WEBVTT

1
00:00:00.016 --> 00:00:02.003
888

2
00:00:02.008 --> 00:00:05.015
Vandaag in Goudmijn in de week van Dodenherdenking:

3
00:00:05.020 --> 00:00:07.007
Het mysterie van de K16:

4
00:00:07.012 --> 00:00:10.002
De onderzeeboot die 70 jaar vermist werd.

5
00:00:10.007 --> 00:00:12.013
De dochter van de kapitein vertelt.

6
00:00:12.018 --> 00:00:15.010
Het schip is gevonden, hij is er eindelijk.

7
00:00:15.015 --> 00:00:20.015
We hebben al die jaren gehoopt dat-ie gevonden zou worden.

8
00:00:20.020 --> 00:00:24.013
En hoe het leven van een Irakees meisje totaal verandert...

9
00:00:24.018 --> 00:00:27.010
als ze haar vader op een familiefeestje...

10
00:00:27.015 --> 00:00:29.023
voor de grap Saddam Hoessein nadoet.

11
00:00:30.003 --> 00:00:35.024
Ik kan me herinneren dat er mensen waren die aan het filmen waren.

12
00:00:36.004 --> 00:00:40.005
Niet wetend dat zoiets je leven kapot kan maken.

13
00:00:57.020 --> 00:01:00.021
Goudmijn, een schat aan waargebeurde verhalen.

14
00:01:01.024 --> 00:01:03.020
Ik ben op weg naar Joke Jarman.

15
00:01:04.000 --> 00:01:07.011
Dochter van de dappere kapitein van de onderzeeer K16.

16
00:01:07.016 --> 00:01:10.012
Ze was drie jaar toen haar vader vermist werd.

17
00:01:10.017 --> 00:01:14.007
Nu, 70 jaar later, vertelt ze voor het eerst haar verhaal.

18
00:01:35.001 --> 00:01:36.013
DREIGENDE MUZIEK

19
00:01:51.008 --> 00:01:53.008
Even kijken, dit is mijn moeder.

20
00:01:53.013 --> 00:01:55.002
Hier is mijn vader.

21
00:01:57.001 --> 00:01:58.013
Hier is mijn vader.

22
00:02:05.010 --> 00:02:09.000
Toen hij nog leefde heeft-ie allerlei filmpjes gemaakt.

23
00:02:09.005 --> 00:02:12.005
En daar zie ik mijn vader, hoe hij met ons omgaat.

24
00:02:12.010 --> 00:02:15.013
En wat een geweldige jeugd ik eigenlijk gehad heb.

25
00:02:16.016 --> 00:02:19.021
Mijn vader en moeder waren heel gelukkig getrouwd.

26
00:02:20.001 --> 00:02:22.014
En Han en ik zijn daar dus ook opgegroeid.

27
00:02:22.019 --> 00:02:25.020
We hebben een heerlijke jeugd gehad in de tropen.

28
00:02:26.000 --> 00:02:30.002
Ik ken m'n vader natuurlijk ook van de verhalen van mijn moeder.

29
00:02:30.007 --> 00:02:34.002
Die vertelde dat hij heel zorgzaam was, een schat van een man.

30
00:02:34.007 --> 00:02:38.004
Maar aan boord, zei mijn moeder, als ze hem wel eens meemaakte.

31
00:02:38.009 --> 00:02:41.012
'Allemachtig, ik heb enorm veel respect voor je.'

32
00:02:41.017 --> 00:02:45.013
Hij had zo veel gezag, hij was echt de commandant van de K16.

33
00:02:46.024 --> 00:02:48.011
De onderzeeboot.

34
00:02:51.015 --> 00:02:55.021
Dit is een schilderij van mijn vader als adelborst.

35
00:02:56.001 --> 00:02:57.022
Het is voor mij heel dierbaar.

36
00:02:58.002 --> 00:03:00.010
Waar je ook loopt, z'n ogen volgen je.

37
00:03:00.015 --> 00:03:04.003
Het is heel bijzonder en het betekent heel veel voor mij.

38
00:03:04.008 --> 00:03:06.012
Ja, ik groet m'n vader ook elke dag.

39
00:03:10.020 --> 00:03:15.003
De Tweede Wereldoorlog zet het leven van de familie Jarman op z'n kop.

40
00:03:15.008 --> 00:03:18.011
Terwijl Nederland is ingelijfd bij Duitsland...

41
00:03:18.016 --> 00:03:22.007
vecht de Nederlandse marine in de Oost door tegen Japan...

42
00:03:22.012 --> 00:03:24.022
dat opstoomt naar Nederlands-Indie.

