WEBVTT

1
00:00:00.021 --> 00:00:02.005
888

2
00:00:12.021 --> 00:00:14.008
Vanavond in KRO Brandpunt:

3
00:00:14.008 --> 00:00:17.023
Hoe onafhankelijk zijn de mensen die bepalen of onze medicijnen veilig zijn?

4
00:00:17.023 --> 00:00:21.008
En kunnen ze die veiligheid wel garanderen?

5
00:00:21.008 --> 00:00:24.011
Nee, dit is eigenlijk niet veilig, duidelijk.

6
00:00:24.011 --> 00:00:28.007
Ook in Brandpunt: Onze nationale wintergeschiedenis.

7
00:00:28.007 --> 00:00:31.007
Over kinderen die vastgevroren zaten en ander omgemak.

8
00:00:31.007 --> 00:00:33.022
Over ijzingwekkende files die het halve land lam legden.

9
00:00:33.022 --> 00:00:36.016
Over bizarre autotochten over het IJsselmeer.

10
00:00:36.016 --> 00:00:42.005
En over een dorpje in Groningen dat vrijwel onvindbaar was na een witte tornado.

11
00:00:42.005 --> 00:00:45.004
Dan: Zelf een eind maken aan je leven.

12
00:00:45.004 --> 00:00:47.002
Simpel, snel en effectief.

13
00:00:47.002 --> 00:00:49.003
Deze week verschijnt een demonstratiefilm...

14
00:00:49.003 --> 00:00:53.017
voor een nieuwe manier van zelf-euthanasie: de helium-methode.

15
00:00:53.017 --> 00:00:56.013
Luguber of juist humaan?

16
00:01:09.015 --> 00:01:13.015
We nemen u mee naar de club die bepaalt welke nieuwe medicijnen veilig zijn.

17
00:01:13.015 --> 00:01:16.018
De deskundigen van wie je mag verwachten dat ze onafhankelijk opereren...

18
00:01:16.018 --> 00:01:20.001
zonder inmenging van de farmaceutische industrie.

19
00:01:20.001 --> 00:01:21.023
De slager moet zijn eigen vlees niet keuren.

20
00:01:21.023 --> 00:01:24.013
Insiders vertellen ons dat de onafhankelijke deskundigen...

21
00:01:24.013 --> 00:01:27.002
in werkelijkheid afhankelijk zijn van de fabrikanten...

22
00:01:27.002 --> 00:01:30.008
die hun medicijnen zo snel mogelijk op de markt willen hebben.

23
00:01:30.008 --> 00:01:38.017
Degenen die een middel op de markt moeten toelaten of niet, staan vaak onder grote druk.

24
00:01:38.017 --> 00:01:43.005
Die industrie maakt daar soms slim gebruik van.

25
00:01:43.005 --> 00:01:48.005
Hoe onafhankelijk is het CBG, het college dat beslist welke medicijnen veilig zijn en welke niet

26
00:01:48.005 --> 00:01:53.005
Hier, in dit pand in Den Haag huist het CBG:

27
00:01:53.005 --> 00:01:56.024
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

28
00:01:56.024 --> 00:02:00.002
Dit college heeft als opdracht nieuwe medicijnen te keuren.

29
00:02:00.002 --> 00:02:04.010
Een taak die zo belangrijk is dat de commissieleden door de regering worden benoemd.

30
00:02:04.010 --> 00:02:07.014
Dat CBG, waarom is dat zo belangrijk?

31
00:02:07.014 --> 00:02:11.019
Omdat we een instantie nodig hebben die controleert...

32
00:02:11.019 --> 00:02:15.007
of het wetenschappelijk onderzoek naar een medicijn wel gedegen is.

33
00:02:15.007 --> 00:02:19.011
Of dat medicijn wel op de markt mag komen of niet.

34
00:02:19.011 --> 00:02:24.007
De mensen die hier werken, moeten er dus voor zorgen...

35
00:02:24.007 --> 00:02:27.004
dat de medicijnen die wij allemaal slikken, veilig zijn.

36
00:02:27.004 --> 00:02:29.024
Zonder ernstige en soms zelfs levensbedreigende bijwerkingen.

37
00:02:29.024 --> 00:02:34.014
Maar die veiligheid kunnen ze ons niet voor de volle 100 procent garanderen, melden insiders ons.

38
00:02:34.014 --> 00:02:39.015
Het college wordt door de fabrikanten en door de wetgever enorm onder tijdsdruk gezet.

39
00:02:39.015 --> 00:02:43.002
En: hetzelfde college dat moet beslissen of een nieuw medicijn veilig de markt op kan...

40
00:02:43.002 --> 00:02:48.016
wordt betaald door nota bene de fabrikant van datzelfde nieuwe medicijn.

41
00:02:48.016 --> 00:02:56.003
En substantieel deel van het geld van degene die zich met toelating bezighoudt, komt van de industrie.

42
00:02:56.003 --> 00:03:01.020
De slager die zijn eigen vlees keurt. Ja, geen goede situatie.

43
00:03:01.020 --> 00:03:05.005
Het draait op betalingen door de industrie.

44
00:03:05.005 --> 00:03:08.018
Het hele CBG maakt soms zelfs een beetje winst.

45
00:03:08.018 --> 00:03:12.012
Het is gewoon een commercieel overheidsorgaan.

46
00:03:12.012 --> 00:03:14.013
Het gevaar is natuurlijk:

47
00:03:14.013 --> 00:03:18.013
Als jouw inkomen afhankelijk is van de hoeveelheid medicijnen die op de markt is...

48
00:03:18.013 --> 00:03:22.021
denk je al gauw bij twijfelgevallen: Doe maar.

49
00:03:22.021 --> 00:03:32.015
Wereldwijd gaat er jaarlijks astronomische bedragen om in de medische sector: 4 triljoen euro.

50
00:03:32.015 --> 00:03:38.014
Oftewel: 1 miljoen x 1 miljoen x 4 euro per jaar.

51
00:03:38.014 --> 00:03:41.013
Dat is de wereldomzet van de gezondheidszorg.

52
00:03:41.013 --> 00:03:45.010
Voor een medicijn investeert een fabrikant soms wel 12 jaar in onderzoek.

53
00:03:45.010 --> 00:03:48.009
Kosten: honderden miljoenen euro's.

54
00:03:48.009 --> 00:03:54.000
Als u zo'n bedrag van 1 miljard neemt, zit u er niet ver naast.

55
00:03:54.000 --> 00:03:56.021
Maar het is de moeite waard, zo zeggen deskundigen.

56
00:03:56.021 --> 00:04:00.024
Een nieuw medicijn op de markt brengen is zeer lucratief.

57
00:04:00.024 --> 00:04:06.017
Stel dat een product tien jaar exclusief op de markt kan zijn...

58
00:04:06.017 --> 00:04:10.010
dan levert het gemiddelde medicijn 3 miljard op.

59
00:04:10.010 --> 00:04:14.013
Maar de industrie is tegenwoordig vooral geinteresseerd in middelen...

60
00:04:14.013 --> 00:04:19.006
die heel veel meer geld opleveren: de 'blockbusters'.

61
00:04:19.006 --> 00:04:24.019
Dan heb je het over een miljard omzet per jaar. Per product? Ja.

