WEBVTT

1
00:00:00.022 --> 00:00:02.011
888

2
00:00:12.020 --> 00:00:14.024
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:14.024 --> 00:00:17.021
Een positief verhaal over onze kroonprins.

4
00:00:17.021 --> 00:00:20.015
Hij is slim, hij is warm, hij is geestig.

5
00:00:20.015 --> 00:00:24.011
Het enige wat af en toe nog een beetje hapert is z'n politieke antenne.

6
00:00:24.011 --> 00:00:29.005
Een dag voor Koninginnedag: Leve de koningin, de koning is klaar.

7
00:00:29.005 --> 00:00:34.010
Hij was een van de architecten van dat onmogelijke vestandshuwelijk tussen CDA en PVV.

8
00:00:34.010 --> 00:00:38.022
Staatsseretaris Henk Bleker.

9
00:00:38.022 --> 00:00:40.024
Na 1,54 jaar regeren staat-ie met lege handen.

10
00:00:40.024 --> 00:00:42.008
Heeft-ie gegokt, en verloren.

11
00:00:42.008 --> 00:00:43.024
Dat boek is dicht.

12
00:00:43.024 --> 00:00:45.022
Een mislukt experiment eigenlijk. Dat boek is dicht.

13
00:00:45.022 --> 00:00:47.013
En in KRO Brandpunt:

14
00:00:47.013 --> 00:00:51.003
Elk jaar verdrinken er in de Amsterdamse grachten gemiddeld zo'n 15 mensen.

15
00:00:51.003 --> 00:00:54.017
In de vier eeuwen dat die grachten nu bestaan moeten dat er bij elkaar velen duizenden zijn geweest.

16
00:00:54.017 --> 00:00:58.003
Aan de vooravond van Koninginnedag: het sinistere verhaal...

17
00:00:58.003 --> 00:01:01.005
van die zo romantisch bezongen Amsterdamse grachtengordel.

18
00:01:14.003 --> 00:01:15.011
Hij is slim.

19
00:01:15.011 --> 00:01:17.003
Absoluut. Ja, zeker.

20
00:01:17.003 --> 00:01:18.022
Hij is heel intelligent.

21
00:01:18.022 --> 00:01:24.016
Hij is zeer geinteresseerd in onderwerpen waar je hem mee confronteert.

22
00:01:24.016 --> 00:01:29.017
Hij is geestig.

23
00:01:29.017 --> 00:01:31.013
Hij heeft een geweldig gevoel voor humor.

24
00:01:31.013 --> 00:01:33.002
Dat is echt zo leuk!

25
00:01:33.002 --> 00:01:34.010
Hij is warm.

26
00:01:34.010 --> 00:01:36.008
Hij is een hele ontspannen jongen.

27
00:01:36.008 --> 00:01:39.003
Hij kan heel makkelijk met mensen van  allerlei achtergrond omgaan.

28
00:01:39.003 --> 00:01:42.000
En hij is een tikkie koppig en eigenwijs.

29
00:01:42.000 --> 00:01:44.016
Hij neemt zeker geen genoegen met een zesjes-cultuur.

30
00:01:44.016 --> 00:01:46.014
En, ehm...

31
00:01:46.014 --> 00:01:49.004
Ja, het is ook een doorzetter. En hij is koppig ook.

32
00:01:49.004 --> 00:01:50.016
En dat vind ik leuk.

33
00:01:50.016 --> 00:01:55.005
Nog nooit was een aanstaand koning zo goed voorbereid op de troon.

34
00:01:55.005 --> 00:01:57.013
Je kan nooit voorspellen hoe goed iemand wordt.

35
00:01:57.013 --> 00:02:00.013
Je kan alleen maar zeggen of iemand geschikt is en klaar is voor het vak.

36
00:02:00.013 --> 00:02:03.012
En dan zeg ik 'ja'.

37
00:02:03.012 --> 00:02:07.019
We nemen u vanavond mee langs de coaches die hem klaar stoomden voor het koningsschap.

38
00:02:07.019 --> 00:02:10.014
Van Prins Pils tot Koning Water.

39
00:02:10.014 --> 00:02:14.016
Aan de vooravond van Koninginnedag: Leve de koningin, de koning is klaar

40
00:02:20.001 --> 00:02:22.023
Hij moest van ver komen.

41
00:02:22.023 --> 00:02:25.013
Z'n reputatie was er een van een niet al te studieuze man.

42
00:02:25.013 --> 00:02:27.002
Prins Pils.

43
00:02:27.002 --> 00:02:31.014
Meer van de sport en 'lang leve de lol' dan een toekomstig staatshoofd omgeven door decorum.

44
00:02:31.014 --> 00:02:35.024
Dit is het beeld dat bij veel onderdanen nog altijd op het netvlies staat.

45
00:02:35.024 --> 00:02:38.008
Ik heb er achteraf geen spijt van.

46
00:02:38.008 --> 00:02:40.020
De meeste van die sporters ken ik al jaren.

47
00:02:40.020 --> 00:02:46.009
En als die een gouden medaille winnen na een zinderende finale waar de spanning te snijden is...

48
00:02:46.009 --> 00:02:48.017
dan is dat een ontlading.

49
00:02:48.017 --> 00:02:52.003
Maar zelfs op z'n reactie komt kritiek.

50
00:02:52.003 --> 00:02:56.011
Arrogant, koppig, hij is en blijft 'prins pils', een imago dat hem nog lang zal achtervolgen.

51
00:02:56.011 --> 00:02:59.004
Het is bezopen.

52
00:02:59.004 --> 00:03:01.002
Waarom? Hij drinkt nooit bier.

53
00:03:01.002 --> 00:03:06.002
Ik zie hem altijd alleen met een glasd wijn in de hand, of niks.

54
00:03:06.002 --> 00:03:09.003
Dus Prins Pils bestaat niet, hij drinkt wijn. Ja.

55
00:03:11.001 --> 00:03:13.001
Leiden, 1993.

56
00:03:13.001 --> 00:03:17.018
Met zoals sommigen beweren de hakken over de sloot rondt de prins z'n studie af.

57
00:03:17.018 --> 00:03:19.011
Geschiedenis.

58
00:03:19.011 --> 00:03:22.020
De afsluiting van een mooi hoofdstuk in m'n leven...

59
00:03:22.020 --> 00:03:25.024
waar ik met veel genoegen op terugkijk.

60
00:03:25.024 --> 00:03:28.008
En het begin van het volgende.

61
00:03:28.008 --> 00:03:29.023
Het begin van het volgende.

62
00:03:29.023 --> 00:03:33.000
Z'n echte opleiding tot koning.

63
00:03:33.000 --> 00:03:35.001
Z'n moeder, koningin Beatrix...

64
00:03:35.001 --> 00:03:38.008
vraagt de toenmalig voorzitter van de Eerste Kamer, Herman Tjeenk Willink:

65
00:03:38.008 --> 00:03:41.007
'Kan jij niet een opleiding bedenken voor mijn zoon?'

66
00:03:41.007 --> 00:03:45.011
Een plan wordt bedacht, de taken verdeeld en coaches worden gezocht.

67
00:03:45.011 --> 00:03:51.000
Floris Maljer, dan topman van Unilever, moet hem bekend maken met het Nederlandse bedrijfsleven.

68
00:03:51.000 --> 00:03:55.015
Begin 1996 kreeg ik een briefje van de grootmeester...

69
00:03:55.015 --> 00:04:06.002
Met het verzoek om te komen overleggen of ik bereid zou zijn...

70
00:04:06.002 --> 00:04:12.003
om prins Willem-Alexander te introduceren in het bedrijfsleven in Nederland.

71
00:04:12.003 --> 00:04:16.007
Carel Ter Linden, huisdominee van de Oranjes, voorzitter van de maandelijkse Bijbelklas van de prins

72
00:04:16.007 --> 00:04:18.021
zeg maar z'n spirituele coach.

73
00:04:18.021 --> 00:04:21.010
Studie-avonden lijkt me het beste woord.

74
00:04:21.010 --> 00:04:23.015
Iemand houdt een inleiding.

75
00:04:23.015 --> 00:04:26.009
Ikzelf, of iemand van buiten.

76
00:04:26.009 --> 00:04:31.005
We beginnen met een goed glas wijn en een hap eten.

77
00:04:31.005 --> 00:04:34.000
Dat wel. Ja, dat is de formule.

78
00:04:34.000 --> 00:04:39.012
Je moet even de dag van je laten afzakken.

79
00:04:39.012 --> 00:04:43.021
Op sportief gebied vindt de prins een zielsverwant en begeleider in Erica Terpstra.

80
00:04:43.021 --> 00:04:45.023
Ja, dat is mij altijd erg opgevallen.

81
00:04:45.023 --> 00:04:49.023
Sporters onderling en naar de prins, en ook naar prinses Maxima, toe...

82
00:04:49.023 --> 00:04:58.015
hebben niet dat in een kramp schieten op het moment dat je iemand van koninklijke huize tegenkomt.

83
00:04:58.015 --> 00:05:01.015
Ik kan me voorstellen dat dat zo heerlijk is voor hem.

84
00:05:01.015 --> 00:05:04.016
En ook oud-minister Jacqueline Cramer kent de prins al jaren.

85
00:05:04.016 --> 00:05:07.011
Ze deelt z'n passie voor duurzaamheid en milieu.

