
00:24:32.008 --> 00:24:35.003
Er wordt enorm gemopperd op die babyboom-generatie.

362
00:24:35.003 --> 00:24:38.005
Af en toe, ja. Dat zijn de mensen die4 zichzelf bevrijd hebben.

363
00:24:38.005 --> 00:24:40.014
Ja, en die ons hebben opgevoed.

364
00:24:40.014 --> 00:24:42.007
Ja, en wat zijn jullie dan?

365
00:24:42.007 --> 00:24:44.001
De achterbankgeneratie?

366
00:24:44.001 --> 00:24:46.011
De roomservice-generatie voor wie alles al is klaargelegd?

367
00:24:46.011 --> 00:24:48.010
Ik spreek altijd van een netwerkgeneratie.

368
00:24:48.010 --> 00:24:50.008
Ja, oke, zou ik ook doen.

369
00:24:50.008 --> 00:24:52.019
Maar toch een beetje een verwende generatie uiteindelijk?

370
00:24:52.019 --> 00:24:54.015
Wel een generatie die het heel goed heeft.

371
00:24:54.015 --> 00:24:56.013
En dat is maar goed ook, denk ik.

372
00:24:56.013 --> 00:24:59.020
Maar ook een generatie die nu gaat laten zien dat ze hun verantwoordelijkheid willen nemen.

373
00:24:59.020 --> 00:25:02.012
Dus wat dat betreft zijn we niet zo heel verwend of individualistisch.

374
00:25:02.012 --> 00:25:05.010
We verbinden ons samen nu en nemen samen verantwoordelijkheid.

375
00:25:07.017 --> 00:25:10.005
Gaan jullie, ik zal het niet personifiÈeren naar jou toe...

376
00:25:10.005 --> 00:25:12.020
maar gaan jullie de politiek veranderen? Ik hoop het.

377
00:25:12.020 --> 00:25:14.018
Dat is wel het grote doel erachter.

378
00:25:14.018 --> 00:25:16.024
Dat zou ik ook zeggen, maar dat gaat natuurlijk helemaal niet lukken.

379
00:25:16.024 --> 00:25:18.023
vertel. Dat zijn bastions, hoor, die partijen.

380
00:25:18.023 --> 00:25:20.019
Probeer daar maar eens binnen te komen.

381
00:25:20.019 --> 00:25:23.012
Op zich denken wij dat dat wel gaat lukken.

382
00:25:23.012 --> 00:25:25.022
We zien nu al dat er ook veel positieve reacties komen...

383
00:25:25.022 --> 00:25:29.007
van partijleden zelf, van afdelingsvoorzitters en partijprominenten.

384
00:25:29.007 --> 00:25:31.017
Dat kan natuurlijk ook een heel innige warme omhelzing zijn...

385
00:25:31.017 --> 00:25:35.002
en hopen dat het vervolgens een stille dood sterft. Vast en zeker!

386
00:25:35.002 --> 00:25:40.000
Maar toch heb ik het idee dat er op ons methode niet een, twee, drie een partij-antwoord kan komen.

387
00:25:40.000 --> 00:25:45.008
En ook gewoon dat wij zo serieus zijn en zo verbinden willen zijn binnen die partijen...

388
00:25:45.008 --> 00:25:50.004
dat wij ook niet weg te zetten zijn als 'onbetrokken luie jonge mensen' of iets dergelijks.

389
00:25:50.004 --> 00:25:53.010
Wij denken mee, wij doen mee, we nemen onze verantwoordelijkheid.

390
00:25:53.010 --> 00:25:55.007
En daarin zit dan ook de kracht.

391
00:25:55.007 --> 00:25:57.021
En die 500 hebben allemaal ook een eigen verhaal.

392
00:25:57.021 --> 00:26:00.017
Dat zijn jongeren die na hun opleiding niet aan het werk kunnen komen.

393
00:26:00.017 --> 00:26:02.022
Of die vastzitten op de woningmarkt.

394
00:26:02.022 --> 00:26:07.013
Je kunt die mensen wel negeren, maar hun verhalen blijven bestaan.

395
00:26:07.013 --> 00:26:10.003
Je hebt al ontzettend veel gedaan in dat jonge leven van jou, he?

396
00:26:10.003 --> 00:26:15.009
Je was voorzitter van LAKS, het Landelijke Aktie Komitee Scholieren.

397
00:26:15.009 --> 00:26:20.001
Grote protestacties geleid.

398
00:26:20.001 --> 00:26:22.011
Ook al geroken aan hoe het politieke machtsspel werkt, neem ik aan.

399
00:26:22.011 --> 00:26:24.006
Een beetje.

400
00:26:24.006 --> 00:26:26.020
Je bent columnist. Je bent lobbyist, geloof ik?