62
00:04:24.019 --> 00:04:30.002
Er zijn grofweg tien bedrijven die de internationale markt van medicijnen verdelen.

63
00:04:30.002 --> 00:04:32.003
Gigantische en machtige concerns.

64
00:04:32.003 --> 00:04:38.017
Honderdduizenden werknemers in dienst, miljarden omzet per jaar.

65
00:04:38.017 --> 00:04:44.008
En jaarlijks op de Forbes-lijst van machtigste en grootste bedrijven ter wereld.

66
00:04:44.008 --> 00:04:46.023
Medicijnen zijn big business.

67
00:04:46.023 --> 00:04:50.012
En dus zet de farmaceutische industrie alles op alles...

68
00:04:50.012 --> 00:04:54.003
om het nieuwe middel, waarin ze jarenlang hebben geinvesteerd, op de markt te krijgen.

69
00:04:54.003 --> 00:04:56.015
En ze betalen het college dat ze moet controleren.

70
00:04:56.015 --> 00:05:01.010
Geregeld blijkt er dan later toch iets mis met medicijnen die wel zijn goedgekeurd.

71
00:05:01.010 --> 00:05:04.001
De afgelopen jaren is het geregeld mis gegaan.

72
00:05:04.001 --> 00:05:08.008
Pillen die gewoon op de markt te krijgen waren en door miljoenen mensen werden geslikt...

73
00:05:08.008 --> 00:05:11.013
maar die ernstige bijwerkingen bleken te hebben.

74
00:05:11.013 --> 00:05:16.016
En soms hielden de fabrikanten die bijwerkingen bewust achter.

75
00:05:16.016 --> 00:05:20.018
Als het fout gaat, komt dat meestal door het niet...

76
00:05:20.018 --> 00:05:23.010
of slechts gedeeltelijk melden van bijwerkingen.

77
00:05:23.010 --> 00:05:25.014
Zoals met dit antidepressivum, Seroxat...

78
00:05:25.014 --> 00:05:31.005
waarbij de fabrikant GlaxoSmithKline informatie over zelfmoord en agressie bewust achterhield.

79
00:05:31.005 --> 00:05:35.005
Ook met het middel Seroquel, van fabrikant Astrazeneca, ging het mis.

80
00:05:35.005 --> 00:05:38.008
Een verhoogd risico voor diabetes werd verzwegen en dus verdween het weer van de markt.

81
00:05:38.008 --> 00:05:43.019
Een ander voorbeeld, VIOXX.

82
00:05:43.019 --> 00:05:47.021
Een pijnbestrijder voor onder andere reuma-patienten.

83
00:05:47.021 --> 00:05:53.022
Fabrikant Merck werd veroordeeld voor het niet goed voorlichten van artsen over dodelijke bijwerkingen.

84
00:05:53.022 --> 00:06:02.023
Glaxo is gevangen op leugens over dat middel.

85
00:06:02.023 --> 00:06:07.003
Dat was een anti-cholesterol... Dat is een middel tegen suikerziekte.

86
00:06:07.003 --> 00:06:09.018
Dat is uiteindelijk van de markt gehaald.

87
00:06:09.018 --> 00:06:13.016
En ze hebben de onveiligheid van het middel...

88
00:06:13.016 --> 00:06:18.000
dat het leidt tot een beetje vocht vasthouden, een liter vocht...

89
00:06:18.000 --> 00:06:22.023
daar hebben ze over gelogen.

90
00:06:22.023 --> 00:06:26.002
Daardoor hebben ze een grotere markt.

91
00:06:26.002 --> 00:06:33.008
En de kosten zijn zo groot, dat ze er toe neigen om te gaan liegen, om maar een grotere markt te hebben.

92
00:06:33.008 --> 00:06:36.021
We weten nu dat er heel veel geld omgaat in de farmaceutische industrie.

93
00:06:36.021 --> 00:06:41.016
En we weten ook dat het college financieel afhankelijk is van diezelfde industrie.

94
00:06:41.016 --> 00:06:46.006
Maar het grootste probleem bij de beoordeling van de veiligheid van een nieuw medicijn...

95
00:06:46.006 --> 00:06:50.024
ligt vooral ergens anders, melden onze bronnen die anoniem willen blijven.

96
00:06:50.024 --> 00:06:56.024
De industrie is verplicht om alle onderzoeksresultaten van een nieuw medicijn bij het CBG in te leveren.

97
00:06:56.024 --> 00:07:01.015
Jarenlang onderzoek door de fabrikant in het lab, op testdieren en op mensen...

98
00:07:01.015 --> 00:07:03.019
levert honderdduizenden pagina's met gegevens op.

99
00:07:03.019 --> 00:07:11.013
Alle onderzoek waarop een toelating gebaseerd is, is onderzoek dat door de industrie is gedaan.

100
00:07:11.013 --> 00:07:14.007
Er zijn tegenwoordig wel waarborgen ingebouwd...

101
00:07:14.007 --> 00:07:23.012
dat dat onderzoek ook een echte weerspiegeling is van wat het bedrijf gedaan heeft.

102
00:07:23.012 --> 00:07:28.020
Dus al hun zit in die honderdduizenden pagina's. Ja.

103
00:07:28.020 --> 00:07:32.022
En al die pagina's worden letterlijk met pallets bij het CBG naar binnen gereden.

104
00:07:32.022 --> 00:07:35.016
Een bron zegt ons:

105
00:07:50.001 --> 00:07:52.013
Is die data goed te beoordelen?

106
00:07:52.013 --> 00:07:57.009
Dat kan zo veel informatie zijn, dat is niet goed na te trekken.

107
00:07:57.009 --> 00:08:01.015
Ook is niet goed na te trekken hoe die data tot stand zijn gekomen.

108
00:08:01.015 --> 00:08:06.019
Daarbij moet je toch vertrouwen op degenen die de data aanleveren.

109
00:08:06.019 --> 00:08:12.009
Dat ze op een goede manier geproduceerd zijn.

110
00:08:12.009 --> 00:08:15.013
Beoordelaars vertellen dat er te weinig tijd is...

111
00:08:15.013 --> 00:08:18.013
om de grote hoeveelheid data te kunnen controleren.

112
00:08:18.013 --> 00:08:21.013
Ze worden bedolven onder alle informatie...

113
00:08:21.013 --> 00:08:25.003
en lezen alleen de samenvatting die de fabrikant heeft bijgeleverd.

114
00:08:29.008 --> 00:08:29.022
De CBG-beoordelaars krijgen alle informatie over een nieuw medicijn dus aangeleverd van de industrie.

115
00:08:32.000 --> 00:08:37.009
De CBG-beoordelaars krijgen alle informatie over een nieuw medicijn dus aangeleverd van de industrie.

116
00:08:37.009 --> 00:08:41.001
Dergelijk onderzoek is niet alleen kostbaar, maar ook erg ingewikkeld.

117
00:08:41.001 --> 00:08:45.015
En dus besteden bijna alle farmaceuten het uit aan zogenaamde Contract Research Organisations:

118
00:08:45.015 --> 00:08:50.024
Beursgenoteerde bedrijven, gespecialiseerd in geneeskundig onderzoek.

