WEBVTT

1
00:00:02.000 --> 00:00:03.012
888

2
00:00:03.017 --> 00:00:08.006
Wie is van school gestuurd maar is toch directeur geworden?

3
00:00:08.011 --> 00:00:13.009
Zondag hebben we pas gehoord hoe het zat, bij oma. Hahaha!

4
00:00:13.014 --> 00:00:16.024
Wie bouwt en restaureert orgels en doet dat over de hele wereld?

5
00:00:20.010 --> 00:00:24.017
Ik heb hem minder wind gegeven, dan klinkt hij mooi egaal.

6
00:00:24.022 --> 00:00:30.001
Wie van jullie kwam pas op zijn 16e naar Nederland, want was een bootvluchteling?

7
00:00:30.006 --> 00:00:32.011
Luat. Luat. Ja, Luat.

8
00:00:32.016 --> 00:00:36.007
In totaal verliezen ruim 50.000 Amerikanen...

9
00:00:36.012 --> 00:00:39.011
en 2,5 miljoen Vietnamezen het leven.

10
00:00:41.002 --> 00:00:44.011
Je kunt piraten tegenkomen. Dan word je beroofd.

11
00:00:44.016 --> 00:00:47.011
Je vrouw wordt meegenomen en verkracht.

12
00:00:47.016 --> 00:00:50.010
En de man wordt gewoon doodgeschoten.

13
00:00:51.022 --> 00:00:53.013
Ja, toen was ik wel bang.

14
00:00:58.021 --> 00:01:00.024
Zomaar een foto uit duizenden.

15
00:01:01.004 --> 00:01:02.019
De Heertgankck uit Heerde.

16
00:01:02.024 --> 00:01:07.011
20 jongens en meisjes met nog een heel leven voor zich.

17
00:01:07.016 --> 00:01:11.018
Arie bijvoorbeeld haalde vaak kattenkwaad uit en stal de proefwerken.

18
00:01:11.023 --> 00:01:13.020
Hoe is hij terechtgekomen?

19
00:01:14.000 --> 00:01:17.002
En Annette en Tineke, toen dikke vriendinnen.

20
00:01:17.007 --> 00:01:19.008
Zouden ze dat nog steeds zijn?

21
00:01:19.013 --> 00:01:23.020
En Aafke was stiekem verliefd op de leraar. Hoe is het met haar?

22
00:01:24.000 --> 00:01:28.009
Kortom, 3 atheneum, 29 jaar later.

23
00:01:30.024 --> 00:01:32.020
Wat voor school was het?

24
00:01:33.000 --> 00:01:36.010
Wat voor school... Leuk, vrolijk, heel streng, christelijk?

25
00:01:36.015 --> 00:01:40.018
Een christelijke school. Niet streng, maar wel met regels.

26
00:01:40.023 --> 00:01:44.020
Toch wel behoorlijk... Wat was een regel bijvoorbeeld?

27
00:01:45.000 --> 00:01:50.019
Men was streng met op tijd komen. En briefjes halen en overal naartoe.

28
00:01:50.024 --> 00:01:53.017
Harry, was het een brave klas?

29
00:01:53.022 --> 00:01:57.005
Voor zover ik me kan herinneren was een heel brave klas.

30
00:01:57.010 --> 00:02:00.004
Misschien dat er onder de oppervlakte heel veel zat.

31
00:02:00.009 --> 00:02:03.019
Eentje was een grote boef. Er wordt die kan op gewezen.

32
00:02:03.024 --> 00:02:08.016
En er zit er een te kijken alsof het niet over hem gaat! GELACH

33
00:02:10.003 --> 00:02:12.008
We hebben een rapport gekregen.

34
00:02:12.013 --> 00:02:15.016
Als dii het gemiddelde van jullie klas was...

35
00:02:15.021 --> 00:02:18.004
dan waren jullie een heel slimme klas.

36
00:02:18.009 --> 00:02:21.016
Johan van Zwet... MEERDERE KLASGENOTEN: Jaaa!

37
00:02:21.021 --> 00:02:23.024
Aafke, dat was een slimme?

38
00:02:24.004 --> 00:02:27.024
Ja, op de basisschool had die al het hoogste van de Cito.

39
00:02:28.004 --> 00:02:31.023
Van de 550 punten had hij 550 punten.

40
00:02:32.003 --> 00:02:37.021
En hier: 7, 7, 9, 8, 8, 9, 8, 8, 9, 8, 9...

41
00:02:38.001 --> 00:02:41.010
en hier een 10 voor godsdienstonderwijs! GELACH

42
00:02:41.015 --> 00:02:44.018
Heel vroom. Maar zo vroom was jij niet, Johan!

43
00:02:44.023 --> 00:02:46.021
Jij was ook een boefje, toch?

44
00:02:47.001 --> 00:02:48.020
Ik...nou...

45
00:02:49.000 --> 00:02:53.019
Meestal heel braaf maar af en toe kon ik toch wel...

46
00:02:53.024 --> 00:02:55.011
EEN goede anekdote.

47
00:02:55.016 --> 00:02:57.003
Hahaha!

48
00:02:57.008 --> 00:03:02.022
Nou, eh... Ik zat bij mijn vader ook in de klas. O ja?

49
00:03:03.002 --> 00:03:06.001
Wat gaf hij dan? Hij gaf Nederlands aan ons.

50
00:03:06.006 --> 00:03:11.019
Ik heb hem EEN keer in een lastig parket gebracht door tijdens spreekbeurten...

51
00:03:11.024 --> 00:03:15.021
Bij een spreekbeurt werden altijd dingen doorgegeven.

52
00:03:16.001 --> 00:03:20.000
Dan lieten mensen dingen zien. Een stukje mineraal of zo.

53
00:03:20.005 --> 00:03:21.017
Of een speciale foto.

54
00:03:21.022 --> 00:03:23.017
Wij stuurden dat in de war.

55
00:03:23.022 --> 00:03:27.010
Dan ging wat van rechts kwam weer terug naar rechts.

56
00:03:27.015 --> 00:03:29.022
En ook zo weer in de rij naar voren.

57
00:03:30.002 --> 00:03:33.022
Dus mensen zeiden dan: Dat heb ik al gehad. Geef die nou.

58
00:03:34.002 --> 00:03:37.003
We hielden ons van de domme. Chaos. Precies.

59
00:03:37.008 --> 00:03:40.001
Maar nog redelijk braaf wel. Ja, zeker.

60
00:03:40.006 --> 00:03:42.013
We hebben ze hier wel erger gehad.

61
00:03:42.018 --> 00:03:44.015
Maar daar, die tweeling...

62
00:03:44.020 --> 00:03:47.000
Jullie moesten ooit een keer...

63
00:03:47.005 --> 00:03:53.003
Er werd zelfs over de intercom opgeroepen dat jullie iets hadden uitgespookt. GELACH

64
00:03:53.008 --> 00:03:56.009
Er begint iets te dagen. Ik ben goed geinformeerd.

65
00:03:56.014 --> 00:03:59.010
Het was iets met brievenbussen in de buurt. Ja.

66
00:03:59.015 --> 00:04:01.002
Het ging als volgt.

67
00:04:01.007 --> 00:04:03.006
Het was in de winterperiode.

68
00:04:03.011 --> 00:04:06.004
Er zaten een aantal leerlingen uit Epe.

69
00:04:06.009 --> 00:04:10.006
En wij fietsten naar huis, meestal in een grotere groep.

70
00:04:10.011 --> 00:04:13.000
En er was vuurwerk aanwezig.

71
00:04:13.005 --> 00:04:16.015
En eh...we fietsten naar huis.

72
00:04:16.020 --> 00:04:20.010
Dat klinkt heel algemeen: Er was vuurwerk aanwezig. GELACH

73
00:04:20.015 --> 00:04:23.014
IEMAND had vuurwerk. Iemand had vuurwerk.

74
00:04:23.019 --> 00:04:27.003
Toen werd er vuurwerk in een brievenbus gegooid.

75
00:04:27.008 --> 00:04:30.019
Dat deed 'boem'. En dan heb je een houten paal met een groene ster.

76
00:04:30.024 --> 00:04:32.017
En die groene brievenbus is weg.

77
00:04:32.022 --> 00:04:36.008
Bij de eerste lukte dat en bij de tweede... Hahaha!

78
00:04:36.013 --> 00:04:39.019
En toen zijn we naar huis gefietst.

79
00:04:39.024 --> 00:04:44.006
En de volgende dag zaten we in de les en toen werd er omgeroepen.

80
00:04:44.011 --> 00:04:48.020
Het was de rector, dat hoorde je aan zijn stem.

81
00:04:49.000 --> 00:04:52.013
'Ik heb gisteren telefoontjes gehad uit de buurt.'

82
00:04:52.018 --> 00:04:56.013
'Ik kan mij bijna niet voorstellen dat het gebeurd is.'

83
00:04:56.018 --> 00:05:01.010
'Maar wij weten wie de daders zijn. Er zijn brievenbussen opgeblazen.'

84
00:05:01.015 --> 00:05:03.021
En je had je maar te melden. Ja.

85
00:05:04.001 --> 00:05:08.006
En toen? Nou, mensen keken naar... ook naar mij, volgens mij.

86
00:05:08.011 --> 00:05:09.023
GELACH

87
00:05:10.003 --> 00:05:11.015
En de anderen.

88
00:05:11.020 --> 00:05:15.022
Maar niemand zei wat. En de leraar had het niet door.

89
00:05:16.002 --> 00:05:18.005
Ik dacht: Nu gaat het gebeuren.

90
00:05:18.010 --> 00:05:20.022
Maar de drempel was zo hoog voor mij.

91
00:05:21.002 --> 00:05:25.013
Door die donderpreek die al door de intercom door de school ging.

92
00:05:25.018 --> 00:05:29.017
Ik durfde daar eigenlijk niet naartoe. We deden dus niks.

93
00:05:29.022 --> 00:05:34.006
En het grappige, er waren veel leerlingen bij aanwezig geweest...

94
00:05:34.011 --> 00:05:36.019
maar er was niemand die wat vertelde.

95
00:05:36.024 --> 00:05:40.007
Niemand is naar de rector toe gegaan: Hij, hij en hij.

96
00:05:40.012 --> 00:05:42.013
Want wie wisten het allemaal?

97
00:05:42.018 --> 00:05:45.006
O, daar en daar een paar.

98
00:05:45.011 --> 00:05:50.006
Het waren er meer uit Epe. Het hele zwikkie wist het uiteindelijk. Ja.

99
00:05:50.011 --> 00:05:54.008
Dus tot op de dag van vandaag... Weet niemand het. GELACH

100
00:05:54.013 --> 00:05:56.017
We houden het zo.

