WEBVTT

1
00:00:02.001 --> 00:00:03.013
888

2
00:00:17.012 --> 00:00:20.016
In KRO Brandpunt: Instellingen die geld binnenslepen door patienten...

3
00:00:20.021 --> 00:00:22.020
op papier zieker te maken.

4
00:00:23.000 --> 00:00:24.015
Daarover berichtten we een paar weken geleden.

5
00:00:24.020 --> 00:00:27.001
Op die uitzending zijn honderden reacties binnengekomen...

6
00:00:27.006 --> 00:00:30.024
van mensen die ervaring hebben met nog meer gesjoemel in de zorg.

7
00:00:31.004 --> 00:00:35.014
Straks: niet de patient is ziek maar de zorg zelf.

8
00:00:35.019 --> 00:00:38.020
Dat is niet goed. En dat moet echt stoppen.

9
00:00:39.000 --> 00:00:43.002
En: hij was ooit de gedoodverfde kroonprins van het CDA.

10
00:00:43.007 --> 00:00:46.003
Maar daar bleef het ook bij. Camiel Eurlings...

11
00:00:46.008 --> 00:00:50.000
over een paar weken wordt hij de hoogste baas bij de KLM.

12
00:00:50.005 --> 00:00:52.001
En: drie mannen die hun leven gaven

13
00:00:52.006 --> 00:00:54.011
om de geheimen van de tornado te ontrafelen...

14
00:00:54.016 --> 00:00:57.017
in een poging hun land te beschermen tegen verdere ellende.

15
00:01:11.000 --> 00:01:14.012
PatiÈenten in een verpleeghuis die al jaren hun eigen wasrekening moeten betalen.

16
00:01:14.017 --> 00:01:19.011
Als ik het uitreken: 11.000 euro. Bijna 8000 euro.

17
00:01:19.016 --> 00:01:23.004
Een instelling die 20.000 euro ontvangt voor de begeleiding van een cliÈent...

18
00:01:23.009 --> 00:01:26.001
maar hem laat werken als klusjesman.

19
00:01:26.006 --> 00:01:29.000
Dat lijkt me een duidelijke vorm van fraude.

20
00:01:29.005 --> 00:01:31.016
Het zijn maar een paar voorbeelden van de honderden tips...

21
00:01:31.021 --> 00:01:35.016
die wij kregen na onze eerdere uitzending over sjoemelen in de zorg.

22
00:01:38.005 --> 00:01:39.007
Een maand geleden.

23
00:01:39.012 --> 00:01:41.007
In onze reportage het verhaal van zorginstellingen...

24
00:01:41.012 --> 00:01:44.005
die patiÈenten op papier doelbewust zieker maken.

25
00:01:44.010 --> 00:01:46.024
Want: hoe zieker, hoe meer geld.

26
00:01:47.004 --> 00:01:51.015
15 jaar maal 11.000 euro... is anderhalve ton.

27
00:01:51.020 --> 00:01:55.004
Deze reacties bevestigen niet alleen ons verhaal...

28
00:01:55.009 --> 00:01:57.005
maar maken duidelijk dat er nog veel meer manieren zijn...

29
00:01:57.010 --> 00:02:00.015
waarop zorginstellingen geld proberen binnen te slepen.

30
00:02:00.020 --> 00:02:04.004
Als A meer oplevert dan B, ja...

31
00:02:04.009 --> 00:02:08.006
Een kind met een waterhoofd en dat zit vol met bestuurders en managers.

32
00:02:08.011 --> 00:02:13.001
Aan de vooravond van het grote debat in de Tweede Kamer over de toekomst van onze zorg...

33
00:02:13.006 --> 00:02:16.022
deel 2 van Sjoemelen in de zorg.

34
00:02:17.002 --> 00:02:22.005
Misschien dat al die ophef die nu ontstaat aanleiding geeft tot een cultuuromslag.

35
00:02:22.010 --> 00:02:24.013
Als je kijkt naar de fraudegevoeligheid...

36
00:02:24.018 --> 00:02:27.013
het gerommel en gesjoemel dat een aantal hebben laten zien...

37
00:02:27.018 --> 00:02:29.021
dan moet het minder ingewikkeld worden.

38
00:02:30.001 --> 00:02:31.017
En dus moet de zorg op de schop.

39
00:02:31.022 --> 00:02:33.007
Vanavond in KRO Brandpunt:

40
00:02:33.012 --> 00:02:35.003
Hoe we een geldverslindend monster hebben gecreÈeerd.

41
00:02:35.008 --> 00:02:38.003
Niet de patiÈent, maar de zorg zelf is ernstig ziek.

42
00:02:45.019 --> 00:02:48.013
We zijn op weg naar Nispen, een klein plaatsje tegen de Belgische grens.

43
00:02:48.018 --> 00:02:51.015
Uit dit dorp komt de reactie van een kijker na onze uitzending.

44
00:02:51.020 --> 00:02:54.009
Een van de vele mails die we ontvingen.

45
00:02:54.014 --> 00:02:57.016
Het verhaal gaat over fraude: gesjoemel met de was.

46
00:02:57.021 --> 00:03:01.004
Totaalkosten, bijvoorbeeld over de afgelopen twee jaar:

47
00:03:01.009 --> 00:03:06.023
Een gemiddelde 151,04 euro per maand aan waskosten.

48
00:03:07.003 --> 00:03:09.016
Thijs Maas en Peter van Ginneken.

49
00:03:09.021 --> 00:03:13.009
Van beide mannen wonen hun ouders al jaren in hetzelfde verzorgingshuis in Roosendaal.

50
00:03:13.014 --> 00:03:17.022
Vanaf het begin moeten de beide families alle kosten van de was zelf betalen.

51
00:03:18.002 --> 00:03:21.021
En dat bedrag loopt inmiddels per maand flink in de papieren.

52
00:03:22.001 --> 00:03:24.009
Samen 260 euro of meer.

53
00:03:24.014 --> 00:03:27.009
Door de hoge rekeningen gaan ze op onderzoek uit.

54
00:03:27.014 --> 00:03:30.014
Ze komen er via deze brochure achter...

55
00:03:30.019 --> 00:03:34.007
dat de waskosten eigenlijk voor rekening van de instelling zijn.

56
00:03:34.012 --> 00:03:37.019
'Woont u in een verzorgingshuis?'

57
00:03:37.024 --> 00:03:41.003
'En woonde u ook al op 31 december 2008 in een verzorgingshuis?'

58
00:03:41.008 --> 00:03:43.014
'Dan betaalt het verzorgingshuis de kosten...

59
00:03:43.019 --> 00:03:50.001
voor het wassen, drogen en strijken van uw kleding.'

60
00:03:50.006 --> 00:03:53.005
Wat dacht u toen u dit las?

61
00:03:53.010 --> 00:03:57.018
Het was voor mij een aanleiding om contact te zoeken met het management van de betreffende organisaties.

62
00:03:57.023 --> 00:04:01.005
Maas krijgt na een gesprek met de directie een afkoopsom aangeboden.

63
00:04:01.010 --> 00:04:05.006
Dat weigert hij, uit principe.

64
00:04:05.011 --> 00:04:08.018
Ik had het gevoel dat het over veel meer mensen ging.

65
00:04:08.023 --> 00:04:11.022
Toen kreeg ik als antwoord: Met principes kom je niet ver bij ons.

66
00:04:12.002 --> 00:04:14.008
Toen dacht ik: Dit had je niet moeten zeggen.

67
00:04:14.013 --> 00:04:15.024
Maas wordt boos.