43
00:03:25.002 --> 00:03:28.005
In de Zuid-Chinese zee komt het tot een treffen...

44
00:03:28.010 --> 00:03:31.000
tussen de K16 en de Japanse aanvalsvloot.

45
00:03:37.005 --> 00:03:40.003
In december 1941 brengt commandant Jarman...

46
00:03:40.008 --> 00:03:43.017
Joke's vader dus, een Japans marineschip tot zinken.

47
00:03:43.022 --> 00:03:46.022
Een groot succes voor de K16 en haar bemanning.

48
00:03:51.010 --> 00:03:52.022
EXPLOSIES

49
00:03:54.010 --> 00:03:58.000
Kort na dit eerste wapenfeit verliest de marinebasis...

50
00:03:58.005 --> 00:04:00.007
ieder contact met de onderzeeer.

51
00:04:00.012 --> 00:04:03.019
Commandant Jarman en de K16 verdwijnen van de radar.

52
00:04:03.024 --> 00:04:06.022
De onderzeeboot en Joke's vader zijn vermist.

53
00:04:07.002 --> 00:04:12.000
Ze viel kilo's af, maar ze zei: Vermist is nog niet dood.

54
00:04:12.005 --> 00:04:14.000
'En ik blijf hopen.'

55
00:04:14.005 --> 00:04:17.006
'En ik hoop dat-ie krijgsgevangene gemaakt is.'

56
00:04:17.011 --> 00:04:19.013
'En dat ik hem eens weer zal zien.'

57
00:04:19.018 --> 00:04:22.023
Ondertussen worden de geallieerden verslagen...

58
00:04:23.003 --> 00:04:26.001
en veroveren de Japanners Nederlands-Indie.

59
00:04:26.006 --> 00:04:28.004
Een hardvochtig regime volgt.

60
00:04:28.009 --> 00:04:31.018
En kort daarop volgt de internering in Jappenkampen.

61
00:04:31.023 --> 00:04:34.020
Dus verdwenen wij in Jappenkampen.

62
00:04:37.001 --> 00:04:40.023
Elke ochtend moesten we aantreden om te melden dat we er waren.

63
00:04:41.003 --> 00:04:44.020
Dan moest je je nummer zeggen en buigen voor de Jap.

64
00:04:47.000 --> 00:04:50.020
Volteringen gezien van mensen, ook mensen zien vermoorden.

65
00:04:51.000 --> 00:04:54.000
Mijn broertje Han was toen 10 jaar.

66
00:04:54.005 --> 00:04:58.006
Die is toen opgehangen met nog vier anderen aan een boom.

67
00:04:58.011 --> 00:05:02.022
Ik heb wel gezien dat-ie bijna helemaal doodgeslagen is.

68
00:05:03.002 --> 00:05:08.006
En sindsdien kon ik eigenlijk niet meer slapen.

69
00:05:08.011 --> 00:05:11.001
Ik moest altijd waakzaam zijn.

70
00:05:11.006 --> 00:05:13.010
Want de Jap was enorm wreed.

71
00:05:14.013 --> 00:05:18.010
Joke's broertje Han overleeft de wreedheden ternauwernood.

72
00:05:18.015 --> 00:05:20.023
De Japanners verliezen de oorlog...

73
00:05:21.003 --> 00:05:23.024
maar Indie is verloren voor de Nederlanders.

74
00:05:24.004 --> 00:05:27.019
Moeder Jarman keert met Joke en Han terug naar Nederland.

75
00:05:27.024 --> 00:05:29.019
Vader is nog steeds vermist.

76
00:05:29.024 --> 00:05:34.004
Ja, mijn moeder is een jaar lang op haar fiets naar Den Haag gereden.

77
00:05:34.009 --> 00:05:38.017
Naar het Rode Kruis, om te kijken of er berichten waren over m'n vader.

78
00:05:38.022 --> 00:05:41.010
Of hij nog leefde, of hij nog vermist was.

79
00:05:41.015 --> 00:05:45.018
Maar er was geen bericht en eind 1946 kreeg ze het droeve nieuws...

80
00:05:45.023 --> 00:05:51.016
Het laatste sprankje hoop werd eigenlijk vernietigd...

81
00:05:51.021 --> 00:05:58.019
doordat de K16... mijn vader en de hele bemanning omgekomen waren.

82
00:06:01.004 --> 00:06:03.015
Mijn vader is omgekomen op 25 december.

83
00:06:03.020 --> 00:06:07.005
Eerste Kerstdag, 1941.

84
00:06:12.006 --> 00:06:14.002
DROEVIGE MUZIEK

85
00:06:14.007 --> 00:06:16.017
Nee, ik heb heel weinig kunnen huilen.

