WEBVTT

1
00:00:02.005 --> 00:00:03.006
888

2
00:00:17.006 --> 00:00:18.016
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:18.016 --> 00:00:22.011
Hoe de overheid burgers gijzelt in hun eigen huis.

4
00:00:22.011 --> 00:00:25.017
De Ombudsman wil dat de minister nu eindelijk een eind maakt...

5
00:00:25.017 --> 00:00:29.002
aan de jarenlange onzekerheid voor de bewoners.

6
00:00:29.002 --> 00:00:30.000
Er gebeurt gewoon helemaal niks.

7
00:00:30.000 --> 00:00:31.001
EEN brok onzekerheid.

8
00:00:31.001 --> 00:00:33.005
En dat al 22 jaar lang.

9
00:00:33.013 --> 00:00:36.016
En in de week dat president Poetin Nederland beveelt...

10
00:00:36.016 --> 00:00:39.018
zich aan de internationale rechtsorde te houden...

11
00:00:39.018 --> 00:00:43.005
kijkt Brandpunt naar de mensenrechten in zijn land.

12
00:00:43.005 --> 00:00:46.015
Unieke, heftige beelden van een schrikbewind achter gesloten deuren.

13
00:00:46.015 --> 00:00:49.011
Het harde leven in Poetins strafkampen.

14
00:00:49.014 --> 00:00:53.013
En in Brandpunt: De man achter de toespraken van Barack Obama.

15
00:00:53.013 --> 00:00:57.004
Hoe schrijf je een speech die de wereld, de geschiedenis verandert.

16
00:00:57.004 --> 00:01:00.016
Acht jaar lang werkt hij zij aan zij met de machtigste man op aarde.

17
00:01:00.016 --> 00:01:03.018
Speechschrijver van Obama: Jon Favreau.

18
00:01:19.010 --> 00:01:23.001
Het zal je maar gebeuren: een snelweg door je achtertuin.

19
00:01:24.015 --> 00:01:27.005
Het onheil komt dus van die kant. In de achtertuin. Ja.

20
00:01:27.005 --> 00:01:31.006
Er komen hele grote pijlers te staan.

21
00:01:31.006 --> 00:01:34.008
Dan is het mooie er wel af.

22
00:01:34.008 --> 00:01:37.004
Voor deze mensen wordt die nachtmerrie werkelijkheid.

23
00:01:37.004 --> 00:01:39.016
De vraag is alleen: wanneer komt-ie er?

24
00:01:39.016 --> 00:01:43.021
Er gebeurt helemaal niks. EEN brok onzekerheid. Al 22 jaar.

25
00:01:43.021 --> 00:01:46.010
Onverkoopbare huizen, onbestemde toekomstplannen.

26
00:01:46.010 --> 00:01:50.017
En jarenlange onzekerheid over een schadevergoeding.

27
00:01:50.017 --> 00:01:52.018
Wij willen weg en we kunnen niks.

28
00:01:52.018 --> 00:01:56.001
Door trage besluitvorming en lange juridische procedures...

29
00:01:56.001 --> 00:02:00.015
worden burgers door de overheid gegijzeld in hun eigen huis.

30
00:02:00.015 --> 00:02:05.001
Ja, dat is het. Dat is het juiste woord ervoor.

31
00:02:05.001 --> 00:02:06.004
Je kunt geen kant op.

32
00:02:06.004 --> 00:02:09.017
Ik vind het van de gekke dat na zo lange tijd deze mensen nog steeds bungelen.

33
00:02:09.017 --> 00:02:11.020
Daar moet een eind aan komen.

34
00:02:11.020 --> 00:02:14.017
Het is een van de laatste hoofdpijndossiers van de nationale ombudsman.

35
00:02:14.017 --> 00:02:21.004
In dit rapport doet hij een scherp appel op de minister om nu eindelijk eens over de brug te komen.

36
00:02:21.004 --> 00:02:25.021
Eindelijk een oplossing voor de bewoners.

37
00:02:25.021 --> 00:02:28.009
Ik vind dat de minister onredelijk is in de afweging om niets te doen.

38
00:02:28.009 --> 00:02:30.001
Daarom is het niet behoorlijk.

39
00:02:30.001 --> 00:02:31.024
Vanavond in KRO Brandpunt: gemangeld door de overheid.

40
00:02:39.005 --> 00:02:43.008
Kijk, als hier een snelweg, je moet je voorstellen een enorme brug...

41
00:02:43.008 --> 00:02:48.002
Ja... dat is gigantisch.

42
00:02:48.019 --> 00:02:51.015
Hij zal er ooit wel eens komen: de A15.

43
00:02:51.015 --> 00:02:54.015
Maar zolang niet duidelijk is waar de snelweg precies komt...

44
00:02:54.015 --> 00:02:58.017
en belangrijker nog wanneer, is hun huis onverkoopbaar.

45
00:02:58.017 --> 00:03:01.015
Wie koopt er nou een huis waar een snelweg door de achtertuin loopt.

46
00:03:01.015 --> 00:03:05.001
En dus kunnen ze letterlijk geen kant op.

47
00:03:05.001 --> 00:03:09.011
Het meest onverteerbare is... het duurt lang, dat weten we.

48
00:03:09.011 --> 00:03:13.012
Maar op dit moment weet ik niet, is het 1 jaar... daar kan ik mee leven.

49
00:03:13.012 --> 00:03:18.014
Is het 2 jaar, 3 jaar, 4 jaar. Ik durf nergens meer in te geloven.