401
00:26:26.020 --> 00:26:28.014
Je bent student. Je doet van alles.

402
00:26:28.014 --> 00:26:31.020
En wat is de toekomst dan? Jij wordt premier van Nederland?

403
00:26:31.020 --> 00:26:33.024
Dat irriteert me.

404
00:26:33.024 --> 00:26:37.012
Deze beweging gaat over 500 jongeren met een verhaal.

405
00:26:37.012 --> 00:26:39.019
Dat vind ik het belangrijkste op dit moment.

406
00:26:39.019 --> 00:26:42.003
Ik sta hier niet tegenover de toekomstige premier?

407
00:26:42.003 --> 00:26:44.009
Dat denk ik niet. Die op z'n 40e daar in het Torentje gaat zitten.

408
00:26:44.009 --> 00:26:46.007
Dat denk ik niet, nee. Dat denk je niet.

409
00:26:46.007 --> 00:26:48.006
Dat is helemaal niet mijn ambitie.

410
00:26:48.006 --> 00:26:51.002
Ik hou van m'n studie, van zakelijk leuke dingen doen...

411
00:26:51.002 --> 00:26:54.006
Dus wat mij betreft ligt dat helemaal niet in het verschiet...

412
00:26:54.006 --> 00:26:56.016
en ik weet ook niet of dat goed zou zijn.

413
00:26:56.016 --> 00:26:58.023
Geen politieke carriere in het verschiet?

414
00:26:58.023 --> 00:27:00.024
We begonnen dit gesprek over beroepsjongeren.

415
00:27:00.024 --> 00:27:02.012
Jongeren die al jong in de politiek zitten.

416
00:27:02.012 --> 00:27:04.015
Ik irriteer me daar net zo aan als jij.

417
00:27:04.015 --> 00:27:06.018
Dus wat mij betreft niet.

418
00:27:06.018 --> 00:27:09.004
Oke, ik wens je buitengewoon veel succes. Dank je.

419
00:27:09.004 --> 00:27:11.020
Tot ziens. Dag.

420
00:27:11.020 --> 00:27:13.011
Daar gaat-ie.

421
00:27:13.011 --> 00:27:16.012
Sywert van Lienden, onthoud die naam, op weg naar de revolutie.

422
00:27:16.012 --> 00:27:18.009
Voor alsnog in Madurodam.

423
00:27:18.009 --> 00:27:21.017
Wilt u uitgebreid kennis nemen van z'n tien-punten-plan...

424
00:27:21.017 --> 00:27:23.023
ga dan naar onze website.

425
00:27:44.017 --> 00:27:46.000
O shit.

426
00:27:54.015 --> 00:27:56.009
Zomer vorig jaar.

427
00:27:56.009 --> 00:27:58.015
Hier in het centrum van Oslo brengt de Noor Anders Breivik...

428
00:27:58.015 --> 00:28:00.015
een busje met honderden kilo's explosieven tot ontploffing.

429
00:28:00.015 --> 00:28:04.018
Het zou een aanslag zijn van moslims, wordt al snel gedacht.

430
00:28:24.017 --> 00:28:27.013
Maar een paar uur later blijkt de ramp nog veel erger dan gedacht.

431
00:28:27.013 --> 00:28:31.004
Op een eiland, een uur rijden van Oslo, richt een jonge, blonde Noor..

432
00:28:31.004 --> 00:28:34.012
een ware slachting aan onder leden van een politieke jeugdbeweging.

433
00:28:59.014 --> 00:29:02.015
Morgen begint, hier in Oslo, het proces tegen Anders Breivik.

434
00:29:02.015 --> 00:29:06.002
De man die Noorwegen beroofde van de ilusie dat het in een uithoek van Europa...

435
00:29:06.002 --> 00:29:09.007
een oase van voorspoed en vredige rust kon zijn.

436
00:29:09.007 --> 00:29:13.021
Wat hebben zijn bloedige aanslagen teweeg gebracht?

437
00:29:15.021 --> 00:29:18.010
Vrijdag 22 juli, vorig jaar.

438
00:29:18.010 --> 00:29:24.012
Het is een gure, regenachtige zomerdag als Anders Behring Breivik in een gehuurde Volkswagenbus...

439
00:29:24.012 --> 00:29:28.015
vanaf zijn boerderij richting de hoofdstad Oslo rijdt.

440
00:29:28.015 --> 00:29:36.005
De laadruimte volgestouwd met 900 kilo springstof die de Noor de afgelopen jaren heeft verzameld.

441
00:29:36.005 --> 00:29:38.004
Onwetend van wat hen te wachten staat...

442
00:29:38.004 --> 00:29:41.013
lijkt het voor drie andere Noren een dag te worden als alle andere.

443
00:29:41.013 --> 00:29:47.010
Auteur Erik Fosnes Hansen, een van de belangrijkste Noorse romanschrijvers van deze tijd.