68
00:04:16.004 --> 00:04:18.020
Inmiddels is het wasdossier tegen de zorginstelling vuistdik.

69
00:04:19.000 --> 00:04:21.018
Briefwisselingen, mails en externe adviseurs.

70
00:04:21.023 --> 00:04:25.006
Maar nog steeds moet zijn vader de waskosten zelf betalen.

71
00:04:25.011 --> 00:04:30.015
Als het in een geval, mijn vader, nu bijna 8000 euro betreft...

72
00:04:30.020 --> 00:04:34.006
Reken maar uit: 8000 maal 1000?

73
00:04:34.011 --> 00:04:39.018
Dan zitten we aan de lage kant, denk ik, maar dat is toch 1 miljoen.

74
00:04:39.023 --> 00:04:43.011
Sorry? 8 miljoen.

75
00:04:43.016 --> 00:04:48.023
Ik denk ook dat het een bewuste strategie is om het probleem individueel te houden.

76
00:04:49.003 --> 00:04:53.008
Om allerlei barrieres op te werpen. Zo win je tijd.

77
00:04:53.013 --> 00:04:56.015
En op een gegeven ogenblik sterft het probleem gewoon.

78
00:04:56.020 --> 00:04:58.019
Dan ben je ervan af.

79
00:04:58.024 --> 00:05:02.002
Het verhaal van Thijs Maas staat niet op zichzelf.

80
00:05:02.007 --> 00:05:04.024
Een soortgelijke tip kregen we van een vrouw die haar verhaal niet in beeld wil doen.

81
00:05:05.004 --> 00:05:06.019
Bang voor de gevolgen.

82
00:05:14.023 --> 00:05:18.003
Een instelling krijgt zorggeld voor een patiÈent om dagbesteding te verzorgen.

83
00:05:18.008 --> 00:05:23.013
Vervolgens worden de patiÈenten aan het werk gezet om klusjes uit te voeren bij bedrijven.

84
00:05:23.018 --> 00:05:27.020
Ze krijgen hiervoor een kleine vergoeding.

85
00:05:28.000 --> 00:05:32.018
Winst voor de instelling: 20.000 euro per jaar per patiÈent.

86
00:05:32.023 --> 00:05:37.016
We weten natuurlijk niet precies hoe vaak het voorkomt...

87
00:05:37.021 --> 00:05:40.017
omdat er in Nederland heel weinig aandacht is voor fraude...

88
00:05:40.022 --> 00:05:45.018
en er ook eigenlijk geen onderzoek wordt gedaan naar de omvang van dit soort fraude.

89
00:05:45.023 --> 00:05:48.015
We bespreken de vele mails die we binnen krijgen...

90
00:05:48.020 --> 00:05:51.024
met zorgeconoom Wim Groot van de Universiteit Maastricht.

91
00:05:52.004 --> 00:05:57.010
Hij herkent het gevoel van mensen dat ze niet langer willen zwijgen over fraude in de zorg.

92
00:05:57.015 --> 00:06:02.015
Je ziet aan de vele reacties toch dat het mensen raakt...

93
00:06:02.020 --> 00:06:05.021
en dat bij mensen de vraag doet rijzen of ze nog wel...

94
00:06:06.001 --> 00:06:12.011
verplicht willen bijdragen aan de steeds maar stijgende zorgkosten.

95
00:06:12.016 --> 00:06:17.004
Dus het draagvlak voor de zorg wordt daarmee ondermijnd?

96
00:06:17.009 --> 00:06:18.019
Ja, het ondermijnt de solidariteit.

97
00:06:21.004 --> 00:06:23.015
Geld krijgen voor zorg die je als instelling niet levert.

98
00:06:23.020 --> 00:06:25.018
Het blijkt schering en inslag.

99
00:06:25.023 --> 00:06:28.008
Hoe kan het en waarom wordt het niet gecontroleerd?

100
00:06:28.013 --> 00:06:31.022
We zijn in Franeker. Op weg naar Dineke Bos.

101
00:06:32.002 --> 00:06:35.019
Ook zij neemt na onze vorige uitzending contact op.

102
00:06:35.024 --> 00:06:38.017
Ik vond het zo herkenbaar allemaal.

103
00:06:38.022 --> 00:06:42.004
Het was een beetje de bevestiging van...

104
00:06:42.009 --> 00:06:47.017
alles wat ik mijn CIZ-jaren heb meegemaakt.

105
00:06:47.022 --> 00:06:53.018
Dineke werkte als indicatiesteller bij Centrum Indicatiestelling Zorg, het CIZ.

106
00:06:53.023 --> 00:07:00.006
Bos moest controleren hoeveel zorg een patiÈent nodig had en dus hoeveel geld een zorginstelling kreeg.

107
00:07:00.011 --> 00:07:05.010
Voor het eerst vertelt ze hoe intern deze controles steeds slechter werden uitgevoerd.

108
00:07:05.015 --> 00:07:10.019
Wij werden veel meer in een structuur gezet...

109
00:07:10.024 --> 00:07:13.010
waarbij we acht indicaties op een dag moesten doen.

110
00:07:13.015 --> 00:07:15.021
Die kun je echt niet allemaal nabellen.

111
00:07:16.001 --> 00:07:18.015
Op een bepaald moment moet je zeggen: Het zal wel kloppen.

112
00:07:18.020 --> 00:07:20.001
Dus tik, hup erin. Klaar.

113
00:07:20.006 --> 00:07:21.022
Aftikken dus.

114
00:07:22.002 --> 00:07:25.021
Bos en haar collega's zien in hun gegevens dat zorginstellingen...

115
00:07:26.001 --> 00:07:30.008
steeds meer zorg vragen terwijl het niet klopt met het dossier van de patiÈent.

116
00:07:30.013 --> 00:07:34.013
A en B klopten niet meer met elkaar. Zag u dat vaak?

117
00:07:34.018 --> 00:07:39.001
Toch wel met behoorlijk regelmaat. Ja. Ja.

118
00:07:39.006 --> 00:07:41.011
Heeft u toen aan de bel getrokken?

119
00:07:41.016 --> 00:07:45.013
Ja, niet alleen ik.

120
00:07:45.018 --> 00:07:48.013
In vergaderingen hebben aangegeven dat we dat zagen...

121
00:07:48.018 --> 00:07:53.024
en toen werd er gezegd: Zo moesten we daar niet naar kijken.

122
00:07:54.004 --> 00:07:57.013
De nieuwe systematiek bracht met zich mee...

123
00:07:57.018 --> 00:08:01.004
dat we het hadden over 'trusted partnership'.

124
00:08:01.009 --> 00:08:05.014
Met andere woorden: Vertrouwen hebben in de deskundigheid van de zorginstelling.

125
00:08:05.019 --> 00:08:08.004
En dat kan best zonder controle.

126
00:08:08.009 --> 00:08:14.003
En uiteindelijk kon dus iedere zorginstelling met de hand in de portemonnee?

127
00:08:14.008 --> 00:08:16.015
Eigenlijk wel.

128
00:08:16.020 --> 00:08:21.023
En dan moet je de vraag stellen of het woord 'eigenlijk' nog moet gebruiken.

129
00:08:22.003 --> 00:08:24.011
En zo gaat het blijkbaar al jaren.

130
00:08:24.016 --> 00:08:26.014
De kosten rijzen de pan uit.

131
00:08:26.019 --> 00:08:30.000
Het verhaal van Bos wordt door verschillende werknemers van de organisatie aan ons bevestigd.

132
00:08:30.005 --> 00:08:32.009
Het CIZ wil niet voor camera reageren.

133
00:08:32.014 --> 00:08:35.009
Hun uitleg is te lezen op onze site.