86
00:05:07.011 --> 00:05:10.008
Hij is 15 jaar echt heel goed getraind, hoor.

87
00:05:10.008 --> 00:05:12.012
Door een heleboel mensen begeleid.

88
00:05:12.012 --> 00:05:16.001
Ik heb hem natuurlijk ook als minister meegemaakt, verschillende keren.

89
00:05:16.001 --> 00:05:20.014
Dan ging hij vaak op werkbezoek mee, of hij informeerde zich op de achtergrond...

90
00:05:20.014 --> 00:05:24.015
over alles wat er op mijn ministerie gebeurde.

91
00:05:24.015 --> 00:05:27.006
Dus hij is echt goed voorbereid, hoor.

92
00:05:27.006 --> 00:05:29.017
Geen coach, wel een kenner: Jan Hoedeman.

93
00:05:29.017 --> 00:05:32.018
Oprichter van de Vereniging Koninklijk Huis Verslaggevers...

94
00:05:32.018 --> 00:05:35.001
en schrijver van het boek Willem IV.

95
00:05:35.001 --> 00:05:37.013
Hij heeft lang gestudeerd op het koningschap.

96
00:05:37.013 --> 00:05:43.016
Maar wel iemand die niet altijd een even gelukkige intuitie heeft als het gaat om een politieke antenne.

97
00:05:53.006 --> 00:05:56.002
Zijne koninklijke hoogheid de prins van Oranje.

98
00:05:56.002 --> 00:06:00.012
Geboren op 27 april 1967 in een wieg met een voorbestemming.

99
00:06:00.012 --> 00:06:03.023
Voor de duidelijkheid: hier aan de limonade.

100
00:06:03.023 --> 00:06:08.017
Z'n jeugd is er een van relatieve rust.

101
00:06:08.017 --> 00:06:10.015
Met af en toe zo'n moment van recalcitrantie.

102
00:06:12.001 --> 00:06:14.012
Alle Nederlandse pers opgerot!

103
00:06:14.012 --> 00:06:17.019
Dat is de allereerste ervaring die ik met hem had.

104
00:06:17.019 --> 00:06:20.004
Toen kwam hij trouwens bij mij thuis.

105
00:06:20.004 --> 00:06:24.008
Toen zat hij nog in Wales op de middelbare school.

106
00:06:24.008 --> 00:06:30.017
En dan zei z'n moeder van: Ik denk dat het goed is dat jij ook wat meemaakt van die catechisatie.

107
00:06:30.017 --> 00:06:32.021
'Bel dominee Ter Linden maar op.'

108
00:06:32.021 --> 00:06:39.020
'Dan moet je met hem maar doen. Dan haal je wat in.'

109
00:06:39.020 --> 00:06:42.018
Ik denk dat hij een beetje morrend aan kwam zetten.

110
00:06:42.018 --> 00:06:47.015
Maar hij zei wel al heel gauw dat die Bijbel toch wel een beetje achterhaald was.

111
00:06:47.015 --> 00:06:51.003
Want een schepping in zes dagen dat kon natuurlijk niet.

112
00:06:51.003 --> 00:06:52.015
Ik zei dat dat ook fantasie was.

113
00:06:52.015 --> 00:06:54.022
Dat is gelovige fantasie van een schrijver.

114
00:06:54.022 --> 00:06:58.020
Daar was-ie hoogst verbaasd over.

115
00:06:58.020 --> 00:07:02.008
Maar dat pittige heeft-ie regelmatig.

116
00:07:02.008 --> 00:07:06.007
Was het een opgelegd pandoer voor hem?

117
00:07:06.007 --> 00:07:11.006
Namelijk zijn moeder de koningin die vond dat hij de samenleving in al z'n sectoren moest leren kennen?

118
00:07:11.006 --> 00:07:15.005
Of was het iets wat hij heel graag zelf wilde leren?

119
00:07:15.005 --> 00:07:19.009
In het begin denk ik het eerste.

120
00:07:19.009 --> 00:07:25.004
Maar toen wij vrij kort bezig waren had hij vrij snel toch wel iets van:

121
00:07:25.004 --> 00:07:33.009
Dit is interessant, hier heb ik wat aan.

122
00:07:33.009 --> 00:07:35.012
En toen is hij met veel enthousiasme verder gegaan.

123
00:07:35.012 --> 00:07:42.005
Je zag hem in alle opzichten groeien.

124
00:07:42.005 --> 00:07:45.015
Zowel in presentatie als in de manier waarop hij sprak over onderwerpen.

125
00:07:45.015 --> 00:07:48.001
Zeer gedegen.

126
00:07:48.001 --> 00:07:49.024
Zeer geinteresseerd voordat hij echt ook een eigen standpunt innam.

127
00:07:49.024 --> 00:07:55.023
En soms kon hij ook plotseling heel gedecideerd uit de hoek komen met wat-ie vond.

128
00:07:55.023 --> 00:08:00.020
Een mooie mengeling van distantie, maar toch: Ja, maar nou vind ik toch echt dit.

129
00:08:07.006 --> 00:08:11.020
Vanuit een eigen woning annex kantoor op steenworp afstand van z'n toekomstige werkplek...

130
00:08:11.020 --> 00:08:17.005
paleis Noordeinde, begint de prins aan z'n opleiding tot koning.

131
00:08:17.005 --> 00:08:23.011
Zoals u ziet is het nog niet veel meer dan vier buitenmuren en wat binnenmuren.

132
00:08:23.011 --> 00:08:25.003
En ontzettend veel werk te gaan.

133
00:08:25.003 --> 00:08:28.000
Dag in dag uit wordt de prins op sleeptouw genomen.

134
00:08:28.000 --> 00:08:32.017
Langs staatsinstellingen, lokale overheden, en land bedrijven.

135
00:08:32.017 --> 00:08:35.014
Z'n opleiding moet hem niet alleen leren hoe Nederland werkt en wie er toe doet...

136
00:08:35.014 --> 00:08:39.013
maar ook hoe een normale Nederlander een hypotheek afsluit.

137
00:08:39.013 --> 00:08:42.021
Het was toen nog niet zo'n heikel onderwerp als vandaag de dag...

138
00:08:42.021 --> 00:08:47.009
maar: wat moet je uitleggen aan een bank als je een hypotheek wil hebben.

139
00:08:47.009 --> 00:08:49.006
Dat soort dingen zijn heel interessant.

140
00:08:49.006 --> 00:08:53.007
Ik vond het zelf eigenlijk ook heel aardig, terwijl ik toch al een hypotheek had.

141
00:08:53.007 --> 00:08:56.010
Deed hij het goed? Uitstekend!

142
00:08:56.010 --> 00:09:02.005
Hij had de 'technicalities' natuurlijk niet onder de knie, want dat staat wat verder van hem af-

143
00:09:02.005 --> 00:09:06.011
maar hij deed het onderhandelen werkelijk alleraardigst.

144
00:09:10.015 --> 00:09:13.002
In Maxima vindt de prins de ware liefde.

145
00:09:13.002 --> 00:09:16.014
En, niet onbelangrijk, zij doorstaat de koninklijke toets.

146
00:09:16.014 --> 00:09:18.024
Maar de prille liefde wordt overschaduwd...

147
00:09:18.024 --> 00:09:22.021
als blijkt dat haar vader staatssecretaris en minister was in een fout regime.

148
00:09:22.021 --> 00:09:24.021
Dat van Videla in Argentinie.

149
00:09:24.021 --> 00:09:29.011
De prins blinkt in zijn reactie op de ontstane commotie niet uit door politieke intuitie.

150
00:09:29.011 --> 00:09:31.018
Hij neemt het op voor z'n toekomstige schoonvader.

151
00:09:31.018 --> 00:09:37.020
Willem-Alexander had in z'n kop: Ik vraag Maxima ten huwelijk, ongeachte de gevolgen.

152
00:09:37.020 --> 00:09:41.021
'Ongeacht of vader nu wel of niet op het bordes komt te staan.'

153
00:09:41.021 --> 00:09:46.001
'En als dat niet wordt gepikt dan word ik maar geen koning.'

154
00:09:46.001 --> 00:09:47.019
'Dan doet een ander het maar.'

155
00:09:47.019 --> 00:09:50.010
Dat is echt keihard gespeeld. Dus de monarchie was aan het wankelen?

156
00:09:50.010 --> 00:09:52.000
Absoluut.

157
00:09:52.000 --> 00:09:54.008
Dat was stom.

158
00:09:54.008 --> 00:09:56.010
Je was een beetje dom.

159
00:09:56.010 --> 00:09:58.011
Je was een beetje dom.

160
00:09:58.011 --> 00:10:01.016
Het leidt er allemaal toe dat vader Zorreguita niet welkom is op het huwelijk.

161
00:10:01.016 --> 00:10:04.005
Tot grote verontwaardiging van het echtpaar zelf.

162
00:10:04.005 --> 00:10:07.015
Volgens Hoedeman wankelt de monarchie 40 dagen lang.

163
00:10:07.015 --> 00:10:11.001
Heeft de premier de prins toen ook de les gelezen? Absoluut.

164
00:10:11.001 --> 00:10:12.016
Op welke manier?

165
00:10:12.016 --> 00:10:19.016
Gewoon keihard gesteld van: Je stelt de hele boel in de waagschaal...

166
00:10:19.016 --> 00:10:25.000
als het zo nodig vindt dat vader straks op het bordes staat.

