WEBVTT

1
00:00:02.004 --> 00:00:03.012
888

2
00:00:04.001 --> 00:00:07.024
Dat verhaal is bijna mythologisch. Waarom zou je alleen dit niet aannemen?

3
00:00:08.004 --> 00:00:12.006
Heb je gezien wat er op staat? Trek het je niet aan, jij was het niet.

4
00:00:12.011 --> 00:00:18.021
Dat was geen goede vrouw. Daar wil je niet bij horen. Maar ja...

5
00:00:19.001 --> 00:00:21.005
Een schat van ongekende waarde.

6
00:00:21.010 --> 00:00:26.009
Zo omschrijven wetenschappers de vondst van 40.000 ongeopende Nederlandse brieven...

7
00:00:26.014 --> 00:00:28.014
in een Engels archief.

8
00:00:28.019 --> 00:00:33.014
De brieven zijn afkomstig van gekaapte schepen uit de 17e en 18e eeuw.

9
00:00:33.019 --> 00:00:37.024
Via stamboomonderzoek proberen wij de nakomelingen te achterhalen.

10
00:00:38.004 --> 00:00:42.014
Om de brieven 200-300 jaar later alsnog te bezorgen.

11
00:00:42.019 --> 00:00:47.011
Op zoek naar het verhaal van hun voorvaderen gaan we met hen terug de geschiedenis in.

12
00:00:47.016 --> 00:00:49.013
Dit is Brieven boven water.

13
00:00:56.020 --> 00:01:00.015
Het verhaal van Catelijntje en haar man, een kapitein met connecties.

14
00:01:00.022 --> 00:01:03.013
Ik ben een nazaat van Michiel de Ruyter.

15
00:01:03.018 --> 00:01:06.012
Dit had ik helemaal niet verwacht.

16
00:01:06.017 --> 00:01:11.008
Een Rotterdams verhaal uit 1664 over bommen en granaten, en echte liefde.

17
00:01:11.013 --> 00:01:14.022
Nu gaat het om een Leendert Adriaansz. Ja.

18
00:01:15.002 --> 00:01:16.014
Kijk eens, dat is hem.

19
00:01:16.019 --> 00:01:20.011
Boeiende brieven van een stoere maar ook lieve kapiteinsvrouw.

20
00:01:20.016 --> 00:01:25.017
Een vriendelijke groet aan mijn lieve en beminde man Leendert Haexwant.

21
00:01:25.022 --> 00:01:31.016
Ik, Catelijntje Mattheus, uw huisvrouw, laat u samen met al onze kinderen weten...

22
00:01:31.021 --> 00:01:34.001
dat ik nog in goede gezondheid verkeer.

23
00:01:34.006 --> 00:01:36.005
Ik hoop dat het met u ook zo is.

24
00:01:36.010 --> 00:01:38.020
Annabelle, de Rotterdamse haven.

25
00:01:39.000 --> 00:01:42.021
Ik heb iets dat gaat over de zeevaart.

26
00:01:43.001 --> 00:01:47.004
Brieven geschreven door een verre voorouder van jou...

27
00:01:47.009 --> 00:01:50.003
een mevrouw Catelijntje Verburg.

28
00:01:50.008 --> 00:01:53.007
Brieven geschreven in 1664.

29
00:01:53.012 --> 00:01:56.003
Zij is een hele verre voorouder van je.

30
00:01:56.008 --> 00:01:59.017
Deze brieven aan haar man zijn nooit aangekomen.

31
00:01:59.022 --> 00:02:05.004
Jij krijgt ze als eerste onder ogen. Leuk. Ik zou er wel meer van willen weten.

32
00:02:05.009 --> 00:02:11.006
Annabelle, campinghoudster in de Ardennen, maakt kennis met haar verre voorouder Catelijntje.

33
00:02:11.011 --> 00:02:15.023
Een kapiteinsvrouw die, met man op zee, alleen haar boontjes moet doppen.

34
00:02:16.003 --> 00:02:19.002
Ze hebben samen een gezin van maar liefst 8 kinderen.

35
00:02:19.007 --> 00:02:21.020
Veel monden te voeden, veel zaken te regelen.

36
00:02:22.000 --> 00:02:25.002
En dat kan Catelijntje, zo blijkt wel uit de brieven.

37
00:02:25.007 --> 00:02:28.008
Ik heb verzocht om wat geld, want ik zit krap.

38
00:02:28.013 --> 00:02:32.009
De heren hebben mij een maand kostgeld ter beschikking gesteld.

39
00:02:32.014 --> 00:02:34.001
Dat zal ik krijgen.

40
00:02:34.006 --> 00:02:40.021
Ik heb van Ariaantjes centen 600 gulden opgenomen voor timmerwerk en om de huishouding te bestieren.

41
00:02:41.001 --> 00:02:42.021
Is je iets opgevallen?

42
00:02:43.001 --> 00:02:46.010
Nou, een fascinerend verhaal, mag ik wel zeggen.

43
00:02:46.015 --> 00:02:48.022
Ik vind het een drukke huisvrouw.

44
00:02:49.002 --> 00:02:53.008
Het gaat vaak over geldzaken. Ja, een heel zakelijke vrouw is het.

45
00:02:53.013 --> 00:02:56.016
Wat zijn dingen die je graag zou willen weten?

46
00:02:56.021 --> 00:03:02.021
Ik zou graag weten hoe het gezinsleven eruitzag van Catelijn.

47
00:03:03.001 --> 00:03:07.002
En ik ben ook heel benieuwd of hij ooit nog terug gekomen is.

48
00:03:07.007 --> 00:03:11.017
Of ze elkaar nog ontmoet hebben na de laatste brieven.

49
00:03:11.022 --> 00:03:14.002
Dat zou ik wel eens willen weten.

50
00:03:32.021 --> 00:03:38.015
In Rotterdam lijkt zoeken naar informatie van 350 jaar geleden onbegonnen werk...

51
00:03:38.020 --> 00:03:42.016
want geen stadsgezicht is zo immens veranderd als dat hier.

52
00:03:42.021 --> 00:03:46.013
Van oude handelsgebouwen naar hypermoderne hoogbouw.

53
00:03:46.018 --> 00:03:53.012
Het zoeken naar sporen van onze kapiteinsvrouw die haar brieven schreef in 1664 lijkt dus absurd.

54
00:03:53.017 --> 00:03:55.012
Maar niets is minder waar.

55
00:03:55.017 --> 00:04:00.024
In oude notarisakten en het gemeentearchief vinden wij Catelijntje terug.

56
00:04:01.004 --> 00:04:03.014
Hier is het? Die kant uit. Bedankt.

57
00:04:03.019 --> 00:04:08.021
Terwijl ik informatie zoek over Haexcwant krijgt Annabelle te horen hoe Catelijntje drie keer trouwde.

58
00:04:09.001 --> 00:04:15.013
Tweemaal werd ze weduwe omdat haar man sneuvelde op zee, in dienst van 's lands vloot, de marine dus.

59
00:04:15.018 --> 00:04:17.017
Ik zal je even wat laten zien.

60
00:04:17.022 --> 00:04:20.002
We hebben hier trouwregisters.

61
00:04:20.007 --> 00:04:24.009
Daar vind je het trouwen van Catelijntje.

62
00:04:24.014 --> 00:04:26.017
In 1648 is zij getrouwd.

63
00:04:26.022 --> 00:04:31.006
Hier zie je de kapitein, Haexcwant, zijn handtekening staan.

64
00:04:32.022 --> 00:04:35.023
Maar zoals water altijd naar de zee stroomt...

65
00:04:36.003 --> 00:04:40.009
zo was haar derde man weer een Rotterdamse marineman, een kapitein nog wel.

66
00:04:40.014 --> 00:04:45.001
Zou ze met hem dan eindelijk het geluk kunnen vinden in hun prachtige huis bij de haven?

67
00:04:45.006 --> 00:04:47.013
Dat was aan de Nieuwe Haven, hier.

68
00:04:47.018 --> 00:04:50.022
Je kunt zien dat het hele mooie, dure huizen zijn.

69
00:04:51.002 --> 00:04:54.009
Uit haar eerste huwelijk had zij drie kinderen.

