WEBVTT

1
00:00:01.004 --> 00:00:02.024
888

2
00:00:13.013 --> 00:00:15.012
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:15.012 --> 00:00:20.010
Beland op een historisch dieptepunt is het CDA op zoek naar een nieuwe leider en een nieuwe koers.

4
00:00:20.010 --> 00:00:24.005
Is het tij nog wel te keren en wie moet die kar gaan trekken?

5
00:00:24.005 --> 00:00:28.001
Het stormt rond de partij die onder Van Agt, Lubbers en Balkenende...

6
00:00:28.001 --> 00:00:30.017
zo lang een bestuurlijk baken was.

7
00:00:30.017 --> 00:00:35.006
Verder: tenauwernood ontsnapt uit de klauwen van een sekte in Israel.

8
00:00:35.006 --> 00:00:38.021
Het verhaal van twee broers die na jarenlang te zijn gehersenspoeld...

9
00:00:38.021 --> 00:00:42.024
begin deze week wisten te ontkomen en konden terugkeren naar huis.

10
00:00:42.024 --> 00:00:44.020
Naar je ouders luister je...

11
00:00:44.020 --> 00:00:49.006
maar waarom zou je naar EEN man luisteren?

12
00:00:49.006 --> 00:00:54.001
En straks: Hebben we een nieuwe John de Mol in Nederland?

13
00:00:54.001 --> 00:00:58.000
33 jaar is hij pas en toch wordt zijn programma-idee...

14
00:00:58.000 --> 00:01:01.008
nu al uitgezonden op prime time in Engeland.

15
00:01:01.008 --> 00:01:06.016
Waarom zijn wij in Nederland zo goed in het maken en bedenken van televisieprogramma's?

16
00:01:19.004 --> 00:01:21.023
Je gaat naar de hel zeggen ze...

17
00:01:21.023 --> 00:01:24.018
als je niet meer bij de bruid blijft.

18
00:01:24.018 --> 00:01:27.004
En dat speelde in mijn gedachten.

19
00:01:27.004 --> 00:01:27.011
Als kind wil je dat natuurlijk niet.

20
00:01:27.011 --> 00:01:31.015
Zodoende ben ik meegegaan.

21
00:01:31.015 --> 00:01:34.000
Ja, dan zeggen ze...

22
00:01:34.000 --> 00:01:40.011
dan ga je in het eeuwige vuur of zo. Zulk soort dingen.

23
00:01:40.011 --> 00:01:43.005
Of: Je hebt altijd pijn.

24
00:01:43.005 --> 00:01:47.006
Begin deze week wisten ze eindelijk te ontsnappen: Daniel en William.

25
00:01:47.006 --> 00:01:51.001
Na jaren van hersenspoeling zaten ze de laatste weken vast...

26
00:01:51.001 --> 00:01:53.004
in een sekte in Israel.

27
00:01:53.004 --> 00:01:55.021
Sinds begin deze week, na een hachelijk avontuur...

28
00:01:55.021 --> 00:01:57.014
zijn ze weer terug in Nederland.

29
00:01:57.014 --> 00:01:59.006
Eindelijk thuis.

30
00:01:59.006 --> 00:02:01.009
Naar je ouders luister je.

31
00:02:01.009 --> 00:02:04.010
Maar waarom zou je naar EEN man luisteren...

32
00:02:04.010 --> 00:02:07.004
die alles over jou bepaalt?

33
00:02:07.004 --> 00:02:11.007
Zo ging ik ook denken.

34
00:02:11.007 --> 00:02:14.007
We nemen u mee naar onze uitzending van vorige week.

35
00:02:14.007 --> 00:02:17.012
Toen maakte u kennis met Jurriaan de oudste...

36
00:02:17.012 --> 00:02:21.017
die er alles aan deed om zijn familie uit de klauwen te redden van de sekte.

37
00:02:21.017 --> 00:02:26.001
Hij ging daarbij heel ver: Hij luisterde zelfs de leider af.

38
00:02:26.001 --> 00:02:28.006
Jij bent de eerste.

39
00:02:39.004 --> 00:02:42.019
GEZANG

40
00:02:42.019 --> 00:02:45.013
De man die leiding geeft aan het Efraim Genootschap...

41
00:02:45.013 --> 00:02:47.015
is deze Heinrich van Geene.

42
00:02:47.015 --> 00:02:50.020
Een door God gezonden profeet, zegt hij zelf.

43
00:02:51.021 --> 00:02:54.018
Wij staan voor degene die moeten verkondigen...

44
00:02:54.018 --> 00:02:56.024
hoe je bij de bruid van Christus komt.

45
00:02:56.024 --> 00:02:59.009
Daar hebben we een openbaring over gehad.

46
00:02:59.009 --> 00:03:01.017
Heinrich van Geene zet alles naar zijn hand.

47
00:03:01.017 --> 00:03:05.003
De gesloten wereld van zijn volgelingen wordt alsmaar beklemmender.

48
00:03:05.003 --> 00:03:07.024
Ook de familie Schildmeijer raakt geisoleerd van de buitenwereld.

49
00:03:07.024 --> 00:03:11.002
Geestelijk gevangen in Van Geene's gedachtegoed.

50
00:03:11.002 --> 00:03:14.021
En dan is zelfs een Sinterklaasfeest uit den boze.

51
00:03:14.021 --> 00:03:18.020
Dat kon gewoon niet. Dat mocht gewoon niet.

52
00:03:18.020 --> 00:03:23.012
Want dat was niet van God.

53
00:03:23.012 --> 00:03:26.024
Dan draaide ze geen goede muziek.

54
00:03:26.024 --> 00:03:31.002
En Sinterklaas is ook niet goed, vonden ze.

55
00:03:31.002 --> 00:03:38.004
En dan ben je ongeveer de enige in de klas die er niet heen gaat.

56
00:03:42.008 --> 00:03:45.014
Dat is dan niet zo leuk.

57
00:04:07.001 --> 00:04:11.018
Jurriaan ontdekt dat zijn moeder, zus en twee broers met Van Geene mee willen naar Israel.

58
00:04:11.018 --> 00:04:14.019
Hij roept de hulp in van politie, jeugdzorg en kinderbescherming.

59
00:04:14.019 --> 00:04:16.005
Maar het is tevergeefs.

60
00:04:16.005 --> 00:04:20.021
Eind november vorig jaar zijn ze ineens verdwenen.

61
00:04:25.008 --> 00:04:28.023
Als God zag dat er genoeg mensen zouden zijn...

62
00:04:28.023 --> 00:04:34.006
dan kon hij ze allemaal opnemen, zeg maar. Naar de hemel.

63
00:04:35.001 --> 00:04:36.022
En daarom ging jij ook mee?

64
00:04:36.022 --> 00:04:40.020
Ja, want dat is mij al die jaren verteld.

65
00:04:40.020 --> 00:04:43.005
Dus je weet eigenlijk niet beter.

66
00:04:43.005 --> 00:04:46.010
Als hij het zegt, dan zal het wel waar zijn.

67
00:04:46.010 --> 00:04:49.013
Dan heb je daar niks tegen in te brengen.

68
00:04:49.013 --> 00:04:52.018
En als m'n moeder dat ook gelooft en mijn zus...

69
00:04:52.018 --> 00:04:56.001
dan ga je daar gauw in mee.

70
00:04:56.001 --> 00:04:58.023
Ze komen hier terecht, in een huisje in het dorp Har Adar...

71
00:04:58.023 --> 00:05:01.011
half uurtje rijden boven Jeruzalem.

72
00:05:01.011 --> 00:05:03.008
Daar sliep mijn moeder.

73
00:05:03.008 --> 00:05:05.012
Daar mijn zus.

74
00:05:05.012 --> 00:05:07.019
Daniel.

75
00:05:07.019 --> 00:05:10.019
En onder de trap lag ik.

76
00:05:10.019 --> 00:05:13.019
Er is niets te doen en ze kunnen niks doen.

77
00:05:13.019 --> 00:05:17.009
Vooral ook omdat de volgelingen van Van Geene geen werkvergunning hebben.

78
00:05:17.009 --> 00:05:22.007
Wat rest is samenzijn en bidden. Veel bidden.

79
00:05:22.007 --> 00:05:25.018
Vooral de laatste twee weken was dat heel erg.

80
00:05:25.018 --> 00:05:30.002
Het was 's ochtends en 's avonds twee tot drie uur bidden.