167
00:10:25.000 --> 00:10:31.008
Als jij nu na een boeiende tienertijd uiteindelijk jouw grote liefde hebt gevonden...

168
00:10:31.008 --> 00:10:37.007
dan kies je daar toch voor?!

169
00:10:37.007 --> 00:10:39.021
En dat is niet de eerste keer dat iemand daar voor kiest...

170
00:10:39.021 --> 00:10:41.021
en dan desnoods die troon zou willen opgeven.

171
00:10:41.021 --> 00:10:45.011
Dat is bij het Britse koningshuis ook gebeurt.

172
00:10:45.011 --> 00:10:50.021
Ik vond dat, eh...

173
00:10:50.021 --> 00:10:52.014
Ik vond dat wel karakter.

174
00:10:52.014 --> 00:10:54.004
In die tijd van de verloving kun je ook zeggen:

175
00:10:54.004 --> 00:10:59.016
Het was een buitengewoon verliefde jongeman, tot over z'n oren.

176
00:10:59.016 --> 00:11:03.003
Hij kreeg een enorme bak ellende over zich heen.

177
00:11:03.003 --> 00:11:08.002
Hij wilde die familie verdedigen.

178
00:11:08.002 --> 00:11:12.007
Kun je dat een jongeman die verliefd is tot over z'n oren kwalijk nemen?

179
00:11:12.007 --> 00:11:14.010
Nou, laten we hem dat nou eens een keer niet kwalijk nemen.

180
00:11:14.010 --> 00:11:18.011
Het is geschiedenis.

181
00:11:18.011 --> 00:11:21.021
Het is gegaan zoals het is gegaan.

182
00:11:21.021 --> 00:11:23.021
Maar dan doet de tijd z'n werk en zijn we zeven jaar verder...

183
00:11:23.021 --> 00:11:26.002
2008, en dan koopt-ie een vakantievilla in Mozambique.

184
00:11:26.002 --> 00:11:27.013
Mozambique.

185
00:11:27.013 --> 00:11:29.005
Een omstreden vakantievilla, omstreden zakenpartners...

186
00:11:29.005 --> 00:11:32.021
en een 'nee' van de Tweede Kamer vanwege zorgen over de beveiligingskosten...

187
00:11:32.021 --> 00:11:35.015
maken een einde aan dit project.

188
00:11:35.015 --> 00:11:39.000
Er zitten enorm veel beren op de weg als je dat in zijn positie wilt.

189
00:11:39.000 --> 00:11:44.006
En je moet ervoor zorgen dat je niet vuur gaat aantrekken in die positie.

190
00:11:44.006 --> 00:11:46.024
En dat doet-ie dus wel.

191
00:11:50.014 --> 00:11:52.001
Kan je bij de trappers?

192
00:11:55.022 --> 00:11:57.022
De prins van Oranje.

193
00:11:57.022 --> 00:11:59.021
Gisteren is-ie 45 geworden.

194
00:11:59.021 --> 00:12:03.011
Hoewel z'n moeder hem nu nog uit de wind probeert te houden is z'n opleiding klaar.

195
00:12:03.011 --> 00:12:06.013
Een ding is heilig gebleven: de Bijbelclub.

196
00:12:06.013 --> 00:12:09.006
Waar het overigens allang niet meer alleen om de Bijbel gaat.

197
00:12:09.006 --> 00:12:13.005
Het hele aspect van trouw.

198
00:12:13.005 --> 00:12:18.009
Maar ook de dood als het einde van het leven.

199
00:12:18.009 --> 00:12:20.014
Is er iets na dit leven?

200
00:12:20.014 --> 00:12:22.013
Euthanasie.

201
00:12:22.013 --> 00:12:30.009
De hele vraag van: Mag je dit leven ook beeindigen als het fysiek eenvoudig niet mee is vol te houden.

202
00:12:30.009 --> 00:12:32.003
Wat vindt hij daarvan?

203
00:12:32.003 --> 00:12:34.014
Ja, dat heb ik nou niet paraat.

204
00:12:34.014 --> 00:12:39.009
Maar ik vermoed dat hij vindt dat die ruimte er zijn moet.

205
00:12:39.009 --> 00:12:42.001
Dat er ruimte voor euthanasie moet zijn? Ja.

206
00:12:44.004 --> 00:12:47.012
Vader Zorreguitta, de vakantievilla in Mozambique.

207
00:12:47.012 --> 00:12:50.018
Het zijn rimpelingen in een verder rimpelloze vijver.

208
00:12:50.018 --> 00:12:55.004
De prins, zeggen de coaches unaniem, heeft z'n opleiding met succes afgerond.

209
00:12:55.004 --> 00:12:57.004
Niks hakken over de sloot.

210
00:12:57.004 --> 00:13:00.007
Slim, warm, een tikkie koppig.

211
00:13:00.007 --> 00:13:03.013
En soms een ietwat haperende politieke antenne.

212
00:13:03.013 --> 00:13:06.004
Maar hoe het ook zij: De koning is klaar voor het koningschap.

213
00:13:06.004 --> 00:13:08.017
Ik denk dat we een topkoning krijgen.

214
00:13:08.017 --> 00:13:13.005
Een koning om op alle fronten heel erg trots op te zijn.

215
00:13:13.005 --> 00:13:19.018
Juist omdat Willem-Alexander er in het begin niet van overtuigd was dat-ie het moest gaat doen...

216
00:13:19.018 --> 00:13:25.005
en men vanaf z'n 30e dacht 'we moeten iets met die man' is die opleiding voor hem bedacht.

217
00:13:25.005 --> 00:13:27.002
En dat is uniek in de wereld.

218
00:13:27.002 --> 00:13:33.015
Ik geloof dat hij zo goed voorbereid is als je menselijkerwijs voorbereid kunt zijn.

219
00:13:33.015 --> 00:13:40.000
Wanneer verwacht u de troonsopvolging? Zeer binnenkort.

220
00:13:40.000 --> 00:13:45.015
In 2013? Het zou best dit jaar nog kunnen zijn.

221
00:13:45.015 --> 00:13:49.009
Horen we morgen meer over een eventuele troonsopvolging of niet?

222
00:13:49.009 --> 00:13:50.022
We vroegen het al onze sprekers.

223
00:13:50.022 --> 00:13:53.006
Ik denk binnen 10 jaar.

224
00:13:55.008 --> 00:13:58.011
Voor alle voorspellingen bezoekt u kro.nl/brandpunt

225
00:14:12.013 --> 00:14:16.002
Hij was de man die het CDA en de PVV samenbracht.

226
00:14:16.002 --> 00:14:18.015
68% voor.

227
00:14:18.015 --> 00:14:21.000
32% tegen.

228
00:14:21.000 --> 00:14:23.009
De belangrijkste getuige van een verstandshuwelijk...

229
00:14:23.009 --> 00:14:26.018
tussen twee partijen die geen enkele liefde voor elkaar voelden.

230
00:14:26.018 --> 00:14:32.004
Het was een noodzakelijk kwaad, omdat er geen reele alternatieven waren.

231
00:14:32.004 --> 00:14:36.005
Nu is helaas duidelijk geworden dat Wilders voor die verantwoordelijkheid wegloopt.

232
00:14:36.005 --> 00:14:38.002
En dan houdt het op.

233
00:14:38.002 --> 00:14:40.003
Henk Bleker is opgelucht.

234
00:14:40.003 --> 00:14:46.020
Zijn conclusie na 1,5 jaar regeren: Er is gegokt en verloren, vanaf nu nooit meer met de PVV.

235
00:14:46.020 --> 00:14:49.010
Wat er de afgelopen 2, 3 weken is gebeurd...

236
00:14:51.017 --> 00:14:53.022
Ja, dat, eh...

237
00:14:53.022 --> 00:14:55.021
Voor mij is dat wel duidelijk.

238
00:14:55.021 --> 00:14:58.002
Dat boek is dicht. Een mislukt experiment?

239
00:14:58.002 --> 00:15:00.004
Dat boek is dicht.

240
00:15:00.004 --> 00:15:05.013
Het is een project geweest van VVD en CDA samen met de PVV.

241
00:15:05.013 --> 00:15:10.018
En we moeten vaststellen dat het project niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd...

242
00:15:10.018 --> 00:15:16.000
en een aantal vervelende bij-effecten heeft gehad.

243
00:15:16.000 --> 00:15:18.000
Dus in die zin niet voor herhaling vatbaar.

244
00:15:18.000 --> 00:15:20.014
Maar eigenlijk heeft u dus 1,5 jaar geleden gegokt.

245
00:15:20.014 --> 00:15:22.006
En uiteindelijk verloren.

246
00:15:22.006 --> 00:15:23.007
Nou, laat ik zeggen...

247
00:15:23.007 --> 00:15:28.005
Mogen we even naar dat moment in de geschiedenis terug?

248
00:15:28.005 --> 00:15:34.018
Dat mag. Het inmiddels historische CDA-congres met interimvoorzitter Henk Bleker als de grote initiator.

249
00:15:34.018 --> 00:15:38.003
Een meerderheid stemt voor samenwerking met de PVV.

250
00:15:38.003 --> 00:15:40.003
Maar het CDA raakt verdeeld.

251
00:15:40.003 --> 00:15:42.019
Voor alsnog krijgt u van mij de rode kaart.