70
00:04:54.014 --> 00:04:58.009
Uit het tweede huwelijk zijn geen kinderen gekomen...

71
00:04:58.014 --> 00:05:02.009
en met meneer Haeckxwant... hij had ook vijf kinderen.

72
00:05:02.014 --> 00:05:06.021
Dus uiteindelijk hadden ze een huishouden met acht kinderen.

73
00:05:07.014 --> 00:05:12.019
Ik zoek me een ongeluk omdat de naam Haexwant op 7 verschillende manieren gespeld kan worden.

74
00:05:12.024 --> 00:05:15.005
Dat maakt het niet gemakkelijk.

75
00:05:15.010 --> 00:05:20.011
Ik ontdek wel dat Haexwant tot de eredivisie van kapiteins behoorde in die tijd.

76
00:05:20.016 --> 00:05:24.014
Dit is een belangrijke plek voor Catelijntje en haar man Leendert.

77
00:05:24.019 --> 00:05:31.001
Hiervandaan voer hij met een klein bootje richting zijn oorlogsschip in Hellevoetsluis.

78
00:05:31.006 --> 00:05:35.021
Dus hier werd hij uitgezwaaid en welkom geheten door Catelijntje.

79
00:05:36.001 --> 00:05:38.004
En uiteraard de acht kinderen.

80
00:05:38.009 --> 00:05:43.012
Het moet hier, moeilijk te bedenken op deze troosteloze dag...

81
00:05:43.017 --> 00:05:47.008
maar het moet hier een bruisend geheel zijn geweest.

82
00:06:02.003 --> 00:06:05.008
De vloot zet eerst koers naar het Middellandse-Zeegebied...

83
00:06:05.013 --> 00:06:11.020
waar Haecxwant Turkse kapers eronder probeert te krijgen en de Engelsen in de gaten houdt.

84
00:06:17.003 --> 00:06:20.003
Ik ontmoet hier zo dadelijk Hans en Dorothea.

85
00:06:20.008 --> 00:06:26.006
Hans heeft geen idee dat hij afstamt van onze kapitein Leendert Haexwant.

86
00:06:26.011 --> 00:06:30.006
Deze kade is voor Hans en Dorothea wel heel belangrijk.

87
00:06:31.019 --> 00:06:33.018
Wij zijn hier ooit weggevaren.

88
00:06:33.023 --> 00:06:36.024
Mijn allereerste reis was het vertrek hier.

89
00:06:37.004 --> 00:06:40.009
Jij bent zeeman geweest. Ja. Op de grote vaart?

90
00:06:40.014 --> 00:06:43.023
Ja, en in de 'far east', dus op de hele grote vaart.

91
00:06:44.003 --> 00:06:45.023
Dus lange tijden van huis.

92
00:06:46.003 --> 00:06:48.021
En Dorothea was vrouw van de machinist.

93
00:06:49.001 --> 00:06:53.014
Wij waren nog verloofd. Heel spannend; hij ging voor twee jaar weg.

94
00:06:53.019 --> 00:06:56.020
Wat schreef je elkaar? Over het dagelijks leven thuis.

95
00:06:57.000 --> 00:07:00.017
En hoe verliefd je natuurlijk was. Ah, kijk aan! Ja.

96
00:07:00.022 --> 00:07:05.001
En wat schreef je dan terug? Nog verliefder natuurlijk, haha.

97
00:07:05.006 --> 00:07:11.002
Er zijn brieven boven water gekomen die geschreven zijn door een kapiteinsvrouw...

98
00:07:11.007 --> 00:07:13.014
aan haar man ver weg op zee.

99
00:07:13.019 --> 00:07:17.015
Deze kapitein is een directe voorvader van jou.

100
00:07:17.020 --> 00:07:20.013
Zo. Dat is kapitein Leendert Haexwant.

101
00:07:20.018 --> 00:07:24.021
We hebben brieven geschreven door zijn vrouw Catelijntje.

102
00:07:25.001 --> 00:07:28.006
En van haar hebben wij ook een nazaat gevonden.

103
00:07:28.011 --> 00:07:32.010
Die Catelijntje was vergelijkbaar met jouw positie. Ja.

104
00:07:32.015 --> 00:07:35.008
Die brieven wil ik je graag laten lezen.

105
00:07:35.013 --> 00:07:37.012
Hartstikke leuk. Heel leuk.

106
00:07:37.017 --> 00:07:41.006
Hans is uitgenodigd in het Maritiem Museum in Rotterdam.

107
00:07:41.011 --> 00:07:45.013
Bij hoge uitzondering mag hij in het depot.

108
00:07:45.018 --> 00:07:47.005
Hier zijn we.

109
00:07:47.010 --> 00:07:50.003
De schatkamer van het Maritiem Museum.

110
00:07:50.008 --> 00:07:53.023
Tjongejonge! En eh... Hier staat een kapitaal scheepsmodel.

111
00:07:54.003 --> 00:07:57.008
Het heeft veel met zijn voorvader Haexwant te maken.

112
00:07:59.005 --> 00:08:01.006
Dit model is gemaakt in 1650.

113
00:08:01.011 --> 00:08:05.010
Door tijdgenoten van Haexwant. Ja? Het is 360 jaar oud.

114
00:08:05.015 --> 00:08:08.011
Ik kan me voorstellen dat Haexwant hier stond...

115
00:08:08.016 --> 00:08:10.024
met zijn medekapiteins...

116
00:08:11.004 --> 00:08:18.008
en luitenant-admiraals om te kijken hoe de procedures aan boord verbeterd zouden kunnen worden.

117
00:08:18.013 --> 00:08:21.006
Als hij weer op een missie uitgezonden werd.

118
00:08:21.011 --> 00:08:26.013
Dat mijn voorvader hier zo heeft gestaan als ik nu...

119
00:08:26.018 --> 00:08:28.017
dat is toch wel heel speciaal.

120
00:08:30.001 --> 00:08:31.014
Tjongejonge, ja.

121
00:08:31.019 --> 00:08:35.013
Er waren veel vijanden in zijn tijd, met name Duinkerker-kapers.

122
00:08:35.018 --> 00:08:40.004
Als er Duinkerker kapers gepakt werden, werden ze beschouwd als zeerovers.

123
00:08:40.009 --> 00:08:42.014
En zeerovers werden overboord gezet.

124
00:08:42.019 --> 00:08:44.024
O? Dat heette voetenspoelen.

125
00:08:45.004 --> 00:08:49.005
Ze werden ruggelings aan elkaar geknoopt en overboord gezet.

126
00:08:49.010 --> 00:08:53.011
Maar hij heeft wel voetengespoeld. Of niet?

127
00:08:53.016 --> 00:08:56.009
De kans is groot. Ja. Ik kwam een beschrijving tegen.

128
00:08:56.014 --> 00:09:00.005
Daarin stond dat hij een ruwe zeeman was. Nu zou je het een boef vinden.

129
00:09:00.010 --> 00:09:02.005
Ik vind het een boef.

130
00:09:07.001 --> 00:09:10.013
Annabelle treft een historicus met een bijzonder document.

131
00:09:10.018 --> 00:09:14.005
Het toont aan dat Catelijntje een bijzondere vrouw was.

132
00:09:16.012 --> 00:09:22.001
Hier zie je dat document waarin Leendert heeft geregeld dat Catelijntje handelingsbekwaam wordt.

133
00:09:22.006 --> 00:09:24.018
Ze mag handel drijven en van alles doen.

134
00:09:24.023 --> 00:09:27.010
Dat mocht een vrouw normaal niet in die tijd.

135
00:09:27.015 --> 00:09:32.006
Op een gegeven moment klaagt Leendert dat de zeilen van de boot niet in orde zijn.

136
00:09:32.011 --> 00:09:36.000
Nou, Catelijn gaat dan inderdaad naar de admiraliteit en zegt:

137
00:09:36.005 --> 00:09:38.007
Daar moet wat aan gebeuren.

138
00:09:38.012 --> 00:09:42.003
Je ziet er ook steeds bij hoeveel mensen er gesneuveld waren.

139
00:09:42.008 --> 00:09:48.013
Juist voor de vrouwen die achterbleven moest duidelijk worden wie er terugkwamen en wie niet.