50
00:03:22.018 --> 00:03:26.023
'April 1992. Volgens de traceenota loopt het ogenschijnlijk...

51
00:03:26.023 --> 00:03:31.009
meest kansrijke tracee van de Betuweroute dwars door Boerenhoek.'

52
00:03:31.009 --> 00:03:35.007
Boerenhoek, een buurtschap van 25 woningen, onder de rook van Arnhem.

53
00:03:35.007 --> 00:03:42.012
Als de familie Veuger hier in 1984 komt wonen, controleren ze eerst keurig alle bestemmingsplannen.

54
00:03:42.012 --> 00:03:43.023
En daar staat niets alarmerends in.

55
00:03:43.023 --> 00:03:48.010
Maar begin jaren 90 duikt de plek op in plannen voor de Betuwelijn.

56
00:03:48.010 --> 00:03:55.004
Het begin van jarenlange onzekerheid, vertelt Toos Veuger ons twee jaar geleden.

57
00:03:55.004 --> 00:03:59.011
Waar ligt-ie nou? Achter die struiken.

58
00:03:59.011 --> 00:04:03.017
Daar staat een schuin huisje.

59
00:04:03.017 --> 00:04:08.008
Dat is een coupurekering, op de tunnel van de Betuwelijn.

60
00:04:08.008 --> 00:04:12.021
Maar dat is pas het begin van alle ellende.

61
00:04:12.021 --> 00:04:16.020
Nog voordat de eerste paal van de Betuwelijn is geslagen, komt er nog een tracÂe uit de hoge hoed.

62
00:04:16.020 --> 00:04:19.013
Dat van een snelweg, de A15.

63
00:04:19.013 --> 00:04:24.022
'Maart 1994. Uit een uitgelekt rapport blijkt dat 17 woningen...

64
00:04:24.022 --> 00:04:27.021
in Boerenhoek worden gesloopt in verband met de Betuweroute.'

65
00:04:27.021 --> 00:04:32.001
Het zou gesloopt worden.

66
00:04:32.001 --> 00:04:34.008
Een half jaar laten blijkt het misschien niet zo te zijn.

67
00:04:34.008 --> 00:04:37.021
In een volgend rapport wordt je huis weer wel gesloopt en dan weet niet.

68
00:04:37.021 --> 00:04:44.003
Inmiddels verkeert de familie al 22 jaar in grote onzekerheid.

69
00:04:44.003 --> 00:04:45.022
Verhuizen is zo langzamerhand onmogelijk geworden.

70
00:04:45.022 --> 00:04:49.023
En duidelijkheid is er, ook nu, twee jaar na onze vorige uitzending nog steeds niet.

71
00:04:49.023 --> 00:04:54.016
Ik vind het onbehoorlijk bestuur.

72
00:04:54.016 --> 00:04:57.021
Dit kun je mensen niet aandoen. Dit is grensoverschrijdend.

73
00:04:57.021 --> 00:05:03.017
Kijk, in onzekerheid zitten, dat kan. Dat moet je dan maar nemen.

74
00:05:03.017 --> 00:05:06.013
Maar toch niet een half mensenleven?

75
00:05:10.022 --> 00:05:12.019
We gaan van Boerenhoek naar Helhoek.

76
00:05:12.019 --> 00:05:14.024
Hemelsbreed een paar kilometer, maar de problemen zijn vergelijkbaar.

77
00:05:14.024 --> 00:05:20.019
Jarenlange onzekerheid over die vervloekte A15.

78
00:05:20.019 --> 00:05:23.024
En vooral de onduidelijkheid over waar die nou precies komt te liggen.

79
00:05:26.010 --> 00:05:30.015
Goedemiddag. Goedemiddag. Dag. Hai.

80
00:05:30.015 --> 00:05:32.009
Waar zou het onheil moeten komen?

81
00:05:32.009 --> 00:05:34.007
Het onheil komt nu daar tussendoor.

82
00:05:34.007 --> 00:05:39.017
Dan loopt-ie met een bocht naar links en sluit aan op het oude tracee.

83
00:05:39.017 --> 00:05:44.009
Het eerste tracee was voor ons huis langs.

84
00:05:44.009 --> 00:05:48.017
Hier waar we nu staan. Ja, zo'n beetje. Tegen ons huis aan.

85
00:05:48.017 --> 00:05:53.002
Eerst kwam-ie hier te liggen, toen weer daar. Ja.

86
00:05:53.002 --> 00:05:54.020
En waar hij nu komt te liggen is niet zeker.

87
00:05:54.020 --> 00:05:58.001
Nee, dat horen we volgend jaar. Of misschien niet.

88
00:05:58.001 --> 00:06:02.011
Ja, het is nog onduidelijk allemaal.

89
00:06:02.020 --> 00:06:06.012
De familie Willems wil al jaren graag verhuizen.

90
00:06:06.012 --> 00:06:10.004
Maar door de bouwplannen van het A15-tracee is ook hun woning inmiddels onverkoopbaar geworden.

91
00:06:10.004 --> 00:06:16.015
En zit het echtpaar feitelijk gevangen in hun eigen huis.

92
00:06:16.015 --> 00:06:23.000
We zijn alletwee lichamelijk niet meer zoals zou moeten.

93
00:06:23.000 --> 00:06:24.016
En financieel wordt het ook heel zwaar.

94
00:06:24.016 --> 00:06:30.008
Ja... GEEMOTIONEERD Dat is niet leuk. Frustrerend.

95
00:06:30.008 --> 00:06:34.021
Die onzekerheid... voor een deel is daar weinig aan te doen.