252
00:15:42.019 --> 00:15:47.014
Heeft u achteraf geen spijt van het feit dat u toch zo uw zin heeft doorgedrukt?

253
00:15:47.014 --> 00:15:52.003
Ja, dat duidt erop alsof de mensen die hebben gezegd 'laten we dit doen'...

254
00:15:52.003 --> 00:15:55.009
Alsof die vanaf het begin een soort van...

255
00:15:55.009 --> 00:15:57.022
Alsof ze bezig waren hun zin door te drukken.

256
00:15:57.022 --> 00:16:00.002
Nee, we werden geplaatst...

257
00:16:00.002 --> 00:16:05.002
Het was duidelijk dat u met die PVV in een gedoogconstructie...

258
00:16:05.002 --> 00:16:10.000
Nee, wat ik wilde, en een reeks van anderen, was:

259
00:16:10.000 --> 00:16:16.015
Laten we kijken of we tot een regeringsprogramma kunnen komen met de VVD, met steun van de PVV.

260
00:16:16.015 --> 00:16:20.017
En tot een regeringsprogramma wat voldoende CDA-kenmerken heeft.

261
00:16:20.017 --> 00:16:22.016
En de regeringsploeg... Maar, meneer Bleker...

262
00:16:22.016 --> 00:16:24.009
Nee, wacht even!

263
00:16:24.009 --> 00:16:28.004
Want ik ben daar echt heel gemotiveerd en gepassioneerd over.

264
00:16:28.004 --> 00:16:31.021
En dat regeerprogramma is uitgevoerd door mensen als Leers en Opstelten..

265
00:16:31.021 --> 00:16:34.013
en dat zijn in en in fatsoenlijke mensen.

266
00:16:34.013 --> 00:16:37.006
En dat is ook een deel van de werkelijkheid.

267
00:16:37.006 --> 00:16:43.018
Dat we hebben samen moeten werken met de PVV, waarvan voor een deel de standpunten verfoeilijk waren...

268
00:16:43.018 --> 00:16:46.021
dat is de andere kant van de werkelijkheid.

269
00:16:46.021 --> 00:16:50.010
Maar ze waren verfoeilijk juist op die punten waar u nu zo trots op bent.

270
00:16:50.010 --> 00:16:52.006
Ja, maar daarom hebben we ook...

271
00:16:52.006 --> 00:16:55.019
We hebben dus ook een regeerprogramma gehad, en dat was ook iets om trots op te zijn...

272
00:16:55.019 --> 00:16:59.012
waarin voor het eerst in tientallen jaren de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van onderwijs...

273
00:16:59.012 --> 00:17:03.014
en het respect voor minderheden en het respect voor het geloof van mensen werd verankerd.

274
00:17:03.014 --> 00:17:07.005
En dat is uitgevoerd door mensen als Leers en Opstelten.

275
00:17:07.005 --> 00:17:09.017
Dat is ook de parlementaire geschiedenis geweest.

276
00:17:09.017 --> 00:17:12.002
En daar moeten we ook recht aan doen.

277
00:17:12.002 --> 00:17:15.013
Ook al historisch: het briefje van Bleker.

278
00:17:15.013 --> 00:17:19.019
Symbool voor de kwestie Mauro die het CDA in een onmogelijke spagaat bracht.

279
00:17:24.020 --> 00:17:26.021
Nee, mooi niet.

280
00:17:26.021 --> 00:17:29.011
Een beleid verdedigen waar je als partij eigenlijk niet achter staat.

281
00:17:29.011 --> 00:17:31.018
Het vervelende is dat iedereen dacht:

282
00:17:31.018 --> 00:17:35.016
Daar zit een CDA'er en Geert Wilders kijkt over z'n schouder mee.

283
00:17:35.016 --> 00:17:39.007
Dat is het beeld dat het afgelopen half jaar van het CDA is ontstaan.

284
00:17:39.007 --> 00:17:41.008
Dat heb ik nooit zo ervaren.

285
00:17:41.008 --> 00:17:47.003
Een partij die niet in staat is om weerstand te bieden tegen wat u zelf eigenlijk ook op sommige punten...

286
00:17:47.003 --> 00:17:50.006
een verwerpelijke gedachtegoed vindt van uw partij.

287
00:17:50.006 --> 00:17:52.009
Nou, dat werp ik echt verre van mij.

288
00:17:52.009 --> 00:17:55.017
Ik vind dat ons regeringsbeleid, zowel het programma...

289
00:17:55.017 --> 00:17:58.004
als de wijze waarop Leers en Opstelten enzovoort...

290
00:17:58.004 --> 00:18:01.011
met vraagstukken rond immigratie, integratie, asiel zijn omgegaan...

291
00:18:01.011 --> 00:18:04.007
dat is zuiver, eerlijk en correct.

292
00:18:04.007 --> 00:18:07.002
En ik werp verre van mij dat Leers en anderen als het ware...

293
00:18:07.002 --> 00:18:12.009
over de schouder de heer Wilders zagen meekijken...

294
00:18:12.009 --> 00:18:17.009
en dingen hebben gedaan die niet kunnen.

295
00:18:17.009 --> 00:18:19.016
Dat vind ik niet correct, als dat verwijt wordt gemaakt.

296
00:18:19.016 --> 00:18:21.018
Dus u zegt eigenlijk tegen kiezers straks in september:

297
00:18:21.018 --> 00:18:25.007
Wil je een soortgelijk beleid op het gebied van integratie zoals we de afgelopen 1,5 jaar hebben gehad...

298
00:18:25.007 --> 00:18:29.019
stem dan CDA? Ja, ik zeg streng en barmhartig.

299
00:18:29.019 --> 00:18:34.018
Maar meneer Bleker, de toon blijft hetzelfde...

300
00:18:34.018 --> 00:18:37.024
Nee, natuurlijk blijft de toon niet hetzelfde.

301
00:18:37.024 --> 00:18:41.012
Het kabinetsbeleid is een compromisbeleid met VVD, met CDA.

302
00:18:41.012 --> 00:18:44.001
Waar gaat die toon dan anders in zijn als het gaat om integratie?

303
00:18:44.001 --> 00:18:46.008
Ik zal u een concreet voorbeeld noemen...

304
00:18:46.008 --> 00:18:48.013
en ik zeg het gewoon even als CDA'er.

305
00:18:48.013 --> 00:18:52.010
De hele kwestie van illegale kinderen op de middelbare school...

306
00:18:52.010 --> 00:18:55.013
die geen stage zouden mogen lopen.

307
00:18:55.013 --> 00:18:59.009
Daar vind ik dat de morele grens anders gelegd moet worden.

308
00:18:59.009 --> 00:19:03.011
Maar het gaat me nu om de toon. Hoe gaat die toon anders worden?

309
00:19:03.011 --> 00:19:07.022
De toon van de heer Leers is een correcte toon geweest.

310
00:19:07.022 --> 00:19:11.010
Dus die kunnen we opnieuw verwachten als het CDA straks in de regering zit?

311
00:19:11.010 --> 00:19:14.011
De heer Leers heeft een correcte toon aangeslagen.

312
00:19:14.011 --> 00:19:16.020
Maar die toon kunnen we dus opnieuw verwachten?

313
00:19:16.020 --> 00:19:19.013
En wij zullen een nieuw programma maken...

314
00:19:19.013 --> 00:19:21.020
U geeft geen antwoord, die toon kunnen we opnieuw verwachten?

315
00:19:21.020 --> 00:19:23.019
Nee, laten we even duidelijk zijn...

316
00:19:23.019 --> 00:19:25.017
Streng en rechtvaardig, dat blijft de toon...

317
00:19:25.017 --> 00:19:27.022
ook als het gaat om immigratie en integratie.

318
00:19:27.022 --> 00:19:30.021
Streng en rechtvaardig.

319
00:19:30.021 --> 00:19:35.012
En voor zeer bijzondere gevallen hoort daar ook barmhartigheid bij toegepast te worden.

320
00:19:35.012 --> 00:19:38.021
Barmhartige strengheid, dat wordt het dus.

321
00:19:38.021 --> 00:19:41.001
Blijft natuurlijk nog EEN vraag over.

322
00:19:41.001 --> 00:19:43.017
Wie gaat de CDA-kar trekken?

323
00:19:43.017 --> 00:19:48.005
EEN ding is zeker: ik laat de kar nooit stil in de modder staan.

324
00:19:48.005 --> 00:19:51.019
Ik blijf altijd doen.

325
00:19:53.022 --> 00:19:55.021
Dus als u de kar moet trekken, gaat u het doen, zegt u eigenlijk?

326
00:19:55.021 --> 00:19:57.022
Ik blijf altijd duwen!

327
00:19:57.022 --> 00:19:59.022
En, zoals dat dan heet in de wandelgangen...

328
00:19:59.022 --> 00:20:02.008
ook zijn naam wordt genoemd.

329
00:20:03.007 --> 00:20:05.006
De eerste namen worden genoemd en ehm...

330
00:20:05.006 --> 00:20:07.014
En daar past uw naam toch bij, of niet? Wie weet.

331
00:20:07.014 --> 00:20:09.022
U kent de partij van binnenuit. Wie weet, we zullen zien.

332
00:20:09.022 --> 00:20:14.021
Als u thuis aan de keukentafel zit en u maakt een lijstje met ja en een lijstje met niet doen...