86
00:06:16.022 --> 00:06:18.009
Ik denk dat het...

87
00:06:18.014 --> 00:06:24.004
Door het Jappenkamp moesten wij gewoon, eh, ja...

88
00:06:24.009 --> 00:06:28.022
Lieve kinderen zijn en heb ik mijn gevoel weinig getoond.

89
00:06:29.002 --> 00:06:33.004
Dus ik heb... niet zo gehuild om m'n vader, eigenlijk nooit.

90
00:06:35.018 --> 00:06:39.009
Zijn dood is verschrikkelijk, maar het wordt nog erger...

91
00:06:39.014 --> 00:06:42.006
als commandant Jarman de schuld krijgt...

92
00:06:42.011 --> 00:06:44.024
van de ondergang van zijn onderzeeboot.

93
00:06:45.004 --> 00:06:48.020
Door onvoorzichtig seinen zou hij de positie van de K16...

94
00:06:49.000 --> 00:06:53.001
hebben verraden aan de Japanners, die hem meteen torpedeerden.

95
00:06:53.006 --> 00:06:55.021
Mijn moeder geloofde er helemaal niet in.

96
00:06:56.001 --> 00:07:00.006
Ze zei: Mijn man heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel...

97
00:07:00.011 --> 00:07:04.017
en hij zou nooit z'n boot en z'n bemanning in gevaar hebben gebracht.

98
00:07:04.022 --> 00:07:08.004
Zij geloofde daar niet in en ik natuurlijk ook niet.

99
00:07:11.004 --> 00:07:14.004
Maar het leven van Joke is blijvend getekend...

100
00:07:14.009 --> 00:07:16.009
door haar vroege oorlogsjeugd.

101
00:07:16.014 --> 00:07:20.013
Relaties kan ze moeilijk aangaan. Ze voelt zich vaak niet goed.

102
00:07:20.018 --> 00:07:24.002
En denkt daarom nooit een goede moeder te kunnen zijn.

103
00:07:26.017 --> 00:07:29.003
Ze kiest voor een leven zonder gezin...

104
00:07:29.008 --> 00:07:31.018
maar uiteindelijk toch met een man...

105
00:07:31.023 --> 00:07:34.024
een lange afstandsrelatie met de Zwitser Basil.

106
00:07:35.004 --> 00:07:38.013
Het geeft rust, maar 's nachts blijft ze worstelen...

107
00:07:38.018 --> 00:07:40.007
met haar herinneringen.

108
00:07:40.012 --> 00:07:42.005
Ik slaap de hele nacht niet.

109
00:07:42.010 --> 00:07:47.006
En als ik in slaap val, dan droom ik, soms ook nachtmerries.

110
00:07:50.007 --> 00:07:52.013
Sommige dromen komen steeds terug.

111
00:07:54.016 --> 00:07:56.003
Ja...

112
00:08:04.017 --> 00:08:06.011
GEZANG

113
00:08:06.016 --> 00:08:11.010
Nou, hij was voor mij... Er was in mij een heel ander mens gegroeid.

114
00:08:11.015 --> 00:08:13.017
Als mijn vader teruggekomen was.

115
00:08:13.022 --> 00:08:20.002
Hij had me zeker over mijn problemen heen geholpen.

116
00:08:20.007 --> 00:08:22.024
En ik weet zeker dat ik getrouwd zou zijn...

117
00:08:23.004 --> 00:08:27.010
en kinderen, waar ik dol op ben, dat ik kinderen gekregen zou hebben.

118
00:08:27.015 --> 00:08:31.010
Na jaren van uitvoerig militair en historisch onderzoek...

119
00:08:31.015 --> 00:08:35.020
wordt kapitein Jarman, Joke's vader, volledig gerehabiliteerd.

120
00:08:36.000 --> 00:08:40.005
Hij heeft geen enkele schuld gehad aan de dood van z'n bemanning...

121
00:08:40.010 --> 00:08:42.006
en de ondergang van het schip.

122
00:08:42.011 --> 00:08:46.014
Het schip dat, ondanks twee marine expedities, spoorloos bleef.

123
00:08:47.016 --> 00:08:51.002
Tot vorig jaar oktober, toen Australische duikers...

124
00:08:51.007 --> 00:08:53.011
een tip kregen van lokale vissers.

125
00:09:01.021 --> 00:09:05.024
22 oktober kreeg ik een brief van admiraal Borstboom.

126
00:09:06.004 --> 00:09:11.017
En ik wist, dit is de brief dat de boot gevonden is.