96
00:06:34.021 --> 00:06:39.005
Je kunt die besluitvorming niet forceren.

97
00:06:39.005 --> 00:06:42.006
Maar in de tussentijd moet je rekening houden...

98
00:06:42.006 --> 00:06:47.016
een deel van de kosten van die onzekerheid liggen nu bij de burger.

99
00:06:47.016 --> 00:06:49.000
Die zouden bij de overheid moeten liggen.

100
00:06:49.000 --> 00:06:50.008
Kafka in de polder.

101
00:06:50.008 --> 00:06:54.013
Jorrit de Jong schreef een handboek voor burgers...

102
00:06:54.013 --> 00:06:55.011
om nodeloze bureaucratie op te sporen en op te lossen.

103
00:06:55.011 --> 00:06:58.004
Volgens hem begint het probleem bijna altijd bij ambtenaren...

104
00:06:58.004 --> 00:07:02.023
die zich bij complexe zaken angstvallig aan de regels vastklampen.

105
00:07:02.023 --> 00:07:08.000
Bang om buiten hun boekje te gaan.

106
00:07:08.000 --> 00:07:11.004
Als bureaucratie vastloopt betekent dat dat mensen vastlopen.

107
00:07:11.004 --> 00:07:13.017
Dat mensen niet weten wat ze moeten doen. Dat er angst optreedt.

108
00:07:13.017 --> 00:07:21.001
Maar ook dat er te lang wordt gewacht met naar boven schakelen.

109
00:07:21.001 --> 00:07:26.001
Dus naar een niveau waar er wel over grenzen heen gekeken kan worden.

110
00:07:26.001 --> 00:07:31.004
Waar de regels te discussie gesteld kunnen worden en een oplossing gewonden kan worden.

111
00:07:31.004 --> 00:07:32.007
Maar dat is het gekke:

112
00:07:32.007 --> 00:07:35.006
In dit geval is er nu juist wel tot op het hoogste niveau gesproken.

113
00:07:35.006 --> 00:07:39.015
Al in 1996 heeft de Nationale Ombudsman aandacht gevraagd voor de problemen.

114
00:07:39.015 --> 00:07:42.014
Ook bij de huidige verantwoordelijk minister, Melanie Schultz.

115
00:07:42.014 --> 00:07:44.000
Zonder resultaat.

116
00:07:44.000 --> 00:07:47.011
Ik heb met de minister persoonlijk gesproken.

117
00:07:47.011 --> 00:07:50.018
Ik heb met de directeur-generaal van Rijkswaterstaat gesproken.

118
00:07:50.018 --> 00:07:54.010
Ik had goede hoop dat het zou lukken.

119
00:07:54.010 --> 00:07:58.013
Maar de zaak wordt toch met een juridische bril op vastgehouden van:

120
00:07:58.013 --> 00:08:03.006
Nee, hier kunnen we niks aan doen, anders ontstaan onaanvaardbare gevolgen.

121
00:08:03.006 --> 00:08:05.024
De oplossing ligt voor de hand: koop de huizen van deze families op.

122
00:08:05.024 --> 00:08:11.010
Zogeheten planschade die ingecalculeerd is bij deze grote infrastructurele projecten.

123
00:08:11.010 --> 00:08:14.020
Maar de minister wil daar niet aan.

124
00:08:14.020 --> 00:08:18.020
Zij wil wachten tot definitief is vastgesteld waar de snelweg komt te liggen...

125
00:08:18.020 --> 00:08:25.018
en dan bekijken wat de eventuele schade is.

126
00:08:25.018 --> 00:08:29.000
De minister heeft gezegd: wij willen geen huizen opkopen.

127
00:08:29.000 --> 00:08:33.003
Zeker als ze vermoedelijk niet op HAAR tracee komen te liggen.

128
00:08:33.003 --> 00:08:39.011
Dat begrijp ik heel goed. Dat is ongewenst.

129
00:08:39.011 --> 00:08:43.013
Maar als je het vergelijkt met de situatie waarin wij verkeren...

130
00:08:43.013 --> 00:08:45.023
dat is onverteerbaar, erger dan ongewenst.

131
00:08:45.023 --> 00:08:50.002
Dan zeg: wees redelijk en help ons uit de brand.

132
00:08:50.002 --> 00:08:52.022
Kijk naar de feiten.

133
00:08:52.022 --> 00:08:56.005
Verplaats je in de schoenen van de mensen in Boerenhoek.

134
00:08:56.005 --> 00:09:01.013
Dan zul je direct aanvoelen: dit kan niet. Dit is onevenredig.

135
00:09:02.017 --> 00:09:04.013
Alex Brenninkmeijer.

136
00:09:04.013 --> 00:09:10.002
In de race voor een nieuwe baan in Europa en dus is de kans groot dat hij per 1 januari Ombudsman-af is.

137
00:09:10.002 --> 00:09:16.003
Hij wil daarom nog EEN keer alles op alles zetten om deze slepende zaak nu eindelijk es af te ronden.

138
00:09:16.003 --> 00:09:19.001
Het is een hoofdpijndossier...

139
00:09:19.001 --> 00:09:24.002
omdat ik op basis van mijn ervaring verbaasd ben...

140
00:09:24.002 --> 00:09:28.014
dat een zaak waarin eigenlijk het oordeel van de Ombudsman zo voor de handliggend is...

141
00:09:28.014 --> 00:09:33.012
en een oplossing ook... Dat dat uiteindelijk toch niet gebeurt.