333
00:20:14.021 --> 00:20:18.007
wat staat er dan bovenaan het lijstje van wel doen?

334
00:20:18.007 --> 00:20:21.001
Tien keer ja, tien keer nee...

335
00:20:21.001 --> 00:20:23.004
en aan het eind moeten we kijken hoe het uitpakt.

336
00:20:23.004 --> 00:20:24.021
Ik moet dat gewoon heel rustig overwegen.

337
00:20:24.021 --> 00:20:27.011
Is de heer Buma een betere kandidaat dan u zou kunnen zijn?

338
00:20:27.011 --> 00:20:29.018
De heer Buma is ook een goede kandidaat. Een betere kandidaat?

339
00:20:29.018 --> 00:20:32.017
Ik ben niet eens kandidaat...

340
00:20:32.017 --> 00:20:35.000
dus waarom zou ik mij vergelijken met wie dan ook.

341
00:20:35.000 --> 00:20:37.023
Hoeveel zetels gaat het CDA straks halen in september?

342
00:20:37.023 --> 00:20:42.020
Nou, ik denk dat we goede kansen hebben...

343
00:20:42.020 --> 00:20:47.017
om ergens tussen de 20 en 30 zetels uit te komen.

344
00:20:47.017 --> 00:20:52.013
Er is heel veel sympathie voor het CDA-gedachtegoed.

345
00:20:52.013 --> 00:20:57.004
En als wij erin gaan slagen, wie het dan ook gaat trekken straks...

346
00:20:57.004 --> 00:21:02.006
om dat goed duidelijk te maken, dan kunnen we nog een heel eind komen.

347
00:21:02.006 --> 00:21:04.018
Zegt u tegen de kiezers: als je wil weten waar het CDA voor staat...

348
00:21:04.018 --> 00:21:08.012
kijk dan naar die afgelopen anderhalf jaar...

349
00:21:08.012 --> 00:21:10.015
dat is onze partij... Nee, nee.

350
00:21:10.015 --> 00:21:13.008
Dan moet je absoluut niet naar het afgelopen anderhalf jaar kijken.

351
00:21:13.008 --> 00:21:17.007
Dan moet je kijken naar de antwoorden die wij voor de toekomst geven. Dat is bepalend.

352
00:21:17.007 --> 00:21:20.002
Maar we hebben maar een referentiepunt en dat is het verleden.

353
00:21:20.002 --> 00:21:23.003
Je zou ook kunnen zeggen van: kijk naar de afgelopen anderhalf jaar...

354
00:21:23.003 --> 00:21:26.019
of kijk naar het akkoord dat is gesloten met ChristenUnie, D66, GroenLinks...

355
00:21:26.019 --> 00:21:29.022
daar is het CDA ook partner in. Dat is de geschiedenis.

356
00:21:29.022 --> 00:21:32.001
Maar nu gaat het om wat is het verhaal van het CDA voor de komende jaren.

357
00:21:32.001 --> 00:21:39.005
En daar zal een lijsttrekker met het team eromheen duidelijkheid over geven.

358
00:21:39.005 --> 00:21:42.024
Maar u zegt dus: kijk liever niet naar die afgelopen jaren tot...

359
00:21:42.024 --> 00:21:46.013
laten we dat gewoon vergeten, een streep onder zetten...

360
00:21:46.013 --> 00:21:49.013
het CDA komt terug met een nieuw elan.

361
00:21:49.013 --> 00:21:51.013
Je moet altijd de geschiedenis erbij betrekken...

362
00:21:51.013 --> 00:21:54.005
maar er is meer geschiedenis dan anderhalf jaar.

363
00:22:11.022 --> 00:22:14.004
We zijn in hartje Amsterdam.

364
00:22:14.004 --> 00:22:17.000
Morgen zal het zoals elk jaar op Koninginnedag...

365
00:22:17.000 --> 00:22:19.024
hier weer heel druk en heel oranje zijn.

366
00:22:19.024 --> 00:22:22.021
FEESTMUZIEK

367
00:22:22.021 --> 00:22:26.005
De Amsterdamse grachten. Vorig jaar sprong hier op Koninginnedag...

368
00:22:26.005 --> 00:22:29.011
een moedige jongeman in het water, Lars Elman.

369
00:22:29.011 --> 00:22:32.011
Hij zag iemand verdrinken en deed wat hij moest doen.

370
00:22:32.011 --> 00:22:34.007
Toen heb ik hem naar boven gevist.

371
00:22:34.007 --> 00:22:36.007
Hij lag toen in stuiptrekking.

372
00:22:36.007 --> 00:22:40.020
Hij was helemaal in elkaar gebogen en heel erg aan het schokken.

373
00:22:40.020 --> 00:22:44.002
Vanavond het andere verhaal van de grachtengordel.

374
00:22:44.002 --> 00:22:47.000
Elk jaar verdrinken hier tenminste 15 mensen...

375
00:22:47.000 --> 00:22:50.021
in water dat gemiddeld niet dieper is dan 1,5 meter.

376
00:22:50.021 --> 00:22:55.011
Die prachtige grachten verbergen ook een sinistere geschiedenis.

377
00:22:57.005 --> 00:22:59.016
Verdronken. Verdronken.

378
00:22:59.016 --> 00:23:01.020
Verdronken. Verdronken.

379
00:23:01.020 --> 00:23:04.024
Verdronken. Verdronken. In een of twee dagen tijd!

380
00:23:04.024 --> 00:23:08.005
Dit is allemaal 3 januari aangegeven.

381
00:23:08.005 --> 00:23:13.021
Het voert te ver om dit fraaie decor te typeren als een plek des onheils.

382
00:23:13.021 --> 00:23:16.012
Maar hier in Mokum weten ze het maar al te goed...

383
00:23:16.012 --> 00:23:19.016
de gracht is ook een seriemoordenaar.

384
00:23:19.016 --> 00:23:25.004
RUSTIGE MUZIEK

385
00:23:25.004 --> 00:23:31.004
Onze reportage begint in Den Bosch.

386
00:23:31.004 --> 00:23:33.008
Daar ontmoeten we Fransje Thio. Ze werkt aan een boek.

387
00:23:33.008 --> 00:23:35.022
Het is amper een jaar later haar manier om het allemaal te verwerken:

388
00:23:35.022 --> 00:23:40.015
de vermissing van haar broer Gijs.

389
00:23:40.015 --> 00:23:42.018
Wat ik vooral heel pijnlijk vind...

390
00:23:42.018 --> 00:23:45.005
is dat hij alleen is gestorven.

391
00:23:45.005 --> 00:23:47.011
Dat raakt me heel erg.

392
00:23:47.011 --> 00:23:50.015
En ik kan alleen maar heel erg hopen dat hij niet heel erg heeft geleden.

393
00:23:50.015 --> 00:23:56.021
En dat het niet heel erg pijnlijk, verdrietig voor hem is geweest.

394
00:23:58.006 --> 00:24:03.001
Ze is nooit meer geweest op de plek waar Gijs meer dan vier weken in het water heeft gelegen.

395
00:24:03.001 --> 00:24:06.001
Hier werd uiteindelijk zijn stoffelijk overschot gevonden.

396
00:24:06.001 --> 00:24:08.011
Op een paar 100 meter nota bene van de plaats waar hij...

397
00:24:08.011 --> 00:24:12.023
net als Fransje werd geboren, een woonboot aan 't IJ.

398
00:24:13.004 --> 00:24:16.011
Hier leest mijn moeder ons voor op de boot.

399
00:24:16.011 --> 00:24:20.014
Ik denk dat dit op de verjaardag was van opa.

400
00:24:20.014 --> 00:24:22.020
Hij was zo'n heerlijk ventje...

401
00:24:22.020 --> 00:24:28.001
en hij had prachtige blonde krullen als klein kind. Supermooi.

402
00:24:28.001 --> 00:24:31.000
Ik ben opeens enig kind geworden. Heel raar.

403
00:24:31.000 --> 00:24:33.001
Ik hoefde hem helemaal niet iedere dag te bellen...

404
00:24:33.001 --> 00:24:37.010
maar ik wist, als er dingen zijn, als er iets aan de hand is...

405
00:24:37.010 --> 00:24:41.019
als we iets te delen hebben, wat het ook is, dan is Gijs er.

406
00:24:41.019 --> 00:24:47.008
Het heeft me een half jaar gekost om van die slik af te komen.

407
00:24:48.011 --> 00:24:50.018
Gijs is in Amsterdam een gekende figuur.

408
00:24:50.018 --> 00:24:53.023
Wijnkenner, sommelier in talrijke vermaarde restaurants.

409
00:24:53.023 --> 00:24:57.003
Voor tout Amsterdam heeft hij wel eens een fles ontkurkt.

410
00:24:57.003 --> 00:25:00.000
Op de vroege ochtend van zaterdag 26 februari vorig jaar...

411
00:25:00.000 --> 00:25:03.007
verlaat hij restaurant Toscanini aan de Lindengracht.

412
00:25:03.007 --> 00:25:06.024
Het is de laatste plek waar hij nog in leven wordt gezien.

413
00:25:06.024 --> 00:25:09.024
De vermissing van Gijs Thio staat niet op zichzelf.

414
00:25:09.024 --> 00:25:14.005
Duizenden anderen, zomaar ongelukkig, geraakten hier in de grachten te water.