127
00:09:11.022 --> 00:09:16.009
En, eh, ik opende de brief en Basil was er gelukkig bij.

128
00:09:16.014 --> 00:09:19.008
En ik begon heel erg te huilen.

129
00:09:19.013 --> 00:09:22.015
Want... het was zo dichtbij.

130
00:09:22.020 --> 00:09:26.005
En zo emotioneel, het was niet te bevatten.

131
00:09:26.010 --> 00:09:28.020
Ik was er elke dag mee bezig.

132
00:09:29.000 --> 00:09:32.000
En ik sprak ook tegen het portret van mijn vader.

133
00:09:32.005 --> 00:09:35.010
Ik was blij dat ik eindelijk kon huilen...

134
00:09:37.007 --> 00:09:39.024
Het schip is gevonden, hij is er eindelijk.

135
00:09:40.004 --> 00:09:44.018
Wij hebben al die jaren gehoopt dat-ie gevonden zou worden.

136
00:09:44.023 --> 00:09:49.003
De marine heeft er veel aan gedaan en uiteindelijk is-ie gevonden.

137
00:09:49.008 --> 00:09:52.003
Daar zijn we dolblij mee en dankbaar.

138
00:09:53.019 --> 00:09:57.014
Na ruim 70 krijgt Joke bij de onderzeedienst in Den Helder...

139
00:09:57.019 --> 00:10:00.017
eindelijk een stukje van haar vader in handen.

140
00:10:00.022 --> 00:10:03.005
Het enige onderdeel van het schip...

141
00:10:03.010 --> 00:10:06.000
dat door de duikers naar boven is gehaald.

142
00:10:06.005 --> 00:10:09.016
Het stuurwiel dat haar vader vasthield toen de boot...

143
00:10:09.021 --> 00:10:12.006
door de Japanners werd getorpedeerd.

144
00:10:12.011 --> 00:10:14.019
Het roept heftige herinneringen op.

145
00:10:19.007 --> 00:10:20.019
Ongelooflijk.

146
00:10:27.000 --> 00:10:28.012
Wauw...

147
00:10:28.017 --> 00:10:30.004
Ja...

148
00:10:30.009 --> 00:10:33.016
Ja, het is ongelooflijk, dat dit het stuurwiel is...

149
00:10:33.021 --> 00:10:36.009
wat mijn vader eens heeft vastgehouden.

150
00:10:36.014 --> 00:10:38.012
Dat is, eh... heel emotioneel.

151
00:10:38.017 --> 00:10:41.002
Mag ik het zelf vasthouden? Tuurlijk!

152
00:10:44.007 --> 00:10:46.021
JOKE ZUCHT DIEP Hallo, lieve Lou.

153
00:10:48.011 --> 00:10:51.020
We zullen je nooit vergeten en de dappere bemanning.

154
00:10:53.015 --> 00:10:56.024
Het is fantastisch dat ik het stuur mag vasthouden...

155
00:10:57.004 --> 00:10:59.008
dat u eens in handen had, lieve Lou.

156
00:11:01.007 --> 00:11:02.019
Ja...

157
00:11:06.006 --> 00:11:10.001
U houdt het echt met beide handen zo...

158
00:11:10.006 --> 00:11:12.006
Ja, ik wil het helemaal ervaren.

159
00:11:12.011 --> 00:11:15.016
Dat heeft hij ook met beide handen vastgehouden...

160
00:11:15.021 --> 00:11:20.006
en ik wil het helemaal doorvoelen, ervaren dat dit het stuurwiel is...

161
00:11:20.011 --> 00:11:25.000
van de onderzeeboot van de dappere commandant en z'n dappere bemanning.

162
00:11:25.005 --> 00:11:28.005
En het valt me op, er is hier nog meer van uw vader.

163
00:11:28.010 --> 00:11:33.010
Dit is het adelborstpak van mijn vader. Dat heeft hij aangehad? Ja.

164
00:11:33.015 --> 00:11:35.002
Ja...

165
00:11:35.007 --> 00:11:39.017
Is dat het uniform dat hij ook draagt op het schilderij?

166
00:11:39.022 --> 00:11:43.002
Ja, precies. Wat ziet u aan hem?

167
00:11:43.007 --> 00:11:45.018
Ja, dat is mijn vader, natuurlijk.

168
00:11:45.023 --> 00:11:47.010
Een dappere vader.

169
00:11:47.015 --> 00:11:49.019
Hier is de foto van Han, mijn broer.

170
00:11:49.024 --> 00:11:53.008
Hij is op z'n 28e jaar omgekomen bij een auto-ongeluk.