142
00:09:33.012 --> 00:09:38.003
Dat concludeert de Nationale Ombudsman. De Nationale Ombudsman.

143
00:09:38.003 --> 00:09:39.012
De Nationale Ombudsman...

144
00:09:39.012 --> 00:09:43.001
Meer dan 100.000 klachten heeft hij sinds zijn aantreden in 2005 behandeld.

145
00:09:43.001 --> 00:09:45.021
100.299 klachten.

146
00:09:45.021 --> 00:09:50.001
Hij komt al die jaren op voor burgers die verstrikt raken in de raderen van de overheid.

147
00:09:50.001 --> 00:09:53.001
En met succes. Er volgen veel spraakmakende zaken.

148
00:09:53.001 --> 00:09:57.003
De Nationale Ombudsman heeft felle kritiek op het UWV.

149
00:09:57.003 --> 00:09:59.016
Dan de zaak Jelmer. De zaak van baby Jelmer.

150
00:09:59.016 --> 00:10:02.016
De Nationale Ombudsman kwam vandaag met een rapport.

151
00:10:02.016 --> 00:10:06.004
Maar dit dossier bezorgt zelfs de Ombudsman hoofdbrekens.

152
00:10:06.004 --> 00:10:11.020
Hij heeft te maken met een ministerie dat bang is voor precedentwerking.

153
00:10:11.020 --> 00:10:13.018
SIRENE

154
00:10:13.018 --> 00:10:16.004
Als de minister in deze gevallen over de brug komt...

155
00:10:16.004 --> 00:10:18.014
moet zij ook bij anderen de beurs trekken, zo is de angst.

156
00:10:18.014 --> 00:10:22.010
In Den Haag zie ik heel vaak dat men vasthoudt van:

157
00:10:22.010 --> 00:10:28.016
Dit is een precedent, dan komt er een enorme stroom zaken.

158
00:10:28.016 --> 00:10:32.006
Ik heb die stroom zaken niet gevonden.

159
00:10:32.006 --> 00:10:34.009
Want het gaat om unieke schrijnende gevallen.

160
00:10:34.009 --> 00:10:37.017
Dan moet je ook als jurist zeggen: we hakken de knoop door en komen met een goede oplossing.

161
00:10:37.017 --> 00:10:43.003
Je bent er elke dag mee bezig, het vreet aan je.

162
00:10:43.003 --> 00:10:46.016
Er wordt zo arrogant mee omgegaan: 'Ach, pff, je moet niet zeuren.'

163
00:10:46.016 --> 00:10:53.000
Zo voelt het in ieder geval.

164
00:10:53.000 --> 00:10:54.020
En het is ook zo denk ik.

165
00:10:54.020 --> 00:10:56.009
Er is niemand die denkt: och, er wonen ook nog mensen.

166
00:10:56.009 --> 00:11:00.021
Het is pappen en nathouden.

167
00:11:00.021 --> 00:11:03.001
Ze doen hun ding. Het is stroperig.

168
00:11:03.001 --> 00:11:06.014
En misschien denken ze wel: als er een paar mensen de pineut zijn, dan is dat all in the game.

169
00:11:06.014 --> 00:11:12.012
De tirannie der bureaucraten.

170
00:11:12.012 --> 00:11:15.001
Ambtenaren die niet thuis geven, zich nauwelijks inleven in de problemen.

171
00:11:15.001 --> 00:11:18.013
Die zich vooral verschuilen achter een muur van juridische argumenten.

172
00:11:18.013 --> 00:11:25.018
Volgens Jorrit de Jong met ingrijpende gevolgen voor het beeld dat burgers van de overheid hebben.

173
00:11:25.018 --> 00:11:27.022
In zo'n schrijnende geval, gaan mensen daarover praten.

174
00:11:27.022 --> 00:11:30.010
Het komt in de media.

175
00:11:30.010 --> 00:11:34.024
Er ontstaat een beeld van een overheid die niet betrouwbaar is en niet competent is.

176
00:11:34.024 --> 00:11:39.017
Terwijl het in 90% van de gevallen best goed gaat.

177
00:11:39.017 --> 00:11:42.017
Maar juist dat schrijnende geval krijgt alle aandacht.

178
00:11:42.017 --> 00:11:48.008
Ook daarom is het in het belang van de overheid zelf om die soort zaken serieuzer te nemen.

179
00:11:48.008 --> 00:11:53.017
Maar volgens verantwoordelijk minister Schultz is de oplossing nu echt binnen handbereik.

180
00:11:53.017 --> 00:11:57.003
Zij heeft inmiddels een voorkeur uitgesproken voor een tracee.

181
00:11:57.003 --> 00:12:01.001
En daarmee komt er wat haar betreft een eind aan alle onzekerheid.

182
00:12:01.001 --> 00:12:05.011
De minister zegt:

183
00:12:05.011 --> 00:12:10.008
Ik heb een beslissing genomen, er is nu duidelijkheid.

184
00:12:10.008 --> 00:12:11.013
Dat is kul.

185
00:12:11.013 --> 00:12:14.000
Als je 4 of 5 keer het proces vertraagt, vraag dan niet aan mij...

186
00:12:14.000 --> 00:12:18.012
of ik erop wil vertrouwen dat dat niet NOG een keer gebeurt.

187
00:12:18.012 --> 00:12:22.006
Het zou heel naief zijn om te denken dat de planning nu wel klopt.

188
00:12:22.006 --> 00:12:28.003
Dat zou namelijk de eerste keer zijn. In die 22 jaar. Ja.