415
00:25:14.005 --> 00:25:17.003
Want, zo blijkt uit de logboeken van deze stad...

416
00:25:17.003 --> 00:25:21.018
wie hier aan de steile kade op een onbezonnen moment een dikwijls in het holst van de nacht...

417
00:25:21.018 --> 00:25:26.018
een misstapje maakt, wacht in veel gevallen een roemloos einde.

418
00:25:26.018 --> 00:25:28.014
Je kunt zelf al in...

419
00:25:28.014 --> 00:25:31.020
val je er eenmaal in, kun je er niet zomaar zelf even uitklimmen.

420
00:25:34.018 --> 00:25:37.006
Je kunt je hoogstens nog aan een bootje vastklampen...

421
00:25:37.006 --> 00:25:39.021
maar je hebt echt een ladder nodig om er uit te kunnen.

422
00:25:39.021 --> 00:25:45.022
Harmen Snel kent het Amsterdamse stadsarchief van voor naar achter.

423
00:25:45.022 --> 00:25:49.002
Hij toont me de kaarten waarop zichtbaar is hoe Amsterdam...

424
00:25:49.002 --> 00:25:52.006
eeuwen geleden het Venetie van het Noorden werd.

425
00:25:52.006 --> 00:25:55.016
Bijna niemand kon zwemmen.

426
00:25:56.001 --> 00:25:58.019
Smalle grachtjes waarvan velen inmiddels zijn gedempt...

427
00:25:58.019 --> 00:26:03.012
en die tot diep in de vorige eeuw ook levensaders vormden.

428
00:26:03.012 --> 00:26:05.008
Het is amper voor te stellen...

429
00:26:05.008 --> 00:26:08.006
hoe het er in vervlogen eeuwen moet zijn geweest.

430
00:26:08.006 --> 00:26:11.019
De stadsarchieven vertellen hoe die levensader ook een doodsvijand was.

431
00:26:11.019 --> 00:26:15.007
In de 17e en 18e eeuw slokten de grachten gemiddeld 60 tot 90...

432
00:26:15.007 --> 00:26:17.017
slachtoffers per jaar op.

433
00:26:17.017 --> 00:26:19.023
Zien we 69.

434
00:26:19.023 --> 00:26:21.022
1792.

435
00:26:21.022 --> 00:26:24.007
70 drenkelingen.

436
00:26:24.007 --> 00:26:26.015
1791.

437
00:26:26.015 --> 00:26:29.000
130. Dat is uitzonderlijk veel.

438
00:26:29.000 --> 00:26:30.019
Dat zijn er heel veel.

439
00:26:30.019 --> 00:26:32.016
Je kunt per maand zien hoeveel dat er zijn.

440
00:26:32.016 --> 00:26:34.017
Dat is redelijk constant.

441
00:26:34.017 --> 00:26:37.011
Behalve voor de maand januari...

442
00:26:37.011 --> 00:26:41.018
waarin er ineens 37 drenkelingen geteld worden.

443
00:26:41.018 --> 00:26:43.019
Kijk, en dit is de krant.

444
00:26:43.019 --> 00:26:47.000
De krant van januari 1791.

445
00:26:47.000 --> 00:26:50.006
En dan zien we hier 4 januari.

446
00:26:50.006 --> 00:26:54.001
'Op den avond den laatsten dag des jaars...'

447
00:26:54.001 --> 00:26:57.016
Dus oudejaarsavond 1791.

448
00:26:57.016 --> 00:27:01.012
'Had men over deze stad een zeer zwaren nevel...'

449
00:27:01.012 --> 00:27:05.007
'wat door verscheiden mensen het ongeluk gehad hebben...'

450
00:27:05.007 --> 00:27:08.011
'jammerlijk in onze grachten om te komen.'

451
00:27:08.011 --> 00:27:11.023
Dramatische oudejaarsnacht van 1790.

452
00:27:11.023 --> 00:27:15.006
Ook enkele prenten vertellen dat verhaal.

453
00:27:15.006 --> 00:27:19.016
Hier zie je een jongen een bootje ingetrokken worden.

454
00:27:19.016 --> 00:27:23.009
En hier zie je ook iemand de kant op kruipen.

455
00:27:24.012 --> 00:27:27.013
En hier zien we een koets met paarden in het water liggen.

456
00:27:27.013 --> 00:27:31.007
Een chaos.

457
00:27:31.019 --> 00:27:34.003
Ruim twee eeuwen later...

458
00:27:34.003 --> 00:27:37.009
verlaat Gijs Thio in de vroege ochtend restaurant Toscanini.

459
00:27:37.009 --> 00:27:42.007
Een dag later beginnen in zijn familie de eerste alarmbellen te rinkelen.

460
00:27:42.007 --> 00:27:46.006
Mijn vader zei: Dat is raar, ik had een afspraak met Gijs...

461
00:27:46.006 --> 00:27:48.020
en hij is niet op komen dagen.

462
00:27:48.020 --> 00:27:52.010
En toen dacht ik al, want Gijs was punctueel, trouw.

463
00:27:52.010 --> 00:27:58.001
En toen belde 's avonds zijn compagnon, die vroeg waar Gijs was.

464
00:27:58.001 --> 00:28:01.006
'Want hij heeft vanochtend niet op mijn sms'en gereageerd.'

465
00:28:01.006 --> 00:28:05.024
'En zijn vrienden met wie hij een etentje had zitten op 'm te wachten en kunnen hem niet bereiken.'

466
00:28:05.024 --> 00:28:08.014
Toen wisten we: het is mis.

467
00:28:08.020 --> 00:28:12.024
RUSTIGE MUZIEK

468
00:28:14.006 --> 00:28:17.012
Het licht brandde nog.

469
00:28:17.012 --> 00:28:20.012
De deur zat niet op het nachtslot.

470
00:28:20.012 --> 00:28:24.022
Alles lag op tafel, zijn paspoort, zijn rijbewijs, zijn pasjes.

471
00:28:24.022 --> 00:28:28.015
Dus ehm...

472
00:28:28.015 --> 00:28:31.012
Er was iets aan de hand. Ja.

473
00:28:31.012 --> 00:28:35.005
10 jaar geleden, Marijke Kloppenburg verliest haar beste vriend.

474
00:28:35.005 --> 00:28:37.014
Owen Kelly, van geboorte Engelsman...

475
00:28:37.014 --> 00:28:40.007
verlaat 's avonds zijn woning aan de Slaakstraat.

476
00:28:40.007 --> 00:28:43.003
Om er nooit meer terug te keren.

477
00:28:43.003 --> 00:28:44.024
We hebben alles vermoed.

478
00:28:44.024 --> 00:28:48.008
Van geduwd, verdronken, misdrijf.

479
00:28:48.008 --> 00:28:56.008
Iets in zijn hoofd waardoor hij niet meer weet wie hij is en waar hij is.

480
00:28:56.008 --> 00:29:01.020
Opgevangen iemand die dat ook niet weet, verzorgd, dat hoopte je dan.

481
00:29:01.020 --> 00:29:05.024
Je kan het zo gek niet bedenken of het maalde door je hoofd.

482
00:29:06.018 --> 00:29:08.023
Wekenlang wordt er gezocht naar Owen.

483
00:29:08.023 --> 00:29:11.021
Pas na 31 dagen wordt duidelijk wat er met hem is gebeurd.

484
00:29:11.021 --> 00:29:15.015
Het is oudejaarsdag 2001.

485
00:29:15.015 --> 00:29:20.024
Ja, er werd aangebeld en ik kijk naar buiten...

486
00:29:20.024 --> 00:29:23.023
en daar staan twee agenten, en toen wist ik het al.

487
00:29:23.023 --> 00:29:26.009
Wat gaf de politie als doodsoorzaak?

488
00:29:26.009 --> 00:29:29.015
Verdrinken. Ja.

489
00:29:29.015 --> 00:29:33.013
Hij was niet beschadigd, zeiden ze.

490
00:29:33.013 --> 00:29:36.022
Z'n gulp stond open dus waarschijnlijk heeft hij geplast...

491
00:29:36.022 --> 00:29:41.016
of heeft hij willen plassen en is hij uitgegleden.

492
00:29:43.013 --> 00:29:45.022
RUSTIGE MUZIEK

493
00:29:45.022 --> 00:29:49.001
Zo had ik nog nooit naar Amsterdam gekeken.

494
00:29:49.001 --> 00:29:52.017
De steile kades, het dikwijls ijskoude water...

495
00:29:52.017 --> 00:29:54.017
het ongelukkige toeval van de drenkeling.

496
00:29:54.017 --> 00:29:56.006
Wildplassers die uitglijden...

497
00:29:56.006 --> 00:29:59.017
en dan zijn veroordeeld tot een doodsstrijd.

498
00:29:59.017 --> 00:30:03.015
Veel van de ontzielde lichamen blijken eenzelfde weg langs de grachten af te leggen...

499
00:30:03.015 --> 00:30:07.016
om veelal hier te eindigen, bij 't IJ.

500
00:30:10.005 --> 00:30:13.009
Toen we aan deze reportage begonnen had ik er geen idee van dat nog zou bestaan in het Amsterdam van 2012.

501
00:30:13.009 --> 00:30:20.010
Daar. De maatschappij tot redding van drenkelingen.

502
00:30:20.010 --> 00:30:23.024
Het oogt als een geheim genootschap en in zekere zin is dat ook zo.

