WEBVTT

1
00:00:02.015 --> 00:00:03.021
888

2
00:00:17.007 --> 00:00:18.015
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:18.015 --> 00:00:21.005
Een opmerkelijke verklaring rondom het Liquidatieproces...

4
00:00:21.005 --> 00:00:23.020
het grootste strafproces ooit.

5
00:00:23.020 --> 00:00:27.013
Heeft Justitie doelbewust bewijsmateriaal achtergehouden en vernietigd?

6
00:00:27.013 --> 00:00:29.024
Advocaten eisen nader onderzoek.

7
00:00:29.024 --> 00:00:32.021
Bulgaren die op grote schaal frauderen met toeslagen uit Nederland...

8
00:00:32.021 --> 00:00:34.020
Dat toonden we eerder dit jaar.

9
00:00:34.020 --> 00:00:41.021
Vanavond hoe corrupte Bulgaren projecten verzinnen om Europese subsidies binnen te slepen.

10
00:00:41.021 --> 00:00:44.015
Een tocht langs parken die nooit gebouwd hadden mogen worden...

11
00:00:44.015 --> 00:00:47.010
en wegen die van niets naar nergens leiden.

12
00:00:47.010 --> 00:00:53.022
En in Brandpunt: Er is een enorme toename in medicijngebruik.

13
00:00:53.022 --> 00:00:57.002
Volgens professor Ignaas Devisch moeten we oppassen niet door te slaan...

14
00:00:57.002 --> 00:01:00.010
in ons irreele streven naar een perfecte gezondheid.

15
00:01:00.010 --> 00:01:03.007
Je weegt 70 kilo, kan er niet nog een halfje vanaf.

16
00:01:03.007 --> 00:01:06.011
Zonder dat we weten of dat de gezondste optie is.

17
00:01:19.024 --> 00:01:24.004
7 moorden, 250 dossiermappen, 170.000 getapte gesprekken...

18
00:01:24.004 --> 00:01:27.015
en 11 veroordelingen, waaronder 3 keer levenslang.

19
00:01:27.015 --> 00:01:30.020
Dat is het grootste proces ooit. In Nederland. In alle opzichten.

20
00:01:30.020 --> 00:01:33.016
Dat is het grootste proces ooit. In Nederland. In alle opzichten.

21
00:01:33.016 --> 00:01:36.005
Twee weken geleden start het hoger beroep in het liquidatieproces.

22
00:01:36.005 --> 00:01:40.019
Wie zit er achter de moorden op onder andere cafebaas Thomas van der Bijl?

23
00:01:40.019 --> 00:01:44.003
KRO Brandpunt spreekt met een vriend van 1 van de hoofdverdachten.

24
00:01:44.003 --> 00:01:46.006
Ik heb het predicaat 'vuurwapengevaarlijk'.

25
00:01:46.006 --> 00:01:47.023
Maar zo'n type ben ik helemaal niet.

26
00:01:47.023 --> 00:01:49.021
Hij komt met een opmerkelijke verklaring.

27
00:01:49.021 --> 00:01:53.014
Justitie zou bij een inval in zijn woning belangrijk bewijsmateriaal hebben meegenomen.

28
00:01:53.014 --> 00:01:55.020
Maar nu blijkt dat alles is vernietigd.

29
00:01:55.020 --> 00:01:57.019
Een foutje, zegt het OM.

30
00:01:57.019 --> 00:01:59.013
Dat gaat helemaal nergens over.

31
00:01:59.013 --> 00:02:02.018
Toen ik dat las in dit dossier, toen dacht ik: Hier klopt echt iets niet.

32
00:02:02.018 --> 00:02:04.015
Ze hebben mij zwaar belazerd.

33
00:02:04.015 --> 00:02:08.002
Heeft justitie doelbewust ontlastend materiaal laten verdwijnen?

34
00:02:08.002 --> 00:02:11.015
Wat hier aan de hand is, dat heeft een geurtje.

35
00:02:11.015 --> 00:02:14.000
Druk ik mij maar voorzichtig uit.

36
00:02:14.000 --> 00:02:16.004
En dat moeten we voorleggen aan het Hof.

37
00:02:16.004 --> 00:02:18.010
Een paar weken geleden.

38
00:02:18.010 --> 00:02:22.021
We rijden met advocaat Nico Meijering naar het justitieel detentiecomplex op Schiphol.

39
00:02:22.021 --> 00:02:25.023
Daar begint het hoger beroep in het liquidatieproces.

40
00:02:25.023 --> 00:02:28.000
Meijering staat drie verdachten bij.

41
00:02:28.000 --> 00:02:32.007
Het hele proces draait om deze man: kroongetuige Peter La Serpe.

42
00:02:32.007 --> 00:02:37.013
Hij is degene die met verklaringen is gekomen.

43
00:02:37.013 --> 00:02:40.022
Op basis waarvan alle verdachten worden vervolgd.

44
00:02:40.022 --> 00:02:44.002
Mensen tot levenslang zijn veroordeeld.

45
00:02:44.002 --> 00:02:47.010
Justitie heeft een deal gesloten met La Serpe.

46
00:02:47.010 --> 00:02:50.017
In ruil voor een forse strafvermindering, 1,5 miljoen euro...

47
00:02:50.017 --> 00:02:54.008
en een nieuwe identiteit heeft-ie belastende verklaringen afgelegd.

48
00:02:54.008 --> 00:02:56.019
Maar wie is die Peter la Serpe eigenlijk?

49
00:02:56.019 --> 00:02:59.008
Het is in ieder geval een boef.

50
00:02:59.008 --> 00:03:01.024
Die banken heeft overvallen.

51
00:03:01.024 --> 00:03:05.023
In drugs heeft gehandeld. En mensen heeft geliquideerd.

52
00:03:05.023 --> 00:03:09.016
Ik denk meer dan 1. Dat speelt ook in dit proces.

53
00:03:09.016 --> 00:03:14.024
En die man die zegt dat hij...

54
00:03:14.024 --> 00:03:20.003
weet wie er achter diverse liquidaties in de voorbije jaren...

55
00:03:20.003 --> 00:03:22.013
wie er achter hebben gezeten.

56
00:03:22.013 --> 00:03:25.022
Volgens Meijering is La Serpe onbetrouwbaar gebleken,...

57
00:03:25.022 --> 00:03:28.005
veegt-ie vooral zijn eigen straatje schoon.

58
00:03:28.005 --> 00:03:32.003
En erger, justitie heeft in deze zaak doelbewust materiaal achtergehouden...

59
00:03:32.003 --> 00:03:34.014
waaruit dat zou blijken, zegt de advocaat.

60
00:03:34.014 --> 00:03:39.003
Justitie heeft wat ons betreft op volstrekt onaanvaardbare wijze...

61
00:03:39.003 --> 00:03:41.013
ontlastend materiaal achtergehouden.

62
00:03:41.013 --> 00:03:44.001
En dat is meerdere malen gebeurd.

63
00:03:44.001 --> 00:03:50.001
Het diepste dieptepunt is geweest dat men verklaringen van La Serpe zelf heeft achtergehouden.

64
00:03:50.001 --> 00:03:53.005
Tegenstrijdige verklaringen van kroongetuige Peter La S.

65
00:03:53.005 --> 00:03:58.024
Kroongetuige die het fundament onder de aanklacht van het OM moet leggen, die zorgt voor problemen.

66
00:03:58.024 --> 00:04:06.005
Ik ben er 100 procent van overtuigd, gelet op de structuur, het patroon van achterhouden van materiaal...

67
00:04:06.005 --> 00:04:09.003
dat men nog veel meer heeft achtergehouden.

68
00:04:09.003 --> 00:04:13.008
Kijk, als ze dat 1, 2 of 3 keer doen, zoals we dat konden aantonen..

69
00:04:13.008 --> 00:04:19.002
dan kan je er natuurlijk gif op innemen dat dat misschien wel 10 keer gebeurde.

70
00:04:19.002 --> 00:04:20.024
Dat is mijn volle overtuiging.

71
00:04:24.007 --> 00:04:26.017
Ras Amsterdammer Freek Geukens is automonteur.