171
00:11:55.012 --> 00:11:57.008
Hier is mijn vader.

172
00:12:00.003 --> 00:12:03.002
Ja... Mooie man, he. Nou en of!

173
00:12:10.016 --> 00:12:13.016
Ze hebben hun leven voor het vaderland gegeven.

174
00:12:13.021 --> 00:12:16.013
En dat is het hoogste goed wat je kunt geven.

175
00:12:16.018 --> 00:12:19.020
Dappere mannen, die we nooit mogen vergeten...

176
00:12:20.000 --> 00:12:23.006
en altijd moeten blijven herdenken.

177
00:12:23.011 --> 00:12:28.000
En ze ook altijd op de 4 mei herdenking in Den Helder doen.

178
00:12:36.006 --> 00:12:39.003
Ja, dan denk ik: In die boot zit mijn vader.

179
00:12:39.008 --> 00:12:41.006
Maar, ja, ik denk, eh...

180
00:12:43.001 --> 00:12:46.003
Zijn lichaam is daar, maar zijn ziel is boven.

181
00:12:47.005 --> 00:12:51.000
Dus hij is er ergens. Hij is er nog ergens.

182
00:12:51.005 --> 00:12:53.020
Dat is voor mij ontzettend belangrijk...

183
00:12:54.000 --> 00:12:56.002
en dat geeft me enorm veel kracht.

184
00:13:00.015 --> 00:13:03.022
Voor nog een verhaal van een ander dapper verhaal...

185
00:13:04.002 --> 00:13:07.007
tijdens de Tweede Wereldoorlog, kijk op Facebook.

186
00:13:09.016 --> 00:13:13.011
Onderweg naar Sali, die zag hoe haar vader werd opgepakt...

187
00:13:13.016 --> 00:13:16.023
omdat-ie Saddam Hoessein imiteerde op een feestje.

188
00:13:17.003 --> 00:13:21.004
Ze vluchtte naar Nederland en nu werkt ze met de mooiste bloemen.

189
00:13:21.009 --> 00:13:23.015
Bloemen die een verhaal vertellen.

190
00:13:26.001 --> 00:13:27.023
LUIDE EXPLOSIE

191
00:13:28.003 --> 00:13:32.004
Wij woonden dus in hartje Bagdad, dus waar alles geraakt werd.

192
00:13:32.009 --> 00:13:36.010
Ja, dat zijn beelden en geluiden die je nooit meer zult vergeten.

193
00:13:36.015 --> 00:13:38.002
RAPMUZIEK

194
00:13:46.019 --> 00:13:50.003
Mijn favoriete bloem. Een orchidee.

195
00:13:50.008 --> 00:13:53.009
Hij doet er ongeveer vijf jaar over om te bloeien.

196
00:13:53.014 --> 00:13:56.000
Dus ik denk dat dat wel een beetje, eh...

197
00:13:56.005 --> 00:13:58.022
Omdat het zo lang heeft geduurd voor mij...

198
00:13:59.002 --> 00:14:03.007
om eindelijk m'n droom waar te maken.

199
00:14:03.012 --> 00:14:07.011
Denk ik wel dat dit echt de bloem is die bij mij past.

200
00:14:07.016 --> 00:14:11.013
Een bloem die een verhaal achter zich heeft.

201
00:14:14.005 --> 00:14:17.003
Het verhaal van Sali begint in Irak, in Bagdad.

202
00:14:17.008 --> 00:14:19.022
Een mooie stad in een roerige tijd.

203
00:14:20.002 --> 00:14:23.015
Irak vecht met Iran, maar Sali's kindertijd is fijn.

204
00:14:23.020 --> 00:14:27.015
Haar ouders zijn gelukkig en grote problemen lijken ver weg.

205
00:14:27.020 --> 00:14:31.011
Ons leven was heel normaal, we hadden geen enkel probleem.

206
00:14:31.016 --> 00:14:35.004
Geen politieke problemen, geen financiele problemen.

207
00:14:35.009 --> 00:14:39.016
Eigenlijk niks, dus ik heb hele mooie rustige beelden van vroeger.

208
00:14:42.000 --> 00:14:44.013
Sali is bijna altijd in de tuin te vinden.

209
00:14:44.018 --> 00:14:48.003
De tuin van opa.

210
00:14:48.008 --> 00:14:51.019
Je komt in een tuin waar je verschillende geuren ruikt.

211
00:14:51.024 --> 00:14:55.019
En, ehm, verschillende bloemen ziet.

212
00:14:55.024 --> 00:15:00.023
In plaats van met Barbies spelen was ik dus bezig met de tuin.