119
00:08:50.024 --> 00:08:56.023
Die Contract Research Organisations moeten zichzelf aanbieden aan farmaceutische bedrijven.

120
00:08:56.023 --> 00:09:04.018
Dat doen ze niet met slogans als: 'Protecting patients against dangerous drugs'.

121
00:09:05.022 --> 00:09:08.012
Maar met: 'Your partner from bench to market'.

122
00:09:10.013 --> 00:09:15.004
Of: 'Supporting the succesfull outcome of clinical investigation'.

123
00:09:19.023 --> 00:09:25.011
Zij zeggen tegen de bedrijven: Wij zijn er voor jullie.

124
00:09:25.011 --> 00:09:31.024
Wij zijn er om aan te tonen dat de middelen veilig en effectief zijn.

125
00:09:39.016 --> 00:09:44.018
Who's needs? Niet die van de patienten maar van de farmaceutische bedrijven.

126
00:09:44.018 --> 00:09:49.012
Die commerciÈele onderzoeksbureaus hebben er alle belang bij dat een nieuw medicijn op de markt komt.

127
00:09:49.012 --> 00:09:52.001
Anders verdienen ze geen geld.

128
00:09:52.001 --> 00:09:55.004
Maar is het mogelijk om onafhankelijk onderzoek te doen...

129
00:09:55.004 --> 00:09:57.013
als je zelf een financieel belang hebt?

130
00:09:57.013 --> 00:10:00.024
In tijdschriften als British Medical Journal of PLS Medicine...

131
00:10:00.024 --> 00:10:05.010
verschijnen regelmatig vergelijkingen...

132
00:10:05.010 --> 00:10:12.014
tussen medicijnen-onderzoeken die onafhankelijk gefinancierd zijn

133
00:10:12.014 --> 00:10:17.017
versus medicijnen-onderzoeken die niet onafhankelijk gefinancierd zijn, dus commercieel...

134
00:10:17.017 --> 00:10:27.002
en dan zie je altijd dat de uitkomsten veel positiever zijn als 't middel commercieel getest is.

135
00:10:27.002 --> 00:10:34.005
Is sec zo'n onderzoek van het bedrijf dan wel voldoende om een volledige beoordeling op te maken?

136
00:10:34.005 --> 00:10:36.006
Voor de veiligheid niet.

137
00:10:36.006 --> 00:10:39.020
Eh... nee, dat is gewoon niet veilig.

138
00:10:39.020 --> 00:10:42.019
Het kan stukken veiliger, laat ik het zo zeggen.

139
00:10:42.019 --> 00:10:48.014
Voor het al of niet toelaten van een nieuw medicijn moet de beoordelaar het doen met deze informatie.

140
00:10:48.014 --> 00:10:52.007
De CBG-medewerker hoeft namelijk niet verder te kijken...

141
00:10:52.007 --> 00:10:56.002
dan naar de informatie die hij van de industrie heeft gekregen.

142
00:10:56.002 --> 00:11:01.016
Dus het is niet zo dat die arme beoordelaar of die commissie of het CBG...

143
00:11:01.016 --> 00:11:05.007
het dossier niet goed beoordeelt.

144
00:11:05.007 --> 00:11:11.020
Nee, het is meer dat er niet buiten dat registratieproces breder wordt gekeken...

145
00:11:11.020 --> 00:11:16.010
door een ander overheidsinstituut, zoals het RIVM.

146
00:11:16.010 --> 00:11:20.021
Dat die eens al die studies pakt.

147
00:11:20.021 --> 00:11:24.021
Waarom is het niet een van de beoordelaars van het ACBG?

148
00:11:24.021 --> 00:11:28.006
Die kijkt verder dan wat hij aangeleverd krijgt.

149
00:11:28.006 --> 00:11:30.017
Dat is nu niet het mandaat.

150
00:11:30.017 --> 00:11:34.021
Het mandaat is om te kijken naar de dossiers zoals ze ingediend zijn.

151
00:11:34.021 --> 00:11:38.016
Dat is het systeem waarvoor we gekozen hebben.

152
00:11:38.016 --> 00:11:41.005
Maar is het een goed systeem?

153
00:11:41.005 --> 00:11:48.008
Nou... waar ik voor zal pleiten is dat je zo nu en dan eens iets zou kunnen overdoen.

154
00:11:48.008 --> 00:11:52.002
Wat er moet gebeuren is dat onderzoekers van geneesmiddelen...

155
00:11:52.002 --> 00:11:57.015
er geen belang bij hebben of er een positieve uitkomst is.

156
00:11:57.015 --> 00:12:01.007
En geen financieel belang of ander belang.

157
00:12:01.007 --> 00:12:04.017
We wilden onze bevindingen voorleggen aan het CBG.

158
00:12:04.017 --> 00:12:06.021
We hadden een afspraak met de voorzitter van het college.

159
00:12:06.021 --> 00:12:10.002
Maar een dag voor het interview belde hij af.

160
00:12:10.002 --> 00:12:12.023
Het CBG onthoudt zich verder van commentaar.

161
00:12:29.024 --> 00:12:32.002
Het schijnt winter te zijn.

162
00:12:32.002 --> 00:12:36.019
De winter, eindelijk is hij echt begonnen.

163
00:12:36.019 --> 00:12:40.021
Het vriest een beetje, het sneeuwt een beetje en we hebben het nergens anders meer over.

164
00:12:40.021 --> 00:12:42.014
Het gaat echt koud worden.

165
00:12:42.014 --> 00:12:44.014
Temperaturen van -10 en lager.

166
00:12:44.014 --> 00:12:48.016
Er is kennelijk steeds minder voor nodig om 'n heel land te ontregelen.

167
00:12:48.016 --> 00:12:52.019
Door ijs op en tussen de wissels ontstonden vanmiddag storingen.

168
00:12:54.019 --> 00:12:57.012
Het wordt een barre winter, hoor je wel zeggen.

169
00:12:57.012 --> 00:13:03.003
Flauwekul, zegt de historicus. In 1788, toen was het pas koud.

170
00:13:03.003 --> 00:13:06.020
Hele gezinnen vroren dood. Tot en met het kind in de kakstoel.

171
00:13:06.020 --> 00:13:10.005
We moeten rekening houden met vertraging in het verkeer, hoor je.

172
00:13:10.005 --> 00:13:11.021
Maar het valt allemaal best mee.

173
00:13:11.021 --> 00:13:15.022
In 2005, weet u dat nog, bivakkeerden duizenden mensen...

174
00:13:15.022 --> 00:13:18.008
meer dan 12 uur lang een ijzingwekkende file van Apeldoorn.

175
00:13:18.008 --> 00:13:20.023
De langste avondspits ooit.

176
00:13:21.012 --> 00:13:22.022
Het heeft een beetje gesneeuwd.

177
00:13:22.022 --> 00:13:28.014
In 1979, weet u dat nog, waren in het noorden van Groningen hele dorpen totaal onbereikbaar.

178
00:13:28.014 --> 00:13:30.013
Je kon er alleen per helikopter komen.

179
00:13:32.002 --> 00:13:35.011
Dit is ongeveer...

180
00:13:35.011 --> 00:13:37.001
een centimeter of 10, denk ik.