72
00:04:26.017 --> 00:04:31.006
En al tientallen jaren bevriend met ene Fred Ros.

73
00:04:31.006 --> 00:04:33.010
Altijd gekend als een vrolijke snuiter.

74
00:04:33.010 --> 00:04:37.005
Nou, polonaise en lachen.

75
00:04:37.005 --> 00:04:39.011
Dat is altijd zo geweest.

76
00:04:39.011 --> 00:04:41.024
Op verjaardagen bij hem thuis kon de hele buurt mee-eten.

77
00:04:41.024 --> 00:04:46.018
Maar diezelfde Fred Ros is een van de veroordeelden in het liquidatieproces.

78
00:04:46.018 --> 00:04:52.004
30 jaar cel kreeg-ie voor zijn betrokkenheid bij de moord op een Amsterdamse kroegbaas.

79
00:04:52.004 --> 00:04:57.019
Altijd gezellig. Aardige, gezellige jongen? Ja.

80
00:04:57.019 --> 00:05:01.000
Maar ik ken hem alleen maar van een veroordeling.

81
00:05:01.000 --> 00:05:04.014
30 jaar cel. Voor het beramen van de moordaanslag op Thomas van der Bijl.

82
00:05:04.014 --> 00:05:09.009
Ja. Ja, daar eh... Daar heb jij niks mee te maken.

83
00:05:09.009 --> 00:05:12.000
Dat is voor mij eh...

84
00:05:12.000 --> 00:05:17.006
Begin 2009. Geukens bezoekt Fred Ros in de gevangenis.

85
00:05:17.006 --> 00:05:21.000
En dan vraagt Ros aan Geukens of-ie ergens een laptop wil ophalen.

86
00:05:21.000 --> 00:05:23.023
En die laptop is van niemand minder dan de kroongetuige.

87
00:05:23.023 --> 00:05:26.021
Van wie was die laptop? Van Peter La Serpe.

88
00:05:26.021 --> 00:05:29.015
Zoals het mij verteld is, uiteraard.

89
00:05:29.015 --> 00:05:33.003
Peter La Serpe, de kroongetuige.

90
00:05:33.003 --> 00:05:36.008
Door zijn verklaringen zijn 11 man in de cel beland.

91
00:05:36.008 --> 00:05:38.002
Waaronder Fred Ros.

92
00:05:38.002 --> 00:05:41.009
Grote vraag is: Wat staat er op die laptop van La Serpe?

93
00:05:41.009 --> 00:05:44.005
Ik denk dat hij dat zelf ook niet precies wist.

94
00:05:44.005 --> 00:05:48.004
Hij wist alleen: Die laptop is van La Serpe? Ja.

95
00:05:48.004 --> 00:05:55.001
En daarom denk ik dat hij dacht, of denkt dat daar wat op staat.

96
00:05:55.001 --> 00:05:59.023
Waaruit blijkt dat La Serpe misschien de waarheid niet verteld heeft.

97
00:05:59.023 --> 00:06:02.010
Ik snap heel goed dat de heer Ros...

98
00:06:02.010 --> 00:06:05.022
die altijd al gezegd heeft dat hij onschuldig is...

99
00:06:05.022 --> 00:06:11.014
dat hij zou willen weten wat er op de laptop van meneer La Serpe staat.

100
00:06:11.014 --> 00:06:16.002
Daar kunnen natuurlijk erg veel feiten en gegevens op staan...

101
00:06:16.002 --> 00:06:23.018
waaruit blijkt dat hij inderdaad, zoals door velen in dit proces vermoed, een leugenaar is.

102
00:06:23.018 --> 00:06:25.006
Een fantast is.

103
00:06:25.006 --> 00:06:27.018
Geukens haalt de laptop op en neemt hem mee naar huis.

104
00:06:27.018 --> 00:06:29.023
Daar blijkt dat de computer beveiligd is.

105
00:06:29.023 --> 00:06:32.014
Hij gaat op zoek naar een hacker om de laptop te ontsleutelen.

106
00:06:32.014 --> 00:06:36.008
Maar dan wordt-ie ineens van de weg gereden door een arrestatieteam.

107
00:06:36.008 --> 00:06:41.003
Hier was het? Daar aan de overkant.

108
00:06:41.003 --> 00:06:44.019
Je krijgt meteen zo'n skibril op je hoofd. En handboeien om.

109
00:06:44.019 --> 00:06:49.014
Het ging allemaal ruw, je wordt alle kanten op gegooid en de auto in gegooid.

110
00:06:49.014 --> 00:06:52.003
Geukens wordt gearresteerd.

111
00:06:52.003 --> 00:06:55.000
Hij zou bezig zijn met het beramen van moordaanslagen.

112
00:06:55.000 --> 00:06:57.022
En was dat ook zo? Nee, tuurlijk niet.

113
00:06:57.022 --> 00:07:02.002
Maar je zou ook wel gek zijn om nu te zeggen dat het wel zo was. Ja.

114
00:07:02.002 --> 00:07:04.024
Maar buiten dat: Zo'n type ben ik helemaal niet.

115
00:07:04.024 --> 00:07:07.007
Ik heb het predicaat 'vuurwapengevaarlijk'...

116
00:07:07.007 --> 00:07:10.010
en ik heb een enorme hekel aan vuurwapens.

117
00:07:10.010 --> 00:07:12.017
Dat is inmiddels algemeen bekend wel.

118
00:07:12.017 --> 00:07:16.003
Maar de politie zegt dat ze een geluidsopname hebben van Geukens.

119
00:07:16.003 --> 00:07:20.020
Daarop is te horen dat-ie bezig is met het samenstellen van een moordcommando.

120
00:07:20.020 --> 00:07:22.010
Nou, laat maar horen dan.

121
00:07:22.010 --> 00:07:26.004
Nou, dat duurde een tijdje. Toen kwam-ie terug.

122
00:07:26.004 --> 00:07:30.002
Toen zegt-ie: Ja, we hebben een probleem met de afspeelapparatuur.

123
00:07:30.002 --> 00:07:33.000
Toen zeg ik: Nog sterker, een olifant in de tram.

124
00:07:33.000 --> 00:07:35.022
En toen zegt-ie: Waar slaat dat op? Ik zeg: Hetzelfde wat jij vertelt.

125
00:07:35.022 --> 00:07:41.009
Ik zeg: Ik begrijp precies hoe dat zit. 'O ja?' Ja.

126
00:07:41.009 --> 00:07:45.017
Er is geen opname. Want dat gesprek is nooit geweest. Nooit.

127
00:07:45.017 --> 00:07:48.022
Twee dagen later mag Geukens ineens naar huis.

128
00:07:48.022 --> 00:07:50.021
En daar ligt alles overhoop.

129
00:07:50.021 --> 00:07:53.021
Er is een huiszoeking geweest en er zijn spullen verdwenen.

130
00:07:53.021 --> 00:07:59.021
Dit was een kast. En hier lag de laptop van La Serpe. Op de grond.

131
00:07:59.021 --> 00:08:04.006
Tenminste... Ja, op de grond. En die was ook weg? Die was ook weg.

132
00:08:04.006 --> 00:08:07.007
We komen in 't bezit van het dossier van Geukens...

133
00:08:07.007 --> 00:08:09.024
en vinden een lijst van spullen die in beslag zijn genomen.

134
00:08:09.024 --> 00:08:12.007
We lezen:

135
00:08:12.007 --> 00:08:14.018
'Een grijze map toebehorende aan Fred Ros'.

136
00:08:14.018 --> 00:08:17.020
Wat zat daarin, weet u dat? Nee, ik heb er nooit in gekeken.

137
00:08:17.020 --> 00:08:20.021
Ik nam gewoon die map mee. Dat is zijn zaak.

138
00:08:20.021 --> 00:08:23.005
Hij vroeg of ik 'm wilde bewaren.

139
00:08:23.005 --> 00:08:27.014
En nou, gewoon netjes, vind ik. Ik hoef niet te neuzen in z'n papieren.