81
00:05:30.002 --> 00:05:33.010
En bij elkaar zijn.

82
00:05:33.010 --> 00:05:39.006
Voor een werkvergunning of een verblijfsvergunning...

83
00:05:39.006 --> 00:05:42.018
voor huisjes.

84
00:05:42.018 --> 00:05:46.004
De laatste weken was hij ook vaak boos.

85
00:05:46.004 --> 00:05:49.011
Dan hing er echt... Dan was de spanning om te snijden.

86
00:05:49.011 --> 00:05:53.013
Wat heeft hij nou weer op ons aan te merken?

87
00:05:53.013 --> 00:05:56.006
Dus het was niet vrolijk een bakkie thee drinken...

88
00:05:56.006 --> 00:05:58.008
en weer wegwezen.

89
00:05:58.008 --> 00:06:00.014
Er was altijd wel iets.

90
00:06:00.014 --> 00:06:07.002
De broers merken dat hun moeder en zus meer en meer in de greep raken van Van Geene.

91
00:06:07.002 --> 00:06:11.003
Ook in de tijd dat we daar zijn geweest heeft Van Geene...

92
00:06:11.003 --> 00:06:18.014
hun zo erg gebruikt, ik zou haast zeggen misbruikt...

93
00:06:18.014 --> 00:06:23.020
Voor alles wat hij ging doen, ging hij naar hen toe om hulp te vragen.

94
00:06:23.020 --> 00:06:28.018
Ze durfde dan geen nee te zeggen.

95
00:06:28.018 --> 00:06:34.019
Bijna slaafs? Ja, dat zou je kunnen zeggen.

96
00:06:34.019 --> 00:06:38.022
Hoewel ten strengste verboden, heeft Jurriaan intussen via MSN...

97
00:06:38.022 --> 00:06:42.002
en telefoongesprekken contact met zijn jongere broers.

98
00:06:42.002 --> 00:06:45.019
De boodschap is kort: kom terug!

99
00:06:45.019 --> 00:06:50.009
Misschien twijfelde ze wel, maar toch blijf je erin geloven.

100
00:06:50.009 --> 00:06:55.022
En dat ze naar de eeuwige duisternis zou gaan als je weg zou gaan.

101
00:06:55.022 --> 00:07:01.020
Dus het was dan heel moeilijk om te zeggen dat het niet zo is.

102
00:07:01.020 --> 00:07:10.008
Als Van Geene ontdekt dat Daniel een vriendinnetje heeft, wordt hen verboden nog langer samen te zijn.

103
00:07:10.008 --> 00:07:14.017
Het is zeg maar de vrouw van God. Dus mag je geen vriendin hebben.

104
00:07:14.017 --> 00:07:20.005
Wat vond je daarvan? Ik vond het nergens op slaan.

105
00:07:20.005 --> 00:07:23.022
In de Bijbel staat ook dat iedereen een vrouw had.

106
00:07:23.022 --> 00:07:30.003
Dus waarom zou ik dan geen vriendin mogen hebben en verder gaan.

107
00:07:30.003 --> 00:07:32.016
Het gaat zo niet langer.

108
00:07:32.016 --> 00:07:33.019
De broers en de vriendin besluiten het genootschap en hun leider te ontvluchten.

109
00:07:33.019 --> 00:07:38.009
Met een smoes verlaten ze het huis.

110
00:07:39.017 --> 00:07:42.002
We zijn gaan lopen...

111
00:07:42.002 --> 00:07:45.017
en toen zijn we een huis met een aanbouw ingegaan.

112
00:07:45.017 --> 00:07:47.024
En we hebben daar gewacht.

113
00:07:47.024 --> 00:07:51.019
Toen werden we om de minuut gebeld door wie dan ook.

114
00:07:51.019 --> 00:07:53.021
Een uur lang. De hele tijd.

115
00:07:53.021 --> 00:07:57.005
We werden helemaal zenuwachtig van al die bellers.

116
00:07:57.005 --> 00:08:01.003
En er kwamen ook allemaal sms'jes en dat soort dingen.

117
00:08:01.003 --> 00:08:07.003
Het was echt angstig. Ze jagen je de zenuwen op het lijf.

118
00:08:07.003 --> 00:08:10.024
Uiteindelijk lukt het een taxi aan te houden die hen naar Jeruzalem wil brengen.

119
00:08:10.024 --> 00:08:12.019
Op weg naar hulp.

120
00:08:12.019 --> 00:08:16.021
Toen we in de taxi stapte was het op zich een opluchting...

121
00:08:16.021 --> 00:08:21.014
dat we onderweg waren naar Jeruzalem.

122
00:08:21.014 --> 00:08:28.005
Maar we reden ook nog langs ons huis en dan zit je toch wel schichtig om je heen te kijken.

123
00:08:28.005 --> 00:08:33.016
We waren bang dat we gezien zouden worden door iemand die op straat liep.

124
00:08:33.016 --> 00:08:37.007
Op het moment dat ze belden en vertelden dat ze naar de ambassade gingen...

125
00:08:37.007 --> 00:08:39.014
heb ik gelijk met de kinderbescherming gebeld.

126
00:08:39.014 --> 00:08:42.002
Toen is het allemaal heel snel gegaan.

127
00:08:42.002 --> 00:08:45.012
En in overleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken...

128
00:08:45.012 --> 00:08:48.003
is het ook allemaal heel snel geregeld.

129
00:08:48.003 --> 00:08:50.000
We hebben snel tickets besteld...

130
00:08:50.000 --> 00:08:56.024
en de ambassade in Israel heeft geregeld dat ze een verblijfplaats hadden voor die nacht...

131
00:08:56.024 --> 00:08:58.024
en op het vliegveld kwamen.

132
00:09:02.009 --> 00:09:05.015
Maandagmorgen belde William me op half zes.

133
00:09:05.015 --> 00:09:08.000
Hij zei: Papa, we zitten in het vliegtuig.

134
00:09:08.000 --> 00:09:13.002
Toen was het helemaal bingo. Ik wist dat ze veilig waren.

135
00:09:13.002 --> 00:09:17.014
Drie broers en een vader weer herenigd.

136
00:09:17.014 --> 00:09:23.002
Maar hun moeder en zus zitten nog altijd vast in die sekte in Israel.

137
00:09:23.002 --> 00:09:26.024
Misschien beseffen ze nu wel dat nu Daniel en William weg zijn..

138
00:09:26.024 --> 00:09:33.008
dat het hetzelfde is als iemand z'n kinderen zou kwijtraken bij een auto-ongeluk. Ik noem maar wat.

139
00:09:33.008 --> 00:09:37.005
Ze zijn weg en verloren.

140
00:09:37.005 --> 00:09:39.023
En in hun ogen mogen ze ze ook nooit meer zien.

141
00:09:39.023 --> 00:09:43.023
Dan kun je ze ook niet meer spreken en zo denk ze nu dan ook.

142
00:09:43.023 --> 00:09:49.015
Zo denken zij? Ja. Zij hebben gekozen, in hun ogen, voor Satan.

143
00:09:49.015 --> 00:09:55.014
Om het eeuwige leven te verwerpen en daar moet je dan afstand van doen.

144
00:09:59.011 --> 00:10:04.002
Je blijft met vragen in je gedachten zitten.

145
00:10:04.002 --> 00:10:06.021
Zo van: Hoe heb ik hierin kunnen geloven?

146
00:10:06.021 --> 00:10:09.003
Dat is een hele grote vraag.

147
00:10:09.003 --> 00:10:13.017
En beter nog: Hoe kom je er weer overheen?

148
00:10:13.017 --> 00:10:16.008
Nu zijn we met z'n vieren weer bij elkaar.

149
00:10:16.008 --> 00:10:18.014
Maar we missen er nog wel steeds twee.

150
00:10:18.014 --> 00:10:21.021
Ik denk wel aan ze. En dat ze weer terugkomen.

151
00:10:21.021 --> 00:10:23.022
Dat hoop ik dan.

152
00:10:23.022 --> 00:10:28.008
Mis je ze wel? Ja. Zeker.

153
00:10:31.013 --> 00:10:35.010
Het is toch je moeder.

154
00:10:38.004 --> 00:10:42.000
Wilt u meer zien en horen over het verblijf van de broers in Israel...

155
00:10:42.000 --> 00:10:44.015
gaat u dan naar onze website.