213
00:15:01.003 --> 00:15:03.011
Taarten maken van bloemen.

214
00:15:05.006 --> 00:15:09.006
Ik ging met een nat doekje over de bladeren heen.

215
00:15:09.011 --> 00:15:12.021
Om ze helemaal schoon te maken van de modder.

216
00:15:13.001 --> 00:15:16.014
En, eh, ja, ik ben er een keer zo lang mee bezig geweest...

217
00:15:16.019 --> 00:15:19.012
dat ik in slaap viel, kan ik me herinneren.

218
00:15:19.017 --> 00:15:22.006
Onder de gardenia struik.

219
00:15:25.022 --> 00:15:28.018
Maar ook de jonge Sali weet al wie HIJ is.

220
00:15:28.023 --> 00:15:32.001
Hij, de leider, de baas, Saddam Hoessein.

221
00:15:34.004 --> 00:15:37.019
Ja, ik weet, inderdaad op school, daar zag je zijn foto's.

222
00:15:37.024 --> 00:15:39.022
Bijna eigenlijk in ieder huis.

223
00:15:40.002 --> 00:15:44.009
We moesten iedere donderdagochtend het volkslied zingen samen.

224
00:15:44.014 --> 00:15:46.001
Op het schoolplein.

225
00:15:46.006 --> 00:15:50.007
Het was altijd zo dat je met respect over hem moest praten.

226
00:15:50.012 --> 00:15:51.024
Maar op basis van wat?

227
00:15:52.004 --> 00:15:57.017
Dat was voor mij, als kind zijnde, niet helemaal duidelijk.

228
00:15:58.024 --> 00:16:01.005
Maar dat wordt heel snel duidelijk.

229
00:16:08.012 --> 00:16:10.021
1991, Irak valt Koeweit binnen.

230
00:16:11.001 --> 00:16:13.009
De eerste Golfoorlog is een feit.

231
00:16:13.014 --> 00:16:18.016
Amerika bombardeert Bagdad om Saddam Hoessein op de knieen te krijgen.

232
00:16:18.021 --> 00:16:22.022
Wij woonden dus in hartje Bagdad. Dat is waar alles geraakt werd.

233
00:16:23.002 --> 00:16:26.024
Dan kijk je uit het raam en dan zie je eigenlijk dat het licht is.

234
00:16:27.004 --> 00:16:30.020
Het is gewoon licht, het is gewoon wachten op het moment...

235
00:16:31.000 --> 00:16:33.000
totdat er iets boven je dak komt.

236
00:16:34.023 --> 00:16:38.018
Dat zijn beelden en geluiden die je nooit meer zult vergeten.

237
00:16:38.023 --> 00:16:40.010
EXPLOSIE

238
00:16:44.009 --> 00:16:47.014
Na de oorlog pakken Sali's ouders het leven weer op.

239
00:16:47.019 --> 00:16:51.016
Sali's broertje Amir is jarig en dat besluiten ze te vieren...

240
00:16:51.021 --> 00:16:55.007
met een groot feest voor heel veel vrienden en familie.

241
00:16:55.012 --> 00:16:59.005
De stemming zit er goed in als Sali's vader het plan opvat...

242
00:16:59.010 --> 00:17:02.004
voor een komisch bedoeld imitatie-nummer.

243
00:17:02.009 --> 00:17:04.022
Op een gegeven moment doen mijn vader...

244
00:17:05.002 --> 00:17:08.000
en een paar vrienden dus Saddam Hoessein na.

245
00:17:08.005 --> 00:17:13.017
Ze deden hem na als hij dus de medailles bij iemand om doet.

246
00:17:13.022 --> 00:17:18.006
En mijn moeder kwam aan, zogenaamd met een dienblad...

247
00:17:18.011 --> 00:17:20.011
waar dus die medailles op lagen.

248
00:17:20.016 --> 00:17:24.000
Mijn vader ging hem dus nadoen. Met een paar vrienden.

249
00:17:24.005 --> 00:17:26.020
En z'n stem nadoen.

250
00:17:27.000 --> 00:17:28.012
En hoe hij doet.

251
00:17:28.017 --> 00:17:31.020
Hij heeft natuurlijk wel een heel apart karakter.

252
00:17:32.000 --> 00:17:35.007
Hij is wel, eh... Ja, echt een dictator, he.

253
00:17:35.012 --> 00:17:40.006
En, eh, ik kan me herinneren dat er wel wat mensen aan het filmen waren.

254
00:17:42.006 --> 00:17:46.010
Niet wetend dat zoiets je leven kapot kan maken.

255
00:17:47.022 --> 00:17:51.019
De volgende ochtend dringen agenten van de geheime dienst...