181
00:13:37.001 --> 00:13:39.022
Hoe dik is het ijs? Dat is elke dag de vraag.

182
00:13:39.022 --> 00:13:43.022
In 1963, weet u dat nog, gingen ze met auto's dwars over 't IJsselmeer.

183
00:13:43.022 --> 00:13:47.017
Midden op het bevroren water stonden daar zelfs ANWB verkeersborden.

184
00:13:47.017 --> 00:13:50.002
Medemblik rechtdoor.

185
00:13:50.002 --> 00:13:53.006
Dit wordt een reportage waarin we de kou van vandaag in historisch perspectief plaatsen.

186
00:13:53.006 --> 00:13:57.001
Conclusie vooraf: het is helemaal niet zo koud.

187
00:13:57.001 --> 00:13:59.004
Het is vooral koude drukte.

188
00:14:02.000 --> 00:14:04.007
MUZIEKJE

189
00:14:06.022 --> 00:14:10.012
Met Truus op de trekker ben ik ben op weg naar Spijk, Groningen.

190
00:14:10.012 --> 00:14:12.021
Gehucht in het uiterste noorden van het noorden.

191
00:14:12.021 --> 00:14:19.017
In de nacht van 13 op 14 februari 1979 wordt dit dorp getroffen door een witte tornado.

192
00:14:19.017 --> 00:14:23.009
Ik kom beneden en kijk om me heen.

193
00:14:23.009 --> 00:14:25.018
Ik denk: Wat zie ik? Ik zie helemaal niks!

194
00:14:25.018 --> 00:14:27.018
De ruiten helemaal dicht.

195
00:14:27.018 --> 00:14:29.009
Allemaal sneeuw!

196
00:14:29.009 --> 00:14:32.016
Ik loop naar achteren. Ook allemaal wit.

197
00:14:37.004 --> 00:14:42.011
In het dorpscafe hebben we afgesproken met de mannen en vrouwen die het allemaal hebben meegemaakt.

198
00:14:42.011 --> 00:14:47.002
Goedemorgen! ALLEN: Goedemorgen!

199
00:14:47.024 --> 00:14:52.015
Twee Spijkenaren waren zo alert om de gebeurtenissen op film vast te leggen.

200
00:14:52.015 --> 00:14:55.015
In een spontane reunie kijken we naar die beelden terug.

201
00:14:58.009 --> 00:15:00.008
Moet je kijken, jonge!

202
00:15:00.008 --> 00:15:02.010
Die sneeuw die waait er over.

203
00:15:02.010 --> 00:15:06.022
In het dorp had je nog wel een beetje beschutting.

204
00:15:06.022 --> 00:15:12.010
Maar zodra je bijvoorbeeld op de Lage Treinweg kwam...

205
00:15:12.010 --> 00:15:16.006
was het helemaal een Noordpool.

206
00:15:16.006 --> 00:15:20.001
Was het koud? Berekoud.

207
00:15:20.001 --> 00:15:26.004
Afhankelijk van de wind waren er huizen waar het tot aan het slaapkamerraam boven... Ja. Ja.

208
00:15:26.004 --> 00:15:28.007
Dat kwam door speling van de wind.

209
00:15:28.007 --> 00:15:29.021
Je kon de deur niet uit.

210
00:15:29.021 --> 00:15:32.022
Ik kon vanuit de dakkapel naar buiten kijken.

211
00:15:32.022 --> 00:15:34.015
Voor de rest was alles dicht.

212
00:15:34.015 --> 00:15:38.007
Ik moest 's morgens brood halen, maar dat was er natuurlijk helemaal niet.

213
00:15:38.007 --> 00:15:40.006
Dus mijn moeder bakte elke morgen pannenkoeken.

214
00:15:40.006 --> 00:15:41.018
Zulke dingen...

215
00:15:41.018 --> 00:15:43.018
Er was niks meer in de winkels? Nee.

216
00:15:43.018 --> 00:15:45.018
Dit bent u? Ja.

217
00:15:45.018 --> 00:15:49.011
Wat bent u aan het doen? De kippen aan het uitgraven.

218
00:15:49.011 --> 00:15:51.021
Een heroische scene.

219
00:15:51.021 --> 00:15:53.024
Ja. De kippen hebben het overleefd.

220
00:15:53.024 --> 00:15:55.013
GELACH

221
00:15:56.002 --> 00:15:58.024
Onze buurvrouw is die nacht overleden.

222
00:15:58.024 --> 00:16:01.023
De kinderen konden niet bij haar thuis komen.

223
00:16:01.023 --> 00:16:04.011
Dat was heel dramatisch is.

224
00:16:04.011 --> 00:16:11.016
De oude buurman belde ons op dat zijn vrouw was overleden en begon te huilen.

225
00:16:11.016 --> 00:16:13.013
De kinderen konden niet thuiskomen.

226
00:16:13.013 --> 00:16:16.020
Hoelang heeft die vrouw daar dan gelegen terwijl ze al dood was?

227
00:16:16.020 --> 00:16:18.018
Zaterdag en zondag, geloof ik. Ja...

228
00:16:18.018 --> 00:16:20.007
Een paar dagen zes. Ja.

229
00:16:20.015 --> 00:16:25.001
De koude winter van '79. Sommige mensen worden daar juist warm van.

230
00:16:25.001 --> 00:16:28.004
Dat is mijn winter. '78-'79.

231
00:16:30.023 --> 00:16:36.002
Het is een van de weinige winters in de moderne geschiedenis die hij serieus wenst te nemen.

232
00:16:36.002 --> 00:16:38.007
We stellen u voor aan Jan Buisman.

233
00:16:38.007 --> 00:16:41.020
Gepensioneerd aardrijkskundeleraar en historisch geograaf.

234
00:16:41.020 --> 00:16:46.016
Hij schrijft een 8-delige serie over 1000 jaar weer in Nederland.

235
00:16:46.016 --> 00:16:50.006
Is nu op hoogbejaarde leeftijd bezig met deel zes.

236
00:16:50.006 --> 00:16:54.023
U bent 86. Bijna 87, over een paar weken.

237
00:16:54.023 --> 00:16:59.021
Het klinkt een beetje oneerbiedig, maar dan moet u wel opschieten, wilt u acht delen halen!

238
00:16:59.021 --> 00:17:02.007
Ja, ik moet opschieten, maar ik ga me niet overhaasten.

239
00:17:02.007 --> 00:17:04.013
Het zijn flinke pillen. Ja.

240
00:17:04.013 --> 00:17:08.004
De laatste was 1000 bladzijden. Zo!

241
00:17:08.004 --> 00:17:11.014
Hij lacht om alle heisa over de winters van vandaag.

242
00:17:11.014 --> 00:17:16.018
Ga even terug in de tijd en stel je voor hoe een boer in de 18e eeuw...

243
00:17:16.018 --> 00:17:22.001
met laten we zeggen zeven kinderen, het barre seizoen zag aankomen.

244
00:17:22.001 --> 00:17:24.007
Halen we de winter wel? Komen we de winter wel door?

245
00:17:24.007 --> 00:17:28.020
En als het dan al half november begon dacht hij: jeetje, half november al!