503
00:30:23.024 --> 00:30:27.023
De bestuurskamer van de Maatschappij tot redding van drenkelingen.

504
00:30:27.023 --> 00:30:32.000
Het waren ooit anonieme notabelen die er eind 18e eeuw mee begonnen.

505
00:30:32.000 --> 00:30:35.000
Je inspannen voor al die arme sloebers...

506
00:30:35.000 --> 00:30:38.021
die er vrijwel dagelijks verzopen.

507
00:30:38.021 --> 00:30:42.013
De maatschappij is opgericht...

508
00:30:42.013 --> 00:30:44.021
omdat het voor die tijd regelmatig voorkwam...

509
00:30:44.021 --> 00:30:48.001
dat schijndode drenkelingen regelmatig werden begraven.

510
00:30:48.001 --> 00:30:51.006
Alles ademt hier nog de geur van welwillende aristocratie.

511
00:30:51.006 --> 00:30:55.023
Tot op de dag van vandaag vergaderen ze nog volgens het ritueel van vervlogen tijden.

512
00:30:55.023 --> 00:30:59.015
Het bestuur drinkt alleen thee.

513
00:30:59.015 --> 00:31:03.013
Geen water, geen koffie en zeker geen alcohol.

514
00:31:03.013 --> 00:31:05.014
Er liggen pijpjes op tafel.

515
00:31:05.014 --> 00:31:08.004
Ja, in de oudheid werd er pijp gerookt.

516
00:31:08.004 --> 00:31:11.004
En daar hebben ze die bakjes voor neergelegd.

517
00:31:11.004 --> 00:31:14.019
En iedere keer als u vergadert legt u die pijpjes en asbakken weer neer?

518
00:31:14.019 --> 00:31:18.001
Ja, omdat het zo hoort.

519
00:31:18.001 --> 00:31:23.014
Hoogste doel van de maatschappij was en is nog altijd het verbeteren van reanimatietechnieken.

520
00:31:23.014 --> 00:31:26.024
We vallen hier van de ene verbazing in de andere.

521
00:31:26.024 --> 00:31:31.024
Een veelgebruikt apparaat was de zogenaamde roltabakklisteer.

522
00:31:31.024 --> 00:31:39.015
Er werd rook rectaal in het lichaam van de drenkeling geblazen.

523
00:31:39.015 --> 00:31:42.021
Met als doel om weer de levensgeesten op te wekken.

524
00:31:42.021 --> 00:31:45.024
En dat is in heel veel gevallen gelukt.

525
00:31:46.006 --> 00:31:51.005
En ze reiken al drie eeuwen lang medailles uit aan helden...

526
00:31:51.005 --> 00:31:54.015
die mensen van de verdrinkingsdood hebben gered.

527
00:31:54.015 --> 00:31:56.020
Er zijn dus nog helden? Zeker.

528
00:31:56.020 --> 00:31:59.019
En wij willen dat blijven stimuleren.

529
00:31:59.019 --> 00:32:01.021
Dat er toch ook mensen het water inspringen...

530
00:32:01.021 --> 00:32:03.018
Dat zijn de helden. Dat zijn de helden.

531
00:32:03.018 --> 00:32:05.014
En die bekronen wij.

532
00:32:05.014 --> 00:32:08.021
MUZIEK

533
00:32:08.021 --> 00:32:11.019
Hier aan de Bilderdijkkade in Amsterdam...

534
00:32:11.019 --> 00:32:15.005
woonde begin vorige eeuw een van de grote helden van deze stad.

535
00:32:15.005 --> 00:32:21.000
Dirk de waterduiker. Het is nu een Thaise massage salon.

536
00:32:21.000 --> 00:32:24.000
Die doen weer heel andere reddingswerk.

537
00:32:24.000 --> 00:32:26.001
Dirk Rietveld oftewel Dirk de waterduiker...

538
00:32:26.001 --> 00:32:28.018
redde in het fijnmazig web van open stinkende regionen...

539
00:32:28.018 --> 00:32:30.023
vele tientallen onfortuinlijken.

540
00:32:30.023 --> 00:32:32.018
Een legendarische figuur...

541
00:32:32.018 --> 00:32:36.016
die dan al, met veel gevoel voor pr, de kronieken van de stad haalt.

542
00:32:36.016 --> 00:32:38.022
Hij heeft veel kranten gehaald, Dirk de waterduiker.

543
00:32:38.022 --> 00:32:42.015
'Dirk de waterduiker heeft dinsdagavond zijn 72e redding volbracht.'

544
00:32:42.015 --> 00:32:48.010
'Gesprek met de man die 74 mensen uit de grachten redde.'

545
00:32:48.010 --> 00:32:50.018
Hij was kruier, sleper.

546
00:32:50.018 --> 00:32:53.018
Hij werkte dus ook aan die waterkant.

547
00:32:53.018 --> 00:32:55.017
Dus hij was daar altijd.

548
00:32:55.017 --> 00:32:58.020
Zo gauw er ergens iemand 'help!'

549
00:32:58.020 --> 00:33:00.002
dan sprong Dirk in het water en redde die ze eruit.

550
00:33:01.016 --> 00:33:04.003
dan sprong Dirk in het water en redde die ze eruit.

551
00:33:04.003 --> 00:33:06.004
Een moedige man dus? Ja en nee.

552
00:33:06.004 --> 00:33:09.015
Hij was natuurlijk opofferingsgezind.

553
00:33:09.015 --> 00:33:12.017
Maar hij wist ook dat er een beloning aan vastzat.

554
00:33:12.017 --> 00:33:15.015
Want Dirk ontving 3 gulden per drenkeling.

555
00:33:15.015 --> 00:33:18.022
Vandaag levert een heldendaad hoogstens wat dankbaarheid op.

556
00:33:18.022 --> 00:33:21.002
Of niet soms?

557
00:33:21.002 --> 00:33:22.022
Ik weet niet wie het is.

558
00:33:22.022 --> 00:33:24.009
Ik heb geen idee.

559
00:33:24.009 --> 00:33:26.010
Ik heb geen contact gehad.

560
00:33:26.010 --> 00:33:28.013
Ook met zijn vrienden niet.

561
00:33:28.013 --> 00:33:31.009
Die hebben niks gevraagd of gezegd.

562
00:33:31.009 --> 00:33:33.021
Dat is gek toch? Ja.

563
00:33:33.021 --> 00:33:36.018
Ik heb gehoord van de Maatschappij voor de redding van drenkelingen...

564
00:33:36.018 --> 00:33:39.002
dat het vrij normaal is eigenlijk...

565
00:33:39.002 --> 00:33:42.009
dat minstens 80% van de mensen niet eens bedanken...

566
00:33:42.009 --> 00:33:47.006
of durven te bedanken vanwege de schaamte.

567
00:33:48.016 --> 00:33:50.013
PLONS

568
00:33:50.020 --> 00:33:56.023
Lars Elman, student in Amsterdam, dook vorig jaar op Koninginnedag in het ijskoude water van de grachten.

569
00:33:56.023 --> 00:33:58.022
Ik ben hem toen achterna gedoken.

570
00:33:58.022 --> 00:34:00.012
De eerste keer kon ik hem niet vinden.

571
00:34:00.012 --> 00:34:04.002
De tweede keer toen ik omhoog kwam...

572
00:34:04.002 --> 00:34:05.019
schopte ik toevallig tegen hem aan.

573
00:34:05.019 --> 00:34:07.014
Toe wist ik precies waar hij lag.

574
00:34:07.014 --> 00:34:09.007
Toen heb ik hem naar boven gevreesd

575
00:34:09.007 --> 00:34:11.002
Hij lag toen in stuiptrekking.

576
00:34:11.002 --> 00:34:14.005
Hij was helemaal in elkaar gebogen en heel erg aan het schokken.

577
00:34:14.005 --> 00:34:16.012
Na 20 seconden ontspande hij weer.

578
00:34:16.012 --> 00:34:21.018
Maar dat is het teken voor mij dat hij eigenlijk stopte met ademen.

579
00:34:21.018 --> 00:34:25.024
Lars reanimeert de onbekende man...

580
00:34:25.024 --> 00:34:31.014
die meer dood dan levend uitziet.

581
00:34:31.014 --> 00:34:33.008
Nu ik hier weer sta krijg ik weer der rillingen.

582
00:34:33.008 --> 00:34:36.000
Je bent een levenloos lijf door het water aan het sleuren.

583
00:34:36.000 --> 00:34:37.024
Hij redt het leven van de onbekende.

584
00:34:37.024 --> 00:34:39.021
De man heeft veel geluk gehad.

585
00:34:39.021 --> 00:34:42.010
Lars is namelijk ervaren wedstrijdzwemmer.

586
00:34:42.010 --> 00:34:45.005
U en ik zouden het in een dergelijke situatie niet redden.

587
00:34:45.005 --> 00:34:49.014
Als iemand niet weet wat hij moet doen in het water met een lichaam...

588
00:34:49.014 --> 00:34:52.003
dan wordt het heel lastig.

589
00:34:52.003 --> 00:34:56.008
Al eeuwenlang wordt de overlevingskans van een drenkeling onderschat.

590
00:34:56.008 --> 00:35:00.014
Dikwijls drijven ze als dood door de grachten, niet meer te redden lijkt het.

591
00:35:00.014 --> 00:35:04.012
Professor Bierens, gespecialiseerd in de verdrinkingsdood...