256
00:17:51.024 --> 00:17:55.023
de slaapkamer van Sali's ouders binnen en nemen haar vader mee.

257
00:17:56.003 --> 00:17:58.018
EEN van de gasten bleek een verklikker...

258
00:17:58.023 --> 00:18:03.003
en had de opnamen van die avond doorgespeeld aan de geheime dienst.

259
00:18:03.008 --> 00:18:06.006
Moeder kan nog net met Sali en Amir vluchten...

260
00:18:06.011 --> 00:18:08.017
maar vader zit diep in de problemen.

261
00:18:08.022 --> 00:18:12.006
Omdat je toch de president beledigt.

262
00:18:15.006 --> 00:18:17.004
En daar staat maar EEN straf op.

263
00:18:20.008 --> 00:18:21.020
De doodstraf.

264
00:18:26.018 --> 00:18:28.005
DREIGENDE MUZIEK

265
00:18:31.009 --> 00:18:33.024
Dat gevoel van bang zijn.

266
00:18:34.004 --> 00:18:36.002
Voor het eerst zo.

267
00:18:37.022 --> 00:18:40.024
En niet begrijpen van waar mijn vader is.

268
00:18:43.000 --> 00:18:45.004
Sali's moeder kan niet meer terug.

269
00:18:45.009 --> 00:18:49.010
Ook zij wordt gezocht, want ook zij bespotte Saddam Hoessein...

270
00:18:49.015 --> 00:18:52.013
op de beelden die de veiligheidsdienst heeft.

271
00:18:52.018 --> 00:18:56.017
Ze vertrekt met de kinderen en worden de grens over gesmokkeld.

272
00:18:56.022 --> 00:19:00.015
In een eindeloze rit zit Sali met haar moeder en broertje...

273
00:19:00.020 --> 00:19:04.013
in een potdichte, donkere laadruimte van een vrachtwagen.

274
00:19:07.007 --> 00:19:10.000
Na vier volle dagen rijden stopt de truck...

275
00:19:10.005 --> 00:19:13.008
en staan ze op de provinciale weg bij Gilze-Rijen.

276
00:19:13.013 --> 00:19:16.004
Ze vragen asiel aan en krijgen dat.

277
00:19:16.009 --> 00:19:20.006
In grote angst en onzekerheid over het lot van Sali's vader...

278
00:19:20.011 --> 00:19:22.000
begint hun nieuwe leven.

279
00:19:22.005 --> 00:19:25.012
Van hagelslag en pindakaas, van Nederlandse les...

280
00:19:25.017 --> 00:19:28.015
en bezoekjes aan de plaatselijke supermarkt.

281
00:19:28.020 --> 00:19:33.001
Ik weet nog dat beroemde karretje, altijd bij iedere supermarkt.

282
00:19:33.006 --> 00:19:35.017
De stelling met de bloemen en de tulpen.

283
00:19:35.022 --> 00:19:39.000
Dat soort dingen. Ja, daar stond ik.

284
00:19:40.012 --> 00:19:44.009
Dan ging mama met haar karretje naar binnen en ik stond buiten.

285
00:19:44.014 --> 00:19:46.001
Bij de bloemen.

286
00:19:48.013 --> 00:19:51.013
Sali's vader weet uiteindelijk te ontsnappen.

287
00:19:51.018 --> 00:19:53.005
Na twee lange jaren.

288
00:19:53.010 --> 00:19:55.001
Hij duikt op in Nederland.

289
00:19:57.021 --> 00:20:02.000
Zoals ik me de tuin zo mooi herinner...

290
00:20:03.020 --> 00:20:06.019
Zulke herinneringen heb ik ook aan mijn vader.

291
00:20:07.022 --> 00:20:11.012
En... wij zaten in een wachtkamer te wachten op hem.

292
00:20:11.017 --> 00:20:17.007
En dat was... zo raar dat hij weer voor je staat.

293
00:20:17.012 --> 00:20:19.014
Zo...

294
00:20:19.019 --> 00:20:22.014
...getakeld en...

295
00:20:22.019 --> 00:20:24.006
Slecht.

296
00:20:24.011 --> 00:20:27.016
Zo veel veranderingen in bijna twee jaar tijd.

297
00:20:29.016 --> 00:20:32.019
Hij heeft natuurlijk vastgezeten, geen contact.

298
00:20:32.024 --> 00:20:35.001
Hij wist niet hoe het met ons ging.

299
00:20:35.006 --> 00:20:38.007
Als je het hem nu nog vraagt praat-ie er niet over.

300
00:20:42.014 --> 00:20:45.002
Mijn vader kwam uit een familie...