156
00:10:54.023 --> 00:10:59.004
Ik heb nog nooit zo veel CDA'ers bij elkaar gezien.

157
00:10:59.004 --> 00:11:03.002
Dit kabinet zal bijdragen aan de verdeeldheid in de Nederlandse samenleving.

158
00:11:03.002 --> 00:11:05.021
Wanneer we allemaal dingen tegen elkaar gaan roepen...

159
00:11:05.021 --> 00:11:08.017
zonder naar elkaar te luisteren, dan wordt het een zooitje in Nederland.

160
00:11:08.017 --> 00:11:13.002
De traditie als geen andere partij om verantwoordelijkheid te nemen...

161
00:11:13.002 --> 00:11:15.003
in plaats van uit de weg te gaan.

162
00:11:15.003 --> 00:11:17.002
APPLAUS

163
00:11:17.002 --> 00:11:21.009
Amper Anderhalf jaar na dat historische en dramatisch congres in de Arnhemse Rijnhal...

164
00:11:21.009 --> 00:11:25.017
stormt het weer rond het CDA.

165
00:11:25.017 --> 00:11:28.008
Je bent een mens van vlees en bloed, je bent een Christen-democraat in hart en nieren.

166
00:11:28.008 --> 00:11:30.010
Jij zult onze idealen nooit verloochenen.

167
00:11:30.010 --> 00:11:32.023
Maxime Verhagen die toen tot tranen toe geroerd...

168
00:11:32.023 --> 00:11:35.008
de meerderheid van zijn partij meesleepte in die coalitie...

169
00:11:35.008 --> 00:11:36.023
met gedoogsteun van Geert Wilders.

170
00:11:36.023 --> 00:11:40.010
EMOTIONEEL: Ik houd van onze partij! En ik geloof in onze partij!

171
00:11:40.010 --> 00:11:43.006
Die Maxime Verhagen heeft aangegeven niet beschikbaar te zijn...

172
00:11:43.006 --> 00:11:44.021
als toekomstig politiek-leider.

173
00:11:44.021 --> 00:11:49.009
En de grote vraag die rondgonst op alle partijenbijeenkomsten en nieuwjaarsrecepties is:

174
00:11:49.009 --> 00:11:51.021
Wie moet die kar dan wel gaan trekken?

175
00:11:51.021 --> 00:11:53.024
Wij zijn op zoek naar namen en rugnummers.

176
00:11:53.024 --> 00:11:55.010
Daar doe ik niet aan mee.

177
00:11:55.010 --> 00:11:59.000
Zoals vorige keer plotseling Balkenende uit het niets kwam...

178
00:11:59.000 --> 00:12:00.024
zo geloof ik stellig dat er weer iemand is.

179
00:12:00.024 --> 00:12:02.020
Die leider komt er...

180
00:12:02.020 --> 00:12:06.001
daar hoeft de rest van Nederland zich geen zorgen om te maken.

181
00:12:06.001 --> 00:12:08.002
Maar minstens zo belangrijk is de vraag:

182
00:12:08.002 --> 00:12:09.016
Wat is dat dan voor een kar?

183
00:12:09.016 --> 00:12:12.011
Want het CDA is niet alleen op zoek naar een nieuw leider...

184
00:12:12.011 --> 00:12:13.024
maar ook naar een nieuwe koers.

185
00:12:13.024 --> 00:12:16.000
Die nu al wordt uitgelegd als een ruk naar links.

186
00:12:16.000 --> 00:12:17.023
We zitten nu wat aan de rechtse kant.

187
00:12:17.023 --> 00:12:20.010
Dus om naar het midden te gaan moeten we iets naar links.

188
00:12:20.010 --> 00:12:22.014
Ik zie het niet als richtingenstrijd...

189
00:12:22.014 --> 00:12:24.001
maar als de diverse accenten en kleuren.

190
00:12:24.001 --> 00:12:27.003
In de peilingen verkeert het CDA op een absoluut historisch dieptepunt.

191
00:12:27.003 --> 00:12:28.014
Is dat tij nog te keren?

192
00:12:28.014 --> 00:12:30.016
Is er Èuberhaupt nog toekomst voor die partij?

193
00:12:30.016 --> 00:12:32.007
Met wie dan? Hoe dan?

194
00:12:32.007 --> 00:12:35.004
Veel belangrijker, dan wie lijsttrekker is...

195
00:12:35.004 --> 00:12:38.005
is welke boodschap die heeft en hoe duidelijk die boodschap is.

196
00:12:38.005 --> 00:12:41.009
En met name hoe die boodschap zich verhoudt tot je feitelijke daden.

197
00:12:41.009 --> 00:12:45.002
Een week voordat het CDA z'n nieuwe koers lanceert maken we 'n rondgang.

198
00:12:45.002 --> 00:12:48.018
De gewezen spindoctor, campagnestrateeg Jack de Vries.

199
00:12:48.018 --> 00:12:50.022
De oud-voorzitter Marnix van Rij.

200
00:12:50.022 --> 00:12:53.016
De huidige voorzitter Ruth Peetoom.

201
00:12:53.016 --> 00:12:56.013
De opiniepeiler Maurice de Hond.

202
00:12:56.013 --> 00:12:59.016
De 'partij-filosoof' Pieter Gerrit Kroeger.

203
00:12:59.016 --> 00:13:03.019
Maar we beginnen met de man uit de achterban.

204
00:13:03.019 --> 00:13:05.017
We zijn terug bij de Rijnhal.

205
00:13:05.017 --> 00:13:09.011
Hij heet Jac Trum, is vice-voorzitter van de afdeling Breda...

206
00:13:09.011 --> 00:13:13.022
en al tientallen jaren lang in allerlei rollen actief kaderlid.

207
00:13:13.022 --> 00:13:16.006
Nou... Leeg.

208
00:13:16.006 --> 00:13:19.006
Volgens mij is hier niet veel meer te doen.

209
00:13:21.008 --> 00:13:23.009
De zaak is failliet, De Rijnhal.

210
00:13:23.009 --> 00:13:26.015
Het is bijna symbolisch, maar met het CDA is het nog niet afgelopen.

211
00:13:26.022 --> 00:13:30.018
Anderhalf jaar geleden troffen we hem aan in de wandelgangen van dat congres.

212
00:13:30.018 --> 00:13:33.005
Verhagen had net zijn dramatische oproep gedaan...

213
00:13:33.005 --> 00:13:37.022
en Jac zag hoe zijn CDA-familie zoals hij het noemt tot op het bod verdeeld was.

214
00:13:37.022 --> 00:13:39.024
Dit is m'n familie.

215
00:13:39.024 --> 00:13:45.002
En dan iemand op het podium en die heeft emoties...

216
00:13:45.002 --> 00:13:47.003
dan heb je die zelf ook.

217
00:13:47.003 --> 00:13:51.023
In een belendend etablissement blikken we terug op die bewogen dag.

218
00:13:51.023 --> 00:13:53.009
U heeft VOOR gestemd?

219
00:13:53.009 --> 00:13:55.015
Ik heb voorgestemd, ja. Zou u dat vandaag weer doen?

220
00:13:55.015 --> 00:13:57.006
Nee.

221
00:13:57.006 --> 00:14:02.020
Ik vind dat het CDA zich genoeg verloochend heeft.

222
00:14:02.020 --> 00:14:06.021
En dat we een eigen koers moeten gaan varen.

223
00:14:06.021 --> 00:14:09.020
En dat we de mensen duidelijk moeten maken dat we een eigen boodschap hebben...

224
00:14:09.020 --> 00:14:11.017
waar het land iets mee kan.

225
00:14:11.017 --> 00:14:13.019
Verloochend heeft? Ja.

226
00:14:13.019 --> 00:14:16.006
Als ik zeg dat ik vandaag anders zou hebben gestemd...

227
00:14:16.006 --> 00:14:18.012
dan bedoel ik met name:

228
00:14:18.012 --> 00:14:22.010
Dat macht niet is wat telt.

229
00:14:22.010 --> 00:14:27.001
EMOTIONEEL: Maar oprechtheid.

230
00:14:27.012 --> 00:14:30.005
Het kabinet Rutte, gedoogd door de PVV.

231
00:14:30.005 --> 00:14:33.016
Electoraal is het voor het CDA allemaal niet erg lonend gebleken.

232
00:14:33.016 --> 00:14:35.005
Integendeel.