101
00:05:56.022 --> 00:06:01.012
We gaan even naar het lerarenkorps. Kennen jullie deze leraar nog?

102
00:06:01.017 --> 00:06:03.004
GEROEZEMOES: Ja.

103
00:06:03.009 --> 00:06:04.021
Ja, wie?

104
00:06:05.001 --> 00:06:08.014
Tineke? Die kwam als jonge leraar bij ons op school.

105
00:06:08.019 --> 00:06:11.018
Hij zat de eerste les in kleermakerszit...

106
00:06:11.023 --> 00:06:15.014
bovenop het bureau. Dit is Koos Brederode, toch? Ja.

107
00:06:15.019 --> 00:06:17.008
En wat gaf hij? Engels.

108
00:06:17.013 --> 00:06:20.008
Hij zat in kleermakerszit op het bureau.

109
00:06:20.013 --> 00:06:25.012
En hij had een bijzondere auto. Een blauwe eend met een Mercedes-teken.

110
00:06:25.017 --> 00:06:29.022
En jij vond hem helemaal leuk, Aafke? Ja, ik vond hem erg leuk.

111
00:06:30.002 --> 00:06:32.003
Helaas wist iedereen dat ook.

112
00:06:32.008 --> 00:06:33.020
GELACH

113
00:06:34.000 --> 00:06:37.016
Waarin uitte zich dat dan? Dan werd ik helemaal rood.

114
00:06:37.021 --> 00:06:42.001
Bakvissengedrag. Het was op zich een veilige verliefdheid.

115
00:06:42.006 --> 00:06:46.000
In de klas waren de jongens blijkbaar niet interessant genoeg.

116
00:06:46.005 --> 00:06:49.014
Hij was een jonge leraar, he? Ja, 23 toen hij kwam.

117
00:06:49.019 --> 00:06:53.014
En wij waren 13, dus... Hij was een aantrekkelijke man.

118
00:06:53.019 --> 00:06:55.017
GELACH

119
00:06:55.022 --> 00:06:58.001
Nu denk je: ach...

120
00:06:58.006 --> 00:07:01.011
Maar het was een leuke vent. Dat is belangrijk.

121
00:07:01.016 --> 00:07:05.012
We hebben ook gevraagd wat hij zich van jullie nog herinnert.

122
00:07:05.017 --> 00:07:07.012
Hij weet heel veel van jullie.

123
00:07:07.017 --> 00:07:10.000
Hij heeft een lange brief geschreven.

124
00:07:10.005 --> 00:07:14.004
Ik zal een klein stukje voorlezen, dat is leuk om te horen.

125
00:07:14.009 --> 00:07:18.020
Beste klas, jullie horen bij de eerste leerlingen die ik lesgaf.

126
00:07:19.000 --> 00:07:21.012
En ik zie nog veel gezichten voor me.

127
00:07:21.017 --> 00:07:23.004
Bijvoorbeeld Arie.

128
00:07:23.009 --> 00:07:25.018
Een vlotte, stoere jongen...

129
00:07:25.023 --> 00:07:30.005
met een heel goed oog voor vrouwelijk schoon. Hahaha!

130
00:07:30.010 --> 00:07:33.015
De twee Tinekes: stille, maar wakkere meiden.

131
00:07:33.020 --> 00:07:36.019
Altijd stipt op tijd het werk af en perfect.

132
00:07:36.024 --> 00:07:40.010
En Aafke... hij zei 'Aaf' tegen jou, zegt hij hier.

133
00:07:40.015 --> 00:07:45.007
'Een ideale leerling, iedere les attent en met veel talent voor Engels.'

134
00:07:45.012 --> 00:07:49.010
'En later heeft ze me wel eens verteld hoe diep dat zat.' GELACH

135
00:07:49.015 --> 00:07:56.011
Hij herinnerde zich dat hij Engels bent gaan studeren vanwege zijn lessen. Ik vond het een leuk vak.

136
00:07:56.016 --> 00:08:00.000
En Luat, hij heeft voor jou iets moois geschreven.

137
00:08:00.005 --> 00:08:03.002
'Luat heb ik niet op maat kunnen bedienen.'

138
00:08:03.007 --> 00:08:08.017
'Hij had door zijn bijzondere geschiedenis niet hetzelfde niveau voor Engels als de rest.'

139
00:08:08.022 --> 00:08:12.021
'Er had een speciaal lespakket voor hem moeten komen...'

140
00:08:13.001 --> 00:08:18.000
'maar dat ging niet, zeker niet met zo'n beginnende docent.'

141
00:08:18.005 --> 00:08:20.023
Mooi dat hij dat nog weet, he? Zeker.

142
00:08:21.003 --> 00:08:24.002
Was dat zo? Had jij het moeilijk met Engels?

143
00:08:24.007 --> 00:08:28.020
In Vietnam hebben wij alleen maar EEN taal.

144
00:08:29.000 --> 00:08:31.020
Je kunt het Engels of Frans erbij kiezen.

145
00:08:32.000 --> 00:08:36.005
Maar het niveau was niet zo hoog als hier.

146
00:08:36.010 --> 00:08:40.023
Ik kwam hier en iedereen spreekt Engels, Duits, Frans.

147
00:08:41.003 --> 00:08:45.012
Ik voelde me heel gehandicapt toen.

148
00:08:45.017 --> 00:08:48.024
En kreeg je een beetje hulp uit de klas?

149
00:08:49.004 --> 00:08:55.023
Eh... Ja, ik kon toen... Nederlands bij Johan.

150
00:08:56.003 --> 00:08:59.002
Jij herinnert je dat nog wel? Ja, absoluut.

151
00:08:59.007 --> 00:09:05.004
Ik had ook instructies gekregen om jou wat extra te helpen bij Nederlands.

152
00:09:05.009 --> 00:09:09.013
Je zat ook af en toe vooraan, volgens mij.

153
00:09:09.018 --> 00:09:12.009
Maar jij zat eerst in een schakelklas.

154
00:09:12.014 --> 00:09:15.011
Hoe ben je in deze klas gekomen ook alweer?

155
00:09:15.016 --> 00:09:18.011
Dat was in Groningen...

156
00:09:18.016 --> 00:09:22.016
Ik werd toen weer in een soort schakelklas gezet...

157
00:09:22.021 --> 00:09:25.017
waarvan het niveau veel te laag was.

158
00:09:25.022 --> 00:09:28.009
Toen mocht je naar het atheneum. Ja.

159
00:09:28.014 --> 00:09:31.000
Zullen we verklappen wat je geworden bent?

160
00:09:31.005 --> 00:09:34.014
Dat wil iedereen weten. Je bent heel goed terechtgekomen.

161
00:09:34.019 --> 00:09:36.014
Ik ben huisarts geworden.

162
00:09:36.019 --> 00:09:41.006
In Nederland. En ik werk in Hoofddorp.

163
00:09:41.011 --> 00:09:47.006
Daar heb ik een eigen praktijk. Mooi. Bijzonder. Ja, he? Van ver.

164
00:09:47.011 --> 00:09:50.004
We gaan naar de feiten en statistieken.

165
00:09:50.009 --> 00:09:54.016
Eens horen hou jullie het er gemiddeld van af hebben gebracht.

166
00:09:54.021 --> 00:09:58.009
Van jullie zijn er 17 getrouwd.

167
00:09:58.014 --> 00:10:02.021
17 van de 18 aanwezigen. EEN is er single, niet een gescheiden.

168
00:10:03.001 --> 00:10:06.000
Ik denk niet dat we dat eerder gehad hebben.

169
00:10:06.005 --> 00:10:11.021
Of jullie gelukkig zijn, dat zegt dit niet! GELACH

170
00:10:12.001 --> 00:10:14.024
17 van jullie hebben er kinderen.

171
00:10:15.004 --> 00:10:18.013
De meeste hebben er drie. In totaal zijn het er 38.

172
00:10:20.010 --> 00:10:22.016
Ook een record, klas.

173
00:10:22.021 --> 00:10:25.022
GELACH Goed gedaan!

174
00:10:27.010 --> 00:10:29.005
17 hebben er doorgeleerd.

175
00:10:29.010 --> 00:10:32.023
Tien naar de universiteit en 12 hebben er een titel.

176
00:10:33.003 --> 00:10:35.015
Er zijn er met twee titels. Slim klasje.

177
00:10:35.020 --> 00:10:38.011
18 hebben er werk. Dus iedereen werkt.

178
00:10:38.016 --> 00:10:40.019
En tien meer dan 40 uur per week.

179
00:10:40.024 --> 00:10:42.011
Hele harde werkers.

180
00:10:42.016 --> 00:10:46.019
Jullie salaris is navenant: gemiddeld 6000 euro per maand.

181
00:10:46.024 --> 00:10:52.000
Er zitten een paar uitschieters bij maar gemiddeld hebben we nog nooit..

182
00:10:52.005 --> 00:10:54.020
zo'n goed verdienende klas gehad.

183
00:10:55.000 --> 00:11:00.014
Omdat het zo'n christelijke school was hebben we gevraagd wie er nog gelooft. Heel veel!

184
00:11:00.019 --> 00:11:05.014
16 van de 18 hier geloven nog. En tien gaan wekelijks naar de kerk.

185
00:11:05.019 --> 00:11:08.004
Dat hebben we ook nog nooit eerder gehad.

186
00:11:08.009 --> 00:11:10.001
Jullie zijn lid van de kerk.

187
00:11:10.006 --> 00:11:14.018
Iemand is lid van het gospelkoor, maar een ander van de honkbalclub...

188
00:11:14.023 --> 00:11:18.024
en eentje is lid van de vrijmetselarij en van Mars en Mercurius.

189
00:11:19.004 --> 00:11:25.019
In aanraking met justitie? Twee van de acht: 'Ik heb wel eens een verkeersboete gehad.' Foei(!)

190
00:11:25.024 --> 00:11:29.006
Drinken? Met deze klas is het niet leuk feesten.

191
00:11:29.011 --> 00:11:32.017
Want elf drinken er maximaal EEN per week!

192
00:11:32.022 --> 00:11:34.011
Dat is bijna een straf.

193
00:11:34.016 --> 00:11:36.003
GELACH

194
00:11:36.008 --> 00:11:38.013
En eentje doet dat in z'n eentje.

195
00:11:38.018 --> 00:11:40.023
Die drinkt er 20 per week. GELACH

196
00:11:41.003 --> 00:11:43.023
Dus de rest drinkt net zoveel als die ene.

197
00:11:44.003 --> 00:11:46.013
Drugs, eentje zegt: ooit wel eens.

198
00:11:46.018 --> 00:11:51.008
Dan: Hoe staan jullie in het leven? Dat is het allerbelangrijkste.