140
00:09:48.018 --> 00:09:50.005
Wie zijn er gestorven?

141
00:09:50.010 --> 00:09:53.017
Zodat de vrouwen wisten wat er met hun man gebeurde.

142
00:09:55.010 --> 00:10:00.020
Wat ook duidelijk is in die brieven is dat er een formatie uit naar voren komt die natuurlijk geheim is.

143
00:10:01.000 --> 00:10:04.008
Er mocht maar een beperkt aantal brieven worden geschreven.

144
00:10:04.013 --> 00:10:07.005
Nederland is continu in oorlog, de Republiek.

145
00:10:07.010 --> 00:10:12.011
Ze waren bang dat geheimen die in die brieven werden geschreven...

146
00:10:12.016 --> 00:10:18.004
van Leendert aan Catelijntje, dat dat terechtkwam bij de vijand.

147
00:10:20.007 --> 00:10:22.005
We sturen Hans naar Den Haag.

148
00:10:22.010 --> 00:10:25.022
Hij gaat er kennismaken met iemand die veel van Haexwant weet.

149
00:10:26.002 --> 00:10:29.007
Wie is dat? Hans heeft geen idee. Nog niet.

150
00:10:29.012 --> 00:10:33.016
Hallo! Goedenavond. Ik ben Hans. Frits. Kom binnen.

151
00:10:35.019 --> 00:10:38.009
Mijn naam is Frits de Ruyter de Wildt. Welkom.

152
00:10:38.014 --> 00:10:41.018
Je bent hier als afstammeling van Leendert.

153
00:10:41.023 --> 00:10:46.011
Haexwant. Ja. En ik ben hier als afstammeling van... die meneer.

154
00:10:46.016 --> 00:10:52.017
De Ruyter. Ja. Frits de Ruyter de Wildt, de meest directe afstammeling van Michiel de Ruyter.

155
00:10:52.022 --> 00:10:57.008
Dus u bent de echte afstammeling van De Ruyter. DE De Ruyter. Ja.

156
00:10:57.013 --> 00:10:59.024
Zo! Fantastisch. Ja, ik kan er niks aan doen.

157
00:11:00.004 --> 00:11:02.019
Ik heb hier wat leuke scheepsjournalen.

158
00:11:02.024 --> 00:11:04.011
Uit die tijd.

159
00:11:04.016 --> 00:11:08.014
Dit is er eentje. Hier staat de handtekening van Michiel...

160
00:11:08.019 --> 00:11:11.008
en hier die van Leendert van Haexwant.

161
00:11:11.013 --> 00:11:17.019
Verrek ja. Onze voorouders hebben 348 jaar geleden samen een hele mooie lange reis gemaakt.

162
00:11:18.016 --> 00:11:22.021
Samen met De Ruyter raakt Haexwant slaags met kapers in de Middellandse Zee.

163
00:11:23.001 --> 00:11:26.000
Ze zouden die Barbarijse kapers even mores leren.

164
00:11:27.019 --> 00:11:31.002
De Admiraliteit in Rotterdam bereidt een nieuwe actie voor.

165
00:11:31.007 --> 00:11:35.012
Ze hebben een geheime boodschap gegeven aan De Ruyter.

166
00:11:35.017 --> 00:11:38.013
Die hield de inhoud voor zich, vertelde het niemand.

167
00:11:38.018 --> 00:11:42.010
Ook Leendert niet. Die dacht nog steeds: ik ben met Kerstmis thuis.

168
00:11:42.015 --> 00:11:45.005
Ja. En toen ze uit het zicht van de Engelsen waren...

169
00:11:45.010 --> 00:11:48.023
die ze in de gaten hielden want de spanning met de Engelsen nam toe...

170
00:11:49.003 --> 00:11:54.001
toen was het linksaf, langs de hele westkant van Afrika.

171
00:11:54.006 --> 00:11:59.022
Daar hebben ze allerlei Nederlandse forten die door Engelsen bemand waren... terugveroverd. Ja.

172
00:12:01.005 --> 00:12:06.000
Zij aan zij met de beroemde admiraal steekt Haexwant van Afrika over naar de West.

173
00:12:06.005 --> 00:12:08.015
Hij levert veel slag met de Engelsen.

174
00:12:08.020 --> 00:12:11.006
Twee lange jaren zou hun missie duren.

175
00:12:11.011 --> 00:12:14.005
Ze moesten aan alle kanten strijd voeren.

176
00:12:14.010 --> 00:12:16.011
Dat deden ze met dit soort dingen. Ja.

177
00:12:16.016 --> 00:12:18.010
Hiermee schoten ze op elkaar.

178
00:12:18.015 --> 00:12:21.012
Als je die voor je haren krijgt, is het afgelopen.

179
00:12:21.017 --> 00:12:26.008
Jouw voorvader heeft het erg zwaar gehad op deze reis.

180
00:12:26.013 --> 00:12:31.019
Ziektes, schade aan z'n schip, z'n mast is eraf geschoten...

181
00:12:31.024 --> 00:12:35.017
Ik weet niet precies waar het staat, maar het staat ergens.

182
00:12:35.022 --> 00:12:39.012
Hij verzoekt dan om zich uit de strijd te mogen terugtrekken.

183
00:12:50.009 --> 00:12:52.010
Heeft Leendert die reis overleefd?

184
00:12:52.015 --> 00:12:54.019
Voor zover we weten wel. Ja.

185
00:12:54.024 --> 00:13:00.007
We weten dat hij na deze reis terug is in Nederland en heeft gezegd:

186
00:13:00.012 --> 00:13:03.017
Jongens, ik ben 58, het is goed geweest.

187
00:13:03.022 --> 00:13:09.003
Hij had toen ook ruim 35, 36 jaar gediend.

188
00:13:09.008 --> 00:13:13.024
Dat is een gigantisch lange tijd, voor die tijd.

189
00:13:14.004 --> 00:13:20.003
Als je dat allemaal overleeft, met alle lichaamsdelen en in goede gezondheid... Dan heb je mazzel.

190
00:13:20.008 --> 00:13:23.006
Ja. Hij had een beschermengel. Ja.

191
00:13:28.000 --> 00:13:32.001
In Rotterdam wacht Catelijntje vol spanning en ongeduld op haar man.

192
00:13:33.005 --> 00:13:36.024
Dolblij als hij heelhuids terug is, is er eindelijk tijd voor elkaar.

193
00:13:37.004 --> 00:13:39.010
Ze kunnen 's zondags samen naar de kerk.

194
00:13:39.015 --> 00:13:41.015
De Laurenskerk bijvoorbeeld.

195
00:13:41.020 --> 00:13:43.007
Die stond er al.

196
00:13:43.012 --> 00:13:45.014
Zo worden ze samen gelukkig oud.

197
00:13:47.018 --> 00:13:51.024
Ik ontdek dat Catelijntje begraven werd in de nu verdwenen Prinsenkerk.

198
00:13:52.004 --> 00:13:56.008
Haar man, de kapitein, kreeg een eervolle plaats in de Laurenskerk.

199
00:13:56.013 --> 00:13:59.007
Daar eert Rotterdam haar maritieme helden.

200
00:14:07.020 --> 00:14:10.000
Haexwant was in goed gezelschap.

201
00:14:10.005 --> 00:14:13.019
Zij aan zij met beroemde, vaak vroeg gesneuvelde zeehelden.

202
00:14:18.005 --> 00:14:23.021
Ik heb in de kerk afgesproken met Nico Strijaards, de bijna alwetende gids van de Laurenskerk.

203
00:14:24.001 --> 00:14:26.009
Kan hij ons dichter bij Haexwant brengen?

204
00:14:26.014 --> 00:14:28.022
Er is veel gebeurd in al die tijd.

205
00:14:29.002 --> 00:14:32.010
U weet wat er 14 mei 1940 gebeurd is?

206
00:14:32.015 --> 00:14:34.002
De kerk werd vernietigd.

207
00:14:34.007 --> 00:14:36.007
Aha. Dit is een foto uit die tijd.

208
00:14:36.012 --> 00:14:38.016
Van voor het bombardement.