233
00:14:35.005 --> 00:14:39.006
De partij reikt in peilingen niet verder dan 'n schamele 12, 13 zetels

234
00:14:39.006 --> 00:14:42.016
Ik vond de beslissing om in het kabinet te stappen...

235
00:14:42.016 --> 00:14:45.004
niet in het belang van het CDA.

236
00:14:45.004 --> 00:14:49.018
Wat altijd belangrijk is wil je aansprekend zijn voor de kiezers.

237
00:14:49.018 --> 00:14:53.006
En waar haken kiezers op af? Dat is toch verdeeldheid.

238
00:14:53.006 --> 00:14:56.009
Dus het CDA is ten diepste een verdeelde partij gebleven?

239
00:14:56.009 --> 00:15:00.013
Ja, als je kijkt naar waar de neerwaartse trend in zit...

240
00:15:00.013 --> 00:15:02.013
qua verklaringen in de peilingen.

241
00:15:02.013 --> 00:15:06.003
Dan heeft dat met name te maken met interne discussies...

242
00:15:06.003 --> 00:15:07.023
en gedoe rond dissidenten.

243
00:15:07.023 --> 00:15:11.008
De hele Mauro-discussie heeft daar weer een grote invloed op gehad.

244
00:15:11.008 --> 00:15:13.024
En dat is toch waar de kiezers op af haken.

245
00:15:13.024 --> 00:15:17.007
Gecombineerd met de behoefte die kiezers hebben...

246
00:15:17.007 --> 00:15:19.024
aan een helder gezicht en leiderschap.

247
00:15:19.024 --> 00:15:24.002
Ze hadden het niet moeten doen omdat ze een grote nederlaag hebben geleden.

248
00:15:24.002 --> 00:15:26.022
Het is duidelijk dat je dan terug moet naar de basis...

249
00:15:26.022 --> 00:15:31.001
en moet nadenken over wat de kracht van de partij is en hoe je daarmee verder kan.

250
00:15:31.001 --> 00:15:33.020
En dat kan je bijna niet doen als je in de regering zit.

251
00:15:33.020 --> 00:15:37.007
Marnix van Rij, oud-voorzitter van de partij, gaat nog een stap verder.

252
00:15:37.007 --> 00:15:40.017
Het kabinet moet zich bevrijden van het juk van Wilders, zegt hij.

253
00:15:40.017 --> 00:15:44.009
Liever een minderheidskabinet, met wisselende steun van partijen op links...

254
00:15:44.009 --> 00:15:47.020
dan in de greep blijven van deze gedoogpartner.

255
00:15:47.020 --> 00:15:52.005
Wat moet dit land de komende jaren gaan doen?

256
00:15:52.005 --> 00:15:56.024
Dan kan ik alleen maar constateren dat de PVV op alle onderdelen...

257
00:15:56.024 --> 00:16:05.002
overheidsfinancien, herziening van het zorgstelsel, herziening van het pensioenstelsel...

258
00:16:05.002 --> 00:16:13.000
herziening van de woningmarkt en Europa een ander standpunt heeft dan VVD en CDA.

259
00:16:13.000 --> 00:16:17.014
Dus het gedoogakkoord is wat mij betreft uitgewerkt.

260
00:16:17.014 --> 00:16:21.011
Het CDA een verdeelde familie verkeert nu in een historisch dal.

261
00:16:21.011 --> 00:16:25.014
Wie door de geschiedenis van de partij heen bladert, leest hoe dan ook succesverhaal.

262
00:16:25.014 --> 00:16:29.001
Terwijl Nederland in duizelingwekkend tempo ontkerkelijkte...

263
00:16:29.001 --> 00:16:34.010
wist het CDA zich, met herkenbaar leiderschap verrassend lang als middenpartij te handhaven.

264
00:16:34.010 --> 00:16:39.012
Dries van Agt. Het vleesgeworden geweten der christelijke partijen.

265
00:16:39.012 --> 00:16:41.021
Wat was de kracht van Dries van Agt?

266
00:16:41.021 --> 00:16:43.015
Authenticiteit.

267
00:16:43.015 --> 00:16:46.000
De christen-democratie werd afgeschreven...

268
00:16:46.000 --> 00:16:48.016
en daar stond ineens een Dries van Agt op.

269
00:16:48.016 --> 00:16:50.008
Als een soort contra-punt.

270
00:16:50.008 --> 00:16:56.017
Wij maken geen buigingen naar links en geen buigingen naar rechts.

271
00:16:56.017 --> 00:16:59.019
Als je dacht: wat is de visie van het CDA. Dan was dat Van Agt.

272
00:16:59.019 --> 00:17:04.019
De meest geslaagde partijvernieuwer van de tweede helft van de 20e eeuw.

273
00:17:04.019 --> 00:17:08.010
De knipselmap. Ruud Lubbers. Mijn hemel.

274
00:17:08.010 --> 00:17:11.001
'Lubbers volgt Van Agt op.'

275
00:17:11.001 --> 00:17:16.016
Een ideale mix van rationaliteit en begeestering.

276
00:17:16.016 --> 00:17:19.012
Een meesterlijk talent.

277
00:17:19.012 --> 00:17:24.005
Een grote aantrekkingskracht, niet alleen de traditionele achterban...

278
00:17:24.005 --> 00:17:26.022
maar ook op vele andere kiezers.

279
00:17:26.022 --> 00:17:30.021
En ook op de jongere generatie waar ik toen toe behoorde.

280
00:17:30.021 --> 00:17:35.007
Het mag ons nooit gaan om de macht als zodanig.

281
00:17:35.007 --> 00:17:39.019
Het gaat erom wat je met macht doet.

282
00:17:44.015 --> 00:17:47.021
Balkenende: Ik ben geen tussenpaus.

283
00:17:47.021 --> 00:17:50.001
Hij was onbekend maar hij was er klaar voor.

284
00:17:50.001 --> 00:17:53.022
Hij was er precies op het juiste moment en hij greep die kansen ook.

285
00:17:53.022 --> 00:17:59.004
En was electoraal veel sterker dan menigeen dacht.

286
00:17:59.004 --> 00:18:02.018
De normen en waarden, waar lacherig over gedaan was...

287
00:18:02.018 --> 00:18:06.005
daarvan dacht men toch: Dat is toch wel een probleem.

288
00:18:06.005 --> 00:18:09.013
Men dacht: Dat is een Harry Potter, een professor.

289
00:18:09.013 --> 00:18:13.011
Maar hij was in staat om grote kiezersgroepen buiten het CDA...

290
00:18:13.011 --> 00:18:16.012
aan te spreken.

291
00:18:16.012 --> 00:18:18.015
Oisterwijk deze week.

292
00:18:18.015 --> 00:18:21.004
Het CDA-Brabant viert een nieuwjaarsfeestje.

293
00:18:21.004 --> 00:18:22.021
Alles is anders vandaag:

294
00:18:22.021 --> 00:18:26.019
Een gedecimeerde partij neemt een troostrijke borrel.

295
00:18:26.019 --> 00:18:30.009
Waar zullen we op proosten? Op de toekomst van het CDA.

296
00:18:30.009 --> 00:18:32.014
Op de toekomst van het land vooral.

297
00:18:32.014 --> 00:18:35.011
Maurice de Hond deed in opdracht van Brandpunt onderzoek...

298
00:18:35.011 --> 00:18:38.024
naar de electorale positie van dat CDA vandaag.

299
00:18:38.024 --> 00:18:41.003
Je onderscheidt een aantal groepen.

300
00:18:41.003 --> 00:18:43.024
De groep die zegt: Altijd CDA.

301
00:18:43.024 --> 00:18:48.017
Dat zijn zo'n 9 a 10 zetels, dus 5 tot 7 procent.

302
00:18:48.017 --> 00:18:53.017
Die krijg je ongeacht wat er gebeurt.

303
00:18:53.017 --> 00:18:58.004
Daarboven komt een groep die zegt: Het hangt van de omstandigheden af.

304
00:18:58.004 --> 00:19:02.005
En dat groeit maximaal tot 18 procent.

305
00:19:02.005 --> 00:19:03.024
Dat zijn 27 zetels.

306
00:19:03.024 --> 00:19:09.017
Dus het is maximaal 27 zetels, onder de meest gunstige omstandigheden.

307
00:19:09.017 --> 00:19:12.007
En minimaal zo ongeveer 10.