199
00:11:51.013 --> 00:11:56.001
Zijn jullie gelukkig? Is er uitgekomen waar jullie van droomden?

200
00:11:56.006 --> 00:12:00.015
Zeventien zeggen: Het glas is halfvol, eentje zegt: halfleeg.

201
00:12:00.020 --> 00:12:04.008
Zeven hebben hun droom waargemaakt. Dat is niet...

202
00:12:04.013 --> 00:12:06.016
De rest droomt nog, dat kan ook.

203
00:12:06.021 --> 00:12:09.006
Want jullie dromen nog heel groot.

204
00:12:09.011 --> 00:12:13.007
Eentje droomt van een voetsafari door Namibie.

205
00:12:13.012 --> 00:12:19.006
Eentje droomt ervan om met de familie te gaan schaatsen in Baselga di Pina in Italie.

206
00:12:19.011 --> 00:12:22.006
Eentje droomt ervan de zeven summits te beklimmen.

207
00:12:22.011 --> 00:12:24.020
Zeven beroemde bergen over de hele wereld.

208
00:12:25.000 --> 00:12:28.003
En een wil een lieve vrouw vinden en kinderen krijgen.

209
00:12:28.008 --> 00:12:31.023
En eentje droomt de diabetes van zijn kind te kunnen genezen.

210
00:12:32.003 --> 00:12:33.021
Prachtige dromen, klas.

211
00:12:34.001 --> 00:12:36.011
En jullie geven het leven een acht.

212
00:12:36.016 --> 00:12:40.000
Het bijzondere is, alleen maar achten en negens.

213
00:12:40.005 --> 00:12:42.000
Geen tienen, geen zevens.

214
00:12:42.005 --> 00:12:46.006
EEN vier. Misschien horen we straks wie dat gegeven heeft.

215
00:12:46.011 --> 00:12:53.013
We hebben een beginvraag: Wie is van school gestuurd maar is toch directeur geworden?

216
00:12:53.018 --> 00:12:55.005
Johan. Ja.

217
00:12:55.010 --> 00:13:00.022
Geen boef. Geen boef. Kwajongen dan. Ja.

218
00:13:01.002 --> 00:13:04.000
We zijn met Johan terug geweest naar de oude school.

219
00:13:04.005 --> 00:13:06.018
Concierge Haverkamp stond op me te wachten.

220
00:13:11.022 --> 00:13:15.015
De naam is veranderd. Het heette toen De Heertgankck.

221
00:13:15.020 --> 00:13:19.011
Het is nu De Noordgouw, maar verder is het hetzelfde.

222
00:13:19.016 --> 00:13:21.003
Zelfs de lokalen.

223
00:13:30.024 --> 00:13:33.021
Daar hebben we meneer Haverkamp nog! Hee!

224
00:13:34.001 --> 00:13:36.021
Och, och, och. Hahaha!

225
00:13:37.001 --> 00:13:40.008
Dit moet ik alleen doen. Dat is een tijd geleden.

226
00:13:40.013 --> 00:13:42.002
Een hele tijd geleden.

227
00:13:42.007 --> 00:13:45.004
Ik vroeg me al af wat voor lichting jij was.

228
00:13:45.009 --> 00:13:48.008
'85? '85 of '86 of zo. Ja, dat moet haast wel.

229
00:13:48.013 --> 00:13:50.000
Dat was het einde. Ja.

230
00:13:52.000 --> 00:13:56.011
Hij haalde kattenkwaad uit, maar hij was altijd wel zo eerlijk..

231
00:13:56.016 --> 00:14:00.013
om te zeggen: Ik heb het gedaan. Dan kreeg hij weer straf.

232
00:14:00.018 --> 00:14:02.021
We konden er allebei om lachen.

233
00:14:03.001 --> 00:14:07.016
Ik kan me Jan herinneren als iemand waar ik goed mee op kon schieten.

234
00:14:07.021 --> 00:14:10.020
Je was toen nog niet zo lang op de school, he?

235
00:14:11.000 --> 00:14:15.007
Nee, vanaf 1 april '82.

236
00:14:15.012 --> 00:14:19.011
Dat waren op zich best wel mooie momenten.

237
00:14:20.024 --> 00:14:23.011
Je weet de weg.

238
00:14:23.016 --> 00:14:28.011
'Mooie momenten'... Johan moest zo vaak het schoolplein vegen...

239
00:14:28.016 --> 00:14:32.007
dat hij zelfs een bezem had met zijn naam erop.

240
00:14:55.017 --> 00:14:57.020
Dit was het scheikundelokaal.

241
00:14:58.000 --> 00:15:01.003
Dit was ongeveer mijn vaste stekje in de klas.

242
00:15:01.008 --> 00:15:02.020
Achterin.

243
00:15:04.011 --> 00:15:07.024
En dit was voor mij het meest afschuwelijke lokaal.

244
00:15:08.004 --> 00:15:12.003
Ik snapte er nooit wat van, die moleculen en die proefjes.

245
00:15:12.008 --> 00:15:16.003
Dus ik zat meer altijd een beetje naar buiten te kijken.

246
00:15:16.008 --> 00:15:18.003
Je had hier het sportveld.

247
00:15:18.008 --> 00:15:22.008
Daar was iedereen met een bal bezig en dat interesseerde me meer.

248
00:15:22.013 --> 00:15:24.006
Dit was ook het lokaal...

249
00:15:24.011 --> 00:15:27.022
waar je van die flessen had waar je mee kon spuiten.

250
00:15:28.002 --> 00:15:33.003
Die stonden toen onder handbereik. Dat hebben ze misschien verwijderd.

251
00:15:33.008 --> 00:15:36.021
Dan was ik meestal degene die daarmee zat te spelen.

252
00:15:37.001 --> 00:15:41.008
In plaats van dat ik oplette hoe het allemaal moest.

253
00:15:41.013 --> 00:15:43.014
Johan vindt school maar niks.

254
00:15:43.019 --> 00:15:47.020
In plaats van opletten en leren haalt hij kattenkwaad uit.

255
00:15:48.000 --> 00:15:52.011
Te veel om op te noemen, maar EEN ding herinnert hij zich nog goed.

256
00:15:52.016 --> 00:15:55.011
Een van de leraren wilde me eruit sturen.

257
00:15:55.016 --> 00:15:59.015
Dan bleef ik net zolang zitten tot de leraar zelf wegging.

258
00:15:59.020 --> 00:16:04.010
Dan moest de conrector eraan te pas komen om mij uit de klas te halen.

259
00:16:04.015 --> 00:16:07.014
Achteraf denk je: Dat had niet zo gemoeten.

260
00:16:07.019 --> 00:16:11.016
Daar schaam ik me wel voor, dat het toen zo ging.

261
00:16:14.020 --> 00:16:17.000
Ik was een jongen met een masker.

262
00:16:17.005 --> 00:16:20.024
Ik leek heel stoer, met veel bravoure.

263
00:16:21.004 --> 00:16:26.008
Die ook...zichzelf anders voordeed dan dat hij was.

264
00:16:26.013 --> 00:16:29.018
Ik was toen al iemand met een heel klein hartje.

265
00:16:29.023 --> 00:16:33.011
Ook best emotioneel, wat nog steeds zo gebleven is.

266
00:16:33.016 --> 00:16:37.009
Maar dat verbloemde ik door een bepaald ander gedrag.

267
00:16:37.014 --> 00:16:41.001
Ik overschreeuwde het eigenlijk allemaal.

268
00:16:44.018 --> 00:16:46.020
En het rare is...

269
00:16:47.000 --> 00:16:50.018
je wilt eigenlijk ook niet zo zijn.

270
00:16:50.023 --> 00:16:55.001
Je wilt niet zo zijn, maar door een bepaald groepsgedrag...

271
00:16:55.006 --> 00:16:58.001
of doordat je iemand anders wilt zijn...

272
00:16:58.006 --> 00:17:00.011
je wilt op iemand lijken of zo...

273
00:17:00.016 --> 00:17:04.017
ga je toch bepaald gedrag vertonen. Dat is heel erg jammer.

274
00:17:04.022 --> 00:17:07.023
Dat gebruik ik ook wel in het jeugdwerk en zo.

275
00:17:08.003 --> 00:17:11.010
Om toch de mensen vooral zichzelf te laten zijn.

276
00:17:11.015 --> 00:17:13.016
En niet iemand anders spelen.

277
00:17:13.021 --> 00:17:15.022
Ook in de volwassen wereld...

278
00:17:16.002 --> 00:17:20.007
hebben we enorm risico dat iedereen een rol aan het spelen is.

279
00:17:20.012 --> 00:17:22.001
En een masker op heeft.

280
00:17:22.006 --> 00:17:25.017
In plaats van eerlijk en open naar elkaar toe zijn.

281
00:17:25.022 --> 00:17:29.002
Het zou heel veel helpen als iedereen dat deed.

282
00:17:29.007 --> 00:17:30.019
Ja.

283
00:17:30.024 --> 00:17:32.021
'Wat loopt-ie te bazelen.'

284
00:17:35.014 --> 00:17:37.001
Ja.

285
00:17:38.010 --> 00:17:40.009
Het gaat niet goed met leren.

286
00:17:40.014 --> 00:17:45.006
Johan blijft een aantal keren zitten en hij moet zelfs van school af.

287
00:17:47.021 --> 00:17:52.013
Hij volgt later het volwassenonderwijs en gaat daarna naar de HEAO.

288
00:17:52.018 --> 00:17:55.019
Daar ontmoet hij zijn vrouw met wie hij al jaren getrouwd is.

289
00:17:55.024 --> 00:18:01.002
Uiteindelijk wordt hij directeur van een internationaal transportbedrijf.

290
00:18:01.007 --> 00:18:03.001
Lekker weekend. Heerlijk.

291
00:18:08.020 --> 00:18:12.006
Zullen we nog even buiten zitten? Dat kan wel even.

292
00:18:13.022 --> 00:18:16.002
Dan gooi ik de kussens er even in.

293
00:18:20.008 --> 00:18:23.005
Johan is opgegroeid in een gelovig gezin.

294
00:18:23.010 --> 00:18:26.003
Zijn thuissituatie was soms moeilijk.

295
00:18:26.008 --> 00:18:29.007
Ik ben, zoals je dat noemt, een nakomertje.

296
00:18:29.012 --> 00:18:32.013
Mijn broers zijn tien en dertien jaar ouder.

297
00:18:32.018 --> 00:18:37.017
Mijn vader en moeder hebben best een speciale situatie gehad.

298
00:18:37.022 --> 00:18:43.011
Mijn vader is op zijn 20e naar Indie geweest.