134
00:08:35.014 --> 00:08:39.004
Morgen debatteert de Tweede Kamer over de toekomst van de langdurige zorg.

135
00:08:39.009 --> 00:08:43.012
Hoogleraar Wim Groot zegt dat de politiek al veel te lang wegkijkt.

136
00:08:43.017 --> 00:08:47.021
We hebben heel lang de stelregel gehad...

137
00:08:48.001 --> 00:08:51.005
dat we professionals moeten vertrouwen.

138
00:08:51.010 --> 00:08:53.012
Dat we geen georganiseerd wantrouwen willen.

139
00:08:53.017 --> 00:08:59.011
Dat we eigenlijk alle controles zoveel mogelijk willen afschaffen of niet willen introduceren.

140
00:08:59.016 --> 00:09:07.015
In zo'n cultuur, waarin je een blindelings vertrouwen hebt op de goedheid van mensen...

141
00:09:07.020 --> 00:09:09.024
daar kan het ontsporen.

142
00:09:10.004 --> 00:09:12.018
U heeft gereageerd op onze uitzending over zorgfraude.

143
00:09:12.023 --> 00:09:15.005
En dat de zorg is ontspoort, blijkt ook uit de vele telefoongesprekken..

144
00:09:15.010 --> 00:09:18.022
die we hebben met medewerkers van zorginstellingen.

145
00:09:19.002 --> 00:09:22.010
'Er wordt bij ons structureel minder begeleiding geboden dan waar de cliÈent recht op heeft.'

146
00:09:22.015 --> 00:09:25.006
'De instellingscultuur is ons-kent- ons, manipulatief en intimiderend.'

147
00:09:25.011 --> 00:09:34.008
'De urenstaat die door ons was aangeleverd, was voor 2/3 gelogen.'

148
00:09:37.010 --> 00:09:41.008
Een van de medewerkers vertelt ons het verhaal van de dubbeldiagnoses.

149
00:09:41.013 --> 00:09:45.010
Het gaat om patiÈenten met bijvoorbeeld ADHD en alcoholverslaving.

150
00:09:45.015 --> 00:09:49.018
De instelling krijgt voor het eerste behandeljaar 30% extra geld.

151
00:09:49.023 --> 00:09:53.019
Na een jaar wordt het dossier gesloten...

152
00:09:53.024 --> 00:09:56.003
de diagnose omgedraaid en een nieuw dossier geopend.

153
00:09:56.008 --> 00:09:58.016
Het lijkt dus alsof er een andere patiÈent is.

154
00:09:58.021 --> 00:10:02.011
De instelling sleept nogmaals het extra geld binnen.

155
00:10:02.016 --> 00:10:05.001
Creatief boekhouden. Fraude op papier.

156
00:10:05.006 --> 00:10:07.006
De patiÈent merkt er niets van.

157
00:10:07.011 --> 00:10:11.014
Maar de instellingen krijgen extra geld waar ze zelf niets voor hoeven te doen.

158
00:10:11.019 --> 00:10:17.020
Het is vooral de productieprikkel die tot de grote kostenstijging hebben geleid...

159
00:10:18.000 --> 00:10:20.021
en ook tot misbruik van het systeem.

160
00:10:21.001 --> 00:10:23.024
Dat geld gaat niet naar patienten, niet naar de zorg.

161
00:10:24.004 --> 00:10:26.001
Waar blijft dat geld dan?

162
00:10:26.006 --> 00:10:32.001
Gemiddeld genomen gaat maar 60% van de bekostiging naar de directe zorgverlening...

163
00:10:32.006 --> 00:10:36.006
en 40% gaat in allerlei overhead en andere kosten zitten.

164
00:10:36.011 --> 00:10:39.013
Dat is toch ongelooflijk veel? Ja, dat is behoorlijk veel.

165
00:10:39.018 --> 00:10:41.015
Dat kan een stuk minder.

166
00:10:41.020 --> 00:10:46.008
'Bij ons in de instelling zijn de kantoren ingericht...

167
00:10:46.013 --> 00:10:50.002
met designmeubelen en dure kunst aan de muur.'

168
00:10:50.007 --> 00:10:53.022
We leggen onze bevindingen opnieuw voor aan PvdA-Tweedekamerlid Otwin van Dijk.

169
00:10:54.002 --> 00:10:57.018
Als je zo veel fraude ziet, schrikt u daarvan?

170
00:10:57.023 --> 00:10:59.022
Natuurlijk schrik je daarvan.

171
00:11:00.002 --> 00:11:01.024
Het is niet goed. Gesjoemel met indicaties.

172
00:11:02.004 --> 00:11:03.019
Gerommel, fraude.

173
00:11:03.024 --> 00:11:06.014
Mensen dingen laten betalen waar ze niet voor hoeven te betalen.

174
00:11:06.019 --> 00:11:09.023
Dat kan echt niet en dat moet ook stoppen.

175
00:11:10.003 --> 00:11:12.011
Maar hoe dan?

176
00:11:12.016 --> 00:11:17.006
Morgen zal Van Dijk tijdens het Tweedekamerdebat voorstellen om de zorg drastisch te hervormen.

177
00:11:17.011 --> 00:11:21.008
We willen de perverse productieprikkels uit de zorg halen.

178
00:11:21.013 --> 00:11:24.020
Nu word je betaalt voor het aantal zware indicaties...

179
00:11:25.000 --> 00:11:26.023
en de handelingen die je doet.

180
00:11:27.003 --> 00:11:29.002
We willen dat gaan vervangen door een systeem...

181
00:11:29.007 --> 00:11:32.004
waarin je een bepaalde aanneemsom hebt voor een gebied of voor een huis.

182
00:11:32.009 --> 00:11:35.017
Dan kijk je goed wie er wonen in dat verzorgingshuis en in die wijk...

183
00:11:35.022 --> 00:11:39.021
en op basis daarvan een budget vaststelt...

184
00:11:40.001 --> 00:11:43.011
en tegen de samenwerkende zorgverleners zegt:

185
00:11:43.016 --> 00:11:47.010
dit is het bedrag en daar moet je goede zorg voor leveren. En dat kan.

186
00:11:47.015 --> 00:11:52.007
Te weinig handen aan het bed, pyjamadagen en een keer per week douchen.

187
00:11:52.012 --> 00:11:55.024
Al jaren wordt er gezegd dat er te weinig geld is in de zorg.

188
00:11:56.004 --> 00:11:58.024
Maar dat is niet de hele waarheid.

189
00:11:59.004 --> 00:12:01.003
Honderden miljoenen komen gewoon niet bij de patiÈent terecht.

190
00:12:01.008 --> 00:12:03.012
De zorg zelf is ernstig ziek.

191
00:12:03.017 --> 00:12:06.007
We zitten nu in 2013.

192
00:12:06.012 --> 00:12:08.009
Er is toch van alles gebeurd.

193
00:12:08.014 --> 00:12:13.022
Van veel dingen zeg ik: Hoe is dit mogelijk in Nederland op de dag van vandaag?

194
00:12:14.002 --> 00:12:16.012
En dat meen ik serieus.

195
00:12:16.017 --> 00:12:18.012
Terug in Nispen. Het wasdossier.

196
00:12:18.017 --> 00:12:20.012
Het gevecht van twee mannen tegen windmolens.

197
00:12:20.017 --> 00:12:24.007
Je wordt gewoon een beetje met een kluitje in het riet gestuurd.

198
00:12:24.012 --> 00:12:27.013
En om daar uit te komen moet je hard roeien.

199
00:12:27.018 --> 00:12:29.023
En dan denk je: Welke richting kan ik nog op?