308
00:19:12.007 --> 00:19:16.013
Dit is de historische grafiek van de christendemocratie na de Tweede Wereldoorlog.

309
00:19:16.013 --> 00:19:19.008
Een koersval met af en toe een opleving.

310
00:19:19.008 --> 00:19:23.000
Dit is Van Agt.

311
00:19:23.000 --> 00:19:25.016
Dit is de eerste Van Agt, dan heb je hier Lubbers.

312
00:19:25.016 --> 00:19:27.014
En dan heb je hier Balkenende.

313
00:19:27.014 --> 00:19:32.014
En de mensen die de traditionele achterban van dat CDA vormen...

314
00:19:32.014 --> 00:19:37.004
mensen die van christelijke huize zijn en er altijd op stemmen.

315
00:19:37.004 --> 00:19:39.022
Dat is een afnemende groep.

316
00:19:39.022 --> 00:19:43.016
Dat zijn vooral ouderen en uiteindelijk gaan die dood.

317
00:19:43.016 --> 00:19:46.017
Hoeveel CDA-stemmers gaan er dan dood?

318
00:19:46.017 --> 00:19:51.012
Tussen twee verkiezingen gaan er twee zetels weg door overlijden.

319
00:19:51.012 --> 00:19:53.014
Opmerkelijk vooral de laatste jaren:

320
00:19:53.014 --> 00:19:56.023
De positie van het CDA in de stedelijke gebieden.

321
00:19:56.023 --> 00:19:59.022
Hoe sterk is het CDA nog in de steden?

322
00:19:59.022 --> 00:20:04.018
Electoraal op een volstrekt dieptepunt.

323
00:20:04.018 --> 00:20:07.001
Bijna weggevaagd.

324
00:20:07.001 --> 00:20:10.012
Ik heb in de gemeenteraad van Nijmegen gezeten.

325
00:20:10.012 --> 00:20:15.001
Toen ik in '82 lid werd haalden we 16 zetels.

326
00:20:15.001 --> 00:20:17.014
De grootste fractie. Verreweg.

327
00:20:17.014 --> 00:20:21.024
En vandaag? Volgens mij 2. Het zouden er 3 kunnen zijn.

328
00:20:21.024 --> 00:20:26.021
Pieter Gerrit Kroeger, onbekend bij het grote publiek, geldt als gezaghebbend CDA-denker.

329
00:20:26.021 --> 00:20:28.024
Hij heeft er al vaak voor gewaarschuwd:

330
00:20:28.024 --> 00:20:33.005
Het CDA ligt meer en meer met de rug naar de moderne samenleving.

331
00:20:33.005 --> 00:20:37.014
Het CDA is als het ware het verstedelijkte Nederland kwijtgeraakt.

332
00:20:37.014 --> 00:20:39.015
Dan moet u niet denken...

333
00:20:39.015 --> 00:20:42.023
aan de binnensteden van Amsterdam en Utrecht.

334
00:20:42.023 --> 00:20:46.012
Overgrote delen van het platteland zijn ook verstedelijkt.

335
00:20:46.012 --> 00:20:49.002
Dat zijn vinexwijken, villabuurten.

336
00:20:49.002 --> 00:20:52.008
Daar wonen mensen die echt niet meer agrarisch werken.

337
00:20:52.008 --> 00:20:56.010
Je zou bijna kunnen zeggen: Het CDA heeft dat zien gebeuren...

338
00:20:56.010 --> 00:21:00.003
maar is heel erg vast gebleven bij de vertrouwde...

339
00:21:00.003 --> 00:21:06.014
soms wat buitenstedelijke, agrarische manier van doen.

340
00:21:06.014 --> 00:21:10.006
Ook het soort mensen, het soort taal, het soort beelden.

341
00:21:10.006 --> 00:21:13.016
Daardoor is een groot deel van Nederland...

342
00:21:13.016 --> 00:21:16.018
de verbinding met het CDA kwijtgeraakt.

343
00:21:16.018 --> 00:21:21.004
Klim maar eens uit dat dal! Een nieuwe koers, een nieuwe taal?

344
00:21:21.004 --> 00:21:24.020
De lakmoesproef voor een politieke partij...

345
00:21:24.020 --> 00:21:28.017
is dat de politici van die partij...

346
00:21:28.017 --> 00:21:31.020
in drie zinnen kunnen uitleggen waar die partij voor staat.

347
00:21:31.020 --> 00:21:37.000
Mijn kinderen wonen in steden. Ze behoren tot de begin-twintigers.

348
00:21:37.000 --> 00:21:41.021
En die zeggen: Pap, waar staat het CDA voor? Leg dat eens uit.

349
00:21:41.021 --> 00:21:44.005
Dan heb je een klus te klaren.

350
00:21:44.005 --> 00:21:46.010
Receptie in Brabant.

351
00:21:46.010 --> 00:21:50.016
Over de toekomstige strategie, die volgende week wordt gelanceerd, is al het nodige uitgelekt.

352
00:21:50.016 --> 00:21:55.017
Van hypotheekrente tot milieubeleid, er wordt een ruk naar links gesuggereerd.

353
00:21:55.017 --> 00:22:00.007
In Limburg zijn afdelingen zo ongerust dat daar zelfs het woord afsplitsing al is gevallen.

354
00:22:00.007 --> 00:22:03.009
Het lijkt me goed om alle inhoudelijke bespiegelingen...

355
00:22:03.009 --> 00:22:06.004
even op te schorten tot volgend weekend.

356
00:22:06.004 --> 00:22:08.019
Bent u niet bang voor een maandenlange richtingenstrijd?

357
00:22:08.019 --> 00:22:10.019
Helemaal niet.

358
00:22:10.019 --> 00:22:13.016
Want het CDA is een partij van het midden.

359
00:22:13.016 --> 00:22:17.004
Op de nieuwjaarsreceptie vorige week heb ik veel mensen gesproken.

360
00:22:17.004 --> 00:22:19.004
En hiervan is mij niks gebleken.

361
00:22:19.004 --> 00:22:22.008
Ik hoor alleen maar positieve verhalen vandaag. Saai, he?

362
00:22:22.008 --> 00:22:26.010
Ik vraag me af of het reeel is. Ik denk het wel.

363
00:22:26.010 --> 00:22:29.011
Nederland zit in zwaar weer. Is het reeel dat uw partij...

364
00:22:29.011 --> 00:22:33.011
ooit weer die stabiele, grote, centrale partij gaat worden?

365
00:22:33.011 --> 00:22:36.017
Ja, dat is reeel. Ja, die potentie heeft het CDA.

366
00:22:36.017 --> 00:22:39.024
Alleen, de situatie is wel heel moeilijk.

367
00:22:39.024 --> 00:22:43.017
Het CDA moet ook leren van het verleden.

368
00:22:43.017 --> 00:22:47.014
Wat in de periode 1994-2002 goed gegaan is...

369
00:22:47.014 --> 00:22:52.004
is dat we niet meteen een nieuwe leider zijn gaan aanwijzen.

370
00:22:52.004 --> 00:22:56.023
Eerst nadenken wat de strategie van de partij is.

371
00:22:56.023 --> 00:23:00.005
Blijft toch de vraag: Wie moet uiteindelijk de kar trekken?

372
00:23:00.005 --> 00:23:03.011
In peilingen scoren Camiel Eurlings en Jan Kees de Jager het hoogst.

373
00:23:03.011 --> 00:23:06.010
De pech is: De een wil niet, de ander zegt niet te willen.

374
00:23:06.010 --> 00:23:09.013
Wie dan wel? Hij wil ook al niet.

375
00:23:09.013 --> 00:23:13.009
Maar de gewezen spindoctor en campagnestrateeg heeft wel een verrassende tip.

376
00:23:13.009 --> 00:23:16.020
Een naam wordt te weinig genoemd. Namelijk?

377
00:23:16.020 --> 00:23:20.000
Sybrand van Haersma Buma.

378
00:23:20.000 --> 00:23:24.005
Ik blijf vinden dat de positie van fractievoorzitter van de Tweede Kamer...

379
00:23:24.005 --> 00:23:28.021
de beste plek is om een politiek leider te positioneren.

380
00:23:28.021 --> 00:23:32.010
En als je afvraagt waar het CDA behoefte aan heeft...

381
00:23:32.010 --> 00:23:37.008
dan is dat het uitstralen van degelijkheid, betrouwbaarheid...