299
00:18:43.016 --> 00:18:46.023
Heeft daar gediend in het leger, vier jaar lang.

300
00:18:47.003 --> 00:18:50.010
En heeft daar best wel een tik van overgehouden.

301
00:18:50.015 --> 00:18:54.012
Heeft daar ook depressieve perioden aan overgehouden.

302
00:18:54.017 --> 00:18:59.003
Dat is te begrijpen als je zo'n lange periode onder stress leeft.

303
00:19:00.023 --> 00:19:05.015
Dat heeft ook zijn invloed gehad op onze eigen thuissituatie.

304
00:19:05.020 --> 00:19:11.018
Als jongen zie je je vader waarvan je ontzettend veel houdt.

305
00:19:11.023 --> 00:19:14.010
Waar je heel veel respect voor hebt.

306
00:19:14.015 --> 00:19:17.014
Die zie je pijn lijden en het moeilijk hebben.

307
00:19:17.019 --> 00:19:22.004
Terwijl ik daar zeker niet de schuld bij wil leggen van mijn falen.

308
00:19:22.009 --> 00:19:24.004
Dat was mijn eigen schuld.

309
00:19:24.009 --> 00:19:29.019
Maar het heeft zeker impact, want het is een andere situatie dan die andere jongeren hadden.

310
00:19:29.024 --> 00:19:31.023
Op school. Dat zeker. Ja.

311
00:19:32.003 --> 00:19:34.012
Johan en zijn vrouw hebben drie dochters.

312
00:19:34.017 --> 00:19:38.019
Die hebben lang niet geweten dat hun vader op school zo vervelend was.

313
00:19:38.024 --> 00:19:42.005
Ze doen het vast een stuk beter dan hij. Toch?

314
00:19:42.010 --> 00:19:46.000
Die doen het erg goed. Ja. Eh...

315
00:19:47.005 --> 00:19:49.004
Hahahaha.

316
00:19:50.016 --> 00:19:52.005
Ja, wat moet ik zeggen?

317
00:19:54.005 --> 00:19:57.012
Ze doen het echt heel erg goed. Bepaalde dingen herken je wel.

318
00:19:57.017 --> 00:20:02.005
Van het eerste, vooral met Annemarie, de oudste.

319
00:20:02.010 --> 00:20:06.007
Eerst op school toch niet heel goed dat het loopt...

320
00:20:06.012 --> 00:20:11.021
en wanneer je de juiste opleiding vindt dan loopt het in EEN keer heel erg goed.

321
00:20:12.001 --> 00:20:14.006
Ze lijken absoluut op mij.

322
00:20:14.011 --> 00:20:17.004
Eh... Ik hoop, ja...

323
00:20:17.009 --> 00:20:21.020
Hahahaa!! Hoe gaan we dat allemaal zeggen?

324
00:20:22.000 --> 00:20:26.007
Ze lijken zeker. In bepaalde zin lijken ze absoluut op mij. Ja.

325
00:20:26.012 --> 00:20:31.014
Zondag hebben we pas echt gehoord hoe het eigenlijk zat. Hahaha.

326
00:20:31.019 --> 00:20:33.006
Ja, echt.

327
00:20:33.011 --> 00:20:36.015
Angstvallig achtergehouden. Toen kwamen er verhalen los.

328
00:20:36.020 --> 00:20:40.015
Maar het kwam nooit ter sprake. Nee. Ik wist er niks van.

329
00:20:40.020 --> 00:20:43.019
Ik dacht echt dat hij een brave jongen was.

330
00:20:43.024 --> 00:20:46.012
GELACH Ja, echt. Hij lijkt echt op ons.

331
00:20:46.017 --> 00:20:48.017
Dat denk ik wel. GELACH

332
00:20:48.022 --> 00:20:52.010
Dat weet ik dan weer niet, he. Dat zeg ik ook eerlijk.

333
00:20:52.015 --> 00:20:56.015
Ik denk dat we dat van papa hebben, die kattenkwaad. Ja.

334
00:20:56.020 --> 00:20:59.008
Ja. Kattenkwaad. Ja.

335
00:21:05.005 --> 00:21:07.022
Ja, is dit 'm een beetje?

336
00:21:08.002 --> 00:21:11.003
Ik kijk eerst maar even naar jou.

337
00:21:11.008 --> 00:21:16.024
Henry. Heel herkenbaar. Hij bracht heel veel reuring in de klas.

338
00:21:17.004 --> 00:21:20.015
Toen hij in de derde bij ons in de klas kwam. Toen hij bleef zitten.

339
00:21:20.020 --> 00:21:24.000
Hij was ook gelijk weer weg? Nee, nog wel twee jaartjes.

340
00:21:24.005 --> 00:21:27.015
Toen bleef je weer zitten? Ja. Ik heb er twee jaar in gezeten.

341
00:21:27.020 --> 00:21:29.007
Ja, die reuring en zo...

342
00:21:29.012 --> 00:21:33.006
Je moest een bepaalde plek ook zien te krijgen binnen die klas.

343
00:21:33.011 --> 00:21:37.012
Dat was echt lastig. Je voelde je toch een beetje een loser.

344
00:21:37.017 --> 00:21:40.006
Je bleef zitten. Je komt in een nieuwe klas.

345
00:21:40.011 --> 00:21:44.006
Dat lag meer bij jou waarschijnlijk? Ja, ja, zeker.

346
00:21:44.011 --> 00:21:46.005
Ja...Ja. Ja.

347
00:21:46.010 --> 00:21:49.017
En geloof speelt een hele belangrijke rol in jouw leven? Ja.

348
00:21:49.022 --> 00:21:52.021
Gelukkig wel. Ik zit in het jeugdwerk bij ons in de kerk.

349
00:21:53.001 --> 00:21:56.012
Daar coÈordineer ik wat zaken, wat verenigings...

350
00:21:56.017 --> 00:21:58.010
Wat verenigingen en de clubs.

351
00:21:58.015 --> 00:22:02.016
Daarnaast heb ik ook gesprekken met jongeren, contact onderhouden.

352
00:22:02.021 --> 00:22:05.009
Vertel je dan: Ik was op school heel lastig.

353
00:22:05.014 --> 00:22:09.009
Ja, ik probeer de ervaring mee te nemen in de gesprekken.

354
00:22:09.014 --> 00:22:12.014
Als het te pas komt, dan vertel ik ook hoe ik zelf was.

355
00:22:12.019 --> 00:22:14.020
En ook hoe ik mezelf erbij voelde.

356
00:22:15.000 --> 00:22:20.007
Om zo een brug te slaan naar jongeren toe en hun ook een stapje verder te helpen.

357
00:22:20.012 --> 00:22:24.023
Jan-Willem, jij speelt orgel in de kerk, he? Ja. Hoelang al?

358
00:22:25.003 --> 00:22:27.005
Vanaf 1991.

359
00:22:27.010 --> 00:22:31.005
'91. Dit is een... Wat voor een orgel is dit?

360
00:22:31.010 --> 00:22:34.013
Ik zou bijna zeggen: Vraag het de deskundige.

361
00:22:34.018 --> 00:22:40.006
Het is in Glanerbrug in de Hervormde Kerk. De bouwer is Vierdag. Ja.

362
00:22:40.011 --> 00:22:44.007
Het is mijn hobby. Ik doe het naast mijn baan van 40 uur en een beetje.

363
00:22:44.012 --> 00:22:49.016
Kan je vertellen waarom het er nu de laatste tijd niet zo van komt?

364
00:22:49.021 --> 00:22:52.023
Eh... Ja, dan trek ik een medisch dossier open.

365
00:22:53.003 --> 00:22:56.000
Ik heb inmiddels twee hernia-operaties achter de rug.

366
00:22:56.005 --> 00:23:00.001
En hij zit er nog. Eh... Ik heb rugslijtage.

367
00:23:00.006 --> 00:23:02.007
Botoedeem.

368
00:23:02.012 --> 00:23:05.013
Dus het is allemaal redelijk vermoeiend.

369
00:23:05.018 --> 00:23:08.023
Redelijk vermoeiend om de dag door te komen qua fysiek.

370
00:23:09.003 --> 00:23:11.020
Dan toch 40 uur per week werken?

371
00:23:12.000 --> 00:23:13.020
Er moet geld binnenkomen.

372
00:23:14.000 --> 00:23:17.005
Er is nog steeds een Ziektewet in Nederland.

373
00:23:17.010 --> 00:23:21.002
Klopt, maar ik heb ook werk nodig. Ik ben geen workaholic, maar...

374
00:23:21.007 --> 00:23:25.018
Wat doe je voor werk? Ik ben projectmedewerker bij een bedrijf in Enschede.

375
00:23:25.023 --> 00:23:31.021
Daar heb ik ook plezier in. Daarin kan ik ook heel veel dingen kwijt.

376
00:23:32.001 --> 00:23:36.024
's Avonds plat op je bed? Op dit moment komt het daar vaak op neer.

377
00:23:37.004 --> 00:23:40.014
Ja. Is het leven voor jou een vat vol keuzes of overkomt het je?

378
00:23:40.019 --> 00:23:42.008
Glas halfvol, halfleeg?

379
00:23:42.013 --> 00:23:47.002
Het glas is, hiermee heb ik de keus voor alle anderen bepaald, halfleeg.

380
00:23:47.007 --> 00:23:50.024
Ja. O, het was 17-1. Dus jij bent degene voor wie het halfleeg is. Ja.

381
00:23:51.004 --> 00:23:53.012
Vanwege de gezondheid. Is die rug zo...

382
00:23:53.017 --> 00:23:57.002
Een rug die niet goed functioneert is heel erg beperkend.

383
00:23:57.007 --> 00:23:59.015
Dat weet je pas als het zover is, he?

384
00:23:59.020 --> 00:24:02.021
Dat weet je pas als je er zelf mee te maken hebt.

385
00:24:03.001 --> 00:24:04.022
Ja.... Ja.

386
00:24:05.002 --> 00:24:09.019
Ben jij ook degene die het leven een vier geeft? Ja, dat klopt.

387
00:24:09.024 --> 00:24:13.017
Het is niet alleen de rug. Er is in ons gezamenlijk leven...

388
00:24:13.022 --> 00:24:17.016
met mijn vrouw en dochter inmiddels wat meer overkomen.

389
00:24:17.021 --> 00:24:23.013
Die foto staat daar inmiddels met mijn vrouw Corinne en dochter Kirsten.

390
00:24:23.018 --> 00:24:27.016
Er is ons inmiddels meer overkomen, dat je, ja...

391
00:24:27.021 --> 00:24:30.022
Per saldo zit ik op dit moment op een vier. Ja.

392
00:24:32.006 --> 00:24:36.004
Die rug moet eerst beter, dan wordt het weer een voldoende?