444
00:29:47.010 --> 00:29:50.005
Veel van zijn boeken zijn ook in het Nederlands vertaald.

445
00:30:04.005 --> 00:30:06.005
En Kjell Erik Kallset.

446
00:30:06.005 --> 00:30:10.001
Hij is de vader van de 15-jarige Jo die voor het eerst niet met de familie op vakantie is meegegaan...

447
00:30:10.001 --> 00:30:13.019
maar naar het zomerkamp van de jeugdbeweging op het eiland Utoya.

448
00:30:31.021 --> 00:30:34.016
En journalist Knut Magnus Berge die nog geen vakantie heeft...

449
00:30:34.016 --> 00:30:39.013
maar op de redactie van de publieke omroep NRK het journaal van die avond voorbereidt.

450
00:30:47.001 --> 00:30:52.012
Anders Breivik rijdt intussen naar het huis van zijn moeder en post daar zijn manifest 2083.

451
00:30:52.012 --> 00:30:57.023
Een kruistocht tegen de linkse elite, het verenigd Europa en de oprukkende islam.

452
00:30:57.023 --> 00:31:02.010
Dan stapt hij in zijn explosievenbus om naar het centrum van Oslo te rijden...

453
00:31:02.010 --> 00:31:05.011
met de bedoeling Noorwegen voorgoed te veranderen.

454
00:32:07.002 --> 00:32:11.010
Om 15.24 uur ontploft de autobom bij het regeringscentrum in Oslo.

455
00:32:11.010 --> 00:32:12.023
De ravage is enorm.

456
00:32:25.006 --> 00:32:26.010
ALARMBEL

457
00:32:43.001 --> 00:32:46.008
Het feit dat het achteraf geen aanslag van moslim-terroristen blijkt te zijn...

458
00:32:46.008 --> 00:32:48.024
is voor veel Noren gek genoeg ook een opluchting.

459
00:33:26.004 --> 00:33:31.006
Direct na de aanslag rijdt Anders Breivik met een tweede gehuurde auto richting het eiland Utoya.

460
00:33:31.006 --> 00:33:36.003
Daar vieren op dat moment een paar honderd jongeren het zomerkamp van de Arbeiderspartij.

461
00:33:57.004 --> 00:33:59.020
Die middag om 16.40 uur parkeert Breivik hier zijn auto...

462
00:33:59.020 --> 00:34:06.009
pakt z'n tas met wapens en neemt de veerboot naar de overkant.

463
00:35:24.006 --> 00:35:29.006
Uiteindelijk blijkt dat Breivik op en rond het eiland 69 jonge Noren heeft doodgeschoten.

464
00:35:52.018 --> 00:35:59.013
Noorwegen is de eerste periode na het drama in shock maar is er nu, maanden later, veel veranderd?

465
00:36:43.019 --> 00:36:47.019
Wat zeker wel is veranderd is de toon van het politieke debat in Noorwegen.

466
00:37:44.024 --> 00:37:48.001
Nu, 9 maanden later, komt Breivik na langdurig vooronderzoek...

467
00:37:48.001 --> 00:37:51.006
door justitie en psychiaters voor de rechter.

468
00:37:51.006 --> 00:37:53.014
Wat hij gedaan heeft staat niet ter discussie.

469
00:37:53.014 --> 00:37:55.024
Maar de belangrijkste vraag is: Waarom?

470
00:37:55.024 --> 00:37:59.013
Was Breivik, hier tijdens de reconstructie op Utoya...

471
00:37:59.013 --> 00:38:03.002
geobsedeerd door een ideologie of was hij gewoon gek.

472
00:38:43.010 --> 00:38:46.018
Maar wat het vonnis ook zal zijn, de uitkomst zal het waarschijnlijk hetzelfde blijven.

473
00:38:46.018 --> 00:38:48.024
Breivik wordt levenslang opgesloten.

474
00:39:16.012 --> 00:39:21.002
De jonge Jo Kallset heeft zijn verhaal over wat er op Utoya gebeurd is een keer verteld.

475
00:39:21.002 --> 00:39:24.020
Tegen de politie. Verder wil hij er niet over praten.

476
00:39:24.020 --> 00:39:27.023
Zijn vader is bang dat met de rechtszaak die morgen in dit gebouw gaat beginnen...

477
00:39:27.023 --> 00:39:30.012
het drama weer in volle hevigheid terugkomt.

478
00:40:24.019 --> 00:40:28.014
Noorwegen en het gevaar van schreeuwen om het schreeuwen in de politiek.

479
00:40:28.014 --> 00:40:31.019
De waarschuwing van schrijver Erik Fosnes Hansen op onze site.

480
00:40:52.015 --> 00:40:54.015
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