382
00:23:37.008 --> 00:23:40.024
visie op de langere termijn.

383
00:23:40.024 --> 00:23:45.008
Als ik zie hoe Sybrand van Haersma Buma zich heeft gepositioneerd bij de Algemene Beschouwingen...

384
00:23:45.008 --> 00:23:48.024
wat een enorme klus hij klaart met de eenheid in de fractie...

385
00:23:48.024 --> 00:23:51.006
juist na dat lastige congres...

386
00:23:51.006 --> 00:23:57.023
dan denk ik dat daar nog een kandidaat zit waar we nog meer van gaan zien de komende jaren.

387
00:23:57.023 --> 00:24:03.015
Sybrand van Haersma Buma, dat is toch een behoorlijk saaie man?

388
00:24:03.015 --> 00:24:09.014
Maar saai hoeft geen nadeel te zijn. Men vond Balkenende ook altijd saai.

389
00:24:09.014 --> 00:24:12.007
Terwijl kiezers massaal uit het politieke midden weghollen...

390
00:24:12.007 --> 00:24:15.011
wacht het CDA een geduldige tocht door de woestijn.

391
00:24:15.011 --> 00:24:17.024
Wat is er nog over van de klassieke veerkracht?

392
00:24:17.024 --> 00:24:22.016
Emotioneert het lot van die partij u nog wel eens? Ja, niet anders.

393
00:24:22.016 --> 00:24:27.000
Ik ben CDA vanaf mijn 22e.

394
00:24:27.000 --> 00:24:29.023
En ik ben nu 61.

395
00:24:29.023 --> 00:24:33.006
En ik heb alles meegemaakt wat je mee kunt maken.

396
00:24:33.006 --> 00:24:37.003
Dus ja, dat is heel emotioneel.

397
00:24:37.003 --> 00:24:40.004
Ik ben nu 30 jaar lid van die partij.

398
00:24:40.004 --> 00:24:44.019
Ik heb in die 30 jaar zeker zes keer, zo ook gisteravond...

399
00:24:44.019 --> 00:24:48.011
bij de nieuwjaarsreceptie in mijn gemeente meegemaakt...

400
00:24:48.011 --> 00:24:52.009
dat men zegt: Gecondoleerd, dit is het einde van het CDA.

401
00:24:52.009 --> 00:24:54.021
Dat gaat niet gebeuren.

402
00:24:54.021 --> 00:24:57.009
We hebben alle sprekers in de reportage gevraagd:

403
00:24:57.009 --> 00:25:01.011
Wie was volgens u de beste leider in de geschiedenis van het CDA?

404
00:25:01.011 --> 00:25:04.001
Die antwoorden vindt u op onze website.

405
00:25:04.001 --> 00:25:07.001
Daar treft u ook de onderzoeksresultaten aan...

406
00:25:07.001 --> 00:25:08.021
van Maurice de Hond over dat CDA.

407
00:25:08.021 --> 00:25:10.021
Dat ziet er niet rooskleurig uit.

408
00:25:10.021 --> 00:25:13.001
Want in het verleden behaalde resultaten...

409
00:25:13.001 --> 00:25:16.005
bieden geen enkele garantie voor de toekomst.

410
00:25:32.016 --> 00:25:36.021
Hier in een reusachtige tv-studio in Londen is de generale repetitie bezig...

411
00:25:36.021 --> 00:25:40.004
van een gloednieuw televisieprogramma: The Exit List.

412
00:25:48.006 --> 00:25:52.021
Het is 'n extreem duur programma dat primetime wordt uitgezonden bij ITV.

413
00:25:52.021 --> 00:25:56.023
De grootste commerciele tv-zender in Engeland.

414
00:25:56.023 --> 00:26:00.011
Hai. Is het al begonnen? We zitten midden in de repetities.

415
00:26:00.011 --> 00:26:03.024
De bedenker van het programma is een gewone Nederlandse jongen.

416
00:26:03.024 --> 00:26:06.009
Colaatje? Of wat wil je?

417
00:26:06.009 --> 00:26:11.023
David Grifhorst is een rijzende ster in de wereld van de tv-formats.

418
00:26:11.023 --> 00:26:17.009
De zoveelste landgenoot die succes boekt bij het ontwikkelen van tv-programma's.

419
00:26:17.009 --> 00:26:23.008
Je ziet het ook nog eens tot leven komen in een hoek die je het meest 'begeistert', je het leukst vindt.

420
00:26:23.008 --> 00:26:26.023
Het gebeurt zelden dat iemand met zijn eerste format...

421
00:26:26.023 --> 00:26:29.010
Dat dat zo'n vlucht neemt.

422
00:26:29.010 --> 00:26:32.008
Ik kan hem feliciteren. Want dat is echt heel knap.

423
00:26:32.008 --> 00:26:34.007
Heel, ja. Daar kun je heel rijk van worden.

424
00:26:41.019 --> 00:26:44.010
John de Mol, Reinout Oerlemans en Harry de Winter.

425
00:26:44.010 --> 00:26:48.010
Het zijn succesvolle bedenkers van internationale tv-programma's.

426
00:26:48.010 --> 00:26:52.013
GEJUICH

427
00:26:52.013 --> 00:26:56.011
Waarom zijn wij zo goed in het maken van tv-programma's?

428
00:26:56.011 --> 00:26:58.003
LOnden, vorige maand.

429
00:26:58.003 --> 00:27:03.015
We ontmoeten David Grifhorst vlak voor de allerlaatste repetitie van The Exit List.

430
00:27:03.015 --> 00:27:07.019
Dit is de grootste studio in Engeland? Ja.

431
00:27:07.019 --> 00:27:11.008
De Oscar-film The King's Speech is hier opgenomen.

432
00:27:11.008 --> 00:27:14.012
Sterker nog: Alledrie de Star Wars-films ook.

433
00:27:14.012 --> 00:27:17.011
The George Lucas-stage.

434
00:27:17.011 --> 00:27:19.018
Dit is het Engelse Big Brother-huis.

435
00:27:39.003 --> 00:27:42.008
David Grifhorst oogt nog jong. Een broekkie bijna.

436
00:27:42.008 --> 00:27:44.015
Maar hij is een ervaren televisieman.

437
00:27:44.015 --> 00:27:50.011
Al 10 jaar is ie regisseur bij programma's als De wereld draait door en hier Zapp live.

438
00:27:50.011 --> 00:27:53.006
Een multitalent die films wil maken, tv regisseert...

439
00:27:53.006 --> 00:27:58.004
en sinds kort zelf televisieprogramma's bedenkt.

440
00:27:58.004 --> 00:28:01.013
Januari 2010 zat ik beneden in mijn kantoor.

441
00:28:03.015 --> 00:28:08.009
Ik had een soort schets. Ik had een idee in mijn hoofd.

442
00:28:08.009 --> 00:28:11.014
Ik wilde dat uitwerken in een 3D-animatie.

443
00:28:11.014 --> 00:28:15.007
Het begon heel klein. Meer voor mijzelf eigenlijk. Om te testen.

444
00:28:15.007 --> 00:28:20.007
Dit is je oorspronkelijke idee, wat je op de computer hebt gezet? Ja.

445
00:28:20.007 --> 00:28:26.013
Grifhorst werkt zijn idee verder uit in een gelikte animatie.

446
00:28:26.013 --> 00:28:30.006
Hij zet er wat Hollywoodmuziek onder en spreekt zelf de teksten in.

447
00:28:40.007 --> 00:28:44.024
Het is houtje-touwetjewerk. Maar het oogt professioneel.

448
00:28:44.024 --> 00:28:48.004
Dit wordt kicken, zei ik! Dat zeg ik wel heel vaak.

449
00:28:48.004 --> 00:28:52.003
Maar ik had wel het gevoel toen ik het filmpje eenmaal insprak en de muziek kwam erbij...

450
00:28:52.003 --> 00:28:55.019
Ik dacht: Ik heb het zelf ook nog nooit gezien op deze manier.

451
00:28:55.019 --> 00:28:57.016
Televisie is een vluchtig medium.

452
00:28:57.016 --> 00:29:00.015
En heeft nog niet zo'n hele lange geschiedenis.

453
00:29:00.015 --> 00:29:05.015
Ooit werd de winterse kou bestreden met een kachel, een potje kaarten of een bordspel.