140
00:08:27.014 --> 00:08:29.020
En we lezen:

141
00:08:29.020 --> 00:08:32.012
'Laptop aangetroffen in de spiegelkast.'

142
00:08:32.012 --> 00:08:39.014
Volgens Geukens is zijn gesprek met Ros in de gevangenis afgeluisterd.

143
00:08:39.014 --> 00:08:43.011
Ze hebben waarschijnlijk opgevangen dat Fred zei: Ik heb de laptop van La Serpe.

144
00:08:43.011 --> 00:08:47.008
Dat zullen ze daar vast afgeluisterd hebben. Dat weet ik zeker.

145
00:08:47.008 --> 00:08:50.005
Toen is alles op scherp gegaan.

146
00:08:50.005 --> 00:08:52.019
Dat-ie is afgeluisterd, lijkt aannemelijk.

147
00:08:52.019 --> 00:08:56.002
Want uit het dossier blijkt dat eerdere bezoekjes van Geukens aan Ros...

148
00:08:56.002 --> 00:08:58.019
stiekem zijn opgenomen door justitie.

149
00:08:58.019 --> 00:09:00.001
We lezen:

150
00:09:00.001 --> 00:09:03.008
'Vertrouwelijke communicatie opgenomen tijdens het bezoekuur.'

151
00:09:03.008 --> 00:09:06.010
Afluisteren, een vage arrestatie en een huiszoeking.

152
00:09:06.010 --> 00:09:08.012
Volgens Geukens allemaal om te voorkomen...

153
00:09:08.012 --> 00:09:12.012
dat een mogelijk ontlastende laptop van La Serpe op straat zou belanden.

154
00:09:12.012 --> 00:09:16.007
Want als daarmee zou worden aangetoond dat de kroongetuige liegt

155
00:09:16.007 --> 00:09:18.003
heeft justitie geen zaak meer.

156
00:09:18.003 --> 00:09:22.012
Het is allemaal te toevallig.

157
00:09:22.012 --> 00:09:24.023
U bent ervan overtuigd dat alles in scene is gezet door het OM?

158
00:09:24.023 --> 00:09:28.006
Om die laptop en die documenten achterover te drukken? Ja.

159
00:09:28.006 --> 00:09:30.017
We zouden dat te maken hebben met een justitieel apparaat...

160
00:09:30.017 --> 00:09:33.018
dat doelbewust informatie zou achterhouden of vernietigen.

161
00:09:33.018 --> 00:09:37.008
Dat komt toch niet voor in ons land? Nou ja...

162
00:09:37.008 --> 00:09:41.010
Degene die denkt dat dat niet voorkomt, heeft echt boter op z'n hoofd.

163
00:09:41.010 --> 00:09:46.023
Althans, dat is na 15 jaar strafrecht wel mijn overtuiging, dat dat wel degelijk gebeurt.

164
00:09:46.023 --> 00:09:50.011
En hier dus ook? Ik vermoed dat dat ook hier is gebeurd.

165
00:09:50.011 --> 00:09:53.017
Maar waarop zijn die vermoedens dan gebaseerd?

166
00:09:53.017 --> 00:09:58.005
In de vertrouwelijke stukken stuiten we op een aantal opmerkelijke toevalligheden en fouten.

167
00:09:58.005 --> 00:10:01.021
Als de zaak van Geukens wordt geseponeerd, vraagt-ie zijn spullen terug.

168
00:10:01.021 --> 00:10:06.010
Maar dan krijgt-ie een briefje van de officier van justitie: Alles is vernietigd.

169
00:10:06.010 --> 00:10:08.021
Ik vind dat erg moeilijk te geloven.

170
00:10:08.021 --> 00:10:14.009
Als ik hier de merkwaardigheden en de toevalligheden in dit verhaal bij elkaar optel...

171
00:10:14.009 --> 00:10:17.002
dan kan het er bij mij erg moeilijk in dat deze goederen zijn vernietigd.

172
00:10:17.002 --> 00:10:22.014
Dan is het wel een erg suffe officier van justitie geweest.

173
00:10:22.014 --> 00:10:25.018
In de brief schrijft de officier van justitie...

174
00:10:25.018 --> 00:10:30.022
dat ondanks zijn opdracht tot teruggave de politie de spullen heeft vernietigd.

175
00:10:30.022 --> 00:10:32.018
Excuses hiervoor.

176
00:10:32.018 --> 00:10:36.011
Maar in een interne mail van de politie Amsterdam lezen we iets anders:

177
00:10:36.011 --> 00:10:39.020
'De opdracht tot vernietiging is geregeld tussen het regionaal beslaghuis en het OM.'

178
00:10:39.020 --> 00:10:44.010
'De opdracht tot vernietiging is geregeld tussen het regionaal beslaghuis en het OM.'

179
00:10:44.010 --> 00:10:49.013
Het Openbaar Ministerie heeft kennelijk opdracht tot vernietiging gegeven.

180
00:10:49.013 --> 00:10:53.011
Ik stel vast dat deze informatie niet overeenkomt met de informatie..

181
00:10:53.011 --> 00:10:57.008
die de officier van justitie zelf in z'n brief heeft weergegeven.

182
00:10:57.008 --> 00:10:59.015
Dat vind ik griezelig dus.

183
00:10:59.015 --> 00:11:02.013
Want dan zou de betrokkene onjuist zijn geinformeerd.

184
00:11:02.013 --> 00:11:07.020
En dan is dit een duidelijke aanwijzing dat het een heel ander verhaal is.

185
00:11:07.020 --> 00:11:11.015
Dit is niet conform de waarheid. En als je nog verder gaat: Er wordt gelogen.

186
00:11:11.015 --> 00:11:14.022
Dit moet tot aan de bodem uitgezocht worden.

187
00:11:14.022 --> 00:11:17.003
En dat gaan we het Hof vragen.

188
00:11:17.003 --> 00:11:20.017
We nemen contact op met het OM. Ze willen niet op camera reageren.

189
00:11:20.017 --> 00:11:22.020
De zaak Geukens is gesloten.

190
00:11:22.020 --> 00:11:27.000
Maar het OM meldt wel nog dat er aangetekende brieven zijn gestuurd naar Geukens.

191
00:11:27.000 --> 00:11:28.023
Dat-ie zijn spullen kon ophalen.

192
00:11:28.023 --> 00:11:31.014
En daar heeft-ie nooit op gereageerd.

193
00:11:31.014 --> 00:11:34.008
U heeft nooit brieven gehad? Nee, nooit.

194
00:11:34.008 --> 00:11:37.018
Dus ik wist niet dat ik die spullen kon ophalen.

195
00:11:37.018 --> 00:11:42.024
Waarom Geukens die brieven nooit heeft ontvangen, blijkt uit dit document.

196
00:11:42.024 --> 00:11:45.021
Geukens is vlak voor zijn arrestatie...

197
00:11:45.021 --> 00:11:48.012
ineens overgeschreven naar een ander adres.

198
00:11:48.012 --> 00:11:50.013
Daar zijn de aangetekende brieven naartoe gestuurd.

199
00:11:50.013 --> 00:11:53.006
Toen ik dat zag en dat las in het dossier...

200
00:11:53.006 --> 00:11:55.017
toen dacht ik: Hier klopt echt iets niet.

201
00:11:55.017 --> 00:11:59.007
Mijn client woont al 37 jaar op hetzelfde adres.

202
00:11:59.007 --> 00:12:00.024
De verdenking groeit bij mij.

203
00:12:00.024 --> 00:12:04.008
Als ik dit soort feitelijkheden er nog eens bovenop hoor.

204
00:12:04.008 --> 00:12:08.010
Dan zeggen wij juristen dat er dan ook sprake is van ernstige bezwaren.

205
00:12:08.010 --> 00:12:11.008
Dat er hier iets aan de hand is wat niet deugt.

206
00:12:11.008 --> 00:12:14.021
Vlak voor uw arrestatie bent u overgeschreven. 5 november.

207
00:12:14.021 --> 00:12:17.010
Naar een ander adres. Naar het IJsbaanpad.

208
00:12:17.010 --> 00:12:21.009
Had u dat zelf gedaan? Tuurlijk niet. Ik wist er ook niets van.