393
00:24:36.009 --> 00:24:40.017
Ik mag hopen op welke manier dan ook dat die rug weer beter wordt.

394
00:24:40.022 --> 00:24:43.009
Dan kun je weer meer dingen doen. Ja.

395
00:24:45.010 --> 00:24:47.008
Sterkte. Dank je wel.

396
00:24:47.013 --> 00:24:50.010
Jij bent vast weleens bij Hans op bezoek geweest?

397
00:24:50.015 --> 00:24:52.017
Ik ben daar eh... twee keer geweest.

398
00:24:52.022 --> 00:24:56.006
Waarvan hij 't EEN keer weet en de andere keer in de massa.

399
00:24:56.011 --> 00:25:00.014
Ja. Ja. Het is een mooi bedrijf, he. Het is een schitterend bedrijf.

400
00:25:00.019 --> 00:25:03.002
Ik had het gehoord en wilde het ook zien.

401
00:25:03.007 --> 00:25:06.023
Dus ik ben ook naar Heerde gegaan, maar mocht niet meteen naar binnen.

402
00:25:07.003 --> 00:25:09.017
Ik moest eerst de opslag bewonderen.

403
00:25:09.022 --> 00:25:12.017
ORGELMUZIEK

404
00:25:12.022 --> 00:25:15.013
Dit is de houtvoorraad? Ja.

405
00:25:15.018 --> 00:25:22.006
Het hout ligt hier prachtig mooi gelat op... in deze houtloods.

406
00:25:22.011 --> 00:25:24.020
Ja. Dat ligt hier te drogen.

407
00:25:25.000 --> 00:25:29.005
Hoelang ligt dat, voordat het droog is? Dit ligt een jaar per centimeter dikte.

408
00:25:29.010 --> 00:25:32.019
Een jaar per centimeter dikte. Plus twee jaar. Per plank.

409
00:25:32.024 --> 00:25:35.022
Dus een plank van vier centimeter dik ligt er zes jaar.

410
00:25:36.002 --> 00:25:40.021
Voor dit droog is... Dit duurt een jaar of zes? Ja. Een jaar of zes.

411
00:25:41.001 --> 00:25:44.005
Ik zie... Dit is jouw schatkamer. Hier ben ik heel blij mee.

412
00:25:44.010 --> 00:25:46.022
We zijn hier ook trots op. Ik zie het, ja.

413
00:25:47.002 --> 00:25:51.004
Terwijl ik denk: Je laat een voorraad hout zien. Zo ligt 't niet. Nee.

414
00:25:51.009 --> 00:25:56.020
Dit wordt bij elkaar gespaard en als we weer mogelijkheden hebben koop ik hout.

415
00:25:57.020 --> 00:25:59.022
Bij Reil werken 28 mensen.

416
00:26:00.002 --> 00:26:04.009
Het bedrijf levert gemiddeld EEN nieuw orgel per jaar.

417
00:26:04.014 --> 00:26:08.009
Het meeste werk zit in het onderhouden en restaureren.

418
00:26:08.014 --> 00:26:12.015
Ze hebben klanten over de hele wereld, tot in Japan aan toe.

419
00:26:12.020 --> 00:26:16.017
Ga je zelf naar Japan om het aan te meten? Ja.

420
00:26:16.022 --> 00:26:20.006
Daar ga ik zelf heen. Ik ben dus ook veel onderweg.

421
00:26:20.011 --> 00:26:24.012
Je bekijkt en hoort zo'n ruimte. Je voelt zo'n ruimte. Echt waar?

422
00:26:24.017 --> 00:26:28.020
Ja. En je vormt je een idee wat er moet komen te staan.

423
00:26:29.000 --> 00:26:33.016
Je bent orgelontwerper? Ja, we doen alles hier zelf. Dus ook het ontwerp van het orgel.

424
00:26:33.021 --> 00:26:37.002
Ik denk altijd: Er is maar een ontwerp. Orgel.

425
00:26:37.007 --> 00:26:41.006
Nee, Kamphues! Verkeerd! Daar komt veel meer bij kijken.

426
00:26:41.011 --> 00:26:45.010
Hoeveel pijpen heeft een kerkorgel? Dat kan heel erg verschillen.

427
00:26:45.015 --> 00:26:49.000
Maar in ieder geval enkele honderden. Zo veel!

428
00:26:49.005 --> 00:26:52.009
Maar het kan ook ver over de 1000 gaan. Nee! Echt waar?

429
00:26:52.014 --> 00:26:54.014
Ik weet er eigenlijk heel weinig van.

430
00:26:54.019 --> 00:26:59.001
Dus krijg ik een stoomcursus Wat zit er in een orgel en hoe werkt het?

431
00:27:04.004 --> 00:27:05.016
ONVERSTAANBAAR

432
00:27:05.021 --> 00:27:11.010
Hier kun je het mooi zien. Als ik een toets indruk dan zie je hoe het mechaniekje...

433
00:27:11.015 --> 00:27:17.013
Het is duidelijk. Ze gaan bij het bouwen van een orgel niet over een nacht ijs.

434
00:27:17.018 --> 00:27:20.011
Het is voor Hans een bijzondere dag vandaag.

435
00:27:20.016 --> 00:27:24.021
We gaan straks naar een kerk waar in gerestaureerde orgel weer in gebruik wordt genomen.

436
00:27:25.001 --> 00:27:27.003
Dat is voor mij een bijzonder moment.

437
00:27:27.008 --> 00:27:32.006
Ruim een jaar aan gewerkt. Het hele jaar ben je er mee bezig geweest.

438
00:27:32.011 --> 00:27:36.006
Er wordt voor het eerst officieel op gespeeld. Ja.

439
00:27:36.011 --> 00:27:40.019
Spannend. Spannend. Ook om het te horen in een gevulde kerk.

440
00:27:40.024 --> 00:27:42.023
Van Reil is een echt familiebedrijf.

441
00:27:43.003 --> 00:27:46.008
Opgezet door opa, voortgezet door de kinderen.

442
00:27:46.013 --> 00:27:48.016
Een van de directeuren is oom Albert.

443
00:27:48.021 --> 00:27:51.020
Als die plotseling overlijdt, moet Hans het overnemen.

444
00:27:52.000 --> 00:27:58.011
Ik was 33. Dat is in de orgelwereld vrij jong om directeur te worden.

445
00:27:58.016 --> 00:28:00.022
Het is echt een ervaringsvak, ook.

446
00:28:01.002 --> 00:28:03.014
Dat was een heel moeilijke tijd.

447
00:28:07.007 --> 00:28:12.000
Wie zijn dit allemaal aan de muur? Eh, ja...

448
00:28:12.005 --> 00:28:14.010
Het begint bij mijn opa.

449
00:28:14.015 --> 00:28:18.002
Die heeft de zaak opgericht in 1934. Ja, in 1934.

450
00:28:18.007 --> 00:28:21.003
En dat is mijn vader. Hij is daaraan het intoneren.

451
00:28:21.008 --> 00:28:23.019
Hij blaast op een pijp. O, doe je dat zo? Ja.

452
00:28:23.024 --> 00:28:28.000
Hij heeft daar zijn intoneer-gereedschap.

453
00:28:28.005 --> 00:28:29.022
Dat gebruikt hij daarvoor.

454
00:28:30.002 --> 00:28:34.002
En dit is je overleden oom. Ja, Albert tekende hier veel.

455
00:28:34.007 --> 00:28:36.019
Albert deed het werk wat ik nu doe.

456
00:28:36.024 --> 00:28:40.010
Mijn vader was en is puur klankman.

457
00:28:40.015 --> 00:28:42.020
Hij is hier nogal regelmatig.

458
00:28:43.000 --> 00:28:45.008
Maar hij is gepensioneerd.

459
00:28:45.013 --> 00:28:48.024
Dat is belangrijk, he? Dat die traditie er is. Ja.

460
00:28:49.004 --> 00:28:53.011
Ik voel dat ook zo. Niet dat ik mij hoeft te verantwoorden.

461
00:28:53.016 --> 00:28:56.010
Maar ik sta in een traditie. Ja.

462
00:28:56.015 --> 00:29:00.006
De gepensioneerde vader van Hans is ook nog actief in het bedrijf.

463
00:29:00.011 --> 00:29:03.006
Hij stemt de pijpen. Dat heet intoneren.

464
00:29:06.017 --> 00:29:10.012
Een pijp is mooi van klank als-ie spreekt zoals wij ook spreken.

465
00:29:10.017 --> 00:29:14.012
Als alles makkelijk gaat. Het is moeilijk uit te leggen hoor, klank.

466
00:29:14.017 --> 00:29:16.013
Maar alles moet makkelijk en vanzelf gaan.

467
00:29:16.018 --> 00:29:19.015
Wat voor klanken maken deze nu? Kun je dat laten horen?

468
00:29:19.020 --> 00:29:22.020
Dit is een D1.

469
00:29:23.000 --> 00:29:25.002
Dit is een D-toon.

470
00:29:25.007 --> 00:29:28.002
Als je een absoluut gehoor hebt dan is dit een D.

471
00:29:28.007 --> 00:29:31.011
Dit moet te horen zijn dat het een halve.. Ja, die is lager.

472
00:29:33.003 --> 00:29:35.002
Ja. Halve toon lager.

473
00:29:36.019 --> 00:29:38.010
ZEER LAGE TOON

474
00:29:38.015 --> 00:29:41.003
Ik heb 'm nu even wat minder wind gegeven hier.

475
00:29:41.008 --> 00:29:42.020
Nu klinkt-ie mooi egaal.

476
00:29:43.000 --> 00:29:45.021
Hij was natuurlijk altijd zo: Ik werkte hier ook.

477
00:29:46.001 --> 00:29:48.018
Mijn vader nam de besluiten, samen met mijn oom.

478
00:29:48.023 --> 00:29:52.013
Toen kwam mijn vader bij mij. 'Hans, we moeten een besluit nemen.'

479
00:29:52.018 --> 00:29:54.015
'We kunnen het zou doen of zo.'

480
00:29:54.020 --> 00:29:58.010
Ik vroeg hem, vanuit een reactie zoals ik van vroeger gewend was:

481
00:29:58.015 --> 00:30:01.010
'Pa, wat zou jij doen?'

482
00:30:01.015 --> 00:30:04.017
Toen zei hij heel treffend: 'Jij neemt die beslissing.'

483
00:30:04.022 --> 00:30:07.016
Dat is ook zo. Voor een beslissing moet je ook staan.

484
00:30:07.021 --> 00:30:10.010
Daar draag ik de verantwoordelijkheid voor.

485
00:30:10.015 --> 00:30:14.018
Maar dat wij daarover kunnen praten. Soms ook nog op zondagmiddag.