200
00:12:30.003 --> 00:12:33.023
Ik had ergens dan toch wel een punt, werd gezegd.

201
00:12:35.007 --> 00:12:38.023
Men wilde een schikking doen van 600 euro.

202
00:12:39.003 --> 00:12:43.001
Terwijl op dat moment die kosten al 4500 euro waren.

203
00:12:43.006 --> 00:12:47.000
Er is bijna geen andere uitweg dan een rechter.

204
00:12:47.005 --> 00:12:50.011
Wat ook de ombudsman mij vertelde.

205
00:12:50.016 --> 00:12:53.016
Je kunt niets tegen die jongens, alleen via de rechter.

206
00:12:53.021 --> 00:12:59.000
Ja... en welk pad ga je dan in?

207
00:12:59.005 --> 00:13:05.011
Ik ken vergelijkbare situaties waarin een huis de huishoudelijke hulp apart liet betalen.

208
00:13:05.016 --> 00:13:09.003
Terwijl dat onderdeel is van het zorgzwaartepakket.

209
00:13:09.008 --> 00:13:13.009
En we hebben natuurlijk een aantal jaren terug het wc-papierverhaal gehad.

210
00:13:13.014 --> 00:13:16.009
Waar mensen het wc-papier apart moesten betalen.

211
00:13:16.014 --> 00:13:19.019
Ik sta er dus niet van te kijken.

212
00:13:19.024 --> 00:13:22.009
Het gebeurt en het gebeurt dus blijkbaar telkens weer.

213
00:13:24.002 --> 00:13:27.001
Mocht u zelf ervaringen hebben met fraude in de zorg...

214
00:13:27.006 --> 00:13:29.024
blijft het ons vooral melden op kro.nl/brandpunt...

215
00:13:37.021 --> 00:13:40.006
Volgende maand treedt hij aan als hoogste baas van de KLM.

216
00:13:40.011 --> 00:13:44.004
Het is het volgende hoofdstuk in het succesverhaal van Camiel Eurlings.

217
00:13:44.009 --> 00:13:47.014
Het wonderkind uit het zuiden.

218
00:13:47.019 --> 00:13:50.001
Je bent altijd geweldig op de tv. Dank.

219
00:13:50.006 --> 00:13:52.004
Maar een ding heeft hij nooit bereikt:

220
00:13:52.009 --> 00:13:56.001
Het leiderschap van de partij die hem groot heeft gemaakt.

221
00:13:56.006 --> 00:13:58.016
Waarom ging hij verloren voor de politiek?

222
00:13:58.021 --> 00:14:01.009
In het Brandpunt-nieuwsprofiel Camiel Eurlings.

223
00:14:11.000 --> 00:14:15.001
Het CDA in 2001. Een machtstrijd dreigt de partij te verscheuren.

224
00:14:15.006 --> 00:14:19.019
Partijleider Marnix van Rij zaagt aan de stoelpoten van Jaap de Hoop Scheffer.

225
00:14:19.024 --> 00:14:23.005
Maar Eurlings steunt zijn fractievoorzitter onvoorwaardelijk.

226
00:14:23.010 --> 00:14:26.005
Hij stond achter me. Was erbij.

227
00:14:26.010 --> 00:14:29.019
Hij liet blijken wat hij vond.

228
00:14:29.024 --> 00:14:32.020
Veel politici wachten juist af welke kant het muntje valt.

229
00:14:33.000 --> 00:14:35.016
Hoe deed hij dat? In de partij liet hij blijken...

230
00:14:35.021 --> 00:14:39.014
dat hij niet kon accepteren wat er gebeurde.

231
00:14:39.019 --> 00:14:42.001
Dat het tegen zijn principes was.

232
00:14:42.006 --> 00:14:46.003
Je maakt in de politiek niet veel persoonlijke vrienden.

233
00:14:46.008 --> 00:14:50.015
Maar op zulke momenten in crises maak je wel persoonlijke vrienden.

234
00:14:50.020 --> 00:14:52.017
Daar is Camiel er een van.

235
00:14:52.022 --> 00:14:55.009
Loyaal aan de leider. Aan de partij. En aan zijn achterban.

236
00:14:55.014 --> 00:14:58.017
Het komt in alle gesprekken over Camiel Eurlings wel terug.

237
00:14:58.022 --> 00:15:02.020
Bij oom Wim, die vindt dat zijn neef er altijd was voor de kiezer.

238
00:15:03.000 --> 00:15:06.008
Hij vond: Mensen hebben op me gestemd. Ik mag niet teleurstellen.

239
00:15:06.013 --> 00:15:09.015
Of bij oud-collega minister Liesbeth Spies:

240
00:15:09.020 --> 00:15:16.009
Dat Camiel nooit uit zichzelf aan iemands stoelpoten wilde gaan zagen.

241
00:15:16.014 --> 00:15:20.007
Collegiaal dus, zegt ook de CDA-strateeg Jack de vries.

242
00:15:20.012 --> 00:15:26.018
Als er iets is om Camiel te karakteriseren is dat loyaliteit.

243
00:15:26.023 --> 00:15:33.010
Je bent een mens van vlees en bloed, een christendemocraat in hart en nieren.

244
00:15:33.015 --> 00:15:35.024
Jij zult onze idealen nooit verloochenen.

245
00:15:36.004 --> 00:15:37.010
APPLAUS

246
00:15:37.015 --> 00:15:38.024
Camiel Eurlings.

247
00:15:39.004 --> 00:15:42.017
Hij is er altijd voor anderen, maar verzuimt om voor zichzelf op te komen, zegt zijn oom.

248
00:15:42.022 --> 00:15:44.016
En dat zal hem later opbreken.

249
00:15:44.021 --> 00:15:48.022
Het gekke is dat wij het beeld hebben van een daadkrachtige jongen.

250
00:15:49.002 --> 00:15:50.020
Dat is hij ook. Goed gebekt.

251
00:15:51.000 --> 00:15:53.002
Dat is hij ook. Hij kan goed voor zichzelf opkomen.

252
00:15:53.007 --> 00:15:56.003
Maar op het cruciale moment niet.

253
00:15:56.008 --> 00:16:00.000
Niet als het gaat om zijn eigen positie. Nee.

254
00:16:00.005 --> 00:16:03.000
9 juni 2010.

255
00:16:03.005 --> 00:16:05.012
Het CDA krijgt een ongenadig pak slaag.

256
00:16:05.017 --> 00:16:08.015
De partij halveert naar 21 zetels.

257
00:16:08.020 --> 00:16:12.016
Ik heb onze partijvoorzitter vanavond laten weten...

258
00:16:12.021 --> 00:16:15.010
dat ik mijn partijleiderschap per direct neerleg.

259
00:16:15.015 --> 00:16:19.009
Nederland lijkt Balkenende-moe. Zijn vertrek is onafwendbaar.

260
00:16:19.014 --> 00:16:23.009
Maar het verval is niet meer te stoppen.

261
00:16:23.014 --> 00:16:25.002
Ik houd van onze partij.

262
00:16:25.007 --> 00:16:26.014
En ik geloof in onze partij.

263
00:16:26.019 --> 00:16:27.017
APPLAUS

264
00:16:27.022 --> 00:16:31.024
De nieuwe voorman, Maxim Verhagen, zet in op de gedoogsamenwerking met de PVV. Maar dat eindigt in ruzie.

265
00:16:32.004 --> 00:16:36.020
En weer halveert de partij. 13 zetels hebben ze nu nog.

266
00:16:37.000 --> 00:16:38.018
Eigenlijk is het heel eenvoudig.