246
00:17:28.020 --> 00:17:33.001
Dan zijn we in januari al door het hout en turf heen!

247
00:17:33.001 --> 00:17:37.003
We hebben nog een oud ledikant staan, en een oude kast.

248
00:17:37.003 --> 00:17:39.021
Het is een leuke kast, maar ja, dat stoken we dan maar op.

249
00:17:39.021 --> 00:17:44.007
We halen wat stro uit het dak en dan komen we misschien weer een eind verder.

250
00:17:44.007 --> 00:17:48.008
Haalden ze de winter? Soms haalden ze de winter niet.

251
00:17:48.008 --> 00:17:49.020
Leve de vooruitgang.

252
00:17:49.020 --> 00:17:53.018
De centrale verwarming heeft ons allemaal op een constante kamertemperatuur gezet.

253
00:17:53.018 --> 00:17:58.009
Strenge winters zijn niet meer dan een plaagstootje van Moeder Natuur.

254
00:17:58.009 --> 00:18:01.018
Niet het weer is veranderd, wij zijn veranderd.

255
00:18:01.018 --> 00:18:04.004
We zijn een beetje koukleumen geworden.

256
00:18:04.004 --> 00:18:06.020
Kinderen worden ook vaak door koukleumen opgevoed.

257
00:18:06.020 --> 00:18:10.023
Je ziet vaak moeders die er heel luchtig bijlopen en een kind ingepakt als een mummie.

258
00:18:10.023 --> 00:18:13.024
Dat is ook heel merkwaardig.

259
00:18:13.024 --> 00:18:17.013
Die moeder denkt: het is koud, dus ik kleed mijn kind goed aan.

260
00:18:17.013 --> 00:18:19.005
We projecteren dat.

261
00:18:19.005 --> 00:18:21.023
Als het vrouwtje het koud heeft, dan moet het hondje een jasje aan.

262
00:18:21.023 --> 00:18:23.008
Zo gaat dat toch.

263
00:18:23.008 --> 00:18:24.020
We zijn het contact met de natuur kwijt?

264
00:18:24.020 --> 00:18:27.022
We zijn het een beetje verloren. En zeker met het weer.

265
00:18:27.022 --> 00:18:30.010
Afgelopen vrijdag. Holland is ontregeld.

266
00:18:30.010 --> 00:18:35.008
Er valt wat sneeuw, het is koud en een heel land komt piepend en knarsend tot stilstand.

267
00:18:35.008 --> 00:18:39.008
In Scandinavie zouden ze er om lachen.

268
00:18:40.002 --> 00:18:43.005
Het haalt het niet bij 25 november 2005.

269
00:18:43.005 --> 00:18:47.013
Na een plotselinge sneeuwbui ontstaat er in het oosten van het land...

270
00:18:47.013 --> 00:18:51.018
een ijzingwekkende file die urenlang tot diep in de nacht duizenden mensen gevangen houdt in de kou.

271
00:18:51.018 --> 00:18:53.020
Een dag die je nooit meer vergeet.

272
00:18:53.020 --> 00:19:00.014
Zegt Hans Bergers, die die dag operationeel commandant bij de KLPD is.

273
00:19:00.014 --> 00:19:02.000
Chaos.

274
00:19:02.000 --> 00:19:06.004
Ik denk dat die dag mensen wel 7 tot 8 uur hebben vastgestaan.

275
00:19:06.004 --> 00:19:10.002
Daarom hebben wij als KLPD ook gezorgd voor een aantal dekens.

276
00:19:10.002 --> 00:19:15.013
We hebben alle auto's bevoorraad om die rond te brengen voor mensen die gestrand waren...

277
00:19:15.013 --> 00:19:17.017
en waarvan de motor het niet meer deed.

278
00:19:17.017 --> 00:19:20.022
Om die mensen in ieder geval van dekens te voorzien.

279
00:19:21.011 --> 00:19:25.023
In de schouwburg van Deventer worden die nacht honderden gestrande treinreizigers opgevangen.

280
00:19:25.023 --> 00:19:29.024
Een surrealistisch schouwspel om nooit meer te vergeten, weet de directeur van toen.

281
00:19:29.024 --> 00:19:34.005
Kijk, hier lagen de mensen dus.

282
00:19:34.005 --> 00:19:37.010
En op het balkon. 200 man. Met alleen een dekentje.

283
00:19:37.010 --> 00:19:42.016
Het werd EEN groot snurkfestijn.

284
00:19:42.016 --> 00:19:46.018
Op een gegeven moment had ik een ronde gedaan door de schouwburg.

285
00:19:46.018 --> 00:19:49.013
Toen hoorde ik geluid van de piano.

286
00:19:49.013 --> 00:19:53.008
Een van de mensen die gestrand waren, een jonge vrouw...

287
00:19:53.008 --> 00:19:59.016
zat daar in haar ondergoed, ze had haar jurk uitgetrokken...

288
00:19:59.016 --> 00:20:05.009
Met een deken half over haar schouders...

289
00:20:05.009 --> 00:20:07.024
zat ze heel dromerig zes zachtjes te spelen en te zingen.

290
00:20:07.024 --> 00:20:09.020
Het was een hele bijzondere sfeer.

291
00:20:09.020 --> 00:20:11.007
Gestrande reizigers.

292
00:20:11.007 --> 00:20:15.018
In het door sneeuwstormen geisoleerde Spijk was destijds het ongemak heel wat groter...

293
00:20:15.018 --> 00:20:17.009
weten de dorpelingen nog.

294
00:20:17.009 --> 00:20:22.006
Zo waren er in de omgeving nogal wat automobilisten die hun voertuigen in de witte duinen moesten achterlaten.

295
00:20:22.006 --> 00:20:28.005
Als daarna het leger wordt ingezet om Spijk te ontzetten, betekent dat dubbele pech.

296
00:20:28.005 --> 00:20:34.024
Voertuigen walsten zo over de auto's heen.

297
00:20:34.024 --> 00:20:37.017
Walsten ze over de auto's heen?

298
00:20:37.017 --> 00:20:39.011
Ja, want je kon de auto's niet zien.

299
00:20:39.011 --> 00:20:41.010
Dat lag in de sneeuw.

300
00:20:41.010 --> 00:20:44.003
Zo ging dat.

301
00:20:44.003 --> 00:20:47.014
De winter, we kunnen er nu om lachen.

302
00:20:47.014 --> 00:20:53.000
In voorbije eeuwen legde de dooi heel wat grotere narigheden bloot, weet de historicus.

303
00:20:53.000 --> 00:20:57.022
Nadat die winter voorbij en nadat die dikke bergen sneeuw weg waren...

304
00:20:57.022 --> 00:21:00.020
vond je de reizigers op de weg.

305
00:21:00.020 --> 00:21:04.009
Maar die waren wel dood dan.

306
00:21:04.009 --> 00:21:06.006
Dat waren echt vreselijke toestanden.

307
00:21:06.006 --> 00:21:08.012
Ontberingen. Ook het prachtige dorpje Spijk, zo ontdekken we...

308
00:21:08.012 --> 00:21:15.005
kent een geschiedenis van rampspoed waarbij vergeleken de winter van 1979 maar een voetnootje was.

309
00:21:15.005 --> 00:21:19.007
Het kerkje uit de dertiende eeuw staat fier overeind.