486
00:30:14.023 --> 00:30:20.010
Dat is jaloersmakend! Dan praten wij erover als liefhebbers.

487
00:30:20.015 --> 00:30:24.015
Is dat iets wat jij specifiek van je vader geleerd en andersom?

488
00:30:24.020 --> 00:30:27.001
Hij is nog een beetje zakelijker dan ik.

489
00:30:27.006 --> 00:30:29.015
Ik heb nooit iets met geld gehad of zo.

490
00:30:29.020 --> 00:30:32.024
Ik heb er bewondering voor dat hij dat heeft.

491
00:30:33.004 --> 00:30:36.021
Wat ik heel sterk heb meegekregen als jochie, van deze vader...

492
00:30:37.001 --> 00:30:40.019
is dat de artistieke balans voor een zakelijke balans gaat.

493
00:30:40.024 --> 00:30:43.020
Wij zullen altijd eerst luisteren.

494
00:30:44.000 --> 00:30:47.012
En dan zeggen: Dat is de kwaliteit die wij willen maken. Ja.

495
00:30:47.017 --> 00:30:49.008
Eindelijk is het zover.

496
00:30:49.013 --> 00:30:54.016
Het orgel van de Laurentiuskerk in Raerd is opgeknapt door Hans en zijn bedrijf.

497
00:30:54.021 --> 00:30:56.023
Ze hebben er een jaar aan gewerkt.

498
00:30:57.003 --> 00:30:58.023
En nu afwachten hoe het klinkt.

499
00:30:59.003 --> 00:31:03.023
KERKKLOKKEN LUIDEN

500
00:31:04.003 --> 00:31:06.009
Een wit orgel. Ja.

501
00:31:06.014 --> 00:31:08.015
Dat had je er niet bij verteld.

502
00:31:08.020 --> 00:31:12.006
Het origineel had een andere kleur. Het was bruin.

503
00:31:12.011 --> 00:31:14.012
Nu is gekozen voor deze kleur.

504
00:31:14.017 --> 00:31:17.012
Die ook past bij het klankbeeld, vind ik.

505
00:31:17.017 --> 00:31:20.008
Het is allemaal weer opnieuw opgezet.

506
00:31:20.013 --> 00:31:22.000
Spannend. Ja.

507
00:31:22.005 --> 00:31:25.008
Dat is het altijd, vind ik.

508
00:31:45.007 --> 00:31:46.019
Tevreden? Ja.

509
00:31:46.024 --> 00:31:50.010
Ik hoor het voor de eerste keer in een gevulde kerk.

510
00:31:50.015 --> 00:31:55.006
Het past mooi en het staat mooi. De stemming is goed.

511
00:31:55.011 --> 00:31:58.011
De stemming van de tongwerken.

512
00:31:58.016 --> 00:32:00.015
Dat is een bijzonder moment.

513
00:32:09.003 --> 00:32:13.000
Heeft hij het goed gedaan, Jan-Willem? Ik kijk naar jou.

514
00:32:13.005 --> 00:32:18.000
Ja, ik zou daar wel eens op willen spelen. Maar eh, ja.

515
00:32:18.005 --> 00:32:20.010
Arie, ik kom nu toch even bij jou.

516
00:32:20.015 --> 00:32:24.016
We hebben het heel lang over geloof gehad en kerken gezien.

517
00:32:24.021 --> 00:32:27.016
Volgens mij heb jij daar niet zoveel mee.

518
00:32:27.021 --> 00:32:31.014
Niet meer eigenlijk, nee. Nee. Vertel.

519
00:32:31.018 --> 00:32:34.013
Ik ben al een jaar of tien vrijmetselaar.

520
00:32:34.018 --> 00:32:38.000
Voordat men denkt dat dat anti-kerkelijk is...

521
00:32:38.005 --> 00:32:42.009
want dat is het zeker niet. Wel ooit zo opgericht toch?

522
00:32:42.014 --> 00:32:44.001
Nee, zeker niet.

523
00:32:44.006 --> 00:32:47.013
Je kunt zonder geloof in een god of godsbeeld...

524
00:32:47.018 --> 00:32:51.010
kun je ook geen vrijmetselaar-lid worden in feite.

525
00:32:51.015 --> 00:32:54.022
Het grote verschil is dat er niet EEN beeld is...

526
00:32:55.002 --> 00:32:58.001
of een voorgeschreven beeld, een dogma...

527
00:32:58.006 --> 00:33:01.002
van hoe zo'n god eruit moet zien.

528
00:33:01.007 --> 00:33:05.002
Dus hoe ik dat zie is dat je zoekt wat elkaar verenigt...

529
00:33:05.007 --> 00:33:10.007
en in feite laat liggen wat elkaar scheidt.

530
00:33:10.012 --> 00:33:12.019
Wat ik in het moslimgeloof zie...

531
00:33:12.024 --> 00:33:16.021
Er zitten veel parallellen met het christelijk geloof.

532
00:33:17.001 --> 00:33:18.023
Maar ook in het hindoeisme.

533
00:33:19.003 --> 00:33:24.000
Veel zakenrelaties zitten bij clubs die bepaalde goeroes aanhangen.

534
00:33:24.005 --> 00:33:26.019
Je ziet heel veel parallellen lopen.

535
00:33:26.024 --> 00:33:29.019
Zelfs in Iran ben ik bij een club geweest.

536
00:33:29.024 --> 00:33:33.015
Ook daar zitten veel parallellen.

537
00:33:33.020 --> 00:33:38.018
In feite leert het je denken over... over geloof.

538
00:33:38.023 --> 00:33:43.006
Hoe komt het toch dat wij... heel mysterieus... Eh...

539
00:33:43.011 --> 00:33:45.002
Hoe komt dat toch? Ja...

540
00:33:45.007 --> 00:33:49.010
Want jij mag er vrij over praten. Ik dacht dat dat niet mocht.

541
00:33:49.015 --> 00:33:52.022
Het is zo'n idee dat je daarvoor gevraagd wordt.

542
00:33:53.002 --> 00:33:55.024
Dat is juist niet zo. Je moet je aanmelden.

543
00:33:56.004 --> 00:34:00.007
Het moet uit jezelf komen. Het is vrij individueel gericht.

544
00:34:00.012 --> 00:34:03.005
Jij hebt voor de rest een normaal leven.

545
00:34:03.010 --> 00:34:05.013
Vertel even wat je verder doet.

546
00:34:05.018 --> 00:34:11.006
Ik ben directeur van een bedrijf, of in de inkoop van noten en snacks.

547
00:34:11.011 --> 00:34:16.008
Deze zwartgebrilde... Drie zoons en een vrouw.

548
00:34:16.013 --> 00:34:20.006
En wij wonen in Epe.

549
00:34:20.011 --> 00:34:24.006
Ik ben regelmatig op reis, ook naar Vietnam overigens.

550
00:34:24.011 --> 00:34:28.012
Dus ik heb daar wel een bepaalde band mee.

551
00:34:28.017 --> 00:34:32.001
Ik kan me wel enigszins invoelen hoe het daar was.

552
00:34:32.006 --> 00:34:34.022
Klas, we gaan een vraag beantwoorden.

553
00:34:35.002 --> 00:34:39.007
Een van jullie droomt ervan om de Zeven Summits te beklimmen.

554
00:34:39.012 --> 00:34:41.007
Peter, dat ben jij, he? Ja.

555
00:34:41.012 --> 00:34:44.013
Was jij op school al zo sportief?

556
00:34:44.018 --> 00:34:50.016
Dat begon ongeveer in die tijd, dat ik ging windsurfen.

557
00:34:50.021 --> 00:34:52.008
Dat was samen met Luat.

558
00:34:52.013 --> 00:34:54.000
Er waren er nog meer.

559
00:34:54.005 --> 00:34:57.012
Maar in die tijd was het echt in, dat windsurfen.

560
00:34:57.017 --> 00:34:59.004
Nu is dat verdwenen.

561
00:34:59.009 --> 00:35:03.000
Dus dat vond ik toen al leuk.

562
00:35:03.005 --> 00:35:05.021
Eh, bergbeklimmen op zich nog niet zo.

563
00:35:06.001 --> 00:35:07.021
Wel wandelen in de bergen.

564
00:35:08.001 --> 00:35:10.019
Dat is eigenlijk meer en meer geworden.

565
00:35:10.024 --> 00:35:14.010
Ik probeer ieder jaar elke hoge berg te beklimmen.

566
00:35:14.015 --> 00:35:19.020
Dus vandaar ook mijn droom van misschien nog een keer Seven Summits te doen.

567
00:35:20.000 --> 00:35:23.011
Jij hebt er EEN al binnen, geloof ik. Dat is in Peru.

568
00:35:23.016 --> 00:35:26.019
Met de onuitsprekelijke naam... Aconcagua.

569
00:35:26.024 --> 00:35:28.021
Aconcagua. Hoe hoog is hij?

570
00:35:29.001 --> 00:35:31.014
Net geen 7000 meter.

571
00:35:31.019 --> 00:35:35.017
Net geen 7000 meter. Ik hoor de frustratie!

572
00:35:35.022 --> 00:35:38.005
GELACH

573
00:35:38.010 --> 00:35:42.003
Het is wel de hoogste berg van het zuidelijk halfrond.

574
00:35:42.008 --> 00:35:45.015
En van het westelijk halfrond. Van de hele wereld eigenlijk.

575
00:35:45.020 --> 00:35:49.011
De Mount Everest staat er ook op. Dat is het probleem.

576
00:35:49.016 --> 00:35:53.004
En Antarctica staat er op. Ze zijn allemaal te doen.

577
00:35:53.009 --> 00:35:56.002
Alleen de Mount Everest, dat wordt hem.

578
00:35:56.007 --> 00:35:59.002
Ik heb er nu EEN gedaan.

579
00:35:59.007 --> 00:36:02.008
Nog zes te gaan. Nog vijf makkelijke te gaan.

580
00:36:02.013 --> 00:36:07.016
Ik heb nu natuurlijk ook kleine kinderen. En ik ben getrouwd.

581
00:36:07.021 --> 00:36:09.010
Je hebt goede excuses.

582
00:36:09.015 --> 00:36:14.005
Er zijn 160 mensen in de wereld die dit gelukt is, die zeven summits.

583
00:36:14.010 --> 00:36:18.024
Maar er zijn 1600 die het niet gelukt zijn en het niet na kunnen vertellen. Dat kan ook nog.

584
00:36:19.004 --> 00:36:22.005
Het is een mooie droom, maar misschien blijft het daarbij.

585
00:36:22.010 --> 00:36:25.007
Kom over 20 jaar nog maar eens terug. Dat zullen we doen.