189
00:12:28.003 --> 00:12:32.004
Als je goed leest wat het antwoord is van de minister en van Rijkswaterstaat...

190
00:12:32.004 --> 00:12:33.013
dan is dat een hele lange juridische riedel.

191
00:12:33.013 --> 00:12:37.010
Die gaat voorbij aan het schrijnende in deze situatie.

192
00:12:37.010 --> 00:12:41.024
Het zijn er nu twee die ik op mijn bureau heb.

193
00:12:41.024 --> 00:12:44.015
Ik heb er in acht jaar niet meer dan twee gezien.

194
00:12:44.015 --> 00:12:47.002
Twee gezinnen, gevangen in hun eigen huis.

195
00:12:47.002 --> 00:12:50.001
Moegestreden na al die jaren van onzekerheid.

196
00:12:50.001 --> 00:12:53.019
En met weinig vertrouwen in een goede afloop.

197
00:12:53.019 --> 00:12:55.007
Je bent burger.

198
00:12:55.007 --> 00:12:58.001
Wij willen goede burgers zijn, we betalen onze belasting.

199
00:12:58.001 --> 00:13:02.005
We stemmen.

200
00:13:02.005 --> 00:13:04.003
Maar we hebben het gevoel dat we alleen daar nog goed voor zijn.

201
00:13:04.003 --> 00:13:06.010
Verder word je niet serieus genomen.

202
00:13:06.010 --> 00:13:09.015
Twee jaar geleden stonden we hier ook.

203
00:13:09.015 --> 00:13:15.008
Kunnen we hier over een paar jaar weer staan?

204
00:13:15.008 --> 00:13:16.022
Ik hoop het niet, maar weet het bijna zeker.

205
00:13:16.022 --> 00:13:19.012
U heeft er weinig vertrouwen in. Het ligt niet aan mijn vertrouwen.

206
00:13:19.012 --> 00:13:23.023
Het is gewoon... wat er gebeurd is.

207
00:13:23.023 --> 00:13:27.007
Je wordt door schade en schande wijs.

208
00:13:27.007 --> 00:13:29.024
De minister laat in een reactie weten dat ze de aanbevelingen van de Ombudsman zal bestuderen.

209
00:13:29.024 --> 00:13:35.013
Mocht u zelf in de problemen zijn gekomen door de bureaucratische molens van de overheid...

210
00:13:35.013 --> 00:13:39.019
laat het ons weten, op kro.nl/brandpunt.

211
00:13:51.000 --> 00:13:51.023
MUZIEK

212
00:14:00.001 --> 00:14:03.007
Het leidde tot een harde diplomatieke botsing deze week.

213
00:14:03.007 --> 00:14:06.023
De inval bij een dronken Russische diplomaat in Den Haag.

214
00:14:06.023 --> 00:14:08.012
Volgens president Poetin een schandalige actie.

215
00:14:08.012 --> 00:14:13.002
Een provocatie die ingaat tegen alle mensenrechten.

216
00:14:13.002 --> 00:14:15.009
Zo klonk het vanuit Rusland.

217
00:14:27.005 --> 00:14:28.021
Poetin, meestertacticus.

218
00:14:28.021 --> 00:14:32.013
Ervaren judoka die een aanval in een tegenaanval weet om te zetten.

219
00:14:32.013 --> 00:14:36.007
Nederland dat altijd zo hamert op mensenrechten moest deze week...

220
00:14:36.007 --> 00:14:40.006
voor Poetin door de knieen.

221
00:14:49.002 --> 00:14:52.013
Poetin als strijder voor het internationaal recht.

222
00:14:52.013 --> 00:14:53.021
Het kan verkeren.

223
00:14:53.021 --> 00:14:57.007
Want ook dit is Poetins Rusland. GESCHREEUW

224
00:14:57.012 --> 00:15:02.014
Vanavond in KRO Brandpunt een uniek en onthutsend portret vanuit de Russische strafkampen.

225
00:15:02.014 --> 00:15:07.003
Toenemende repressie, martelingen, doodslag.

226
00:15:07.003 --> 00:15:09.008
Welkom in de moderne goelag.

227
00:15:26.003 --> 00:15:28.023
Moskou, mei dit jaar.

228
00:15:28.023 --> 00:15:31.021
Duizenden demonstranten eisen de vrijlating van alle politieke gevangenen.

229
00:15:31.021 --> 00:15:35.007
Dat zijn er een paar honderd.

230
00:15:35.007 --> 00:15:41.009
Activisten, maar ook gewone burgers die bij anti-Poetin-marsen van de straat zijn geplukt.

231
00:15:41.009 --> 00:15:48.004
Met de herverkiezing van Poetin is de politieke repressie toegenomen.

232
00:15:48.004 --> 00:15:50.020
Dat zeggen mensenrechtenorganisaties.

233
00:15:50.020 --> 00:15:52.015
De verkeerde leus, de verkeerde plek en je hebt een probleem.

234
00:15:54.005 --> 00:15:56.017
Zoals de sociologiestudent die hier wordt afgevoerd.

235
00:15:56.017 --> 00:15:57.014
Liocha.

236
00:15:57.014 --> 00:16:00.018
Anderhalf jaar na dit moment zit hij nog steeds vast.

237
00:16:26.024 --> 00:16:32.012
Nu hangt Liocha 13 jaar cel boven het hoofd voor gewelddadig gedrag tegen de politie.

238
00:16:32.012 --> 00:16:34.022
Als hij veroordeeld wordt, wat staat hem dan te wachten?