209
00:14:38.021 --> 00:14:42.014
Dit is van voor het bombardement op Rotterdam. Helemaal intact.

210
00:14:42.019 --> 00:14:45.006
En daarna... was er niet veel van over.

211
00:14:45.011 --> 00:14:52.008
Zo! De naam was? Leendert Haexwant. Haeswant?

212
00:14:52.013 --> 00:14:57.001
Haexwant. Leendert Haexwant. Dit is een register.

213
00:14:57.006 --> 00:15:03.000
Uit 1678. Leendert Adriaenszn. Dat is hem.

214
00:15:03.005 --> 00:15:05.005
Dat is hem? Ja zeg! Oooh!

215
00:15:05.010 --> 00:15:07.020
M207. Dat is het grafnummer? Ja.

216
00:15:08.000 --> 00:15:11.009
Dus hij heeft hier... Gelegen. Ja, zeker.

217
00:15:11.014 --> 00:15:13.014
Even kijken. Ja, kijk eens.

218
00:15:13.019 --> 00:15:17.001
207. Is dat hier? Dit is de veringspijler.

219
00:15:17.006 --> 00:15:18.018
Die met die vier hoeken.

220
00:15:18.023 --> 00:15:21.017
Dan gaan we EEN zuil terug, naar deze ronde zuil.

221
00:15:21.022 --> 00:15:25.018
Die staat er bovenop. En dan 207. Hier was het, waar die stoel staat.

222
00:15:25.023 --> 00:15:28.007
Die heeft getikt hier tegenaan zo.

223
00:15:28.012 --> 00:15:31.007
En zo... Daar ongeveer, ja.

224
00:15:31.012 --> 00:15:35.024
Hier. Dit is het. Ho, stop. Daar. Nu sta je op z'n hoofd.

225
00:15:36.004 --> 00:15:42.006
Bij het herstel van de oorlogsschade zijn alle graven geruimd en verdween Haexwant uit de Laurenskerk.

226
00:15:46.002 --> 00:15:48.022
Wat is er met het stoffelijk overschot gebeurd?

227
00:15:49.002 --> 00:15:54.007
Alle mensen die hier begraven waren, zijn herbegraven in 'n verzamelgraf.

228
00:15:54.012 --> 00:15:59.009
Op Crooswijk. Het is gedekt met diverse zerken die meegenomen zijn..

229
00:15:59.014 --> 00:16:04.015
naar Crooswijk als een memorial van de mensen die hier gelegen hebben.

230
00:16:04.020 --> 00:16:06.007
Ja, ja.

231
00:16:10.001 --> 00:16:11.023
Hier rust Haexwant nu.

232
00:16:12.003 --> 00:16:14.014
En Catelijntje?

233
00:16:14.019 --> 00:16:18.007
Onze Annabelle kan ook haar voorgeslacht vinden op Crooswijk...

234
00:16:18.012 --> 00:16:22.015
waar Catelijntje werd herbegraven, toevallig vlakbij haar man Leendert.

235
00:16:22.020 --> 00:16:25.022
Maar hoe is Catelijntje familie van Annabelle?

236
00:16:26.002 --> 00:16:30.015
De tweevoudig weduwe Catelijntje vindt geluk met Leendert Haexwant.

237
00:16:30.020 --> 00:16:33.014
Ze trouwen, maar krijgen samen geen kinderen.

238
00:16:33.019 --> 00:16:37.016
Catelijntje had uit een eerder huwelijk met een marineman drie kinderen.

239
00:16:37.021 --> 00:16:40.024
Jongste zoon Gerrit Verburch geeft z'n genen door.

240
00:16:41.004 --> 00:16:43.009
Elf generaties later staat ze daar:

241
00:16:43.014 --> 00:16:45.009
een nazaat van Catelijntje.

242
00:16:45.014 --> 00:16:47.001
Annabella van der Burch.

243
00:16:47.006 --> 00:16:51.016
Er is een nazaat van de kapitein.

244
00:16:51.021 --> 00:16:53.008
Oke. Op het kerkhof.

245
00:16:53.013 --> 00:16:56.006
Die wil graag deze brieven in ontvangst nemen.

246
00:16:56.011 --> 00:17:00.012
Nou, leuk. Als voorlopig laatste in de lijn van de geadresseerden.

247
00:17:00.017 --> 00:17:03.006
Zullen we ze bezorgen? Ja, zeker.

248
00:17:03.011 --> 00:17:06.004
Hoe zit het met Hans en zijn kapitein-voorvader?

249
00:17:06.009 --> 00:17:10.022
Leendert Haexwant, ook weduwnaar, had uit zijn eerdere huwelijk vijf kinderen.

250
00:17:11.002 --> 00:17:13.003
Cornelia is de dochter die we volgen.

251
00:17:13.008 --> 00:17:17.001
Tien generaties later vinden we Hans Ingwersen.

252
00:17:17.015 --> 00:17:20.000
Hans en Annabella zijn dus familie.

253
00:17:20.005 --> 00:17:22.006
Maar geen bloedverwanten.

254
00:17:24.020 --> 00:17:26.022
Hans! Hallo. Hallo.

255
00:17:27.002 --> 00:17:29.021
Dit is Annabella. Hallo. Hallo Annabella.

256
00:17:30.001 --> 00:17:32.002
De brieven waarom het gaat. De brieven!

257
00:17:32.007 --> 00:17:36.024
Ik vind het fijn dat ik degene ben die het aan u mag uitdelen.

258
00:17:37.004 --> 00:17:40.012
Ja? En bij deze bied ik u de brieven aan.

259
00:17:40.017 --> 00:17:46.018
Dank je wel! Onze voorouders zouden elkaar kussen. Mag ik je kussen?

260
00:17:46.023 --> 00:17:48.013
Tuurlijk!

261
00:17:48.018 --> 00:17:50.022
Dank... Dank je wel. Alsjeblieft.

262
00:17:51.002 --> 00:17:57.017
Doet het je iets, dat je na zo veel tijd brieven krijgt aan een voor jou onbekende voorvader?

263
00:17:57.022 --> 00:18:00.020
Ik vind het spannend. Het is een leuk verhaal om te lezen.

264
00:18:01.000 --> 00:18:05.013
Looft God in Rotterdam, 10 november 1664.

265
00:18:05.018 --> 00:18:09.011
Wat wil je nog meer? Een vriendelijke groet...

266
00:18:09.016 --> 00:18:14.013
aan mijn lieve en beminde man Leendert Adriaenszn Haexwant.

267
00:18:14.018 --> 00:18:16.006
STEM STERFT WEG

268
00:18:31.001 --> 00:18:33.002
Paramaribo, 2013.

269
00:18:33.007 --> 00:18:37.000
Precies 150 jaar geleden werd de slavernij er afgeschaft.

270
00:18:37.005 --> 00:18:43.006
In de 18e eeuw woonde hier de meest beruchte Nederlandse slavendrijfster Suzanna du Plessis.

271
00:18:43.011 --> 00:18:47.005
De mondelinge overlevering zorgt ervoor dat iedereen haar nog kent.

272
00:18:56.008 --> 00:18:59.021
Dit is Carla Ruland, bloedverwant van Suzanna du Plessis.

273
00:19:00.001 --> 00:19:03.005
Ze kent de vreselijke verhalen over haar.

274
00:19:03.010 --> 00:19:05.021
Ze is op weg naar de plantage Nijd en Spijt.

275
00:19:06.001 --> 00:19:08.024
Daar was slavendrijfster Suzanna eigenaresse van.

276
00:19:19.011 --> 00:19:24.024
Wie is Suzanna? Wat is er waar van de vreselijke dingen die men in Suriname over haar vertelt?

277
00:19:25.004 --> 00:19:29.014
Dit gedeelte is Paramaribo.

278
00:19:29.019 --> 00:19:31.020
Hier loopt de Surinamerivier.

279
00:19:32.000 --> 00:19:34.008
Met verschillende plantages.

280
00:19:34.013 --> 00:19:38.015
En hier bij de pijl is de plantage Nijd en Spijt.

281
00:19:39.009 --> 00:19:43.000
Ja, spannend. Natuurlijk is het heel spannend.