586
00:36:25.012 --> 00:36:28.005
Wat doe je dan? Je hebt kleine kinderen.

587
00:36:28.010 --> 00:36:31.007
Ik woon in Amerika. In Philadelphia.

588
00:36:31.012 --> 00:36:34.013
Ik werk bij Wolters Kluwer, een uitgeverij.

589
00:36:34.018 --> 00:36:37.008
Je woont in Philadelphia? Ja.

590
00:36:37.013 --> 00:36:40.011
Sinds 5,5 jaar. Dus je bent nu even over? Ja.

591
00:36:43.008 --> 00:36:46.003
Qua bergen ben je snel klaar in het zuiden.

592
00:36:46.008 --> 00:36:50.019
Luat, we komen bij jouw verhaal. We hebben al veel gehoord op school.

593
00:36:50.024 --> 00:36:54.006
Had hij het wel eens over zijn tijd in Vietnam?

594
00:36:54.011 --> 00:36:55.023
Nee?

595
00:36:56.003 --> 00:36:57.015
Nee?

596
00:36:57.020 --> 00:37:01.015
Zullen we maar gewoon naar het verhaal gaan luisteren?

597
00:37:01.020 --> 00:37:05.006
We zijn met jou terug geweest in Vietnam. Saigon heette het toen.

598
00:37:05.011 --> 00:37:06.023
Ho Chi Minh City. Ja.

599
00:37:33.004 --> 00:37:34.016
Deze markt...

600
00:37:34.021 --> 00:37:37.012
In de ochtend is het heel druk.

601
00:37:37.017 --> 00:37:39.014
Maar in de middag is het weg.

602
00:37:39.019 --> 00:37:42.022
Het is een soort speelplein voor de kinderen.

603
00:37:43.002 --> 00:37:45.009
Ik heb hier gespeeld in de middag.

604
00:37:45.014 --> 00:37:50.011
Dus daarom. Het is de geur, de omgeving, het geluid.

605
00:37:50.016 --> 00:37:52.015
Ik herken het weer heel goed.

606
00:37:55.012 --> 00:37:57.001
Die oude mevrouw daar.

607
00:37:57.006 --> 00:38:04.006
Zij is degene die dit in 1954... toen begon zij een kraampje hier.

608
00:38:04.011 --> 00:38:07.018
Met noodlesoep. En die is heel erg lekker.

609
00:38:14.010 --> 00:38:17.015
Ze kent mij niet meer. Het is al zo lang geleden.

610
00:38:17.020 --> 00:38:20.015
Ze herkent me niet meer.

611
00:38:20.020 --> 00:38:26.000
Als een kind aandacht wil, als ze een klein beetje ziek is...

612
00:38:26.005 --> 00:38:28.006
Mijn moeder kocht dit altijd.

613
00:38:28.011 --> 00:38:32.008
En gek genoeg, als je dit eet voel je je daarna veel beter.

614
00:38:32.013 --> 00:38:34.000
Ik weet nu waarom.

615
00:38:34.005 --> 00:38:35.021
Het is hartstikke warm.

616
00:38:36.001 --> 00:38:39.015
Als je dit gaat eten ga je zweten.

617
00:38:39.020 --> 00:38:44.024
En als je een beetje grieperig bent en je gaat zweten...

618
00:38:45.004 --> 00:38:47.009
dan voel je je daarna veel beter.

619
00:38:47.014 --> 00:38:49.011
Dat is het. Mijn moeder zei:

620
00:38:49.016 --> 00:38:52.021
Hij is niet ziek. Hij wil alleen maar soep eten.

621
00:38:58.015 --> 00:39:01.002
Luat wordt in 1964 geboren in Saigon.

622
00:39:01.007 --> 00:39:05.012
Hij is de jongste van het gezin en heeft acht broers en zussen.

623
00:39:05.017 --> 00:39:09.020
Luat heeft een goede jeugd ondanks het feit dat het oorlog is.

624
00:39:10.000 --> 00:39:13.018
In Vietnam wordt een conflict uitgevochten tussen Noord en Zuid.

625
00:39:13.023 --> 00:39:18.022
Het noorden wordt door Rusland en China gesteund en het zuiden door Amerika.

626
00:39:19.002 --> 00:39:23.014
In Saigon, de hoofdstad van Zuid-Vietnam is nog niet veel te merken van de oorlog.

627
00:39:23.019 --> 00:39:27.005
Maar als kind ziet hij wel de beelden op televisie.

628
00:39:27.010 --> 00:39:32.015
In het begin, dan schrik je even als kind.

629
00:39:32.020 --> 00:39:34.017
Maar later was het elke dag.

630
00:39:34.022 --> 00:39:39.020
Dat je dat soort beelden ging zien. Je raakt eraan gewend.

631
00:39:40.000 --> 00:39:41.012
Je let er niet meer op.

632
00:39:41.017 --> 00:39:43.004
Dus het eh... Ja.

633
00:39:43.009 --> 00:39:45.012
Hoe ernstig het ook klinkt, ja.

634
00:39:49.009 --> 00:39:52.016
In totaal verliezen ruim 50.000 Amerikanen...

635
00:39:52.021 --> 00:39:55.012
en 2,5 miljoen Vietnamezen het leven.

636
00:39:55.017 --> 00:39:59.008
In '75 besluiten de Amerikanen Vietnam te verlaten.

637
00:39:59.013 --> 00:40:01.016
Aan de oorlog komt dan een eind.

638
00:40:01.021 --> 00:40:04.020
Maar als de Amerikanen het land uit zijn...

639
00:40:05.000 --> 00:40:09.003
wordt Zuid-Vietnam ingenomen door de Noord-Vietnamezen.

640
00:40:09.008 --> 00:40:12.021
En nu gaat de oorlog verder in de straten van Saigon.

641
00:40:13.001 --> 00:40:15.014
Ik heb schoten gehoord. Schieten.

642
00:40:15.019 --> 00:40:20.005
Er waren ook nog militairen van de vorige regering in de straten.

643
00:40:20.010 --> 00:40:22.011
Zij beschoten elkaar.

644
00:40:22.016 --> 00:40:28.011
En toen eigenlijk gewoon burgerlijk... ONVERSTAANBAAR

645
00:40:28.016 --> 00:40:31.011
Je zag gewoon de lijken op straat liggen.

646
00:40:31.016 --> 00:40:38.014
Dat was toen gewoon heel eng om te zien eigenlijk.

647
00:40:38.019 --> 00:40:42.024
Aan de elektriciteitskabel daar, toen ik hier langs liep...

648
00:40:43.004 --> 00:40:47.020
toen hing daar een hoofd.

649
00:40:48.000 --> 00:40:50.000
Met ingewanden.

650
00:40:50.005 --> 00:40:51.017
Die hing daar gewoon.

651
00:40:51.022 --> 00:40:54.023
Echt, een week lang.

652
00:40:55.003 --> 00:40:56.019
Er heerst totale chaos.

653
00:40:56.024 --> 00:41:01.016
De vader van Luat wordt opgepakt en moet naar een heropvoedingskamp.

654
00:41:01.021 --> 00:41:05.016
Gelukkig komen ze er niet achter dat de vader van Luat...

655
00:41:05.021 --> 00:41:09.007
voor de Zuid-Vietnamese regering heeft gewerkt.

656
00:41:09.012 --> 00:41:13.007
Hij vertelt dat hij advocaat is en wordt na zes dagen vrijgelaten.

657
00:41:13.012 --> 00:41:18.008
Het land krijgt een streng communistisch regime maar niks kan en niks mag.

658
00:41:18.013 --> 00:41:21.020
Dan moet ook de oudste broer van Luat het leger in.

659
00:41:22.000 --> 00:41:27.015
Mijn broer moest in dienst. In militaire dienst. Vechten.

660
00:41:27.020 --> 00:41:31.006
Toen zei mijn vader: Ik wil dat niet.

661
00:41:31.011 --> 00:41:36.008
Om mijn zoon in het leger te laten vechten voor iets...

662
00:41:36.013 --> 00:41:42.001
waarvan, dat hij gewoon echt, ja...

663
00:41:42.006 --> 00:41:43.022
Het kon fataal aflopen.

664
00:41:44.002 --> 00:41:49.008
Hij zei: Nee, wij proberen weg te gaan.

665
00:41:49.013 --> 00:41:53.016
De ouders van Luat besluiten hun kinderen te laten vluchten.

666
00:41:53.021 --> 00:41:58.022
Vijf jaar na de oorlog krijgt Luat van zijn moeder te horen dat het zover is.

667
00:41:59.002 --> 00:42:03.022
Hij herinnert zich het moment dat zijn moeder afscheid van hem neemt.

668
00:42:04.002 --> 00:42:09.001
We bezoeken zijn ouderlijk huis dat inmiddels een telefoonbedrijf is.

669
00:42:09.006 --> 00:42:10.022
Mijn moeder stond daar.

670
00:42:11.002 --> 00:42:12.014
En eh...

671
00:42:12.019 --> 00:42:16.011
Ik was eigenlijk met iets bezig.

672
00:42:16.016 --> 00:42:23.001
En zij heeft toen tegen mij gezegd: Luat, ga het maar proberen.

673
00:42:23.006 --> 00:42:28.021
En eigenlijk, op dat punt, voor het huis, heb ik afscheid van mijn moeder genomen.

674
00:42:29.001 --> 00:42:33.003
Heel vluchtig. Dag moeder.

675
00:42:33.008 --> 00:42:36.024
In mijn achterhoofd van: Misschien kom ik wel terug.

676
00:42:37.004 --> 00:42:40.022
En mijn moeder eigenlijk ook wel. Zij dacht ook: Hij komt wel terug.

677
00:42:41.002 --> 00:42:44.015
Net zoals mijn broers. Die kwamen ook allemaal terug.

678
00:42:44.020 --> 00:42:47.023
En toen ging het heel snel.

679
00:42:48.003 --> 00:42:50.016
Eigenlijk zonder tranen.

680
00:42:50.021 --> 00:42:53.006
Ik ging gewoon weg.

681
00:42:57.004 --> 00:43:00.003
Luat beseft nauwelijks wat er aan de hand is.

682
00:43:00.008 --> 00:43:04.017
Hij wordt opgepikt door een taxi die hem naar het strand brengt.

683
00:43:04.022 --> 00:43:07.016
Daar stapt hij in een klein bootje.

684
00:43:07.021 --> 00:43:12.005
Op zee ligt een grote boot met andere vluchtelingen te wachten.

685
00:43:14.020 --> 00:43:18.005
Toen vaarde hij richting de zee toe.

686
00:43:18.010 --> 00:43:22.011
Ik vond het toen heel spannend. Je kon eigenlijk niks zien.