239
00:16:34.022 --> 00:16:36.019
De gesloten wereld van Russiche gevangenissen geeft weinig geheimen prijs.

240
00:16:36.019 --> 00:16:40.005
Maar een Franse documentaireploeg legde bloot...

241
00:16:40.005 --> 00:16:44.007
wat er achter deze muren kan gebeuren.

242
00:17:11.014 --> 00:17:14.003
Valentin Bogdan is advocaat en voormalig gevangene.

243
00:17:14.003 --> 00:17:17.020
Hij zet zich in voor de rechten van gedetineerden.

244
00:17:17.020 --> 00:17:21.008
Volgens zijn organisatie is het systeem doordrenkt van geweld.

245
00:17:36.024 --> 00:17:40.002
Bogdan heeft honderden klachten, foto's en video's verzameld.

246
00:17:40.002 --> 00:17:47.008
In sommige strafkampen hoort geweld bij de introductie van 'n gevangene.

247
00:17:47.008 --> 00:17:49.007
'Hier zijn wij de baas.'

248
00:17:49.016 --> 00:17:52.015
GESCHREEUW

249
00:17:55.001 --> 00:17:57.021
Deze gevangene blijkt Shamil te heten.

250
00:17:57.021 --> 00:18:01.008
Het filmpje werd opgenomen in mei vorig jaar in Zuid-Rusland.

251
00:18:17.000 --> 00:18:21.007
Een van de bewakers probeert hem te knevelen met zijn eigen hoed.

252
00:18:21.007 --> 00:18:23.014
De introductieles blijkt effectief.

253
00:18:23.014 --> 00:18:26.022
Shamil heeft nooit een klacht in durven dienen tegen zijn bewakers.

254
00:18:26.022 --> 00:18:28.020
Zijn vader deed dat later wel.

255
00:18:46.000 --> 00:18:48.017
Heropvoedingskampen worden ze genoemd.

256
00:18:48.017 --> 00:18:51.014
Volgens Bogdan zijn er 50 in Rusland.

257
00:18:51.014 --> 00:18:53.005
Ruim 20 jaar na de val van de Sovjet Unie...

258
00:18:53.005 --> 00:18:56.024
is het oude goelag-systeem terug.

259
00:19:19.012 --> 00:19:21.006
De vergelijking met Stalin.

260
00:19:21.006 --> 00:19:24.004
Het gaat heel ver, maar je hoort het sommige Russen wel opperen.

261
00:19:24.004 --> 00:19:27.013
Zoals tijdens deze tv-show in april dit jaar.

262
00:20:02.023 --> 00:20:06.008
In Rusland zitten zo'n 700.000 mensen gevangen.

263
00:20:06.008 --> 00:20:11.011
10 procent van hen zou in heropvoedingskampen zitten.

264
00:20:11.011 --> 00:20:19.007
70.000 dus. Vijf keer de hele gevangenispopulatie van Nederland.

265
00:20:21.008 --> 00:20:26.017
Het zijn ongemakkelijke feiten in een jaar dat Nederland en Rusland 400 jaar vriendschap vieren.

266
00:20:26.017 --> 00:20:30.017
Maar het wil niet echt feest worden.

267
00:20:30.017 --> 00:20:33.015
Demonstraties tegen Russische homowetten.

268
00:20:33.015 --> 00:20:38.000
De arrestatie van de twee Nederlandse Greenpeace-activisten in Moermansk.

269
00:20:38.000 --> 00:20:39.024
Het was geen vijf-sterrenhotel.

270
00:20:39.024 --> 00:20:43.020
En nu de rel rond een opgepakte Russische diplomaat.

271
00:20:43.020 --> 00:20:47.023
Het valt steeds op: Wie het beleid van Poetin bekritiseert...

272
00:20:47.023 --> 00:20:51.019
krijgt dat vroeger of later weer terug.

273
00:21:06.008 --> 00:21:10.000
Voormalig gevangene Daniil wil getuigen hoe erg het leven in Russische kampen is.

274
00:21:10.000 --> 00:21:12.013
Op weg naar zijn oude gevangenis ziet hij dat hij gevolgd wordt.

275
00:21:18.006 --> 00:21:22.017
Intimidatie van de geheime politie, zegt hij.

276
00:21:22.017 --> 00:21:25.019
Hier in Kolonie 6 op 2000 km van Moskou zat hij vast.

277
00:21:25.019 --> 00:21:30.024
Een plek waar gevangenen vorig jaar zelfs in opstand kwamen tegen de martelpraktijken.

278
00:21:30.024 --> 00:21:33.018
Bij min 15 bezetten ze het dak.

279
00:21:54.019 --> 00:21:56.023
Ineens houdt het gesprek op.

280
00:21:56.023 --> 00:21:59.004
Daniil ziet een gevangenisbewaarder op hem afkomen.

281
00:21:59.004 --> 00:22:02.023
Hij is pas net vrijgekomen, dus dit is een oude bekende.

282
00:22:41.004 --> 00:22:45.010
De officiele instanties ontkennen alle beschuldigingen van martelingen.

283
00:22:45.010 --> 00:22:51.014
Ze weigeren interviews omdat het onderwerp te gevoelig zou zijn.

284
00:22:51.014 --> 00:22:54.008
Maar EEN man wil wel praten.

285
00:22:54.008 --> 00:22:57.000
Hij woont iets ten noorden van Kolonie 6.

286
00:22:57.000 --> 00:23:00.016
Sergei Vetoshkine. Een voormalig gevangenisdirecteur.