267
00:16:38.023 --> 00:16:41.011
En afgelopen week kwam het CDA weer bij elkaar.

268
00:16:41.016 --> 00:16:44.014
Met de volgende leider, Sybrand van Haersma Buma.

269
00:16:44.019 --> 00:16:47.010
We stellen de vraag die nog steeds in de partij rond zingt:

270
00:16:50.016 --> 00:16:57.011
Hoe hadden de christendemocraten er voor gestaan met Camiel Eurlings als lijstrekker?

271
00:16:57.016 --> 00:17:01.015
Ik heb geleerd bij de mediatraining geen als/dan-vragen te beantwoorden.

272
00:17:01.020 --> 00:17:03.010
Het is moeilijk om daarop terug te kijken.

273
00:17:03.015 --> 00:17:05.004
O ja...

274
00:17:05.009 --> 00:17:08.000
Hij had ook een belangrijke bijdrage aan het CDA kunnen leveren.

275
00:17:08.005 --> 00:17:10.011
Dingen zijn gegaan zoals ze zijn gegaan.

276
00:17:10.016 --> 00:17:15.005
De neergang in het zuiden van het land was met Camiel minder geweest. Daarvan ben ik overtuigd.

277
00:17:15.010 --> 00:17:17.018
Extra zetels of niet, 1 ding is zeker.

278
00:17:17.023 --> 00:17:21.013
Op hulp van Camiel Eurlings hoeft het CDA NU niet te rekenen.

279
00:17:21.018 --> 00:17:23.015
Rekent u niet op mij op dit moment.

280
00:17:23.020 --> 00:17:25.012
IJdel of bescheiden?

281
00:17:25.017 --> 00:17:27.022
Bescheiden.

282
00:17:28.002 --> 00:17:29.000
IJdel.

283
00:17:29.005 --> 00:17:29.022
Bescheiden.

284
00:17:30.002 --> 00:17:30.017
IJdel.

285
00:17:30.022 --> 00:17:31.013
Beide.

286
00:17:31.018 --> 00:17:34.000
Oesters of een patatje-oorlog? Patatje-oorlog.

287
00:17:34.005 --> 00:17:36.010
Patatje-oorlog, denk ik.

288
00:17:36.015 --> 00:17:38.000
Patatje-oorlog, denk ik.

289
00:17:38.005 --> 00:17:39.010
Haha...

290
00:17:39.015 --> 00:17:42.005
Oeh... eh, daar word ik overvraagd.

291
00:17:42.010 --> 00:17:46.001
Ik heb hem noch oesters, noch een patatje-oorlog zien eten.

292
00:17:46.006 --> 00:17:47.018
Oesters, ja. Met witte wijn.

293
00:17:47.023 --> 00:17:49.010
Limburg of Den Haag? Limburg.

294
00:17:49.015 --> 00:17:52.005
Limburg. Met pistool op de borst: Limburg.

295
00:17:52.010 --> 00:17:55.022
Limburg. Ja. Toch.

296
00:18:00.014 --> 00:18:02.023
Het begint allemaal hier, in Zuid-Limburg.

297
00:18:03.003 --> 00:18:07.007
Het gezin Eurlings woont recht tegenover het stadhuis van Valkenburg.

298
00:18:07.012 --> 00:18:09.015
Dit is het, hier. Ja.

299
00:18:09.020 --> 00:18:15.002
Vader Martin Eurlings is eerst raadslid, daarna wethouder, locoburgemeester en gedeputeerde.

300
00:18:15.007 --> 00:18:17.012
De familie ademt politiek.

301
00:18:17.017 --> 00:18:20.015
Een aantal avonden per week werd hier in de voorkamer...

302
00:18:20.020 --> 00:18:25.016
door mijn broer en zijn 'handlanger' over politiek gediscussieerd.

303
00:18:25.021 --> 00:18:32.012
Hoe gaan we dat doen? Hoe moeten we groeien?

304
00:18:32.017 --> 00:18:38.013
Hoe starten we de partij op? Dat manneke kreeg dat allemaal mee.

305
00:18:38.018 --> 00:18:41.017
We hebben er hier nog een aantal in de garage staan.

306
00:18:41.022 --> 00:18:46.007
Een politieke carriere lonkt. In de voetsporen van zijn vader.

307
00:18:46.012 --> 00:18:50.000
Eurlings is pas 24 jaar als hij de Tweede Kamer in wil.

308
00:18:50.005 --> 00:18:52.006
Eurlings.

309
00:18:52.012 --> 00:18:57.001
Hij staat op een onverkiesbare plek, maar met duizenden voorkeurstemmen krijgt hij toch zijn zetel.

310
00:18:57.006 --> 00:19:01.008
Ik wens de heer Eurlings geluk met zijn benoeming...

311
00:19:01.013 --> 00:19:03.006
als jongste Kamerlid in ons midden.

312
00:19:03.011 --> 00:19:06.008
Wat gaat hij te berde brengen in de Tweede Kamer?

313
00:19:06.013 --> 00:19:10.012
De energie spatte al snel door.

314
00:19:10.017 --> 00:19:13.004
Hij heeft altijd drukte om zich heen.

315
00:19:13.012 --> 00:19:18.000
Medewerkers liepen in en uit. Stapels papier. Steeds telefoontjes.

316
00:19:18.005 --> 00:19:23.017
Dat was het beeld van Camiel Eurlings als Kamerlid in actie.

317
00:19:23.022 --> 00:19:27.007
Hem moest enige discipline worden bijgebracht:

318
00:19:27.012 --> 00:19:30.001
Op tijd stukken inleveren. Wat ga je zeggen in dat debat?

319
00:19:30.006 --> 00:19:35.004
Camiel kan zich voor een debat of optreden enorm druk maken.

320
00:19:35.009 --> 00:19:39.001
Dan denk je: Gaat dit goedkomen?

321
00:19:39.006 --> 00:19:41.017
Maar als de camera start of het debat begint...

322
00:19:41.022 --> 00:19:43.013
De minister heeft veel uit te leggen.

323
00:19:43.018 --> 00:19:44.024
Heeft u die garantie zwart op wit?

324
00:19:45.004 --> 00:19:46.010
Nu concreet het Nederlands standpunt.

325
00:19:46.015 --> 00:19:49.009
Dat is geen sciencefiction, maar realistisch. Je moet nu beginnen.

326
00:19:49.014 --> 00:19:55.002
Een tandpastaglimlach, een scherpe Limburgse tongval en een aanstekelijk charisma.

327
00:19:55.007 --> 00:19:57.013
Camiel Eurlings blijkt een stemmentrekker.

328
00:19:57.018 --> 00:20:00.023
Hij heeft zijn kopde mee. Zijn lach mee.

329
00:20:01.003 --> 00:20:07.001
De camera houdt wel van hem.

330
00:20:07.006 --> 00:20:13.013
Hij realiseerde zich dat dat onderdeel is van het vak van volksvertegenwoordiger.

331
00:20:13.018 --> 00:20:17.006
Een partij zou gek zijn als ze zo iemand geen kans bieden...

332
00:20:17.011 --> 00:20:21.002
om dat ook te etaleren en verder te ontwikkelen.

333
00:20:21.007 --> 00:20:24.016
Een zondagskind of een harde werker?

334
00:20:24.021 --> 00:20:30.007
Ik moet een keuze maken, maar het is beide.

335
00:20:30.012 --> 00:20:31.020
Harde werker.

336
00:20:32.000 --> 00:20:33.017
Een hardwerkend zondagskind. Harde werker.

337
00:20:33.022 --> 00:20:35.018
Rationeel of emotioneel?