687
00:43:22.016 --> 00:43:27.000
Je ziet in de verte een klein lichtje hier en daar. Verder niets.

688
00:43:29.016 --> 00:43:33.021
En ook eigenlijk niet zover hier vandaan kwam een grote boot.

689
00:43:34.001 --> 00:43:38.013
En toen moesten wij instappen. Ja.

690
00:43:40.023 --> 00:43:45.022
De vluchtelingen hopen te worden opgepikt door een buitenlands schip.

691
00:43:46.002 --> 00:43:50.015
De kans dat ze op volle zee zo'n schip tegenkomen is uiterst klein.

692
00:43:50.020 --> 00:43:53.015
Luat herkent aan boord helemaal niemand.

693
00:43:53.020 --> 00:43:57.011
Hij realiseert zich dan pas waar hij aan begonnen is.

694
00:43:57.016 --> 00:44:00.009
Ja, je bent gewoon alleen.

695
00:44:05.000 --> 00:44:06.012
Je gaat weg gewoon.

696
00:44:06.017 --> 00:44:09.008
Waar je naartoe gaat, dat weet je niet.

697
00:44:09.013 --> 00:44:14.013
Ik zag toen om me heen alleen maar water.

698
00:44:14.018 --> 00:44:19.011
Je hoopt maar dat je in iets goeds terecht komt.

699
00:44:19.016 --> 00:44:21.015
Je kunt piraten tegenkomen.

700
00:44:21.020 --> 00:44:23.007
Dan word je beroofd.

701
00:44:23.012 --> 00:44:26.013
De vrouwen worden meegenomen en verkracht.

702
00:44:26.018 --> 00:44:30.003
De mannen worden doodgeschoten.

703
00:44:30.008 --> 00:44:32.022
Toen was ik wel bang. Ja.

704
00:44:35.019 --> 00:44:38.006
Maar dat is niet het enige probleem.

705
00:44:38.011 --> 00:44:42.018
Na een aantal dagen dobberen op zee zijn het eten en drinken op.

706
00:44:42.023 --> 00:44:47.011
De eerste twee dagen krijg je nog wat water, maar daarna niet meer.

707
00:44:47.016 --> 00:44:49.003
Dan is alles op.

708
00:44:49.008 --> 00:44:52.013
Ik weet nog dat het die nacht heel hard regende.

709
00:44:52.018 --> 00:44:58.008
Ik ging toen met mijn open mond het regenwater naar binnen happen.

710
00:44:58.013 --> 00:45:01.000
Gewoon eh, ja. Het was heel angstig.

711
00:45:01.005 --> 00:45:03.018
Ik was toen ook zo moe.

712
00:45:03.023 --> 00:45:07.016
De golven gingen over ons heen. Ik was helemaal nat.

713
00:45:07.021 --> 00:45:11.005
Maar ik wist het eigenlijk ook niet meer. Ik was zo moe.

714
00:45:11.010 --> 00:45:14.021
Ik voelde opeens iemand die mij naar binnen duwde.

715
00:45:15.001 --> 00:45:18.015
Hij ging gewoon... om mij te beschermen.

716
00:45:18.020 --> 00:45:21.004
Dat ik niet in zee zou vallen.

717
00:45:23.023 --> 00:45:29.000
Na vier dagen op volle zee is Luat verzwakt door honger en vermoeidheid.

718
00:45:30.022 --> 00:45:34.023
Dan komen ze de Smitt Lloyd 104 tegen. Een Nederlands schip.

719
00:45:35.003 --> 00:45:39.004
De vluchtelingen worden aan boord gehaald en Luat is gered.

720
00:45:44.011 --> 00:45:46.011
Iedereen was zo blij.

721
00:45:46.016 --> 00:45:50.004
Ik denk altijd... ik denk er altijd over.

722
00:45:50.009 --> 00:45:54.022
In de zin van: Je hebt toen veel geluk gehad.

723
00:45:55.002 --> 00:45:56.024
Echt heel veel geluk gehad.

724
00:45:57.004 --> 00:45:59.018
Dat je zo, vergeleken met anderen...

725
00:45:59.023 --> 00:46:04.018
Een ander schip... Dat je het toch niet gered hebt.

726
00:46:08.009 --> 00:46:12.000
Het duurt nog drie maanden voordat Luat in Nederland aankomt.

727
00:46:12.005 --> 00:46:16.016
Hij schrijft meteen een brief naar zijn ouders dat hij veilig is.

728
00:46:16.021 --> 00:46:20.005
Hij komt terug bij een opvanggezin in Groningen.

729
00:46:20.010 --> 00:46:24.005
Daar krijgt de 16-jarige Luat een brief van zijn moeder.

730
00:46:24.010 --> 00:46:30.020
Zijn vader en twee zussen hebben ook een vluchtpoging gedaan en zijn daarbij om het leven gekomen.

731
00:46:31.000 --> 00:46:36.020
Toen ik dat las over mijn vader en mijn twee zussen...

732
00:46:37.000 --> 00:46:41.019
en ook nichten van mij en neven...

733
00:46:41.024 --> 00:46:47.006
En mijn oom, en zijn familie, ook allemaal omgekomen.

734
00:46:54.017 --> 00:46:56.004
Ik eh...

735
00:46:58.019 --> 00:47:01.020
Opeens is mijn steun weg.

736
00:47:02.000 --> 00:47:06.021
En eh, ik wist toen ook helemaal niet...

737
00:47:08.007 --> 00:47:10.000
Ja, hoe het verder moest.

738
00:47:10.005 --> 00:47:12.007
Mijn wereld stortte in elkaar.

739
00:47:12.012 --> 00:47:13.024
En eh...

740
00:47:21.008 --> 00:47:23.011
Dat was heel moeilijk voor mij.

741
00:47:23.016 --> 00:47:27.004
Ik heb toen in Groningen een hele slechte tijd gehad.

742
00:47:27.009 --> 00:47:29.006
En eh...

743
00:47:29.011 --> 00:47:33.005
Ik ging toen ook helemaal niet uit huis, ik bleef in mijn kamer.

744
00:47:33.010 --> 00:47:36.023
En steeds maar nadenken, hoe moet je verder.

745
00:47:37.003 --> 00:47:38.015
En eh... Ja.

746
00:47:43.005 --> 00:47:45.006
Toen dacht ik aan mijn moeder.

747
00:47:45.011 --> 00:47:49.012
Na een paar dagen dacht ik: Dit kan niet zo verder.

748
00:47:49.017 --> 00:47:51.004
Je moeder is er nog.

749
00:47:51.009 --> 00:47:53.002
Die verwacht iets van je.

750
00:47:53.007 --> 00:47:55.017
En ik hou heel veel van mijn moeder.

751
00:47:55.022 --> 00:47:59.013
Toen dacht ik: Nee, ik moet iets doen.

752
00:47:59.018 --> 00:48:02.007
Ik kan niet zo blijven.

753
00:48:02.012 --> 00:48:05.013
En mijn moeder wacht op mij.

754
00:48:05.018 --> 00:48:07.022
En zij verwacht iets van mij.

755
00:48:08.002 --> 00:48:12.011
En toen heb ik een brief geschreven aan haar, aan mijn moeder...

756
00:48:12.016 --> 00:48:14.003
Ik heb het gelezen.

757
00:48:14.008 --> 00:48:15.020
En, ik wil nu verder.

758
00:48:18.008 --> 00:48:23.001
Stuur mij maar boeken, die ik toen had. In Vietnam.

759
00:48:23.006 --> 00:48:27.016
Stuur maar naar mij toe. Ik ga leren. Ja.

760
00:48:45.000 --> 00:48:48.012
Tja, wat denk jij, Johan?

761
00:48:48.017 --> 00:48:51.007
Ja...

762
00:48:51.012 --> 00:48:54.017
Dat het zo heftig was, dat heb ik nooit geweten.

763
00:48:54.022 --> 00:48:57.023
Het verklaart wel waarom hij zo hard leerde.

764
00:48:58.003 --> 00:48:59.015
Ja.

765
00:48:59.020 --> 00:49:04.005
Ik heb toen besloten: Ik moet iets doen voor mijn moeder.

766
00:49:04.010 --> 00:49:07.023
Heeft ze het meegemaakt, dat je arts bent geworden?

767
00:49:08.003 --> 00:49:09.015
Mmm... Ja.

768
00:49:09.020 --> 00:49:15.002
Toen ik arts ben geworden, ben ik terug gegaan.

769
00:49:15.007 --> 00:49:17.000
Zij was heel trots op mij.

770
00:49:17.005 --> 00:49:19.023
Ze is ook in Nederland even geweest, he?

771
00:49:20.003 --> 00:49:22.016
We hebben van jou een foto gekregen.

772
00:49:22.021 --> 00:49:25.006
Je zit hier met je gastgezin... Ja.

773
00:49:25.011 --> 00:49:28.022
Een trotse moeder in het midden. Ja.

774
00:49:29.002 --> 00:49:33.006
Ben je blij dat je het hebt kunnen vertellen aan je klas?

775
00:49:33.011 --> 00:49:35.010
Eh, ik denk achteraf wel, ja.

776
00:49:35.015 --> 00:49:39.004
Je hebt het altijd voor je gehouden.

777
00:49:39.009 --> 00:49:43.024
En op een gegeven moment... Het moet er een keer uit.

778
00:49:44.004 --> 00:49:45.016
Dat lucht op.

779
00:49:45.021 --> 00:49:48.020
Ik ben het kwijt.

780
00:49:49.000 --> 00:49:50.012
Mooi.

781
00:49:50.017 --> 00:49:54.016
Klas, dank jullie wel voor al jullie prachtige verhalen.

782
00:49:54.021 --> 00:49:58.012
Ik hoop dat jullie met al jullie plannen en dromen...

783
00:49:58.017 --> 00:50:00.006
het heel goed zal gaan.

784
00:50:00.011 --> 00:50:03.004
Zit je te kijken en wil je ook een reÈunie?

785
00:50:03.009 --> 00:50:04.021
Surf naar kro.nl.

786
00:50:05.001 --> 00:50:08.003
Dan kan je een foto-reÈunie beginnen van je oud-klasgenoten.

787
00:50:08.008 --> 00:50:12.007
Kom lekker naar voren, dan gaan we een klassenfoto maken.

788
00:50:19.023 --> 00:50:21.012
De langste achteraan.

789
00:50:23.024 --> 00:50:25.011
Yo!

790
00:50:28.017 --> 00:50:30.006
Dit kan niet zo verder.

791
00:50:30.011 --> 00:50:32.009
Je moeder is er nog.

792
00:50:32.014 --> 00:50:34.007
Die verwacht iets van je.