209
00:12:21.009 --> 00:12:24.009
U heeft niet die opdracht gegeven? Nooit.

210
00:12:24.009 --> 00:12:28.001
Wie heeft de automonteur dan overgeschreven naar dit adres?

211
00:12:28.001 --> 00:12:30.011
We nemen contact op met de gemeente Amsterdam.

212
00:12:30.011 --> 00:12:34.011
Die melden ons dat Geukens per ongeluk is verwisseld met een andere persoon.

213
00:12:34.011 --> 00:12:36.000
Een foutje dus.

214
00:12:36.000 --> 00:12:39.018
Maar advocaat John Peters sluit niet uit dat justitie er achter zit.

215
00:12:39.018 --> 00:12:42.017
Ik heb hier navraag naar gedaan.

216
00:12:42.017 --> 00:12:48.009
Bij mensen die jarenlang bij de politie hebben gewerkt en de wegen kennen.

217
00:12:48.009 --> 00:12:55.001
Zij hebben mij bevestigd dat dat inderdaad makkelijk te doen is als justitie dat wil.

218
00:12:55.001 --> 00:12:58.015
En dan hoeft de gemeente daar niets van te weten.

219
00:12:58.015 --> 00:13:02.014
Afluisteren, een onterechte arrestatie, een vreemde adreswijziging.

220
00:13:02.014 --> 00:13:06.013
EN vernietiging van een laptop die wellicht gevoelige informatie...

221
00:13:06.013 --> 00:13:09.016
bevat over kroongetuige Peter la Serpe.

222
00:13:09.016 --> 00:13:14.012
Wie de feiten op een rij zet, stuit op een opmerkelijke reeks van toevalligheden en fouten.

223
00:13:14.012 --> 00:13:18.003
Maar is het allemaal toeval? Of is er sprake van kwade opzet?

224
00:13:18.003 --> 00:13:21.015
Wat ik zou willen weten en dat zal ik ook het gerechtshof vragen...

225
00:13:22.024 --> 00:13:25.016
is om hier nader onderzoek naar te laten doen.

226
00:13:25.016 --> 00:13:29.018
Kijk, als het zo is en er ligt een begin van een verdenking...

227
00:13:29.018 --> 00:13:33.023
er ligt vervolgens zelfs een verdenking en we hebben nu ernstige bezwaren en feiten...

228
00:13:33.023 --> 00:13:39.015
die het ernstige vermoeden doen ontstaan dat hier...

229
00:13:39.015 --> 00:13:44.006
denk ik toch wel opzettelijk iets is zoekgemaakt.

230
00:13:48.011 --> 00:13:51.004
Vrienden van mij zijn vrienden voor het leven, zoals dat heet.

231
00:13:51.004 --> 00:13:54.024
Danny de Munk zingt er erg mooi over, maar ik ben zo. Ja.

232
00:13:54.024 --> 00:13:58.018
Ook al zou je achter die moord op Van der Bijl zitten?

233
00:13:58.018 --> 00:14:06.008
Ja, dat blijft... in mijn ogen. We zullen zien of het allemaal zo is.

234
00:14:06.008 --> 00:14:09.000
Natuurlijk hebben we Fred Ros zelf ook benaderd.

235
00:14:09.000 --> 00:14:12.003
Maar die laat via zijn advocaat weten dat-ie niks wil zeggen.

236
00:14:12.003 --> 00:14:17.000
De reacties van het OM en de gemeente Amsterdam vindt u op onze website.

237
00:14:34.013 --> 00:14:40.012
Je weet dat het gebeurt, maar als je 't hier met eigen ogen ziet denk je: Hoe is het in vredesnaam mogelijk.

238
00:14:44.005 --> 00:14:49.009
Twee miljoen Europese subsidie voor dit park in het Bulgaarse stadje Sevlievo.

239
00:14:57.011 --> 00:15:00.005
De inwoners van Pravets hebben geen flauw idee waarom deze weg hier moest komen.

240
00:15:00.005 --> 00:15:04.002
Maar hij ligt er wel. Compleet met verlichting.

241
00:15:08.011 --> 00:15:10.009
En dit zijn echt geen uitzonderingen.

242
00:15:10.009 --> 00:15:13.007
Honderden miljoenen euro's uit Brussel komen niet op de goede plek.

243
00:15:13.007 --> 00:15:16.020
Of worden uitgegeven aan zinloze projecten.

244
00:15:20.023 --> 00:15:24.009
De lidstaten, die zien Brussel als een grote berg geld.

245
00:15:24.009 --> 00:15:28.023
Als Europa geloofwaardig wil blijven moeten er snel ingrijpende maatregelen worden genomen.

246
00:15:28.023 --> 00:15:31.016
Ga van het systeem van subsidies af.

247
00:15:31.016 --> 00:15:34.003
En kom tot een systeem van leningen.

248
00:15:34.003 --> 00:15:36.015
Eerder dit jaar lieten we u zien hoe makkelijk Bulgaren...

249
00:15:36.015 --> 00:15:40.002
via allerlei toeslagen gratis geld uit Nederland kregen.

250
00:15:40.002 --> 00:15:46.012
Vanavond in KRO Brandpunt: Hoe Bulgaren in eigen land gratis geld uit Europa binnenslepen.

251
00:15:48.008 --> 00:15:50.014
De Bulgaarse hoofdstad Sofia, afgelopen week.

252
00:15:50.014 --> 00:15:55.020
We gaan op pad met onderzoeksjournalist David Djambazov.

253
00:15:55.020 --> 00:15:56.002
Hij leidt ons langs projecten die betaald zijn met subsidies uit Brussel...

254
00:15:56.002 --> 00:15:58.000
en waarvan hij op ons verzoek allerlei details heeft nagetrokken.

255
00:15:58.000 --> 00:16:00.020
Hij leidt ons langs projecten die betaald zijn met subsidies uit Brussel...

256
00:16:00.020 --> 00:16:04.015
en waarvan hij op ons verzoek allerlei details heeft nagetrokken.

257
00:16:21.012 --> 00:16:26.000
Na onze vorige reportage over Bulgaren die massaal naar Nederland komen om toeslagen aan te vragen...

258
00:16:26.000 --> 00:16:30.017
krijgen we signalen dat fraude met Europese subsidies nog veel omvangrijker is.

259
00:16:30.017 --> 00:16:35.013
Volgens de officiele cijfers van de Europese Rekenkamer valt 't wel mee:

260
00:16:35.013 --> 00:16:38.007
Maar 3 procent blijft aan de strijkstok hangen.

261
00:16:38.007 --> 00:16:41.021
Maar uit onze informatie blijkt iets heel anders.

262
00:16:55.005 --> 00:16:56.023
We komen aan in de stad Sevlievo.

263
00:16:56.023 --> 00:16:59.007
De gemeente hier heeft bijna 2 miljoen euro subsidie...

264
00:16:59.007 --> 00:17:02.017
uit Brussel ontvangen om dit park aan te leggen.

265
00:17:19.002 --> 00:17:22.019
Er is overdag bijna niemand in het park. En niet zonder reden.

266
00:17:40.013 --> 00:17:45.018
Omdat het hier in de zomer zo bloedheet wordt, lijkt water voor kinderplezier een logische keus.

267
00:17:55.011 --> 00:17:58.012
Een gigantisch park voor een klein stadje, compleet met kinderzwembad..

268
00:17:58.012 --> 00:18:01.018
terwijl er voor de bewoners nauwelijks water is.

269
00:18:29.019 --> 00:18:33.009
Om daar achter te komen, gaan we langs bij landschapsarchitecte Boyana Vasileva.

270
00:18:33.009 --> 00:18:38.010
We vragen haar te berekenen wat de aanleg van zo'n park ongeveer zou mogen kosten.

271
00:19:14.002 --> 00:19:17.016
Waarom hier twee miljoen euro voor betaald moest worden, is dus een raadsel.

272
00:19:17.016 --> 00:19:21.010
Nog los van de vraag waarom zo'n kleine stad zo'n enorm park moest krijgen.