310
00:21:19.007 --> 00:21:21.023
We stuiten binnen op een opschrift dat, terloops bijna...

311
00:21:21.023 --> 00:21:26.022
herinnert aan gruwelijke gebeurtenissen uit een veel verder verleden.

312
00:21:26.022 --> 00:21:31.007
Sint Maartensvloed 1686, 104 mensen verdronken.

313
00:21:31.007 --> 00:21:34.015
Kerstvloed 1717, 53 mensen verdronken.

314
00:21:34.015 --> 00:21:37.002
Wat een tragedies.

315
00:21:37.002 --> 00:21:39.023
De Kerstvloed van 1717.

316
00:21:39.023 --> 00:21:42.005
Ja...

317
00:21:44.016 --> 00:21:46.013
Ja, dat was niet mis.

318
00:21:47.014 --> 00:21:51.007
Spijk lag toen aan de rand van de zee.

319
00:21:51.007 --> 00:21:55.005
We hebben natuurlijk polders erachter.

320
00:21:55.005 --> 00:21:57.016
De namen zeggen het nog: Grote Dijkstraat, Kleine Dijkstraat.

321
00:21:57.016 --> 00:21:59.014
We lagen met de punt in zee.

322
00:21:59.014 --> 00:22:01.019
Dus je bent het eerste slachtoffer als het hoog water is.

323
00:22:01.019 --> 00:22:04.000
Daar zijn ontzettend veel slachtoffers bij gevallen.

324
00:22:04.000 --> 00:22:06.022
Hoeveel? 13.300.

325
00:22:06.022 --> 00:22:11.010
Dat is dus EEN van onze grootste rampen in de geschiedenis geweest.

326
00:22:11.010 --> 00:22:16.009
En niet eens zo gek lang geleden. 300 jaar geleden.

327
00:22:16.009 --> 00:22:19.008
Nationale geschiedenis, we weten er niks van.

328
00:22:19.008 --> 00:22:21.012
Nee, verwaarloosd geheel.

329
00:22:21.012 --> 00:22:23.018
Bij Spijk is de zee getemd door een dijk.

330
00:22:23.018 --> 00:22:26.018
We hebben het water onder de duim gekregen en dat willen we weten ook.

331
00:22:26.018 --> 00:22:32.001
We gaan naar de barre winter van 1963.

332
00:22:32.001 --> 00:22:33.022
POLYGOON: Een ijzige noordoosten storm...

333
00:22:33.022 --> 00:22:36.022
die de sneeuw hoog het nieuwe jaar in blies...

334
00:22:36.022 --> 00:22:41.007
heeft grote delen van ons land veranderd in een poollandschap...

335
00:22:41.007 --> 00:22:43.010
waarin de weggebruikers op vele plaatsen...

336
00:22:43.010 --> 00:22:45.006
geconfronteerd werden met de vraag:

337
00:22:45.006 --> 00:22:47.019
Hoe kom ik van deze koude kermis thuis?

338
00:22:47.019 --> 00:22:51.019
In die dagen besluit een stoere visser uit Medemblik tot de ultieme test:

339
00:22:51.019 --> 00:22:56.003
We gaan met auto's over het dichtgevroren IJsselmeer.

340
00:22:56.003 --> 00:23:00.016
Henk de Beer en zijn zus Riet schrijven geschiedenis.

341
00:23:00.016 --> 00:23:05.006
We ontmoeten ze bij de plaatselijke ijsclub.

342
00:23:05.006 --> 00:23:09.000
Geeft dat dan het gevoel van: Ik heb deze woeste natuur in de hand?

343
00:23:09.000 --> 00:23:11.012
Ja, ja, dat geeft het zeker.

344
00:23:11.012 --> 00:23:14.008
Er gaan rillingen door je heen van plezier.

345
00:23:14.008 --> 00:23:18.012
Rillingen van plezier. Ja.

346
00:23:18.012 --> 00:23:20.007
Dat je iets bereikt...

347
00:23:20.007 --> 00:23:23.001
Dat je over een scheur van 80 centimeter weet te komen.

348
00:23:23.001 --> 00:23:26.007
Dus het was niet helemaal zonder risico? Nee, tuurlijk niet.

349
00:23:26.007 --> 00:23:29.022
Henk De Beer veroorzaakt een rage.

350
00:23:29.022 --> 00:23:34.021
Het groeit uit tot een IJsselmeer rally met 5000 auto's.

351
00:23:34.021 --> 00:23:38.015
Er was een geschoven baan met sneeuwranden.

352
00:23:38.015 --> 00:23:42.003
Als ze daarop bleven, dan ging het wel goed.

353
00:23:42.003 --> 00:23:47.007
Maar er stonden ook politieagenten, EHBO, de wegenwacht.

354
00:23:47.007 --> 00:23:52.008
Twee benzinepompen stonden er. En koek en zopie-tenten. Ja.

355
00:23:52.008 --> 00:23:56.007
Controleposten, allemaal voor die ene tocht.

356
00:23:56.007 --> 00:24:00.008
En verkeersborden van de ANWB. Die werden speciaal gemaakt.

357
00:24:00.008 --> 00:24:03.003
Ja, helemaal in sfeer was het.

358
00:24:03.003 --> 00:24:07.012
En het was prachtig weer die dag. Dat was het ook.

359
00:24:07.012 --> 00:24:11.005
De mensen lagen gewoon te zonnen, alsof het Zwitserland was.

360
00:24:11.005 --> 00:24:14.017
Zou dat vandaag weer lukken, denkt u? Nee.

361
00:24:14.017 --> 00:24:16.016
De mensen zijn heel anders, denk ik.

362
00:24:16.016 --> 00:24:19.003
De toestemming zou ook niet meer komen. Ik denk het niet.

363
00:24:19.003 --> 00:24:21.007
Er zouden ook te veel auto's komen.

364
00:24:21.007 --> 00:24:24.011
Zou u het stiekem nog durven doen? Jazeker.

365
00:24:24.011 --> 00:24:26.016
Dus als het deze winter nog heel erg vriest...

366
00:24:26.016 --> 00:24:29.016
Dan ga ik misschien met de auto nog wel.

367
00:24:29.016 --> 00:24:33.010
Ik vertel het niet verder.

368
00:24:33.010 --> 00:24:38.014
Voor het eerst in de geschiedenis kunnen we ons de luxe permitteren om naar de winter te verlangen.

369
00:24:38.014 --> 00:24:41.015
Een welvarend volk dat weer even voelt hoe het is om een beetje af te zien.

370
00:24:41.015 --> 00:24:46.024
Het schept een band, weten ze sinds die stormachtige dagen ook in Spijk.

371
00:24:50.012 --> 00:24:53.006
Is het nu, dames en heren, een warme herinnering?

372
00:24:53.006 --> 00:24:58.020
Of een koude herinnering? Een warme.

373
00:24:58.020 --> 00:25:01.010
Nou, er was in die tijd een saamhorigheid.

374
00:25:01.010 --> 00:25:03.007
Het was EEN geheel.

375
00:25:03.007 --> 00:25:05.015
Je helpt elkaar.