338
00:20:35.023 --> 00:20:40.018
Als Limburger van tijd tot tijd emotioneel, in de goede zin.

339
00:20:40.023 --> 00:20:43.003
Emotioneel.

340
00:20:43.008 --> 00:20:45.009
Dat betekent niet dat hij geen rationele keuzes maakt.

341
00:20:45.014 --> 00:20:49.016
Rationeel in zijn werk, maar emotioneel in contacten...

342
00:20:49.021 --> 00:20:53.006
met vrienden, familie.

343
00:20:53.011 --> 00:20:57.002
Hij beredeneert alles goed. Maar er zit een enorme passie in.

344
00:20:57.007 --> 00:20:58.021
Het spel of de knikkers?

345
00:20:59.001 --> 00:21:00.012
Knikkers.

346
00:21:00.017 --> 00:21:01.009
Ehm...

347
00:21:01.014 --> 00:21:03.000
Beide. Knikkers.

348
00:21:03.005 --> 00:21:05.003
Beide. De knikkers.

349
00:21:07.000 --> 00:21:09.007
Eurlings doet het goed. En geniet er zichtbaar van.

350
00:21:09.012 --> 00:21:14.002
Waarom gaat het politieke wonderkind dan toch verloren voor het CDA?

351
00:21:14.007 --> 00:21:18.013
Dat heeft alles te maken met de vroegtijdige val van het kabinet.

352
00:21:20.003 --> 00:21:24.006
Diep in de nacht van 20 februari 2010 valt het kabinet-Balkenende IV.

353
00:21:24.011 --> 00:21:27.013
Onenigheid met de PvdA over Uruzgan.

354
00:21:27.018 --> 00:21:33.021
Voor de vierde keer op een rij heeft premier Balkenende met zijn kabinet de eindstreep niet gehaald.

355
00:21:34.001 --> 00:21:36.002
Ik ben zwaar teleurgesteld.

356
00:21:36.007 --> 00:21:38.023
Een aangeslagen CDA-top overlegt nog diezelfde nacht.

357
00:21:39.003 --> 00:21:40.017
Een aangeslagen CDA-top overlegt nog diezelfde nacht.

358
00:21:40.022 --> 00:21:42.014
Hoe nu verder?

359
00:21:42.019 --> 00:21:44.024
Er lagen onvoldoende scenario's klaar...

360
00:21:45.004 --> 00:21:49.012
die in geval van nood daar uitgehaald konden worden.

361
00:21:49.017 --> 00:21:54.012
Achteraf gezien hebben we steken laten vallen als partij.

362
00:21:54.017 --> 00:21:56.017
Geen scenario.

363
00:21:56.022 --> 00:21:59.012
Maar de partijtop is het over 1 ding al vrij snel eens.

364
00:21:59.017 --> 00:22:04.004
Voorkomen moet worden dat er een machtsstrijd uitbreekt over het leiderschap.

365
00:22:04.009 --> 00:22:10.019
Dus wordt Jan Peter Balkenende een paar uur na de val van het kabinet weer aangesteld als lijsttrekker.

366
00:22:10.024 --> 00:22:15.022
Het is mooi om te merken dat het partijbestuur unaniem zegt...

367
00:22:16.002 --> 00:22:18.012
dat het goed is als ik lijsttrekker zou worden.

368
00:22:18.017 --> 00:22:24.023
Met terugwerkende kracht kun je zeggen dat 't geen goed besluit was.

369
00:22:25.003 --> 00:22:31.006
Het was heel snel. We hebben ons er allemaal in gevoegd.

370
00:22:31.011 --> 00:22:36.018
Na de val van het kabinet wilden we helder zijn en doorgaan met Balkenende.

371
00:22:36.023 --> 00:22:43.020
Er is geen tijd genomen om er met kandidaten over van gedachten te wisselen: Ben je beschikbaar?

372
00:22:44.000 --> 00:22:45.021
En dat had misschien wel gemoeten.

373
00:22:46.001 --> 00:22:48.019
Want achteraf bleek Balkenende zijn beste tijd te hebben gehad.

374
00:22:48.024 --> 00:22:52.004
En er was een gedoodverfde kroonprins. Camiel Eurlings.

375
00:22:52.009 --> 00:22:54.021
Een twijfelaar of een beslisser?

376
00:22:55.001 --> 00:22:58.019
Beslisser. Beslisser.

377
00:22:58.024 --> 00:23:01.016
Beslisser. Een combinatie...

378
00:23:01.021 --> 00:23:04.024
Het is iemand die voors en tegens afweegt.

379
00:23:05.004 --> 00:23:06.005
Nou...

380
00:23:06.010 --> 00:23:07.022
Maar hij beslist en staat daarvoor.

381
00:23:08.002 --> 00:23:09.022
In zijn werk is hij een beslisser.

382
00:23:10.002 --> 00:23:12.003
Voor eigen keuzes is hij een twijfelaar. Zo is het.

383
00:23:12.008 --> 00:23:15.020
Stemmentrekker Eurlings lijkt klaargestoomd voor het leiderschap.

384
00:23:16.000 --> 00:23:18.013
Hij had het goed gedaan in het Europees parlement.

385
00:23:18.018 --> 00:23:22.022
Daar heeft hij al snel het Turkije-dossier gekregen.

386
00:23:23.002 --> 00:23:25.003
Daar heeft hij zich goed gemanifesteerd.

387
00:23:25.008 --> 00:23:27.008
Daar heeft hij respect afgedwongen.

388
00:23:27.013 --> 00:23:31.002
Gebrekkige vrijheid en martelingen, dat kunnen we in de Europese Unie niet hebben.

389
00:23:31.007 --> 00:23:33.019
En daarna is de Limburger succesvol als minister.

390
00:23:33.024 --> 00:23:36.015
Koning asfalt spitstroken.

391
00:23:36.020 --> 00:23:43.008
Als ik per auto door het land rij, zie ik veel Eurlings-spitsstroken.

392
00:23:43.013 --> 00:23:48.019
Koning asfalt, noemen ze hem. Dan denk ik aan Camiel.

393
00:23:48.024 --> 00:23:51.011
Klaar om Balkenende op te volgen.

394
00:23:51.016 --> 00:23:55.005
Maar Eurlings twijfelt vooral in de weken voor de val van het kabinet.

395
00:23:55.010 --> 00:23:57.012
Zijn relatie staat onder druk.

396
00:23:57.017 --> 00:24:00.008
Het ministerschap trekt een zware wissel op zijn prive-leven.

397
00:24:00.013 --> 00:24:05.003
Wat zei hij? Druk, druk, druk.

398
00:24:05.008 --> 00:24:09.015
Moe, ik kom niet aan slapen toe. Ingewikkelde dossiers.

399
00:24:09.020 --> 00:24:12.018
En er is nog iets dat zijn twijfel voedt.

400
00:24:12.023 --> 00:24:15.011
Buitenstaanders noemen hem dan wel de kroonprins...

401
00:24:15.016 --> 00:24:19.006
maar zijn eigen partij heeft nooit expliciet gevraagd: Wil jij Balkenende opvolgen?

402
00:24:19.011 --> 00:24:25.000
Dat is zijn bescheidenheid. Dat speelt een belangrijke rol.

403
00:24:25.005 --> 00:24:29.019
Zijn karakter, zijn persoonlijkheidsstructuur.

404
00:24:29.024 --> 00:24:33.000
Een jongen die niet vraagt, maar afwacht.

405
00:24:33.005 --> 00:24:36.010
Hij wil gevraagd worden.