273
00:19:21.010 --> 00:19:23.023
Maar het lijkt niemand te verbazen.

274
00:19:23.023 --> 00:19:27.010
Ook niet op de plaats waar het geld vandaan komt: Brussel.

275
00:19:27.010 --> 00:19:32.009
Ik moet bijna glimlachen. Je hebt heel veel van dat soort projecten.

276
00:19:32.009 --> 00:19:36.000
Het is een trend die steeds meer en meer opkomt.

277
00:19:36.000 --> 00:19:39.024
Ik vind dat onbegrijpelijk. Dat dat daar plaatsvindt.

278
00:19:39.024 --> 00:19:44.007
Sinds 2007 is Bulgarije lid van de Europese Unie.

279
00:19:44.007 --> 00:19:49.009
Als lidstaat had het land de afgelopen 6 jaar recht op 10 miljard euro uit Brussel.

280
00:19:49.009 --> 00:19:52.014
Met name geldt dat voor infrastructuur.

281
00:19:52.014 --> 00:19:56.020
Dus wegen, bruggen, treinverbindingen, waterwegen.

282
00:19:56.020 --> 00:19:59.024
Het is ook een stukje regionale steun.

283
00:19:59.024 --> 00:20:03.005
Om te zorgen voor wat meer solidariteit.

284
00:20:03.005 --> 00:20:06.012
Om achtergebleven regio's meer kansen te geven.

285
00:20:06.012 --> 00:20:09.015
Maar ook bijvoorbeeld het promoten van streekproducten.

286
00:20:09.015 --> 00:20:14.019
Eh... en dat zijn dingen waarbij je je moet afvragen of het wel moet.

287
00:20:14.019 --> 00:20:18.012
Er zijn nauwelijks grenzen aan de mogelijkheden.

288
00:20:18.012 --> 00:20:21.023
En van die mogelijkheden wordt ook in Bulgarije volop gebruik gemaakt.

289
00:20:21.024 --> 00:20:27.004
Zo ontdekken we als we onze reis vervolgen en aankomen in het stadje Gulyantsi.

290
00:20:42.003 --> 00:20:45.015
De 3500 inwoners van Gulyantsi hebben 3 miljoen euro uit Brussel gekregen...

291
00:20:45.015 --> 00:20:48.008
om hier een nieuw sportcomplex te bouwen.

292
00:20:48.008 --> 00:20:52.020
Terwijl ze een stadion hebben dat zo te zien niet heel veel gebruikt wordt.

293
00:21:08.024 --> 00:21:14.005
En bovendien, het buurdorp, een paar kilometer verderop, heeft al een prima onderhouden voetbalstadion.

294
00:21:46.016 --> 00:21:49.007
Maar toch krijgt de gemeente miljoenensteun uit Brussel.

295
00:21:49.007 --> 00:21:53.000
We willen weten waarom ze dat nodig vonden als er al een stadion ligt...

296
00:21:53.000 --> 00:21:55.023
waar blijkbaar helemaal geen behoefte aan is.

297
00:21:55.023 --> 00:21:58.013
De woordvoerster van de gemeente:

298
00:22:16.017 --> 00:22:21.005
Europarlementariers in Brussel hebben grote bedenkingen bij dit soort bestedingen.

299
00:22:21.005 --> 00:22:27.009
Een sportcomplex bouwen op een plaats waar het totaal nutteloos is, dat is een one shot.

300
00:22:27.009 --> 00:22:31.000
Dat geeft eventjes een positief effect naar de economie toe...

301
00:22:31.000 --> 00:22:33.021
maar dat is op langere termijn zinloos.

302
00:22:33.021 --> 00:22:37.011
Ook D66-europarlementarier Gerben Jan Gerbrandy ziet al langer...

303
00:22:37.011 --> 00:22:40.001
dat niet elke euro subsidie nuttig wordt besteed.

304
00:22:40.001 --> 00:22:43.017
En dat geldt voor alle duidelijkheid zeker niet alleen voor Bulgarije.

305
00:22:43.017 --> 00:22:47.016
De lidstaten zien Brussel als een grote berg geld.

306
00:22:47.016 --> 00:22:50.015
Dat geld willen ze in eigen land krijgen.

307
00:22:50.015 --> 00:22:54.013
Daar doet Nederland aan mee, Bulgarije, Italie, alle landen.

308
00:22:54.013 --> 00:22:57.005
Je ziet vanuit de lidstaten de drang...

309
00:22:57.005 --> 00:23:03.024
om zo veel mogelijk flexibiliteit in die programma's te krijgen.

310
00:23:03.024 --> 00:23:07.011
Zodat het altijd wel op een of andere manier in hun straatje past.

311
00:23:07.011 --> 00:23:12.008
En dan krijg je dus projecten waar de burger weinig aan heeft.

312
00:23:12.008 --> 00:23:15.000
Het geld is van niemand meer.

313
00:23:15.000 --> 00:23:17.013
De lidstaten hebben afgedragen aan Brussel.

314
00:23:17.013 --> 00:23:20.013
Dus het is niet meer van de lidstaten.

315
00:23:20.013 --> 00:23:24.008
Brussel vindt bijna elk project een goed project.

316
00:23:24.008 --> 00:23:28.018
Want het draagt bij aan integratie in de Europese Unie.

317
00:23:28.018 --> 00:23:32.012
De landen die ontvangen vinden het ook fijn.

318
00:23:32.012 --> 00:23:35.001
Dus er is gewoon geen deugdelijke controle op.

319
00:23:35.001 --> 00:23:39.006
En dus is het geld met een beetje creativiteit makkelijk binnen te halen.

320
00:23:39.006 --> 00:23:42.013
Dat ondervindt ook Nadya Maximova.

321
00:23:42.013 --> 00:23:44.014
Zij wordt ingehuurd om met geld uit Brussel een groep werkeloze Roma...

322
00:23:45.020 --> 00:23:51.011
in een bergdorp Italiaans te leren om in de toeristensector aan de slag kunnen.

323
00:24:05.015 --> 00:24:08.024
Naast het lesgeven moet Nadya van haar baas ook meer voorstellen schrijven...

324
00:24:08.024 --> 00:24:12.003
om nieuwe Europese subsidies aan te vragen.

325
00:24:25.016 --> 00:24:28.001
Al snel blijkt dat de core business van de organisatie...

326
00:24:28.001 --> 00:24:32.000
die de cursussen moet geven, het aanvragen van subsidie is.

327
00:24:32.000 --> 00:24:34.009
En niet werklozen aan een baan helpen.

328
00:24:59.001 --> 00:25:02.015
Maar al die miljoenen worden niet uitgegeven aan sociale projecten.

329
00:25:02.015 --> 00:25:05.010
En er is niemand die dat controleert.

330
00:25:13.009 --> 00:25:15.000
En daar zit precies het probleem.

331
00:25:15.000 --> 00:25:17.013
De lidstaten beslissen waar ze het geld aan uitgeven.

332
00:25:17.013 --> 00:25:21.004
Ze hoeven alleen maar op papier te laten zien waar het voor is gebruikt.

333
00:25:21.004 --> 00:25:24.014
De Europese Rekenkamer moet dat papierwerk controleren.

334
00:25:24.014 --> 00:25:30.016
En daaruit blijkt dat de fraude met subsidies in Bulgarije maar drie procent is, op papier dan.

335
00:25:30.016 --> 00:25:36.015
Ik denk dat die cijfers ongeloofwaardig overkomen.

336
00:25:36.015 --> 00:25:39.008
Wie spreekt met oppositionele krachten in Bulgarije...

337
00:25:39.008 --> 00:25:42.013
wie de verhalen hoort over een aantal projecten...

338
00:25:42.013 --> 00:25:50.003
die zal aanvoelen dat 3 procent een onderschatting is van het geheel.

339
00:25:50.003 --> 00:25:52.009
Het is dus waarschijnlijk veel meer.

340
00:25:52.009 --> 00:25:55.016
Je moet veldonderzoek uitvoeren. Je moet naar die sporthal gaan.

341
00:25:55.016 --> 00:25:58.018
Gebeurt dat op dit moment? Dat gebeurt nauwelijks.