376
00:25:05.015 --> 00:25:09.018
Sneeuw ruimen voor elkaar, boodschappen doen voor elkaar.

377
00:25:09.018 --> 00:25:12.016
Ouderen die dus helemaal de deur niet uitkomen...

378
00:25:12.016 --> 00:25:15.015
daarheen gaan en kijken of alles in orde is...

379
00:25:15.015 --> 00:25:19.002
en of je iets voor ze kunt doen.

380
00:25:19.002 --> 00:25:20.021
Je kunt nergens heen, niemand kan bij je komen.

381
00:25:20.021 --> 00:25:22.005
Dus je moet elkaar helpen.

382
00:25:22.005 --> 00:25:24.010
En zodra dat weg is, dat vind je overal terug...

383
00:25:24.010 --> 00:25:27.016
dan valt het ook weer uit elkaar.

384
00:25:27.016 --> 00:25:30.024
En ik bespeur zelfs hier en daar enige hoop...

385
00:25:30.024 --> 00:25:33.017
dat het weer zover zou komen, omdat het zo goed is...

386
00:25:33.017 --> 00:25:37.001
voor de saamhorigheid en de sfeer.

387
00:25:37.001 --> 00:25:38.024
Over hoe de winter voor ons allemaal...

388
00:25:38.024 --> 00:25:41.008
uiteindelijk niet meer werd dan een luxeprobleem.

389
00:25:41.008 --> 00:25:43.022
Blijft de vraag, komt er een Elfstedentocht?

390
00:25:43.022 --> 00:25:46.003
Er wordt over gespeculeerd, maar er is EEN man...

391
00:25:46.003 --> 00:25:48.018
die recht van spreken heeft, die 1000 jaar weer...

392
00:25:48.018 --> 00:25:50.011
in Nederland heeft bestudeerd.

393
00:25:50.011 --> 00:25:53.000
Ik wil van u horen, ja of nee?

394
00:25:53.000 --> 00:25:55.007
Zijn antwoord vindt u op onze website.

395
00:26:04.001 --> 00:26:07.001
TREURIGE OOSTBLOKMUZIEK

396
00:26:14.005 --> 00:26:19.001
Er zijn steeds meer mensen die niet willen wegglijden in het niets.

397
00:26:19.001 --> 00:26:23.011
Die willen sturen, het sturen van het sterven.

398
00:26:23.011 --> 00:26:27.018
Zelf kiezen voor je dood, als je klaar bent met het leven.

399
00:26:27.018 --> 00:26:30.011
Steeds meer ouderen willen het heft in eigen hand nemen.

400
00:26:30.011 --> 00:26:34.023
Psychiater Boudewijn Chabot strijdt al jaren voor een humane manier...

401
00:26:34.023 --> 00:26:38.013
om zonder hulp van een arts uit het leven te stappen.

402
00:26:38.013 --> 00:26:40.019
Als er een methode is die je zonder doktershulp...

403
00:26:40.019 --> 00:26:43.017
en dus zonder euthanasie-examen zelf kan doen...

404
00:26:43.017 --> 00:26:52.016
vind ik dat voor de persoon die een weloverwogen doodswens heeft een belangrijke aanvulling.

405
00:26:52.016 --> 00:26:56.013
De afgelopen maanden heeft Chabot gewerkt aan een demonstratiefilm...

406
00:26:56.013 --> 00:27:01.000
over een nieuwe manier om simpel, snel en effectief je leven te beeindigen.

407
00:27:01.000 --> 00:27:04.020
De heliummethode.

408
00:27:04.020 --> 00:27:08.003
Wat heb je nodig?

409
00:27:08.003 --> 00:27:12.018
Twee heliumtanks van elk 23 liter, te koop in een feestwinkel of te bestellen via internet.

410
00:27:12.018 --> 00:27:16.006
Voor Chabot geeft de heliummethode uitzicht op een waardig sterven...

411
00:27:16.006 --> 00:27:18.014
aan mensen die vinden dat hun leven voltooid is.

412
00:27:18.014 --> 00:27:21.001
Het helium verdrinkt de zuurstof uit het bloed.

413
00:27:21.001 --> 00:27:24.019
Je raakt van het ene op het andere moment buiten kennis.

414
00:27:24.019 --> 00:27:27.022
Het hart houdt 10 minuten daarna op met kloppen.

415
00:27:27.022 --> 00:27:30.016
Een beetje oneerbiedig gezegd kun je zeggen...

416
00:27:30.016 --> 00:27:33.021
dat er een groeiende markt is voor het product van Chabot.

417
00:27:33.021 --> 00:27:36.001
Critici vinden de methode een brug te ver.

418
00:27:36.001 --> 00:27:38.017
Als er steeds makkelijker voor de dood wordt gecapituleerd...

419
00:27:38.017 --> 00:27:42.006
zal vechten voor het leven steeds moeilijker worden.

420
00:27:42.006 --> 00:27:46.016
Dankzij deze film kan iedereen het spul kopen, kan iedereen eruit stappen.

421
00:27:46.016 --> 00:27:49.009
Wij als samenleving gaan dat normaal vinden.

422
00:27:49.009 --> 00:27:51.021
Als je dat normaal gaat vinden, betekent dat...

423
00:27:51.021 --> 00:27:54.018
dat je niet meer vindt dat je moet knokken...

424
00:27:54.018 --> 00:27:57.015
voor levens die moeilijk zijn, om die minder moeilijk te maken.

425
00:27:57.015 --> 00:28:03.008
Het duivelse dilemma tussen bescherming van het leven en het recht op zelfbeschikking.

426
00:28:05.024 --> 00:28:08.001
MUZIEK

427
00:28:10.018 --> 00:28:15.007
In veel levens komt er een moment dat je dieper gaat nadenken over je dood.

428
00:28:15.007 --> 00:28:19.005
Hoe zal het gaan als je oud en ziek wordt en niet meer zelfstandig kan wonen?

429
00:28:19.005 --> 00:28:21.023
Dat je leven een zware last wordt en je eruit wil stappen...

430
00:28:21.023 --> 00:28:24.021
terwijl je geen dodelijke ziekte hebt.

431
00:28:24.021 --> 00:28:28.020
Dan zal je de regie over je dood zelf in de hand moeten nemen.

432
00:28:28.020 --> 00:28:31.019
Niet wachten op een mogelijke lijdensweg.

433
00:28:31.019 --> 00:28:34.019
Maar zelf bepalen wanneer je dood wilt, zonder hulp van een arts.

434
00:28:34.019 --> 00:28:37.003
Zelf-euthanasie.

435
00:28:37.003 --> 00:28:39.013
De demonstratie-dvd geeft uitleg hoe je een einde aan je eigen leven kunt maken.

436
00:28:39.013 --> 00:28:44.012
EEN manier om je leven te beeindigen is met helium.

437
00:28:44.012 --> 00:28:48.013
Het belangrijkste, vind ik, dat de naasten erbij aanwezig kunnen zijn.

438
00:28:48.013 --> 00:28:51.021
Dat is het grote voordeel ten opzichte van koolmonoxide.

439
00:28:51.021 --> 00:28:55.019
Dat is giftig voor wie er in de kamer is en gevaarlijk.