592
00:35:04.012 --> 00:35:06.015
beschrijft het misverstand.

593
00:35:06.015 --> 00:35:08.024
Als je een drenkeling uit het water haalt ziet hij eruit als overleden.

594
00:35:10.014 --> 00:35:12.004
Die is koud, blauw, paars.

595
00:35:12.004 --> 00:35:14.010
Het ziet er afschuwelijk uit.

596
00:35:14.010 --> 00:35:16.024
Mensen denken: die heeft geen enkele kans meer.

597
00:35:16.024 --> 00:35:20.012
Terwijl de meeste mensen die 10 minuten onder water liggen...

598
00:35:20.012 --> 00:35:23.013
een gerede kans hebben om met een adequate reanimatie...

599
00:35:23.013 --> 00:35:28.008
door de eerste aanwezige omstander nog een goed effect heeft.

600
00:35:28.008 --> 00:35:31.018
De droeve weg van de drenkeling.

601
00:35:31.018 --> 00:35:36.013
Luguber feit is dat veel lichamen op de weg door de grachten worden geschonden...

602
00:35:36.013 --> 00:35:39.024
door scheepvaartverkeer en andere obstakels.

603
00:35:39.024 --> 00:35:43.012
Owen Kelly, wat gebeurde er met hem?

604
00:35:43.012 --> 00:35:45.020
Die grachten liggen vol met rotzooi.

605
00:35:48.000 --> 00:35:53.004
En het heeft ook zo lang geduurd voordat hij boven kwam drijven...

606
00:35:53.004 --> 00:35:58.000
31 dagen, dus hij heeft waarschijnlijk met zijn kleding...

607
00:35:58.000 --> 00:36:00.007
ergens aan vastgezeten.

608
00:36:02.001 --> 00:36:04.021
PIANOMUZIEK

609
00:36:04.021 --> 00:36:06.014
Zondagsritueel.

610
00:36:06.014 --> 00:36:08.016
Met het pontje over 't IJ.

611
00:36:08.016 --> 00:36:10.017
Koffie aan de overkant met het fietsclubje...

612
00:36:10.017 --> 00:36:13.011
dat ooit door Owen is opgericht.

613
00:36:13.011 --> 00:36:17.012
Nog even overleg over de route en dan met zijn allen peddelen door Amsterdam.

614
00:36:17.012 --> 00:36:21.009
De plek waar Owen te water is geraakt wordt doorgaans gemeden.

615
00:36:21.009 --> 00:36:24.006
Nou, ik kom er niet graag.

616
00:36:24.006 --> 00:36:27.002
In de hele buurt trouwens niet om de een of andere reden.

617
00:36:27.002 --> 00:36:30.001
Als ik daar moet zijn en ik fiets daarheen...

618
00:36:30.001 --> 00:36:35.009
dan is het net alsof het donkerder wordt. Niet prettig.

619
00:36:35.009 --> 00:36:38.008
Fransje, de zus van de overleden Gijs Thio...

620
00:36:38.008 --> 00:36:42.018
besluit om met ons naar Amsterdam te gaan.

621
00:36:42.018 --> 00:36:46.003
Confronterende treinreis.

622
00:36:46.003 --> 00:36:50.015
Achter dat vierkante gebouw is een klein wit bruggetje...

623
00:36:50.015 --> 00:36:55.014
en daar lag de boot waarop Gijs en ik geboren zijn.

624
00:36:57.014 --> 00:37:00.012
En daarbij NEMO is hij gevonden.

625
00:37:00.012 --> 00:37:05.018
RUSTIGE MUZIEK

626
00:37:06.023 --> 00:37:11.001
Ze bezoekt de plek waar Gijs voor het laatst in leven is gezien.

627
00:37:11.001 --> 00:37:13.011
Ik ben eigenlijk blij dat het hier is...

628
00:37:13.011 --> 00:37:16.017
want dit is ook een thuis voor hem, een plek waar hij echt hoorde...

629
00:37:16.017 --> 00:37:19.012
een plek waar hij bedding had.

630
00:37:19.012 --> 00:37:21.022
Hij is hier om half 5 vertrokken.

631
00:37:21.022 --> 00:37:25.002
Zijn telefoon is nog uitgepeild om 7:06 uur 's ochtends.

632
00:37:25.002 --> 00:37:28.005
Dus tot die tijd leefde zijn telefoon rond die tijd nog.

633
00:37:28.005 --> 00:37:32.022
Hij had zijn telefoon in zijn zak toen ze hem vonden.

634
00:37:32.022 --> 00:37:36.023
Je zult je vaak gepijnigd hebben over die laatste twee uur.

635
00:37:36.023 --> 00:37:40.024
Nee. Nee? Nee.

636
00:37:40.024 --> 00:37:44.016
Daar probeer je niet een beeld van te vormen? Nee, want waar begin je.

637
00:37:48.019 --> 00:37:53.000
Alle lijken die in het water vallen in Amsterdam...

638
00:37:53.000 --> 00:37:55.009
komen uiteindelijk in 't IJ uit.

639
00:37:55.009 --> 00:38:00.011
Dus hij moet een tocht hebben gemaakt door de grachten.

640
00:38:02.009 --> 00:38:04.014
Sleuren, want dat is wat het is he...

641
00:38:04.014 --> 00:38:08.008
je drijft door het water heen door de stroming door de grachten.

642
00:38:08.014 --> 00:38:11.013
Macabere reis dicht onder het wateroppervlak.

643
00:38:11.013 --> 00:38:15.018
Owen Kelly en Gijs Thio drijven wekenlang onzichtbaar in de grachten van Amsterdam...

644
00:38:15.018 --> 00:38:18.024
terwijl hun familie wanhopig naar hen op zoek zijn.

645
00:38:18.024 --> 00:38:22.008
Vooral de zoektocht naar Gijs Thio houdt de stad wekenlang bezig.

646
00:38:22.008 --> 00:38:24.004
Door wie is hij gevonden?

647
00:38:24.004 --> 00:38:26.012
Door een kapitein van een rondvaartboot.

648
00:38:26.012 --> 00:38:27.021
Die zag iets drijven.

649
00:38:27.021 --> 00:38:30.006
En die heeft een melding gemaakt bij de politie.

650
00:38:30.006 --> 00:38:33.007
Toen zijn ze hem uit het water gaan vissen.

651
00:38:33.007 --> 00:38:37.004
Wonderlijk genoeg behoudt Fransje ook warme herinneringen aan de episode.

652
00:38:37.004 --> 00:38:40.019
Een hele stad die uitloopt om hem te vinden, Gijs Thio...

653
00:38:40.019 --> 00:38:43.020
die hier zo roemloos aan zijn einde kwam.

654
00:38:43.020 --> 00:38:47.005
Hoe ga ik dit nou zeggen?

655
00:38:49.001 --> 00:38:51.012
Er zitten voor mij twee kanten aan.

656
00:38:51.012 --> 00:38:58.024
De vorm van het lijf, dat lichaam, dat heeft daar alleen gedobberd..

657
00:38:58.024 --> 00:39:03.002
daar zit iets heel pijnlijks aan en iets heel alleens.

658
00:39:03.002 --> 00:39:08.012
En tegelijkertijd is hij door de volle belangstelling heengegaan...

659
00:39:08.012 --> 00:39:11.007
en is hij gestorven zoals hij geleefd heeft.

660
00:39:11.007 --> 00:39:17.021
Met ontzettend veel aandacht en met alle ogen op hem gericht.

661
00:39:17.021 --> 00:39:20.009
Kan slechter.

662
00:39:21.012 --> 00:39:24.016
Dood in de gracht. We hebben in deze reportage geprobeerd...

663
00:39:24.016 --> 00:39:27.009
een beetje gezicht te geven aan enkelen van die duizenden...

664
00:39:27.009 --> 00:39:30.009
die in de loop van de geschiedenis dat noodlot trof.

665
00:39:30.009 --> 00:39:33.007
We zien hoe het fietsclubje van Owen Kelly hem toch herdenkt...

666
00:39:33.007 --> 00:39:36.005
bij de kade waar hij voor het laatst werd gezien.

667
00:39:36.005 --> 00:39:40.000
Owen rust in vrede in Stoke-on-trent in Engeland.

668
00:39:41.006 --> 00:39:45.001
Het stoffelijk overschot van Gijs Thio werd begraven op Zorgvliet in Amsterdam.

669
00:39:45.001 --> 00:39:48.014
Meer persoonlijke herinneringen aan hem vindt u op onze website.

670
00:39:48.014 --> 00:39:51.010
U kunt daar ook terecht voor antwoorden op de vraag...

671
00:39:51.010 --> 00:39:54.010
wat moet je nou doen als je hier of elders te water raakt.

672
00:39:54.010 --> 00:39:59.011
En dan nog Lars, die een drenkeling het leven redde maar van die kant nooit een woord van dank ontving.

673
00:39:59.011 --> 00:40:02.018
De oude maatschappij tot redding van drenkelingen...

674
00:40:02.018 --> 00:40:04.007
gaf hem wel die eer.

675
00:40:04.007 --> 00:40:07.016
Oorkonde en medaille voor een lefgozer die niet aarzelde.

676
00:40:14.013 --> 00:40:16.005
Dit was Brandpunt.

677
00:40:16.005 --> 00:40:18.003
Goedenavond.