342
00:25:58.018 --> 00:26:00.015
Het probleem is in het huidige systeem:

343
00:26:00.015 --> 00:26:05.021
Zit er een belang in de lidstaten om misschien niet zo heel streng de eigen uitgaven te controleren?

344
00:26:05.021 --> 00:26:08.016
En Brussel treedt daar niet tegen op.

345
00:26:08.016 --> 00:26:13.015
Europa is niet streng genoeg. Omdat de Europese Commissie niet altijd die macht heeft.

346
00:26:13.015 --> 00:26:16.009
Dat wordt door de lidstaten ook tegengehouden.

347
00:26:16.009 --> 00:26:20.002
Binnen die raad, waar de lidstaten met elkaar in zitten...

348
00:26:20.002 --> 00:26:23.003
daar bestaat ook een soort 'niet-aanvalsverdrag'.

349
00:26:23.003 --> 00:26:26.017
Als jij niet begint over mijn gesjoemel met Europees geld...

350
00:26:26.017 --> 00:26:29.020
dan begin ik niet over jouw gesjoemel.

351
00:26:44.006 --> 00:26:46.020
De eigenaar van het complex, een extreem rijke oligarch...

352
00:26:46.020 --> 00:26:53.004
besluit dat een weg naast het resort wel praktisch is en vraagt 500.000 euro subsidie aan.

353
00:27:14.003 --> 00:27:16.001
De inwoners van Pravetz zijn blij met de weg.

354
00:27:16.001 --> 00:27:18.020
Ze hebben nu een parkeerplek als ze gaan vissen.

355
00:27:19.001 --> 00:27:23.012
Wat ze niet begrijpen is dat Europa zoveel geld aan dit soort projecten geeft.

356
00:27:35.010 --> 00:27:37.020
Dat is precies het probleem waar deze weg voor staat.

357
00:27:37.020 --> 00:27:43.001
Europese subsidies komen in Bulgarije vooral terecht bij de mensen die al veel geld hebben.

358
00:28:24.009 --> 00:28:28.012
Omdat alles op papier moet kloppen, is het aanvragen van subsidie een hele toer.

359
00:28:28.012 --> 00:28:31.019
Consultant Kristina Tsvetanska wordt ingehuurd door bedrijven...

360
00:28:31.019 --> 00:28:35.004
en organisaties die Europees geld willen binnenhalen.

361
00:28:40.024 --> 00:28:44.007
Voordat er toestemming is voor een project, zijn er al kilo's papier verschoven.

362
00:28:44.007 --> 00:28:47.019
En als het eenmaal af is moet er opnieuw van alles worden ingevuld.

363
00:29:21.004 --> 00:29:25.011
Nog meer papierencontrole is dus niet de oplossing om te voorkomen dat er wordt gefraudeerd.

364
00:29:25.011 --> 00:29:27.011
Maar wat dan wel?

365
00:29:27.011 --> 00:29:31.012
Het grote probleem is dat niemand politiek verantwoordelijk is voor het Europese geld.

366
00:29:31.012 --> 00:29:36.015
De lidstaten geven 80 procent van de Europese begroting uit in de lidstaten.

367
00:29:38.005 --> 00:29:41.018
En die weigeren daar politieke verantwoording over af te leggen.

368
00:29:41.018 --> 00:29:45.010
Daarom probeert het Europarlement al jaren voor elkaar te krijgen...

369
00:29:45.010 --> 00:29:50.010
dat de lidstaten verplicht een verklaring moeten afgeven dat het geld goed is besteed.

370
00:29:50.010 --> 00:29:54.005
Ik vind dat de ministers van Financien ieder jaar...

371
00:29:54.005 --> 00:29:58.008
een juridisch bindende verklaring moeten ondertekenen.

372
00:29:58.008 --> 00:30:04.006
Waarbij ze zeggen: We hebben zo veel geld ontvangen vanuit de Europese subsidiepot.

373
00:30:04.006 --> 00:30:09.004
We hebben dat besteed aan X, Y, Z. We hebben dat gecontroleerd.

374
00:30:09.004 --> 00:30:13.014
En wij verzekeren u, Europese Commissie: Dat geld is goed besteed.

375
00:30:13.014 --> 00:30:16.011
Kwantitatief en kwalitatief.

376
00:30:16.011 --> 00:30:20.018
Want dan is er iemand politiek verantwoordelijk en kan een lidstaat harder worden aangepakt...

377
00:30:20.018 --> 00:30:23.010
als blijkt dat er gefraudeerd is. Want ook dat is nodig.

378
00:30:23.010 --> 00:30:26.009
De volgende stap, en daar zijn we nu ook mee bezig...

379
00:30:26.009 --> 00:30:29.024
dat is om een Europees Openbaar Ministerie te krijgen.

380
00:30:29.024 --> 00:30:35.017
Waardoor je dus niet alleen maar afhankelijk bent van de bereidwilligheid in een lidstaat...

381
00:30:35.017 --> 00:30:40.007
om zeg maar het eigen gerotzooi aan te pakken, maar dat we dat ook Europees kunnen gaan doen.

382
00:30:40.007 --> 00:30:42.024
De VVD wil nog een stap verder.

383
00:30:42.024 --> 00:30:46.005
Ga eigenlijk van een systeem van subsidies af.

384
00:30:46.005 --> 00:30:49.022
Schaf dat het liefst zo snel mogelijk af.

385
00:30:49.022 --> 00:30:52.017
En kom tot een systeem van leningen.

386
00:30:52.017 --> 00:30:56.003
Een land wat moet lenen, zelfs tegen gunstige voorwaarden...

387
00:30:56.003 --> 00:31:00.007
zal heel goed nadenken: Wil ik dat geld wel inzetten voor een bepaald project?

388
00:31:00.007 --> 00:31:04.006
Een project dat in Bulgarije dan nooit van de grond zou zijn gekomen...

389
00:31:04.006 --> 00:31:06.015
is een tonnen kostende voorlichtingscampagne...

390
00:31:06.015 --> 00:31:11.007
om mensen in dit straatarme bergdorp meer vis te laten eten.

391
00:31:20.010 --> 00:31:24.001
Waarom die gesubsidieerde viscampagne zo onzinnig is, vindt u op onze website.

392
00:31:24.001 --> 00:31:27.003
kro.nl/brandpunt.

393
00:31:27.003 --> 00:31:30.010
Voor Europa is het intussen van levensbelang...

394
00:31:30.010 --> 00:31:35.015
dat er geen Europees belastinggeld meer wordt uitgegeven aan dit soort zinloze projecten.

395
00:31:35.015 --> 00:31:41.019
Waar ik mij zorgen om maak, is dat het het fundament onder Europa onderuit haalt.

396
00:31:41.019 --> 00:31:45.020
Want burgers moeten vertrouwen hebben dat geld...

397
00:31:45.020 --> 00:31:49.005
wat we met z'n allen als belastingbetalers ophoesten...

398
00:31:49.005 --> 00:31:51.022
dat dat op een juiste manier wordt uitgegeven.

399
00:31:51.022 --> 00:31:54.020
Er is geen gratis geld en elke cent moet gecontroleerd worden.

400
00:31:54.020 --> 00:31:58.007
En dan kun je ook projecten verdedigen.

401
00:31:58.007 --> 00:32:00.018
Anders gaat dat niet meer.

402
00:32:00.018 --> 00:32:03.006
Kortom: Strengheid helpt juist de arme landen.

403
00:32:03.006 --> 00:32:07.008
En dan natuurlijk de onvermijdelijke vraag na onze gratis-geld-tour:

404
00:32:07.008 --> 00:32:10.019
Hoe maak je een eind aan de schaamteloze praktijken?

405
00:32:10.019 --> 00:32:13.004
Het antwoord kennen ze ook hier in Bulgarije:

406
00:32:13.004 --> 00:32:17.009
Het huidige systeem van subsidies moet grondig op de schop.

407
00:33:23.002 --> 00:33:24.008
Zijn we wel gezond?

408
00:33:24.008 --> 00:33:26.011
Gezondheid is een nieuwe obsessie.