287
00:23:00.016 --> 00:23:09.015
Hij durft vrijuit te praten over het systeem.

288
00:23:30.016 --> 00:23:36.023
Maar dan wordt hij geconfronteerd met een filmpje opgenomen tijdens zijn bewind.

289
00:23:36.023 --> 00:23:41.005
We zien een nieuwe gevangene die weigert het toilet schoon te maken.

290
00:23:41.005 --> 00:23:46.001
In het volgende shot zien we de jongen na zijn straf.

291
00:23:46.001 --> 00:23:48.018
Vetoshkine bevestigt dat het filmpje in zijn kamp is opgenomen...

292
00:23:48.018 --> 00:23:50.015
en echt is.

293
00:24:12.018 --> 00:24:15.016
De gevangene kan nauwelijks meer lopen en wordt gedragen...

294
00:24:15.016 --> 00:24:18.007
naar zijn laatste lesje heropvoeding.

295
00:24:33.001 --> 00:24:40.005
Lichamelijk en geestelijk gebroken begint hij het toilet schoon te maken...

296
00:24:40.005 --> 00:24:43.012
met zijn blote handen.

297
00:25:10.015 --> 00:25:17.008
Harde cijfers over het aantal gewonden of doden in Russische strafkampen zijn er niet.

298
00:25:17.008 --> 00:25:21.003
Officieel bestaat het probleem niet.

299
00:25:21.003 --> 00:25:24.010
Daniil neemt ons mee naar het graf van een medegevangene.

300
00:25:24.010 --> 00:25:27.014
Vorig jaar stierf hij in zijn cel.

301
00:25:49.015 --> 00:25:53.014
Daniil is EEN van de laatsten die Nicolai Korovkin nog levend heeft gezien.

302
00:25:53.014 --> 00:25:56.007
In het kantoor van het hoofd van de beveiliging.

303
00:26:16.009 --> 00:26:19.000
Volgens de officiele documenten is Nicolai gestorven aan aids.

304
00:26:19.000 --> 00:26:24.006
Maar de foto's van de forensisch expert vertellen een ander verhaal.

305
00:26:28.004 --> 00:26:31.023
Daniil heeft getuigd in de zaak Nicolai Korovkin.

306
00:26:31.023 --> 00:26:35.006
En daar krijgt hij nu last van.

307
00:26:35.006 --> 00:26:38.021
Hij wordt in de rechtszaal verwacht, net als de bazen van Kolonie 6.

308
00:26:38.021 --> 00:26:41.003
Maar het is Daniil die nu wordt aangeklaagd.

309
00:26:47.011 --> 00:26:49.019
Verdacht van smaad. Omdat hij durft te beweren dat de directeur en het hoofd beveiliging...

310
00:26:49.019 --> 00:26:54.015
de dood van Korovkin op hun geweten zouden hebben.

311
00:27:22.008 --> 00:27:27.006
De gevangenisbazen gaan vrijuit. Daniil kan nu 6 jaar cel krijgen.

312
00:27:27.006 --> 00:27:29.011
Het rechtssysteem onder Vladimir Poetin.

313
00:27:29.011 --> 00:27:33.016
Wie kritiek uit, eindigt soms zelf in het beklaagdenbankje.

314
00:27:36.018 --> 00:27:43.012
Over 3 weken gaan koning Willem-Alexander en koningin Maxima op bezoek bij Poetin.

315
00:27:43.012 --> 00:27:46.019
Om het vriendschapsjaar officieel en feestelijk af te sluiten.

316
00:27:46.019 --> 00:27:50.013
Het dreigt een ongemakkelijk feestje te worden voor een ongemakkelijke vriendschap.

317
00:28:04.007 --> 00:28:06.007
Acht jaar lang was hij de stem van de machtigste man op aarde.

318
00:28:06.007 --> 00:28:08.003
Hij kent hem als geen ander...

319
00:28:08.003 --> 00:28:11.003
en verwoordt zijn visie in elke toespraak die hij houdt.

320
00:28:31.022 --> 00:28:33.022
Hope, change, yes we can.

321
00:28:33.022 --> 00:28:37.007
Ogenschijnlijk simpele woorden die van de eerste zwarte president van Amerika...

322
00:28:37.007 --> 00:28:39.018
een icoon van verandering maakten.

323
00:28:47.001 --> 00:28:50.007
Hij kent de macht van het woord en weet hoe je met een toespraak de wereld aan je voeten krijgt.

324
00:28:50.007 --> 00:28:53.014
De speechschrijver van Barack Obama, Jon Favreau.

325
00:28:55.012 --> 00:28:59.001
Hij is in Nederland op uitnodiging van Cornerstone voor een lezing achter gesloten deuren.

326
00:28:59.001 --> 00:29:02.016
Maar voor Brandpunt mogen wij hem een uur spreken:

327
00:29:02.016 --> 00:29:04.024
De man die jarenlang...

328
00:29:04.024 --> 00:29:08.014
tot de inner-circle van president Obama behoorde.

329
00:29:42.001 --> 00:29:45.008
Jon Favreau. Nog niet zo gek lang geleden studeert hij cum laude af...

330
00:29:45.008 --> 00:29:48.012
in de politieke wetenschappen op het Holy Cross College in Massachusetts.

331
00:29:48.012 --> 00:29:52.001
De afscheidsrede die hij daar houdt, spreekt boekdelen:

332
00:29:52.001 --> 00:29:54.023
Favreau heeft de gave van het woord.

333
00:30:00.011 --> 00:30:04.022
En dit is Jon enkele jaren later.