406
00:24:36.015 --> 00:24:48.011
Hij zegt pas ja, als hij 100% zeker weet dat de beslissers 100% achter hem staan:

407
00:24:48.016 --> 00:24:51.011
Jij gaat het waarmaken.

408
00:24:51.016 --> 00:24:54.005
Maar dat gebeurt niet. Ook niet als het kabinet valt.

409
00:24:54.010 --> 00:24:59.007
Als Balkenende die nacht weer op het schild wordt gehesen, steunt Eurlings hem volledig.

410
00:24:59.012 --> 00:25:02.019
Het is de Limburgse aard van het beestje, zegt oom Wim.

411
00:25:02.024 --> 00:25:04.015
Loyaal aan de leider.

412
00:25:04.020 --> 00:25:09.020
Wij doen dat ten principale niet. Je moet gevraagd worden.

413
00:25:10.000 --> 00:25:15.014
Je zegt niet zelf: Ik kan het, ik doe het. Take it or leave it. Nee.

414
00:25:15.019 --> 00:25:17.017
Misschien had hij dat wel moeten doen.

415
00:25:17.022 --> 00:25:21.014
In de dagen na de val trekt Eurlings zich terug in de Limburgse heuvels.

416
00:25:21.019 --> 00:25:24.008
Hij maakt de balans op.

417
00:25:24.013 --> 00:25:28.013
Niet gevraagd. Een relatie onder druk.

418
00:25:28.018 --> 00:25:31.018
Hij trekt zijn conclusie. Stoppen met de politiek.

419
00:25:31.023 --> 00:25:35.021
Ik was trots op Camiel en dat ben ik nog steeds.

420
00:25:36.001 --> 00:25:38.001
Ik had graag gezien dat hij de kar was gaan trekken.

421
00:25:38.006 --> 00:25:40.013
Later zal Balkenende hem alsnog expliciet vragen.

422
00:25:40.018 --> 00:25:43.008
Maar dan heeft Eurlings zijn besluit allang genomen.

423
00:25:43.013 --> 00:25:48.000
Minister Eurlings verlaat voorlopig de politiek.

424
00:25:48.005 --> 00:25:51.022
Het is maart 2010. Camiel Eurlings stopt ermee.

425
00:25:52.002 --> 00:25:54.001
Hij zegt meer aandacht te willen voor zijn prive-leven.

426
00:25:54.006 --> 00:25:56.004
Of speelt er misschien toch nog iets anders?

427
00:25:56.009 --> 00:25:58.023
Deze beelden zijn uit diezelfde periode.

428
00:25:59.003 --> 00:26:02.024
Minister Eurlings op TV met KLM-topman Peter Hartman.

429
00:26:03.004 --> 00:26:07.001
Ze werken nauw samen, want een aswolk heeft het vliegverkeer lamgelegd.

430
00:26:07.006 --> 00:26:08.018
Het lijken wel vrienden.

431
00:26:08.023 --> 00:26:12.003
Ik heb Peter eerder 50 dan 40 keer per dag aan de lijn gehad.

432
00:26:12.008 --> 00:26:13.022
Dat is de waarheid.

433
00:26:14.002 --> 00:26:16.020
Op dat moment is nog helemaal niet bekend dat Eurlings bij de KLM gaat werken.

434
00:26:17.000 --> 00:26:19.015
Dat zou ook tegen alle codes ingaan.

435
00:26:19.020 --> 00:26:23.012
Een minister die de belangen behartigt van zijn toekomstige werkgever.

436
00:26:23.017 --> 00:26:25.013
Een prachtbedrijf als de KLM...

437
00:26:25.018 --> 00:26:29.011
Het leek wel een verliefd stel. Ja. Ze konden goed met elkaar overweg.

438
00:26:29.016 --> 00:26:33.010
Maar dan duikt Eurlings na zijn ministerschap op bij de KLM.

439
00:26:33.015 --> 00:26:36.003
En dan rijst vraag: Hoezo prive-leven?

440
00:26:36.008 --> 00:26:38.017
Heeft hij de politiek niet gewoon verlaten omdat hij heimelijk...

441
00:26:38.022 --> 00:26:41.016
een contract had bij de luchtvaartmaatschappij?

442
00:26:41.021 --> 00:26:44.007
Ik had goede bronnen binnen de KLM.

443
00:26:44.012 --> 00:26:47.019
Aan welk niveau moet ik denken? Directieniveau.

444
00:26:47.024 --> 00:26:51.015
Binnen de directie van de KLM wilden ze Eurlings naar de KLM.

445
00:26:51.020 --> 00:26:55.007
Dat is juist. Speculaties waren er altijd.

446
00:26:57.008 --> 00:26:59.002
Ook daarvoor.

447
00:26:59.007 --> 00:27:02.016
Maar KLM heeft hem niet tijdens zijn ministerschap benaderd? Nee.

448
00:27:02.021 --> 00:27:05.012
En ik kan het weten. De rest zijn geruchten.

449
00:27:05.017 --> 00:27:09.011
Kees Storm is de man die Eurlings uiteindelijk aanneemt bij de KLM.

450
00:27:09.016 --> 00:27:13.021
U heeft tijdens het ministerschap niet informeel gepolst? Nee.

451
00:27:14.001 --> 00:27:16.018
'Camiel, laat je telefoon aanstaan. We gaan je bellen.' Nee.

452
00:27:16.023 --> 00:27:18.017
Echt niet? Nee.

453
00:27:18.022 --> 00:27:24.018
Voor de kiezer was hij de gedoodverfde opvolger van Jan Peter Balkenende.

454
00:27:24.023 --> 00:27:27.009
Maar de partijtop durfde hem niet in het zadel te hijsen.

455
00:27:27.014 --> 00:27:30.008
Twijfelaar Camiel Eurlings liet het gebeuren.

456
00:27:30.013 --> 00:27:34.004
Het Limburgse zondagskind wilde gevraagd worden.

457
00:27:34.009 --> 00:27:36.002
Dat laatste hebben ze bij de KLM wel goed begrepen.

458
00:27:40.000 --> 00:27:41.024
MUZIEK

459
00:27:48.003 --> 00:27:50.014
MUZIEK

460
00:27:50.021 --> 00:27:53.020
Enorme ravage twee weken geleden in Oklahoma in de Verenigde Staten.

461
00:27:54.000 --> 00:28:00.011
Een alles vernietigende tornado trekt 40 minutenlang...

462
00:28:00.016 --> 00:28:04.004
een spoor van vernieling over een lengte van 30 kilometer.

463
00:28:04.009 --> 00:28:07.011
Hele woonwijken worden in een klap tegen de grond gesmeten.

464
00:28:07.016 --> 00:28:09.015
24 mensen vinden de dood.

465
00:28:14.010 --> 00:28:16.014
Er was gewaarschuwd, maar heel kort van tevoren.

466
00:28:16.019 --> 00:28:18.021
Dit was een bijzonder krachtige tornado.

467
00:28:23.003 --> 00:28:27.019
Om nog beter en tijdiger te kunnen waarschuwen wagen drie mannen, de zogenaamde stormchasers...

468
00:28:27.024 --> 00:28:33.014
hun leven om het geheim achter dit gewelddadige natuurverschijnsel te ontrafelen.

469
00:28:41.013 --> 00:28:48.020
Maar vorige week gaat het mis. Ze kunnen niet op tijd weg komen. Deze tornado neemt hun leven.

470
00:28:50.021 --> 00:28:53.019
Vanavond in Brandpunt: wetenschap om mensen te beschermen...

471
00:28:53.024 --> 00:28:59.022
tegen het allesverwoestende geweld van de natuur. In een reportage van onze Amerikaanse collega's.