282
00:19:43.005 --> 00:19:45.018
Je weet niet wat je te wachten staat.

283
00:19:45.023 --> 00:19:47.015
Dus ja.

284
00:19:47.020 --> 00:19:49.007
Ja.

285
00:19:55.009 --> 00:19:57.004
Bizar om hier te zijn.

286
00:20:04.014 --> 00:20:09.013
In ons gezin reageren we hier verdeeld op.

287
00:20:09.018 --> 00:20:15.011
De EEN enthousiast, van spanning. Niet sensatie, wel spanning.

288
00:20:15.016 --> 00:20:19.022
En emoties. En de ander sluit zich ervoor af.

289
00:20:20.002 --> 00:20:21.023
Die wil er niks van weten.

290
00:20:22.003 --> 00:20:25.008
Ik ben iemand die graag alles in het opene heeft.

291
00:20:25.013 --> 00:20:27.011
Dan heb ik duidelijkheid.

292
00:20:29.015 --> 00:20:31.019
Nijd en Spijt, de naam alleen al.

293
00:20:31.024 --> 00:20:38.010
Dat is iets waar je niet bij wilt horen, waar je niet mee verbonden wilt worden.

294
00:20:38.015 --> 00:20:40.013
Maar ja, het is zo.

295
00:20:40.018 --> 00:20:43.023
En nu moet boven water komen of het echt waar is.

296
00:20:44.003 --> 00:20:46.001
Ik vind dat wel heel moeilijk.

297
00:20:56.011 --> 00:20:58.015
DREIGENDE KLANKEN

298
00:21:02.006 --> 00:21:07.007
Van de plantage Nijd en Spijt zijn lijsten gevonden van slaven die voor Suzanna werkten.

299
00:21:07.012 --> 00:21:09.006
Lijsten uit 1795.

300
00:21:09.011 --> 00:21:14.001
Toen werkten er op de plantage 50 mannen, 44 vrouwen, 53 jongens...

301
00:21:16.003 --> 00:21:19.024
39 meisjes, in totaal 186.

302
00:21:20.004 --> 00:21:22.013
ONHEILSPELLENDE MUZIEK

303
00:21:28.022 --> 00:21:32.020
Carla heeft een afspraak met schrijfster en historicus Cynthia McLeod.

304
00:21:33.012 --> 00:21:35.009
Ze gaan naar de Waterkant.

305
00:21:35.014 --> 00:21:38.016
De wijk in Paramaribo waar Suzanna woont.

306
00:21:38.021 --> 00:21:41.014
Met haar echtgenoot Frederik Stolkert.

307
00:21:41.019 --> 00:21:46.023
Suzanna du Plessis is de meest bekende vrouw uit de Surinaamse geschiedenis.

308
00:21:47.003 --> 00:21:52.003
Ja? Toevallig heb ik me heel erg in haar verdiept.

309
00:21:52.008 --> 00:21:54.008
En in de Surinaamse geschiedenis.

310
00:21:54.013 --> 00:21:58.003
Dus ik ben veel over Suzanna du Plessis tegengekomen.

311
00:21:58.008 --> 00:22:02.011
Maar berust op waarheden of omdat het ene verhaal...

312
00:22:02.016 --> 00:22:07.000
Kijk, die verhalen vertelt men aan elkaar door.

313
00:22:07.005 --> 00:22:12.002
En je weet dat alles altijd wordt uitvergroot.

314
00:22:12.007 --> 00:22:17.015
Precies. Maar er zijn dingen opgeschreven door haar tijdgenoten.

315
00:22:18.021 --> 00:22:22.016
EEN daarvan is John Stedman, een Schots-Nederlandse soldaat.

316
00:22:22.021 --> 00:22:27.003
Hij zit bij het leger in Suriname om slavenopstanden te onderdrukken.

317
00:22:27.008 --> 00:22:33.003
Hij schrijft een dagboek waarin hij onder andere vertelt ooggetuige te zijn bij EEN van Suzanna's misdaden.

318
00:22:35.003 --> 00:22:39.000
Kijk...

319
00:22:39.005 --> 00:22:42.021
Ja? En hier... Kijk.

320
00:22:43.001 --> 00:22:48.012
Hier staat het verhaal. Ze was getrouwd met Stolkert. Ja?

321
00:23:22.001 --> 00:23:26.003
Dat heeft hij gezien, dat schrijft hij dus. Ja.

322
00:23:26.008 --> 00:23:29.008
Dat is wel heel luguber. Heel luguber, ja.

323
00:23:36.009 --> 00:23:40.016
En andere dingen die ze gedaan heeft, maar hij schrijft het.

324
00:23:40.021 --> 00:23:45.013
Ik kan me moeilijk voorstellen dat iemand zo is, maar het is gebeurd.

325
00:23:45.018 --> 00:23:48.019
Die mensen in die tijd hadden het idee van:

326
00:23:48.024 --> 00:23:52.023
Het is MIJN bezit, ik kan met mijn bezit doen wat ik wil.

327
00:23:53.003 --> 00:23:57.008
Jawel, maar om iemand zo toe te takelen is wel heel erg extreem.

328
00:23:57.013 --> 00:24:00.018
Maar dan... jij zegt 'iemand'...

329
00:24:00.023 --> 00:24:07.004
M-hm. Een slaaf was geen mens, toch? Dat is het grote verschil. Ja ja.

330
00:24:07.009 --> 00:24:11.008
Maar kan het niet op een gegeven moment een interpretatie eh...

331
00:24:11.013 --> 00:24:16.018
verschil zijn geweest? Dat op een gegeven moment, gebaseerd op EEN boek...

332
00:24:16.023 --> 00:24:20.002
Ja, maar kijk, niet alleen John Gabriel Stedman...

333
00:24:20.007 --> 00:24:23.022
die mensen aan de waterkant daar, hebben haar gezien.

334
00:24:24.002 --> 00:24:28.003
Kan ze er ook niet op een bepaalde manier toe gedreven zijn?

335
00:24:28.008 --> 00:24:30.006
Dat zal wel!

336
00:24:30.011 --> 00:24:33.022
Natuurlijk zal ze ertoe gedreven zijn. Waarom...

337
00:24:34.002 --> 00:24:37.005
In hoeverre is het niet een sensatieverhaal?

338
00:24:37.010 --> 00:24:40.000
Ik en met mij...

339
00:24:40.005 --> 00:24:44.011
4.999.999 Surinamers..

340
00:24:44.016 --> 00:24:46.021
denken dat dit wel echt gebeurd is.

341
00:24:47.001 --> 00:24:52.003
Veel van de Surinaamse geschiedenis gaat terug op wat hij opschreef.

342
00:24:52.008 --> 00:24:56.012
We nemen het allemaal aan, dus waarom alleen dit niet?

343
00:24:56.017 --> 00:24:58.004
Ja.

344
00:24:58.009 --> 00:25:03.015
De slavin die door Suzanna in de borst gestoken is heeft in 1973 een standbeeld gekregen.

345
00:25:03.020 --> 00:25:05.007
Gruwelijk. Ja.

346
00:25:05.012 --> 00:25:06.024
Ja. Ja.

347
00:25:08.013 --> 00:25:10.000
Ja.

348
00:25:10.005 --> 00:25:14.020
Daar heb je gewoon geen woorden voor. Maar je had ook Hilde Neus.

349
00:25:15.000 --> 00:25:18.000
Een Hollandse die getrouwd is met een Surinamer.

350
00:25:18.005 --> 00:25:21.001
Zij maakte een studie van Suzanna Du Plessis.

351
00:25:21.006 --> 00:25:23.021
Hilde Neus ja...

352
00:25:24.001 --> 00:25:27.002
Zij is eigenlijk van mening, zo van:

353
00:25:27.007 --> 00:25:28.023
het zal wel een mythe zijn.

354
00:25:30.019 --> 00:25:35.005
Cynthia neemt Carla mee naar 't huis waar Suzanna met Stolkert woonde.

355
00:25:35.010 --> 00:25:40.009
Op het bordes van dit huis heeft, volgens Stedman en de overlevering..

356
00:25:40.014 --> 00:25:43.009
Suzanna de slavin neergestoken.