409
00:33:26.011 --> 00:33:29.022
We voelen ons ongezond, tot het tegendeel bewezen is.

410
00:33:29.022 --> 00:33:32.004
Zeg mij dat ik niets mankeer.

411
00:33:32.004 --> 00:33:34.020
Dat er niets aan mij ontbreekt, dat alles juist is.

412
00:33:34.020 --> 00:33:37.008
Ignaas Devisch, filosoof hier in Gent.

413
00:33:37.008 --> 00:33:40.022
We streven massaal een perfecte gezondheid na, zegt hij.

414
00:33:40.022 --> 00:33:44.019
Maar er is steeds meer nodig voordat wij ons gezond durven te voelen.

415
00:33:44.019 --> 00:33:47.021
Wij zelf gaan op zoek naar medicijnen.

416
00:33:47.021 --> 00:33:50.013
Ik heb veel huisartsen gesproken die zeggen...

417
00:33:50.013 --> 00:33:54.010
dat als ze geen pilletje meegeven aan de patient dat die dan zegt:

418
00:33:54.010 --> 00:33:56.008
'Dan ga ik naar de volgende huisarts.'

419
00:33:56.008 --> 00:34:00.008
ADHD, neerslachtigheid. Er is een grote toename in medicijngebruik.

420
00:34:00.008 --> 00:34:03.022
En nieuw op de markt: preventieve bodyscans.

421
00:34:03.022 --> 00:34:07.019
We zijn zo obsessief bezig met onze gezondheid dat we er ziek van worden.

422
00:34:07.019 --> 00:34:13.009
Ze gaan naar een restaurant en stellen zich niet de vraag 'wat is lekker?', maar 'wat is gezond?'.

423
00:34:13.009 --> 00:34:20.003
Ze wandelen en vragen zich af 'hoeveel stappen moet ik vandaag nog zetten om mijn aantal te halen?'.

424
00:34:20.003 --> 00:34:25.019
Zo krijg je een perspectief waarbij het medische zo centraal komt...

425
00:34:25.019 --> 00:34:31.005
dat het op den duur een soort gewicht wordt op je schouders.

426
00:34:34.001 --> 00:34:37.020
In Gent ontmoeten we hoogleraar medische filosofie Ignaas Devisch.

427
00:34:37.020 --> 00:34:40.011
Er is iets aan de hand in de samenleving, zegt-ie.

428
00:34:40.011 --> 00:34:43.003
Er is een stille evolutie gaande.

429
00:34:43.003 --> 00:34:46.020
Gezondheid is vandaag veel meer dan een klinische medische vaststelling.

430
00:34:46.020 --> 00:34:49.017
Het is een ideaal waar we voortdurend naar streven.

431
00:34:49.017 --> 00:34:52.010
Dus de norm kan altijd worden opgeschoven.

432
00:34:52.010 --> 00:34:56.022
Je BMI mag zoveel zijn, maar waarom niet nog een beetje beter?

433
00:34:56.022 --> 00:35:00.014
Je bent wel fit, maar kun je niet nog een kilometertje erbij lopen?

434
00:35:00.014 --> 00:35:03.018
Je weegt 70. Kan er niet nog een halfje vanaf?

435
00:35:03.018 --> 00:35:06.011
Zonder dat we weten of dat wel de gezondste optie is.

436
00:35:06.011 --> 00:35:09.019
Er zit iets in de samenleving dat daarvan uitgaat.

437
00:35:09.019 --> 00:35:12.023
Een tijdgeest is moeilijk grijpbaar.

438
00:35:12.023 --> 00:35:17.007
Ik word nergens direct toe verplicht. Jij ook niet.

439
00:35:17.007 --> 00:35:20.006
Niemand onder ons. Maar toch doen we iets.

440
00:35:20.006 --> 00:35:23.020
Zonder te beseffen waarom we dat eigenlijk doen.

441
00:35:23.020 --> 00:35:28.023
In ons streven naar een perfecte gezondheid gaan we ver.

442
00:35:28.023 --> 00:35:32.004
En de norm van ons ideaal schuift steeds verder op.

443
00:35:32.004 --> 00:35:35.012
Daarbij niet zelden aangespoord door wat we in magazines lezen...

444
00:35:35.012 --> 00:35:39.000
of wat door bekende Nederlanders wordt aangeprezen.

445
00:35:39.000 --> 00:35:40.014
Koffie.

446
00:35:40.014 --> 00:35:42.011
Mijn vrienden hebben het er regelmatig over.

447
00:35:42.011 --> 00:35:45.010
Veel van hen hebben ook al een preventief onderzoek laten doen.

448
00:35:45.010 --> 00:35:46.019
Ja, ik zit er al!

449
00:35:46.019 --> 00:35:49.006
Ze raadden me aan me ook eens te laten onderzoeken.

450
00:35:49.006 --> 00:35:51.008
Zelfs goed is niet goed genoeg.

451
00:35:51.008 --> 00:35:54.021
We zijn dus niet langer gezond totdat we ziek zijn.

452
00:35:54.021 --> 00:35:57.023
Nee, we zijn ziek tot het tegendeel bewezen is.

453
00:35:57.023 --> 00:36:00.015
Ik wil namelijk graag nog wat jaartjes mee.

454
00:36:00.015 --> 00:36:05.009
Je krijgt dan te horen, ik zeg maar iets: 'Je hebt 3% kans...

455
00:36:05.009 --> 00:36:09.011
om in de toekomst dat probleem te ontwikkelen'.

456
00:36:09.011 --> 00:36:13.012
Hoe kun je dat nu interpreteren? Wat is 3%.

457
00:36:13.012 --> 00:36:16.021
Het is minimaal. Maar als je dat bericht hoort...

458
00:36:16.021 --> 00:36:23.016
ben je niet langer burger, maar patient geworden.

459
00:36:23.016 --> 00:36:27.002
En die patient heeft op zich geen probleem.

460
00:36:27.002 --> 00:36:30.020
De kans is bijzonder groot dat hij nooit een probleem zal hebben.

461
00:36:30.020 --> 00:36:34.014
Maar hij of zij VOELT zich wel patient en zal met die onrust...

462
00:36:34.014 --> 00:36:39.002
op een andere manier in het leven staan dan toen hij dat niet wist.

463
00:36:39.017 --> 00:36:43.007
Ignaas Devisch schreef er met vakgenoten en boek over.

464
00:36:43.007 --> 00:36:44.022
Goedemiddag.

465
00:36:44.022 --> 00:36:51.005
Jullie weten dat we het vandaag gaan hebben over dit boekje: Ziek van gezondheid.

466
00:36:51.005 --> 00:36:54.019
Hij beschrijft daarin een gezondheidscultuur...

467
00:36:54.019 --> 00:36:59.003
waarin het aloude adagium 'beter voorkomen dan genezen' flink is doorgeschoten.

468
00:36:59.003 --> 00:37:04.023
De vraag is, zegt-ie, of we vooral ziek worden, omdat ons gedrag steeds ongezonder is...

469
00:37:04.023 --> 00:37:08.024
of dat we ziek worden, omdat we vinden dat we steeds gezonder moeten zijn.

470
00:37:08.024 --> 00:37:13.008
Is het niet toch heel menselijk om steeds op zoek te gaan naar antwoorden?

471
00:37:13.008 --> 00:37:16.004
Om zekerheid te krijgen. Bijzonder menselijk.

472
00:37:16.004 --> 00:37:17.023
En dat is de moeilijkheid.

473
00:37:17.023 --> 00:37:21.023
We zijn het misschien cultureel een stukje verleerd.

474
00:37:21.023 --> 00:37:26.003
Namelijk: leren omgaan met onzekerheid, met toeval, met 't lot.

475
00:37:26.003 --> 00:37:30.013
Met de gedachte dat men niet alles onder controle kan krijgen.

476
00:37:30.013 --> 00:37:35.006
Een Duitse filosoof heeft dat omschreven als 'de wet van de toenemende ergernis'.

477
00:37:35.006 --> 00:37:37.003
Een zeer mooie uitspraak.