472
00:29:02.010 --> 00:29:08.009
Het is een stralende dag in Oklahoma Blauwe lucht, de zon schijnt. Maar plotseling slaat het weer om.

473
00:29:15.015 --> 00:29:19.015
20 mei 2013. Het is tornadoseizoen, maar extreem rustig. Tot nu toe.

474
00:29:44.002 --> 00:29:49.008
In deze donkere lucht vormt zich een tornado, die recht op het stadje Moore afgaat.

475
00:29:50.018 --> 00:29:53.018
Gary England is weerman voor een lokaal tv-station.

476
00:29:53.023 --> 00:29:57.005
Hij ziet op zijn radar hoe de tornado zich ontwikkelt.

477
00:30:03.009 --> 00:30:08.013
Vlak voor drieen wordt de lucht pikdonker en raakt de tornado de grond in Moore.

478
00:30:13.019 --> 00:30:17.014
Al snel gaan in de hele stad het tornado alarm af.

479
00:30:39.024 --> 00:30:43.011
40 minuten lang raast de tornado dwars door Moore.

480
00:30:43.016 --> 00:30:49.009
24 mensen komen om het leven. 12.000 huizen worden volledig verwoest.

481
00:31:24.011 --> 00:31:26.002
Terwijl de totale verwoesting doordringt in Moore...

482
00:31:26.007 --> 00:31:30.004
beginnen wetenschappers onmiddellijk te onderzoeken wat er precies is gebeurd.

483
00:31:30.009 --> 00:31:34.015
20 kilometer buiten Moore ligt het stadje Norman. Daar staat het NOAA.

484
00:31:34.020 --> 00:31:38.024
Een nationaal onderzoekscentrum waar wetenschappers proberen om grote stormen te voorspellen.

485
00:31:39.004 --> 00:31:43.006
Hoewel de tornado in Moore er EEN was van de zwaarste categorie was...

486
00:31:43.011 --> 00:31:46.022
zijn er relatief weinig doden gevallen.

487
00:31:47.002 --> 00:31:49.015
Dat komt omdat er nog enigszins van tevoren werd gewaarschuwd.

488
00:31:49.020 --> 00:31:54.019
En dat is essentieel. Zo vertelt meteoroloog Greg Carbin.

489
00:32:18.011 --> 00:32:24.024
Hoewel bijna alle tornado's beginnen in een onweersbui, produceren niet alle onweersbuien een tornado.

490
00:32:25.004 --> 00:32:28.011
Het blijft lastig om te voorspellen welke onweersbuien dat wel doen.

491
00:32:41.019 --> 00:32:44.014
Het doel van alle wetenschappers is tornado's zo ver mogelijk van te voren voorspellen.

492
00:32:44.019 --> 00:32:49.000
Dan kunnen mensen op tijd worden gewaarschuwd. Maar dat is moeilijk.

493
00:32:49.005 --> 00:32:53.001
Onweersbuien zijn dagen van te voren te zien via satellieten en radars.

494
00:32:53.006 --> 00:32:56.005
Maar tornado's ontwikkelen zich in enkele minuten.

495
00:32:56.010 --> 00:33:02.005
De beste manier om te zien of er een tornado ontstaat is met een zogenoemde Doppler radar.

496
00:33:02.010 --> 00:33:11.001
Deze meet de afstand, snelheid en richting van regendruppels. Als die een haak vormen, is het mis.

497
00:33:17.002 --> 00:33:21.000
Om erachter te komen wat er precies gebeurt in een onweersbui...

498
00:33:21.005 --> 00:33:24.010
terwijl deze zich ontwikkelt tot een tornado moet je zo dichtbij mogelijk komen. Het liefst erin.

499
00:33:24.015 --> 00:33:29.011
En dat probeert Howard Bluestein met zijn mobiele Doppler radar.

500
00:33:57.000 --> 00:34:01.010
Howard rijdt achter onweersbuien aan in de hoop dat ze zich ontwikkelen tot een tornado.

501
00:34:34.019 --> 00:34:39.000
Het is Howard en zijn team gelukt de radar in het pad van een storm neer te zetten.

502
00:34:39.005 --> 00:34:43.007
Ze zien hoe de onweersbui 3 haken ontwikkelt. Een teken van een beginnende tornado.

503
00:34:49.024 --> 00:34:53.006
De informatie die Howard verzamelt wordt door onderzoeker Chris Weiss gebruikt...

504
00:34:53.011 --> 00:34:56.011
om in zijn laboratorium een tornado na te bootsen.

505
00:35:07.007 --> 00:35:09.020
De zogenoemde supercell storm, oorsprong van de tornado...

506
00:35:10.000 --> 00:35:13.002
begint met luchtstromen die horizontaal tegen elkaar aanbotsen.

507
00:35:13.007 --> 00:35:18.009
Om uit te groeien tot een tornado is een verticale luchtstroom nodig.

508
00:35:51.017 --> 00:35:56.013
De tornado die het stadje Moore twee weken geleden heeft verwoest, is lang niet de eerste in het gebied.

509
00:35:56.018 --> 00:36:02.003
Mei 1999, EEN van de meest krachtige tornado's ooit gezien, raast over de stad.

510
00:36:02.008 --> 00:36:05.018
46 doden en miljarden dollars aan schade.

511
00:36:05.023 --> 00:36:13.007
Mei 2003. Het ondenkbare gebeurt weer, een enorme tornado gooit een groot gedeelte van Moore plat.

512
00:36:26.008 --> 00:36:30.019
Maar waarom nou juist in Moore? Moore is het hart van Tornado Alley.

513
00:36:30.024 --> 00:36:34.000
Een groot vlak gebied tussen de bergen van de Rocky Mountains...

514
00:36:34.005 --> 00:36:37.003
aan de westkust en de Appalachen in het oosten.

515
00:37:05.013 --> 00:37:07.018
Dit creeert enorme onweersbuien.

516
00:37:07.023 --> 00:37:11.019
En de windstromen uit verschillende richtingen veroorzaken een draaiende beweging in de wolken.

517
00:37:26.005 --> 00:37:29.010
Maar het draaien van de luchtstromen is niet de enige oorzaak van een tornado.

518
00:37:29.015 --> 00:37:33.009
Welke factoren nog meer meespelen probeert Howard Bluestein met zijn radar te ontdekken.

519
00:37:40.005 --> 00:37:43.009
Terwijl hij een onweersbui bestudeert ontstaat er een grote tornado.

520
00:37:43.014 --> 00:37:46.021
En de radar van Howard ziet precies wat er gebeurt.

521
00:38:07.020 --> 00:38:11.006
De 3 stormchasers die vorige week in Oklahoma omkwamen in een tornado...

522
00:38:11.011 --> 00:38:15.014
probeerden net als Howard Bluestein zoveel mogelijk informatie te verzamelen.

523
00:38:17.006 --> 00:38:19.020
Dankzij al die informatie kan er ongeveer een kwartier van te voren..

524
00:38:20.000 --> 00:38:22.005
worden gewaarschuwd voor een tornado.

525
00:38:22.010 --> 00:38:25.023
Dat redde twee weken geleden het leven van Jamie Zimmerman uit Moore.

526
00:38:50.016 --> 00:38:54.011
Winnen van de verwoestende kracht van de tornado's kan niet.

527
00:38:54.016 --> 00:38:57.000
Maar dankzij het levensgevaarlijke werk van de stormchasers...

528
00:38:57.005 --> 00:39:00.022
kunnen vele levens in Tornado Alley worden gered.

529
00:39:02.010 --> 00:39:04.023
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