301
00:20:45.007 --> 00:20:48.018
Ze waren met 12, ze hadden allemaal gestudeerd.

302
00:20:48.023 --> 00:20:51.015
Dus ze wilden het liefst dat ik dokter werd.

303
00:20:51.020 --> 00:20:58.005
Of, eh, iets totaal anders dan, eh, de creatieve kant.

304
00:20:58.010 --> 00:21:02.001
Dat zagen ze meer als hobby, maar dat was voor mij de wereld.

305
00:21:02.006 --> 00:21:04.017
Ik wilde gewoon in de bloemen.

306
00:21:06.023 --> 00:21:09.009
*Wat zou ik doen? Als ik woonde in Bagdad

307
00:21:09.014 --> 00:21:11.001
En in de bloemen gaat ze.

308
00:21:11.006 --> 00:21:15.001
Enorm gemotiveerd doet ze examen op de middelbare school...

309
00:21:15.006 --> 00:21:19.011
en volgt daarna met succes de mbo-opleiding bloemen en interieur.

310
00:21:19.016 --> 00:21:22.002
Iedere dag is ze nu waar ze het liefst is.

311
00:21:22.007 --> 00:21:24.013
Tussen de bloemen, net als vroeger.

312
00:21:36.000 --> 00:21:39.022
Gardenia is echt, eh... vrede.

313
00:21:40.002 --> 00:21:42.000
De vrede die we thuis hadden.

314
00:21:43.015 --> 00:21:47.020
Als ik de gardenia ruik, dat brengt me echt terug naar het moment...

315
00:21:48.000 --> 00:21:50.002
dat alles nog zo mooi was daar.

316
00:21:54.017 --> 00:21:58.004
Dat alles zo normaal was, dat alles zo...

317
00:21:59.009 --> 00:22:00.021
...goed was.

318
00:22:01.001 --> 00:22:03.018
Het was wel een begin van iets.

319
00:22:03.023 --> 00:22:08.001
Het begin van een bloemenmeisje, het begin van mijn bloemenreis.

320
00:22:10.013 --> 00:22:13.015
En daarom ging Sali vorig jaar terug naar Irak.

321
00:22:13.020 --> 00:22:18.007
Voor het eerst terug naar Bagdad, terug naar de tuin van toen.

322
00:22:21.017 --> 00:22:23.019
Het had niet meer dat bijzondere.

323
00:22:23.024 --> 00:22:27.022
Het had niet meer die volle magnolia bloemen.

324
00:22:28.002 --> 00:22:30.013
Of, eh...

325
00:22:30.018 --> 00:22:33.019
Die volle gardenia struik, of die wilde jasmijn.

326
00:22:33.024 --> 00:22:36.005
Dat was er niet.

327
00:22:36.010 --> 00:22:39.004
Ik heb zo hard gehuild toen ik het zag.

328
00:22:39.009 --> 00:22:41.007
Ik kon gewoon niet stil worden.

329
00:22:43.016 --> 00:22:45.003
Ik vond het zo jammer.

330
00:22:50.006 --> 00:22:54.007
Het enige dat Sali mee terugnam uit haar tuin was deze zaadbol...

331
00:22:54.012 --> 00:22:57.017
van de grote, geurige magnolia waar ze zo van hield.

332
00:22:57.022 --> 00:23:00.000
Het zaad van een verloren droom.

333
00:23:00.005 --> 00:23:03.017
Ik heb wel altijd echt nog EEN droom gehad.

334
00:23:03.022 --> 00:23:08.019
En dat was diezelfde tuin hier kunnen creeren.

335
00:23:08.024 --> 00:23:13.013
Met de dingen die ik wil en de dingen waar ik van hou.

336
00:23:13.018 --> 00:23:15.013
En die ik nog van vroeger ken.

337
00:23:15.018 --> 00:23:23.010
En ik denk dat als ik dat bereik dat dan echt alles afgesloten is.

338
00:23:27.004 --> 00:23:31.001
Kijk op Facebook welke impact de oorlog op Sali heeft gehad...

339
00:23:31.006 --> 00:23:34.022
en hoe ze dit in deze week van de Dodenherdenking herdenkt.

340
00:23:35.024 --> 00:23:39.001
Zijn lichaam is daar, maar zijn ziel is boven.

341
00:23:40.003 --> 00:23:44.000
Dus hij is er ergens. Hij is er nog ergens.

342
00:23:44.005 --> 00:23:46.024
En dat is voor mij ontzettend belangrijk...

343
00:23:47.004 --> 00:23:49.013
en geeft mij enorm veel kracht.