334
00:30:04.022 --> 00:30:06.023
Hij is inmiddels toegetreden tot het campagneteam...

335
00:30:06.023 --> 00:30:08.018
van de flamboyante Democratische kandidaat Barack Obama.

336
00:30:32.013 --> 00:30:36.004
Obama verovert staat na staat met opzwepende toespraken.

337
00:31:30.004 --> 00:31:32.002
Favreau bestudeerde honderden politieke toespraken om te leren...

338
00:31:32.002 --> 00:31:35.005
hoe je inspiratie en vergezichten op het publiek kunt overbrengen.

339
00:31:35.005 --> 00:31:38.004
Historische toespraken zoals die van Ronald Reagan...

340
00:31:38.004 --> 00:31:42.012
bij de 40 jarige herdenking van D-day op het strand van Normandie.

341
00:31:51.000 --> 00:31:53.005
Of Robert Kennedy die direct na de moord op Martin Luther King...

342
00:31:53.005 --> 00:31:55.013
het Amerikaanse volk toespreekt.

343
00:32:39.005 --> 00:32:42.020
Januari 2008.

344
00:32:42.020 --> 00:32:44.023
Obama heeft de democratische verkiezingen gewonnen...

345
00:32:44.023 --> 00:32:47.018
en zal op alle grote nieuwszenders het Amerikaanse volk toespreken.

346
00:32:47.018 --> 00:32:51.005
Achter de schermen heeft Jon Favreau samen met andere schrijvers...

347
00:32:51.005 --> 00:32:53.013
wekenlang zitten schaven aan een goede tekst.

348
00:33:47.011 --> 00:33:50.018
Als Obama president wordt, vraagt hij Favreau als hoofd van zijn schrijversteam.

349
00:33:50.018 --> 00:33:54.006
Vanaf dat moment is hij de belangrijkste sparringpartner...

350
00:33:54.006 --> 00:33:56.013
van de president bij het schrijven van zijn toespraken.

351
00:34:25.016 --> 00:34:27.023
Zeven dagen per week, gemiddeld meer dan 12 uur op een dag.

352
00:34:27.023 --> 00:34:30.023
Toespraken die soms weken van tevoren worden voorbereid.

353
00:34:30.023 --> 00:34:35.022
En telkens begint het met een gedachtewisseling tussen Jon Favreau en de president.

354
00:34:35.022 --> 00:34:40.000
De sfeer is informeel en Obama steekt graag de draak...

355
00:34:40.000 --> 00:34:42.007
met bijvoorbeeld de vliegangst van Favreau.

356
00:35:13.010 --> 00:35:18.004
1 mei 2011. Obama is bij het jaarlijkse correspondents-dinner.

357
00:35:18.004 --> 00:35:21.005
Een diner waarbij traditiegetrouw veel humor komt kijken...

358
00:35:21.005 --> 00:35:23.016
en waarbij de politieke elite op de korrel wordt genomen.

359
00:35:38.020 --> 00:35:41.003
Jon Favreau heeft met een team schrijvers wekenlang...

360
00:35:41.003 --> 00:35:44.002
aan een humoristische speech van de president gewerkt.

361
00:35:44.002 --> 00:35:46.010
Op de dag zelf heeft hij een afspraak met Obama...

362
00:35:46.010 --> 00:35:48.018
om de toespraak nog EEN keer door te nemen.

363
00:36:01.019 --> 00:36:03.020
Als Jon even later wordt binnengeroepen vraagt Obama hem om twee...

364
00:36:03.020 --> 00:36:06.016
schijnbaar onbelangrijke wijzigingen in zijn speech aan te brengen.

365
00:36:46.012 --> 00:36:47.017
Dan het diner.

366
00:36:47.017 --> 00:36:50.005
Obama is in zijn element wanneer hij zakenman en politiek rivaal...

367
00:36:50.005 --> 00:36:52.007
Donald Trump op de hak neemt.

368
00:37:23.001 --> 00:37:28.015
De dunne scheidslijn tussen inspirerende toespraken en een beslissing nemen over leven en dood.

369
00:37:28.015 --> 00:37:30.021
Jon Favreau ontdekt dat het schrijven in het Witte Huis anders is...

370
00:37:30.021 --> 00:37:33.000
dan tijdens de verkiezingscampagne vroeger.

371
00:37:50.011 --> 00:37:53.001
Het afgelopen jaar lijken de woorden van Obama minder effect te hebben...

372
00:37:53.001 --> 00:37:55.022
en wordt er kritisch gekeken naar wat hij echt heeft bereikt.

373
00:39:09.023 --> 00:39:13.023
Na acht zware maar ook enerverende jaren met de president, wil Favreau meer tijd voor zichzelf.

374
00:39:13.023 --> 00:39:17.005
Afgelopen voorjaar dient hij zijn ontslag in.

375
00:39:38.010 --> 00:39:41.019
Jon Favreau zet zijn carriere voort in Hollywood.

376
00:39:41.019 --> 00:39:43.021
Daar wil hij het grote publiek veroveren met tv-series...

377
00:39:43.021 --> 00:39:46.021
en misschien wel speelfilms.

378
00:39:50.007 --> 00:39:51.014
Meer daarover op onze website.

379
00:39:51.014 --> 00:39:53.021
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

380
00:39:59.013 --> 00:40:00.016
Palmen is onmiddellijk dood.

381
00:40:00.016 --> 00:40:04.008
We zijn zo obsessief bezig met onze gezondheid dat we er ziek van worden.