357
00:25:43.014 --> 00:25:45.017
Je kan het je niet voorstellen.

358
00:25:48.011 --> 00:25:52.015
Je bent nu op de plek waar Suzanna Du Plessis woonde...

359
00:25:52.020 --> 00:25:54.019
met haar tweede echtgenoot.

360
00:25:54.024 --> 00:25:57.000
Frederick Cornelis Stolkert.

361
00:25:59.021 --> 00:26:05.001
Op dit schilderij zie je oud-Paramaribo.

362
00:26:05.006 --> 00:26:08.010
Dit is het huis, op die hoek.

363
00:26:08.015 --> 00:26:13.015
Als zij wegging naar haar plantage dan nam zij alle mooie slavinnen mee.

364
00:26:13.020 --> 00:26:16.002
Ja? Ja, want ze was jaloers, toch?

365
00:26:16.007 --> 00:26:18.006
En als ze ze thuis liet...

366
00:26:18.011 --> 00:26:22.020
dan zou haar man aan ze zitten, want die ging nooit mee. Aha, oke.

367
00:26:23.000 --> 00:26:24.012
De man mocht niet mee.

368
00:26:32.017 --> 00:26:36.021
Kijk, er worden zoveel dingen verteld over Suzanna.

369
00:26:37.001 --> 00:26:39.020
Een van de dingen die verteld wordt...

370
00:26:40.000 --> 00:26:44.024
plekken waar slaven voor straf werden vastgezet.

371
00:26:45.004 --> 00:26:46.018
Ja ja... Nou, kom maar.

372
00:26:50.023 --> 00:26:52.010
En dit...

373
00:26:53.018 --> 00:26:55.017
dit is nog bewaard gebleven.

374
00:26:55.022 --> 00:26:57.015
Ja. Dit zijn de boeien.

375
00:26:57.020 --> 00:27:00.019
Ja. Waaraan slaven werden vastgezet. Ja.

376
00:27:03.015 --> 00:27:08.005
Ik krijg het er een beetje warm van. Hahaha! Dan gaan we maar vlug weg.

377
00:27:12.002 --> 00:27:19.002
Kijk, dit zijn de brieven en dit is heel veel informatie over de familie.

378
00:27:19.007 --> 00:27:21.006
Dat kun je allemaal nalezen.

379
00:27:21.011 --> 00:27:25.002
Ja, heel mooi. Dan weet je alles van je voorgeslacht.

380
00:27:25.007 --> 00:27:29.013
Hartstikke bedankt. Als er vervelende dingen zijn, trek het je niet aan. Nee.

381
00:27:29.018 --> 00:27:31.010
Want jij was het niet, he. Nee.

382
00:27:31.015 --> 00:27:36.005
Ik wens je heel veel succes en ik geef je een echte Surinaamse brasa.

383
00:27:38.018 --> 00:27:40.005
MUZIEK

384
00:27:42.017 --> 00:27:48.002
Uit de documenten komen een aantal opvallende zaken aan het licht over Suzanna's leven:

385
00:27:48.007 --> 00:27:54.016
haar vader Salomon wordt wegens conflicten met de Gouverneur in Paramaribo verbannen naar Nederland.

386
00:27:58.021 --> 00:28:02.018
Op haar 14e moet Suzanna haar vader dus al missen.

387
00:28:02.023 --> 00:28:08.013
Op haar 23e wordt ze al weduwe en dus eigenares van de plantage Nijd en Spijt.

388
00:28:11.021 --> 00:28:17.024
Suzanna is dus een aantrekkelijke partij voor haar nieuwe man: de 17-jarige Frederick Stolkert.

389
00:28:18.004 --> 00:28:22.000
Maar al een week na hun huwelijk laat ze de huwelijksakte aanpassen.

390
00:28:22.005 --> 00:28:27.011
Stolkert zal nooit en te nimmer aanspraak mogen maken op haar bezittingen.

391
00:28:27.016 --> 00:28:33.021
Na 15 jaar huwelijk scheidt ze van Stolkert na een periode van verregaande mishandeling.

392
00:28:34.001 --> 00:28:36.006
'Ik ben mijn leven niet secuur.'

393
00:28:36.011 --> 00:28:39.015
'Het is een hel op aarde geworden.'

394
00:28:39.020 --> 00:28:42.016
Ik denk dat ze heel erg verbitterd was.

395
00:28:42.021 --> 00:28:48.000
En ik heb begrepen dat haar man haar heel erg mishandelde.

396
00:28:48.005 --> 00:28:52.018
Dat daardoor ook een verbittering komt en misschien ook aan afgunst.

397
00:28:52.023 --> 00:28:58.007
Kijk, als je man jou zo vernedert en traineert, eigenlijk...

398
00:28:58.012 --> 00:29:02.011
maar hij gaat wel met mooie slavinnen aan de haal...

399
00:29:03.017 --> 00:29:09.010
De gevonden brieven van Suzanna zijn zakelijke brieven aan een handelspartner in Nederland.

400
00:29:09.015 --> 00:29:11.013
Toch springt er een zin uit:

401
00:29:14.016 --> 00:29:18.012
'Het is ook voor mij geenszins aangenaam de verwoestende...

402
00:29:18.017 --> 00:29:23.011
geschiedenis van slavensterfte te melden, waaruit verdriet voortkomt.'

403
00:29:25.018 --> 00:29:29.011
Een opvallende uitspraak voor een slavendrijfster.

404
00:29:30.015 --> 00:29:34.000
Ik denk zeker dat deze dame gevoelens had.

405
00:29:34.005 --> 00:29:37.004
Als je werkelijk haat hebt tegen slaven...

406
00:29:37.009 --> 00:29:41.001
en werkelijk voor je wilt laten werken...

407
00:29:41.006 --> 00:29:42.018
wat ze deed...

408
00:29:42.023 --> 00:29:46.002
dan moet daar pure haat zijn.

409
00:29:47.009 --> 00:29:50.001
En dat was er niet. Denk ik.

410
00:29:50.006 --> 00:29:52.006
Maar dat is mijn beleving.

411
00:29:52.011 --> 00:29:55.010
Misschien ook de hoop dat het niet waar is.

412
00:30:03.009 --> 00:30:05.008
Hilde Neus is historicus.

413
00:30:05.013 --> 00:30:09.008
Zij heeft een boek over Suzanna's leven geschreven.

414
00:30:09.013 --> 00:30:12.018
Voor mij is het heel spannend om al die verhalen aan te horen.

415
00:30:12.023 --> 00:30:15.017
Dat kan ik me voorstellen. Dit is de hervormde kerk.

416
00:30:15.022 --> 00:30:17.009
Kom maar.

417
00:30:18.021 --> 00:30:20.023
Kijk eens. Geweldig.

418
00:30:26.008 --> 00:30:30.007
Hier ligt een heel speciale steen met een breuk. Ik zie 'm.

419
00:30:33.023 --> 00:30:36.013
Ja. Het is wel apart, he.

420
00:30:36.018 --> 00:30:38.024
Om het zo te zien, he. Ja.

421
00:30:39.004 --> 00:30:41.010
Heb je gezien wat erop staat? Ja.

422
00:30:43.014 --> 00:30:46.013
'Eindelijk ben ik tot rust gekomen.'

423
00:30:46.018 --> 00:30:50.002
Ja, dat is wel heel bijzonder.

424
00:30:50.007 --> 00:30:53.014
Om maar heen worden allerlei verhalen verteld.

425
00:30:53.019 --> 00:30:57.020
Dit is een van de dingen die gemythologiseerd is, zeg maar.

426
00:30:58.000 --> 00:31:02.017
Men zegt: Ze was zo vreselijk, nu ze dood is, kan ze eindelijk rusten.

427
00:31:02.022 --> 00:31:04.023
Dit stond zo in het testament.

428
00:31:05.003 --> 00:31:09.000
Ik denk dat ze een heel arbeidzaam leven heeft gehad. Ja.

429
00:31:09.005 --> 00:31:14.016
En dat het niks te maken heeft met haar vreselijke karakter.

430
00:31:14.021 --> 00:31:17.020
Ja ja. Zoals je ziet loopt er een breuk door.