454
00:29:05.015 --> 00:29:09.010
Met de komst van de televisie verdwijnt deze cultuur.

455
00:29:12.014 --> 00:29:15.008
Maar de hang naar spelletjes blijft.

456
00:29:15.008 --> 00:29:17.002
Wie heeft u meegebracht?

457
00:29:17.002 --> 00:29:20.024
Simon Tahamata, Johan Cruijff, Andre van Duin, Jos Brink.

458
00:29:20.024 --> 00:29:24.013
Simon zit in de goede richting. Simon... O! GEJUICH

459
00:29:24.013 --> 00:29:28.023
Ik weet niet meer hoe die man heet. Fred Oster. Fred Oster!

460
00:29:28.023 --> 00:29:31.019
Francois Boulanger is een televisie-routinier.

461
00:29:31.019 --> 00:29:34.018
Hij werd bekend als de eerste presentator van Lingo.

462
00:29:34.018 --> 00:29:37.020
GEJUICH

463
00:29:37.020 --> 00:29:40.014
Wat een jong knulletje.

464
00:29:40.014 --> 00:29:45.004
Maar Boulanger is vooral bedenker van tv-quizzen. Zoals hier Boggle.

465
00:29:45.004 --> 00:29:47.011
Frank Kramer!

466
00:29:47.011 --> 00:29:52.013
Waar moet een tv-spel aan voldoen om succes te krijgen?

467
00:29:52.013 --> 00:29:56.022
Je moet je heel goed realiseren dat er een kijker is die kijkt naar een spelletje.

468
00:29:56.022 --> 00:29:59.022
Die speelt in wezen niet zelf dat spelletje.

469
00:29:59.022 --> 00:30:04.022
Je moet die kijker zoveel mogelijk betrekken BIJ dat spelletje.

470
00:30:04.022 --> 00:30:08.007
GEJUICH

471
00:30:08.021 --> 00:30:12.010
Iedereen spreekt Nederlands. Iedereen kent 5- en 6-letterwoorden.

472
00:30:12.010 --> 00:30:14.020
Het tweede element was bingo.

473
00:30:14.020 --> 00:30:18.009
Bingo is wereldwijd het allerpopulairste spelletje.

474
00:30:18.009 --> 00:30:22.008
Dat wordt over de hele wereld gespeeld. Ballen trekken, nummertjes oplezen.

475
00:30:22.008 --> 00:30:26.002
Als je die twee combineert heb je opeens een hit. Kom er maar op.

476
00:30:26.002 --> 00:30:30.005
MUZIEK VAN HET SPEL OP DE LAPTOP

477
00:30:31.002 --> 00:30:32.022
This is The Exit List.

478
00:30:32.022 --> 00:30:38.002
Met deze gameshow zijn we wel erg ver verwijderd geraakt van drie mensen achter een desk...

479
00:30:38.002 --> 00:30:40.010
die op een belletje moeten slaan en een antwoord moeten geven.

480
00:30:40.010 --> 00:30:43.007
Dat zal wel een beetje de Amerikaan in mij zijn.

481
00:30:43.007 --> 00:30:46.024
Ik hou er van dat 'larger than life'. Dat vind ik wel cool.

482
00:30:46.024 --> 00:30:51.013
Als iets echt heel groot wordt aangepakt, dan vind ik dat wel vet.

483
00:30:51.013 --> 00:30:56.011
Patty Geneste is directeur van een internationaal handelshuis in televisieformats.

484
00:30:56.011 --> 00:31:02.017
Vorig jaar werd ze ineens gebeld door een oude bekende. Een tv-baas uit Hilversum.

485
00:31:02.017 --> 00:31:06.020
'Patty, ik weet niet wat je nu doet, maar je moet er NU mee stoppen.

486
00:31:06.020 --> 00:31:10.020
Want ik zit hier met iemand met zo'n briljant idee.

487
00:31:10.020 --> 00:31:16.000
Zeg je afspraak af, verplaats hem, maar maak er nu tijd voor!' Het ging letterlijk zo.

488
00:31:16.000 --> 00:31:20.022
Patty en Absolutely Independent waren essentieel in dit traject.

489
00:31:20.022 --> 00:31:25.007
Zij hadden de wereldwijde contacten. Zij kennen al die markten goed.

490
00:31:30.008 --> 00:31:37.020
Hij liet ons een demo zien van het spel zoals hij vond dat het eruit moest zien.

491
00:31:37.020 --> 00:31:43.011
Niet alleen het spel zelf, maar zelfs het decor.

492
00:31:43.011 --> 00:31:51.009
Het model van de set. De kleuren zelfs. Tot en met de vraagstelling aan toe. In een paar minuten tijd.

493
00:31:51.009 --> 00:31:53.019
Zo briljant uitgewerkt.

494
00:31:53.019 --> 00:31:57.016
In deze generatie denkt iedereen alleen maar visueel.

495
00:31:59.006 --> 00:32:01.001
Iedereen wordt visueel geprikkeld.

496
00:32:01.001 --> 00:32:07.003
Je kunt eigenlijk bijna niet meer volstaan met een A4'tje waar een heel mooi idee op geschreven is.

497
00:32:07.003 --> 00:32:11.009
Ik denk dat er misschien wel een miljoen goede ideeen in Nederland liggen.

498
00:32:11.009 --> 00:32:13.010
Bij mensen in hun bureaula, omdat ze niet weten hoe ze dat aan de man kunnen krijgen.

499
00:32:13.010 --> 00:32:20.012
MUZIEK VAN HET SPEL

500
00:32:21.016 --> 00:32:23.013
Ja, leuk. Ik kan niet anders zeggen.

501
00:32:23.013 --> 00:32:25.021
Of het een hit wordt is niet te voorspellen.

502
00:32:25.021 --> 00:32:27.010
Dick de Rijk kan het weten.

503
00:32:27.010 --> 00:32:29.024
Hij bedacht voor Endemol Deal or no deal.

504
00:32:29.024 --> 00:32:34.017
Naast Big Brother het meest succesvolle Nederlandse tv-programma ooit.

505
00:32:37.010 --> 00:32:42.017
Ik had het grote geluk dat ik niet realiseerde dat omdat ik geen vragen had opgenomen in deze show...

506
00:32:42.017 --> 00:32:46.011
er ook honderden miljoenen mensen in de wereld zijn die niet kunnen lezen...

507
00:32:46.011 --> 00:32:49.024
die ook graag naar dit programma kijken.

508
00:32:49.024 --> 00:32:52.023
Ze hoeven niet te weten wat de hoofdstad van Zimbabwe is.

509
00:32:52.023 --> 00:32:56.005
Deal or no deal. A tv-phenonema sweeping the world.

510
00:32:56.005 --> 00:33:03.009
Het is in 156 landen verkocht. Dat is uniek. Nog nooit gebeurd.

511
00:33:03.009 --> 00:33:07.003
GELUIDEN VAN BUITENLANDSE VERSIES VAN DEAL OR NO DEAL

512
00:33:07.003 --> 00:33:10.000
Je kunt bijna geen land opnoemen waar het niet is gebeurd.

513
00:33:10.000 --> 00:33:14.009
Bij de laatste drie die erbij kwamen zitten Macedonie en Angola.

514
00:33:16.006 --> 00:33:18.008
No deal!!

515
00:33:18.008 --> 00:33:22.002
Spanje, ook over de 1000. Italie ook.

516
00:33:22.002 --> 00:33:25.006
Maar Amerika ook, met Syndication meegeteld.

517
00:33:25.006 --> 00:33:28.012
En dat gaat in zoveel landen.

518
00:33:28.012 --> 00:33:32.015
Of The Exit List een hit wordt durft De Rijk niet te zeggen...

519
00:33:32.015 --> 00:33:34.017
maar het begin vindt hij meer dan veelbelovend.

520
00:33:34.017 --> 00:33:37.021
Ik kan de man niet en ook deze show dus niet.

521
00:33:37.021 --> 00:33:40.022
Maar hij heeft vast goed in de gaten gehad dat je het...

522
00:33:40.022 --> 00:33:43.016
op een zeer overtuigende manier moet presenteren.

523
00:33:43.016 --> 00:33:49.004
De pitch is heel belangrijk. Dat is het laatste station van al je inspanningen.

524
00:33:49.004 --> 00:33:53.005
Het is misschien wel een jaar werk geweest om het format echt zo ver te krijgen...