478
00:37:37.003 --> 00:37:41.000
Hij geeft daarmee aan: Hoe meer we controleren...

479
00:37:41.000 --> 00:37:45.019
hoe meer we ons ergeren aan dat kleine stukje dat we nog niet onder controle krijgen.

480
00:37:45.019 --> 00:37:47.024
Verontrustende berichten uit Mexico.

481
00:37:47.024 --> 00:37:51.016
Een nieuw varkensgriepvirus dat kan overspringen op mensen.

482
00:37:51.016 --> 00:37:57.019
Het RIVM laat weten dat er in Nederland tot 8000 doden zijn te verwachten.

483
00:37:57.019 --> 00:37:59.013
De Mexicaanse griep.

484
00:37:59.013 --> 00:38:01.014
Maatschappelijke hysterie.

485
00:38:01.014 --> 00:38:05.019
De Nederlandse overheid slaat enorme voorraden virusremmers in...

486
00:38:05.019 --> 00:38:10.000
die uiteindelijk grotendeels ongebruikt vernietigd worden.

487
00:38:12.006 --> 00:38:15.016
Kosten van de vaccinatiecampagnes: 340 miljoen euro.

488
00:38:15.016 --> 00:38:18.006
Volgens Devisch past het in deze maatschappij...

489
00:38:18.006 --> 00:38:22.010
waarin elk individu claimt recht te hebben op maximale preventie.

490
00:38:22.010 --> 00:38:26.022
Het systeem is: Voor gezondheid kun je nooit genoeg doen.

491
00:38:29.000 --> 00:38:31.010
Dus je moet er heel erg mee bezig zijn.

492
00:38:31.010 --> 00:38:38.000
Het is de scheidslijn tussen je terecht zorgen maken en voldoende adequate maatregelen nemen...

493
00:38:38.000 --> 00:38:41.020
maar in die mate dat het zo buitenproportioneel wordt...

494
00:38:41.020 --> 00:38:46.021
dat de angst dat wij een probleem zouden hebben op den duur...

495
00:38:46.021 --> 00:38:49.016
veel groter wordt dan het probleem zelf.

496
00:38:49.016 --> 00:38:53.000
Het is die logica waar wij dan in gevangen zijn.

497
00:38:58.018 --> 00:39:00.017
Het is een merkwaardig fenomeen, zegt Devisch:

498
00:39:00.017 --> 00:39:03.010
We zijn gezond en toch maken we ons zorgen.

499
00:39:03.010 --> 00:39:08.007
In zo'n samenleving wordt alles wat ook maar iets afwijkt van de norm, als een ziekte gezien.

500
00:39:08.007 --> 00:39:12.003
Ik denk dat een aantal menselijke emoties te snel...

501
00:39:12.003 --> 00:39:14.022
in medische termen worden geformuleerd.

502
00:39:14.022 --> 00:39:19.013
Iets als 'verlegenheid' wordt een sociaal angstsyndroom.

503
00:39:19.013 --> 00:39:23.020
Als je verlegen bent, dan ben je verlegen. Een menselijke emotie.

504
00:39:23.020 --> 00:39:27.012
Als je een sociaal angstsyndroom hebt, heb je een medisch probleem.

505
00:39:27.012 --> 00:39:31.021
En dan zoek je naar het beste medicijn daartegen.

506
00:39:34.022 --> 00:39:36.020
Soms kun je wel wat extra energie gebruiken.

507
00:39:36.020 --> 00:39:38.023
Bijvoorbeeld bij vermoeidheid.

508
00:39:38.023 --> 00:39:42.019
Er zijn grote tenen, kleine tenen. En verlegen tenen. Kalknagels.

509
00:39:42.019 --> 00:39:45.010
Waar is zo'n spotje nou een voorbeeld van?

510
00:39:45.010 --> 00:39:48.019
Een paar mensen hebben hier last van.

511
00:39:48.019 --> 00:39:51.017
En het wordt uitgesmeerd over de hele bevolking.

512
00:39:51.017 --> 00:39:54.022
Je vraagt je op den duur af: Tiens, misschien heb ik daar ook wel last van.

513
00:39:54.022 --> 00:40:00.019
En waar is dat middel om het probleem te bestrijden?

514
00:40:00.019 --> 00:40:02.018
Men vergroot het dermate uit dat je gaat denken:

515
00:40:02.018 --> 00:40:04.019
Ik moet het ook hebben.

516
00:40:04.019 --> 00:40:07.012
Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat wel een middeltje voor.

517
00:40:07.012 --> 00:40:11.015
Devisch noemt het medicalisering van menselijk gedrag:

518
00:40:11.015 --> 00:40:14.022
Iets wat eerst geen probleem was, is dat nu ineens wel.

519
00:40:14.022 --> 00:40:21.002
Zo is het gebruik van Ritalin tegen ADHD in een periode van 8 jaar tijd vervijfvoudigd.

520
00:40:21.002 --> 00:40:25.011
En ook in verzorgingshuizen is het gebruik van medicijnen spectaculair toegenomen.

521
00:40:25.011 --> 00:40:29.011
Het zou wel erg frappant zijn dat er ineens een generatie bejaarden...

522
00:40:29.011 --> 00:40:32.004
er heel zwaarmoedig aan toe is.

523
00:40:32.004 --> 00:40:35.000
Ik ontken geen problemen. Die zijn er.

524
00:40:35.000 --> 00:40:36.024
Maar zijn er zeker niet zo massaal.

525
00:40:36.024 --> 00:40:41.022
Men denkt: Hij is vermoeid of zwaarmoedig...

526
00:40:41.022 --> 00:40:46.003
dus we hebben een pilletje, dus wordt het pilletje genomen.

527
00:40:46.003 --> 00:40:50.006
Waardoor dus veel mensen een hele doos pilletjes hebben, die ze dagelijks innemen.

528
00:40:50.006 --> 00:40:53.009
En die doos wordt groter.

529
00:40:53.009 --> 00:40:56.014
Niet omdat er meer medische problemen zijn...

530
00:40:56.014 --> 00:41:02.012
maar omdat wij sneller zaken als medisch evalueren.

531
00:41:02.012 --> 00:41:05.007
En dus duurt de stille evolutie voort.

532
00:41:05.007 --> 00:41:10.017
We hebben het voortdurend over de gevolgen van obesitas, roken en overmatig drankgebruik.

533
00:41:10.017 --> 00:41:13.004
Maar volgens Devisch moeten we ons veel drukker maken...

534
00:41:13.004 --> 00:41:17.010
over overconsumptie van beschikbare zorg, met name van de hogere klasse.

535
00:41:17.010 --> 00:41:23.020
Als het zo doorgaat besteedt in 2040 een doorsnee huishouden de helft van het inkomen aan zorg.

536
00:41:23.020 --> 00:41:29.007
En dan zit ik met de levensgrote vraag: Hoe zullen we dan ingrijpen?

537
00:41:29.007 --> 00:41:32.019
Zullen we dan keuzes maken gewoon om te besparen?

538
00:41:32.019 --> 00:41:36.009
Keuzes op basis van duidelijke principes?

539
00:41:36.009 --> 00:41:39.012
We moeten daar toch een antwoord op verzinnen.

540
00:41:39.012 --> 00:41:42.003
Veel mensen zijn daar al mee bezig.

541
00:41:42.003 --> 00:41:45.018
Je kunt de zaak niet zomaar eventjes hertekenen.

542
00:41:45.018 --> 00:41:49.006
Maar het is denk ik wel 5 voor 12, wat dat betreft.

543
00:41:49.006 --> 00:41:54.011
Ignaas Devisch heeft uitgesproken ideeen over hoe wij onze gezondheidszorg moeten inrichten.

544
00:41:54.011 --> 00:41:58.020
Waar houdt gezondheid op en waar hebben wij te maken met...

545
00:41:58.020 --> 00:42:01.016
gewoon een persoonlijk streven naar een beter leven?

546
00:42:01.016 --> 00:42:04.023
Voor het antwoord op deze vraag: kijk op onze website.

547
00:42:04.023 --> 00:42:07.012
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