431
00:31:18.000 --> 00:31:19.022
Er zijn twee verhalen over.

432
00:31:20.002 --> 00:31:24.017
Eentje is dat God de bliksem stuurde en de steen kapotmaakte. Echt?

433
00:31:24.022 --> 00:31:27.009
Ja, om haar te straffen, min of meer.

434
00:31:27.014 --> 00:31:31.015
En een ander verhaal is, toen de zerken nog buiten lagen...

435
00:31:31.020 --> 00:31:35.021
dat de koeien ook hier rondom liepen en ze juist deze zerk...

436
00:31:36.001 --> 00:31:41.004
hebben opgelicht met hun horens en dat-ie daardoor is gebroken. Oke.

437
00:31:45.001 --> 00:31:47.013
Er is geen enkel verhaal...

438
00:31:47.018 --> 00:31:52.017
waar de mythe zo tegenover de waarheid staat. Oke, ja.

439
00:31:54.007 --> 00:31:56.017
Gister brak echt het zweet me uit.

440
00:31:57.018 --> 00:32:00.007
Met Cynthia bedoel je. Ja. Ja.

441
00:32:00.012 --> 00:32:02.006
Dat vond ik wel pittig.

442
00:32:02.011 --> 00:32:03.023
Ja.

443
00:32:06.005 --> 00:32:13.023
Fort Zeelandia, bij iedereen bekend als de plek waar de decembermoorden plaatsvonden in 1982.

444
00:32:14.003 --> 00:32:17.024
Fort Zeelandia is gebouwd in 1651, 1652.

445
00:32:18.004 --> 00:32:20.011
Het was van het begin gevangenis.

446
00:32:20.016 --> 00:32:24.002
Maar ook de plaats waar de slaven werden gestraft.

447
00:32:26.021 --> 00:32:30.023
Het grootste probleem van de slavernij is natuurlijk de willekeur.

448
00:32:31.003 --> 00:32:35.008
Er waren wetten, maar daar was heel makkelijk omheen te gaan.

449
00:32:35.013 --> 00:32:39.016
Toch zijn er processen geweest tegen plantage-eigenaren.

450
00:32:39.021 --> 00:32:43.018
Dat is het opmerkelijke: Suzanna is nooit aangeklaagd.

451
00:32:43.023 --> 00:32:48.006
Oke. Behalve in die zaak tegen Aurora.

452
00:32:48.011 --> 00:32:50.008
Dat was een slavin van haar.

453
00:32:50.013 --> 00:32:53.022
Ze was gescheiden van haar tweede man, Stolkert.

454
00:32:54.005 --> 00:32:57.006
Hij spande een rechtszaak tegen haar aan.

455
00:32:57.011 --> 00:33:02.012
Omdat zij dus een slavin van haar zou hebben laten verdwijnen.

456
00:33:02.017 --> 00:33:07.003
Oke. Maar achteraf is gebleken dat Aurora er nog gewoon was.

457
00:33:07.008 --> 00:33:13.011
Na haar dood zijn juwelen in een kistje geschonken aan de kinderen van Aurora.

458
00:33:15.006 --> 00:33:20.001
Ik kan me voorstellen dat het bij jou verwarrende gevoelens oproept.

459
00:33:20.006 --> 00:33:21.022
Dat doet het zeker!

460
00:33:25.017 --> 00:33:28.024
Hilde vindt tijdens haar studie over Suzanna uit...

461
00:33:29.004 --> 00:33:32.021
dat John Stedman die over Suzanna schrijft in zijn dagboek...

462
00:33:33.001 --> 00:33:36.014
bevriend is met de ex-man van Suzanna, Frederick Stolkert.

463
00:33:36.019 --> 00:33:39.018
Ook John Stedman houdt er relaties op na met slavinnen...

464
00:33:39.023 --> 00:33:43.002
waaronder Joanna waar hij een kind mee heeft.

465
00:33:43.007 --> 00:33:48.020
Zou Stedman misschien in opdracht van Stolkert Suzanna zwart hebben gemaakt in zijn dagboek?

466
00:33:49.000 --> 00:33:54.002
Stedman heeft over haar geschreven en haar in feite gedemoniseerd.

467
00:33:54.007 --> 00:33:57.004
Het wordt wel voor waarheid aangenomen. Ja.

468
00:33:57.009 --> 00:34:01.014
Ook het standbeeld dat in 1973 is opgericht draagt bij aan mythevorming.

469
00:34:01.019 --> 00:34:04.010
De slavin blijkt een naam te hebben: Alida!

470
00:34:04.015 --> 00:34:08.008
En ze is hier niet in haar borst gestoken, hij is afgesneden!

471
00:34:08.013 --> 00:34:14.013
Door te speuren in de bronnen heb ik dus ontdekt dat eigenlijk pas in de jaren 60...

472
00:34:14.018 --> 00:34:18.002
een toneelstuk is geschreven door meneer Domper.

473
00:34:18.007 --> 00:34:20.019
Dat is opgevoerd in theater Thalia.

474
00:34:20.024 --> 00:34:23.001
Heel vaak, het was een enorm succes.

475
00:34:23.006 --> 00:34:26.017
Dan komt dus ook voor het eerst Alida op het toneel.

476
00:34:26.022 --> 00:34:29.007
Daarvoor had die slavin geen naam.

477
00:34:29.012 --> 00:34:31.022
Daar komt Suzanna du Plessis in voor.

478
00:34:32.002 --> 00:34:35.008
Ze zou getrouwd zijn met een jood, wat niet klopt.

479
00:34:35.013 --> 00:34:39.014
Ze zou vijf keer getrouwd zijn geweest, dat klopt ook niet.

480
00:34:39.019 --> 00:34:44.007
Dus je ziet dat er allerlei zaken uit de geschiedenis bijgehaald worden. Er...

481
00:34:44.012 --> 00:34:46.023
was ook geen sprake van afgesneden borsten.

482
00:34:47.003 --> 00:34:50.012
Daar heb ik geen schriftelijke bronnen voor gevonden. Oke.

483
00:34:50.017 --> 00:34:52.010
Hee, daar is Edmund. Hoi!

484
00:34:52.015 --> 00:34:56.003
Mag ik je voorstellen, dit is Carla. Hallo. Edmund.

485
00:34:56.008 --> 00:34:59.002
Carla Ruland, hallo. Hai.

486
00:34:59.007 --> 00:35:05.002
Je zult het niet geloven Edmund, maar Carla is een nazaat van Suzanna Du Plessis.

487
00:35:05.007 --> 00:35:07.020
Ja. O! Geweldig, zeg!

488
00:35:08.000 --> 00:35:10.024
Hoe vind je het om hier te zijn? Heel dubbel.

489
00:35:11.004 --> 00:35:15.013
Aan de ene kant, je komt hier naartoe, het is toch wat beladen...

490
00:35:15.018 --> 00:35:18.024
Het verhaal is natuurlijk bijna mythologisch. Ja.

491
00:35:19.004 --> 00:35:24.023
Het wordt voor mij ontkracht. Ze heeft het niet makkelijk gehad het uitzoeken ervan.

492
00:35:25.003 --> 00:35:30.001
Nee. Iedereen heeft het haar ontraden. Ja ja ja. Dat ze met iets verkeerds bezig was. Ja ja.

493
00:35:30.006 --> 00:35:35.016
Maar de dingen zijn nooit zoals je denkt dat ze zijn. Dat blijkt.

494
00:35:35.021 --> 00:35:39.018
Ja, dat is wel een heel... Ongelooflijk verhaal, he. Ja.

495
00:35:40.024 --> 00:35:46.004
Als je de nationalistische beweging krijgt, dan heeft men helden nodig.

496
00:35:46.009 --> 00:35:50.016
Dat geldt niet alleen voor Suriname, maar voor elk dekoloniserend land.

497
00:35:50.021 --> 00:35:54.021
Men wil een eenheid van dat volk maken door helden.

498
00:35:55.001 --> 00:35:58.007
Alida is in feite een soort heldin geworden.

499
00:35:58.012 --> 00:36:03.009
Degene die dat gedaan zou hebben, wordt dan natuurlijk de boosdoener.