525
00:33:53.005 --> 00:33:57.012
dat het op dat niveau presentabel is geworden voor zo'n grote key-zender.

526
00:33:57.012 --> 00:34:02.018
ITV is ook een key-network, wereldwijd.

527
00:34:02.018 --> 00:34:05.002
Het Zuid-Franse Cannes, vorig jaar.

528
00:34:05.002 --> 00:34:09.000
De Mipcom. De grootste tv-beurs ter wereld.

529
00:34:09.000 --> 00:34:11.009
Iedereen die iets betekent in televisieland is aanwezig.

530
00:34:11.009 --> 00:34:14.001
Producenten, tv-bazen en handelaren.

531
00:34:14.001 --> 00:34:21.023
Het is een beurs waar handel plaatsvindt van eindproducten. Films, dramaserie's.

532
00:34:21.023 --> 00:34:26.010
Maar ook formats. In alle soorten en maten.

533
00:34:26.010 --> 00:34:28.013
Patty Geneste is ook in Cannes.

534
00:34:28.013 --> 00:34:32.016
Met in haar tas de gelikte demo die David Grifhorst haar gaf.

535
00:34:32.016 --> 00:34:35.000
The Exit List slaat er meteen aan.

536
00:34:35.000 --> 00:34:37.005
Ik werd thuis gebeld door Patty.

537
00:34:37.005 --> 00:34:41.021
Ze zei: 'Hou je vast. Er is zoveel animo. Iedereen wil het hebben'.

538
00:34:41.021 --> 00:34:46.013
Ik kon het niet inschatten wat ze precies bedoelde en met wie ze dan praatte enzo.

539
00:34:46.013 --> 00:34:50.009
Maar het ging om Endemol, Sony... Dat soort grote namen.

540
00:34:50.009 --> 00:34:56.010
Sony was degene die er heel snel op gesprongen is.

541
00:34:56.010 --> 00:35:00.016
Ja, die werden er heel onrustig van.

542
00:35:00.016 --> 00:35:06.009
Die energie klopte heel goed met ons en David.

543
00:35:06.009 --> 00:35:13.001
Die drie-eenheid vermengde zich als een ideaal recept.

544
00:35:13.001 --> 00:35:16.007
Vanaf dan gaat het ineens heel erg snel.

545
00:35:16.007 --> 00:35:19.012
Het Engelse ITV bestelt zeven afleveringen.

546
00:35:19.012 --> 00:35:22.011
En Amerikaanse zender maakt een proef- uitzending.

547
00:35:22.011 --> 00:35:27.013
En Patty heeft over de hele wereld opties op het programma verkocht.

548
00:35:27.013 --> 00:35:34.005
Van Australie tot Frankrijk, Italie, Spanje, Amerika natuurlijk.

549
00:35:35.004 --> 00:35:37.015
The Exit List!

550
00:35:37.015 --> 00:35:41.022
Ik kan moeilijk bedenken aan welk land ze 't nog niet hebben verkocht.

551
00:35:41.022 --> 00:35:43.022
Het zijn er heel veel.

552
00:35:48.012 --> 00:35:49.023
Toby, Victoria. Prepare to enter the memory maze.

553
00:35:53.006 --> 00:35:56.005
Het is vrij simpel. Er zijn 26 kamers.

554
00:35:56.005 --> 00:35:58.022
In elke kamer staat een kluis met geld.

555
00:35:58.022 --> 00:36:03.024
Hoe dieper je komt, hoe meer geld er te verdienen is.

556
00:36:03.024 --> 00:36:07.020
In de achterste rij zit in EEN van de kamers een ton verstopt.

557
00:36:07.020 --> 00:36:10.011
In iedere kamer moet je een vraag beantwoorden.

558
00:36:10.011 --> 00:36:15.018
Heb je het goed dan mag je het geld uit de kluis halen en in je koffer stoppen.

559
00:36:15.018 --> 00:36:20.023
Hier lopen ze dus naar binnen. In de eerste kamer.

560
00:36:20.023 --> 00:36:26.009
Het lijken wel spiegels. Dat is het niet he? Je kunt erdoorheen lopen.

561
00:36:26.009 --> 00:36:28.020
Op het beeldscherm verschijnt een vraag. Ja.

562
00:36:28.020 --> 00:36:32.010
'Hoe heet de koningin van Engeland?'

563
00:36:32.010 --> 00:36:35.022
Maar met je antwoord ben je er nog niet.

564
00:36:35.022 --> 00:36:39.019
Het goede antwoord komt op een lijst. De zogenaamde Exit List.

565
00:36:39.019 --> 00:36:44.006
En die lijst moet je onthouden om te kunnen ontsnappen met het geld.

566
00:36:44.006 --> 00:36:47.018
In EEN simpele zin: Hoe hebberiger je wordt, hoe meer je moet onthouden.

567
00:36:47.018 --> 00:36:52.001
Want om aan het einde met al dat opgebouwde geld het doolhof te kunnen verlaten...

568
00:36:52.001 --> 00:36:55.009
moet je de Exit List kunnen opnoemen.

569
00:37:18.002 --> 00:37:22.021
Zit je vandaag in je eigen jongensdroom? Al anderhalf jaar!

570
00:37:23.008 --> 00:37:26.022
David Grifhorst, een nieuwe ster aan het firmament.

571
00:37:26.022 --> 00:37:31.013
De zoveelste Nederlander die een internationaal succesvol tv-programma maakt.

572
00:37:31.013 --> 00:37:36.019
Waarom zijn wij zo goed in het bedenken van tv-programma's?

573
00:37:36.019 --> 00:37:40.003
Je kent het verhaal van Luns? Onze minister van Buitenlandse zaken?

574
00:37:40.003 --> 00:37:42.006
We hadden toen twee ministers van buitenlandse zaken.

575
00:37:42.006 --> 00:37:44.011
Eentje voor Indonesie en Luns.

576
00:37:44.011 --> 00:37:47.020
Hij zat eens met Eisenhower aan tafel.

577
00:37:47.020 --> 00:37:52.004
Eisenower zei: Waarom heeft zo'n klein land nou twee ministers van buitenlandse Zaken?

578
00:37:52.004 --> 00:37:55.006
Luns zei: Logisch. Omdat wij zo'n groot buitenland hebben.

579
00:37:55.006 --> 00:38:00.007
Ik denk omdat wij een klein land zijn. We moeten ons toch profileren.

580
00:38:00.007 --> 00:38:05.002
We zijn altijd al gewend om de wereld in te trekken.

581
00:38:05.002 --> 00:38:07.011
Balkenende met de VOC-mentaliteit.

582
00:38:07.011 --> 00:38:12.021
Het is de VOC-mentaliteit! Daarom zijn wij spelletjesland!

583
00:38:12.021 --> 00:38:16.013
Maakt dit jou de volgende televisiemiljonair?

584
00:38:16.013 --> 00:38:24.003
Als het ZO'N succes zou krijgen... Dat zou wel te gek zijn. Haha!

585
00:38:24.003 --> 00:38:27.013
Het is een reeel idee, toch? Het zou kunnen.

586
00:38:27.013 --> 00:38:31.009
Dit is de wereld van het echte grote televisiegeld, waar je nu bent.

587
00:38:31.009 --> 00:38:34.008
Je kunt er heel veel geld mee verdienen.

588
00:38:34.008 --> 00:38:38.009
The Exit List. Wereldwijd zijn er talloze opties genomen.

589
00:38:38.009 --> 00:38:42.005
Maar of David ook echt rijk gaat worden hangt af van EEN ding.

590
00:38:42.005 --> 00:38:46.002
Uiteindelijk gaat het maar om EEN ding. Dat is de kijker.

591
00:38:46.002 --> 00:38:50.019
Dat is uiteindelijk pas het echte champagnemoment.

592
00:38:50.019 --> 00:38:52.022
Hoe heeft het gescoord?

593
00:38:57.023 --> 00:39:02.000
Deze week is de eerste aflevering van The Exit List in Engeland uitgezonden.

594
00:39:02.000 --> 00:39:08.011
Er keken ruim 2,5 miljoen mensen en de zender is vooralsnog meer dan tevreden.

595
00:39:08.011 --> 00:39:11.016
Wilt u ook succesvolle tv-programma's maken...

596
00:39:11.016 --> 00:39:14.021
kijk dan voor tips van de kenners op onze website.

597
00:39:14.021 --> 00:39:17.016
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