500
00:36:03.014 --> 00:36:09.016
Suzanna is na haar scheiding van Stolkert gaan wonen in dit kapitale huis in Paramaribo.

501
00:36:09.021 --> 00:36:12.020
Ze heeft hier tot haar dood in 1795 gewoond.

502
00:36:13.000 --> 00:36:19.013
Ik stelde me zo voor dat ze op dat balkonnetje stond en dan keek naar dat huis van Stolkert, daar.

503
00:36:19.018 --> 00:36:22.023
En dat ze dan stond te schelden, weet je wel. Ja.

504
00:36:23.003 --> 00:36:26.024
Het is natuurlijk eigenlijk amper een afstand. Precies.

505
00:36:27.004 --> 00:36:32.017
Er zou dus een gang van daar naar de rivier lopen.

506
00:36:32.022 --> 00:36:34.011
Een onderaardse gang.

507
00:36:34.016 --> 00:36:39.021
Dan zou zij dus mensen vermoorden daar in dat huis: weer zo'n mythe.

508
00:36:40.001 --> 00:36:45.001
Dan zou ze die mensen verslepen naar de rivier en dan zouden ze daar...

509
00:36:45.006 --> 00:36:48.023
Maar dat is niet zeker. Het is niet waar, het kan niet eens.

510
00:36:49.003 --> 00:36:51.004
De tunnel kan nooit hebben bestaan:

511
00:36:51.009 --> 00:36:55.011
Door de poreuze grond zou hij altijd vol hebben gestaan met grondwater.

512
00:36:55.016 --> 00:37:00.001
Na Suzanna's dood is er een inventaris opgemaakt van haar huis en de plantage.

513
00:37:00.006 --> 00:37:02.020
Ze laat een gigantische erfenis achter.

514
00:37:03.000 --> 00:37:09.008
Een heel groot deel is naar Maastricht gegaan waar haar nazaten zijn gaan wonen.

515
00:37:09.013 --> 00:37:12.002
Misschien zegt Maastricht jou iets?

516
00:37:12.007 --> 00:37:14.020
Ja, mijn oma komt daar vandaan. Echt waar?! Ja.

517
00:37:15.000 --> 00:37:18.007
Dus die familie heeft er nog heel lang gewoond. Ja ja ja.

518
00:37:18.012 --> 00:37:20.007
Allebei Pichot du Plessis.

519
00:37:20.012 --> 00:37:23.005
Ze heten ook echt nog Pichot du Plessis?

520
00:37:23.012 --> 00:37:26.015
Natuurlijk beiden niet meer in leven, dit is mijn oma, maar ja.

521
00:37:26.020 --> 00:37:29.003
Dit waren allebei Pichots du Plessis. Wauw!

522
00:37:29.008 --> 00:37:32.018
De puzzelstukjes passen zo een beetje, he.

523
00:37:32.023 --> 00:37:36.019
Het echtpaar Johanna van Striep en Salomon du Plessis...

524
00:37:36.024 --> 00:37:39.020
krijgt twee kinderen: Suzanna en Reinier.

525
00:37:40.000 --> 00:37:44.017
Suzanna zal twee keer trouwen: in 1754 met Frans Grand.

526
00:37:44.022 --> 00:37:46.023
Suzanna is dan pas 14 jaar.

527
00:37:47.003 --> 00:37:50.016
Haar echtgenoot overlijdt jong en daardoor wordt Susanna...

528
00:37:50.021 --> 00:37:54.001
al op haar 23e eigenaresse van de plantage Nijd en Spijt.

529
00:37:54.006 --> 00:37:58.006
In 1767 trouwt ze met de veel jongere Frederick Stolkert.

530
00:37:58.011 --> 00:38:02.004
Suzanna blijft kinderloos en haar broer Reinier ook.

531
00:38:02.009 --> 00:38:05.010
Maar hoe is Carla dan verwant aan Suzanna du Plessis?

532
00:38:05.015 --> 00:38:09.004
Suzanna heeft een halfbroer uit een eerder huwelijk van haar moeder.

533
00:38:09.009 --> 00:38:12.012
Deze Jan Willem krijgt een zoon: Ephraim.

534
00:38:12.017 --> 00:38:15.015
Vader en zoon keren samen terug naar Nederland.

535
00:38:15.020 --> 00:38:18.024
Ephraim wordt zelfs burgemeester van Maastricht!

536
00:38:19.004 --> 00:38:21.019
Suzanna is erg gesteld op haar neef Ephraim.

537
00:38:21.024 --> 00:38:24.014
Zijn zoontje Salomon wordt Suzanna's petekind.

538
00:38:24.019 --> 00:38:28.006
Als eerbetoon neemt Salomon de naam van zijn peetmoeder aan...

539
00:38:28.011 --> 00:38:30.022
en heet voortaan Salomon Pichot du Plessis.

540
00:38:31.002 --> 00:38:34.018
En die dubbele achternaam zal generaties lang in de familie blijven.

541
00:38:34.023 --> 00:38:38.005
Tot aan de grootmoeder van Carla: Clara Pichot du Plessis.

542
00:38:38.010 --> 00:38:41.018
Zij trouwt in 1927 met Joseph Hollman.

543
00:38:41.023 --> 00:38:44.021
En zo komen we bij de moeder van Carla: Sophie Hollman.

544
00:38:45.001 --> 00:38:48.017
Carla is dus een nazaat van de halfbroer van Suzanna.

545
00:38:49.023 --> 00:38:54.009
Ik denk niet dat ze lief was, maar ze was wel een sterke, denk ik...

546
00:38:54.014 --> 00:38:57.019
en zeer onafhankelijke vrouw. Dat denk ik zeker.

547
00:38:57.024 --> 00:39:01.021
Dat had ik eigenlijk gister ook, maar dan het negatieve.

548
00:39:02.001 --> 00:39:04.004
Dat helt nu over naar positief.

549
00:39:04.009 --> 00:39:07.015
Ik ben ook heel blij met dit gesprek. Goed zo! Ja.

550
00:39:07.020 --> 00:39:11.005
En zo houdt het rumoerige leven van Susanna du Plessis...

551
00:39:11.010 --> 00:39:15.004
na 300 jaar de gemoederen nog volop bezig in het Suriname van nu.

552
00:39:15.009 --> 00:39:18.016
Suzanna Du Plessis staat symbool voor de pijn en het onrecht...

553
00:39:18.021 --> 00:39:21.012
dat de blanken de Surinaamse bevolking aandeden.

554
00:39:21.017 --> 00:39:24.024
Zou het kunnen dat door de mondelinge overlevering...

555
00:39:25.004 --> 00:39:29.022
meer aan haar wordt toegeschreven dan feitelijk juist of historisch bewezen is?

556
00:39:30.002 --> 00:39:33.016
Waar Cynthia overtuigd is van de gruweldaden van Du Plessis...

557
00:39:33.021 --> 00:39:36.015
zo stelt Hilde in haar onderzoek dat Du Plessis...

558
00:39:36.020 --> 00:39:39.019
een voor die tijd onafhankelijke en krachtige vrouw...

559
00:39:39.024 --> 00:39:44.020
vooral slachtoffer is geworden van een felle lastercampagne door haar ex-man Stolkert.

560
00:39:45.000 --> 00:39:49.012
Ik vind zelf dat de conclusie van Hilde meer realistisch is.

561
00:39:49.017 --> 00:39:54.023
Dat kan zijn omdat die positiever is, daar ben ik niet helemaal uit.

562
00:39:55.003 --> 00:39:58.008
Maar ik denk dat voor mij, Hilde natuurlijk...

563
00:39:58.013 --> 00:40:03.001
totaal andere informatie gaf, wat voor mijzelf belangrijker is.

564
00:40:03.006 --> 00:40:05.011
En ik denk ook voor mijn familie.

565
00:40:05.016 --> 00:40:07.018
Ja.

566
00:40:07.023 --> 00:40:11.021
Wat schreef je elkaar? Hoe verliefd je natuurlijk was. Ah, kijk aan!

567
00:40:12.001 --> 00:40:14.012
En wat schreef je dan terug, Hans?

568
00:40:14.017 --> 00:40:16.023
Nou, nog verliefder!