440
00:28:55.019 --> 00:29:05.010
Het tweede voordeel is: Het gaat snel voor mensen die dat graag snel willen.

441
00:29:05.010 --> 00:29:08.006
Een snelle, humane dood.

442
00:29:08.006 --> 00:29:12.006
De film vertelt stap voor stap welke attributen je naast helium nog meer nodig hebt.

443
00:29:12.006 --> 00:29:17.021
Twee buigzame plastic slangen van plus minus 2 meter lengte, met een binnenmaat van 9 millimeter.

444
00:29:17.021 --> 00:29:20.023
Te koop bij een ijzerhandel of aquariumwinkel.

445
00:29:20.023 --> 00:29:24.017
In deze reportage laten we een aantal fragmenten zien.

446
00:29:24.017 --> 00:29:29.022
Vanzelfsprekend niet alle elementen die nodig zijn om de heliummethode uit te voeren.

447
00:29:29.022 --> 00:29:34.001
Het is nogal wat. Ik zie hem nu voor de eerste keer.

448
00:29:34.001 --> 00:29:39.018
Het is zorgvuldig gemaakt, maar het blijft bizar om te zien.

449
00:29:39.018 --> 00:29:43.020
Kunt u zich dat voorstellen?

450
00:29:43.020 --> 00:29:47.012
Het is bijna een recept voor de dood.

451
00:29:47.012 --> 00:29:52.023
Het lijkt een kookvideo, met alle respect.

452
00:29:52.023 --> 00:29:57.003
Het lijkt alsof u hier in volle gezondheid zit.

453
00:29:57.003 --> 00:30:00.011
Maar u moet zich een beetje verplaatsen in iemand...

454
00:30:00.011 --> 00:30:10.010
die redenen heeft om op zoek te gaan naar een humaan sterfbed, in gesprek met vertrouwenspersonen.

455
00:30:10.010 --> 00:30:15.005
Dat zijn vaak de naasten, vrienden.

456
00:30:15.005 --> 00:30:20.024
Als je dan kijkt, en je weet dat je niet wilt gaan springen, dat je niet naar de trein wilt...

457
00:30:20.024 --> 00:30:26.020
dan kijk je anders. En dan is het niet bizar.

458
00:30:26.020 --> 00:30:32.004
Om te begrijpen waarom psychiater Chabot deze film heeft gemaakt, gaan we terug in zijn geschiedenis.

459
00:30:32.004 --> 00:30:37.012
In de jaren 90 geeft Chabot hulp bij zelfdoding aan een 51-jarige vrouw.

460
00:30:37.012 --> 00:30:41.010
De vrouw wil niet meer leven, omdat ze haar twee kinderen heeft verloren.

461
00:30:41.010 --> 00:30:46.001
Deze week deed de Hoge Raad uitspraak in de zaak van psychiater Chabot.

462
00:30:46.001 --> 00:30:52.012
Dat de arts schuldig wordt verklaard aan hulpverlening bij zelfmoord.

463
00:30:52.012 --> 00:30:55.006
Maar Chabot krijgt geen straf.

464
00:30:55.006 --> 00:30:57.007
Ik ben opgelucht.

465
00:30:57.007 --> 00:31:04.013
Maar het herinnert me aan de situatie waarin ik die dodelijke middelen gaf aan deze vrouw.

466
00:31:04.013 --> 00:31:07.018
Het was mij niet gelukt haar voor het leven te behouden.

467
00:31:07.018 --> 00:31:12.012
Een vrouw die alles had verloren wat in haar leven zin gaf...

468
00:31:12.012 --> 00:31:14.018
en die dat heel helder kon verwoorden.

469
00:31:14.018 --> 00:31:19.010
Dat ze voor het einde wilde kiezen, terwijl ze lichamelijk niets mankeerde.

470
00:31:19.010 --> 00:31:21.011
Dat was natuurlijk een schokeffect.

471
00:31:21.011 --> 00:31:27.007
Ik gaf haar de dodelijke medicijnen omdat ik het een legitieme wens vond.

472
00:31:27.007 --> 00:31:32.012
En ik wist niet wat de informatie was waarmee ze het zelf kon doen.

473
00:31:32.012 --> 00:31:35.005
Het is het begin van een gedreven zoektocht van Chabot...

474
00:31:35.005 --> 00:31:38.021
naar een humane manier om zelf het leven te beeindigen.

475
00:31:38.021 --> 00:31:41.017
Het heft in eigen hand nemen, zonder hulp van een arts.

476
00:31:41.017 --> 00:31:44.012
De dokter beheert de sleutel van de medicijnkast.

477
00:31:44.012 --> 00:31:47.009
En buiten de dokter om is er geen humane dood en dat is raar.

478
00:31:47.009 --> 00:31:51.018
Twee jaar geleden publiceert hij het boek Uitweg...

479
00:31:51.018 --> 00:31:54.017
waarin hij twee manieren beschrijft voor een humane dood.

480
00:31:54.017 --> 00:31:57.018
Stoppen met eten en drinken of het slikken van medicijnen.

481
00:31:57.018 --> 00:32:00.020
Nu brengt hij dus, met deze demonstratiefilm...

482
00:32:00.020 --> 00:32:03.018
een derde manier naar buiten: De heliummethode.

483
00:32:07.019 --> 00:32:11.007
De opening van de zak moet nu nog op maat gemaakt worden.

484
00:32:11.007 --> 00:32:14.002
Loop je met heliummethode niet het risico...

485
00:32:14.002 --> 00:32:16.012
dat je mensen die in tijdelijk wanhopige situatie zitten...

486
00:32:16.012 --> 00:32:19.011
een gevaarlijk middel in handen geeft?

487
00:32:19.011 --> 00:32:21.024
Natuurlijk ben ik bang dat het misbruikt wordt door iemand.

488
00:32:21.024 --> 00:32:29.019
Maar ik weet ook dat zonder deze methode deze persoon voor de trein of andere methode had gekozen.

489
00:32:29.019 --> 00:32:34.007
Iedereen, echt iedereen kan dat nu met die methode doen.

490
00:32:34.007 --> 00:32:38.011
Hij propageert dat dus. Want hij maakt dat mogelijk.

491
00:32:38.011 --> 00:32:40.021
Die film geeft iedereen de gelegenheid.

492
00:32:40.021 --> 00:32:44.010
Ik vind dat levensgevaarlijk.

493
00:32:44.010 --> 00:32:47.002
Mensen die misschien nog jaren hadden kunnen doorleven...

494
00:32:47.002 --> 00:32:51.019
als ze niet door deze methode waren ontmoedigd om nog iets van het leven te maken.

495
00:32:51.019 --> 00:32:55.017
Psychiater Frank Koerselman en ethicus Theo Boer.

496
00:32:55.017 --> 00:33:00.003
Beide vinden de demonstratiefilm van Chabot veel te ver gaan.

497
00:33:00.003 --> 00:33:04.016
Het leven moet beschermd worden en met de film komt de dood te makkelijk dichtbij.

498
00:33:04.016 --> 00:33:07.024
Als mensen dood willen, dan is er narigheid.

499
00:33:07.024 --> 00:33:10.007
Dan is er vaak sprake van eenzaamheid...

500
00:33:10.007 --> 00:33:14.011
en het idee dat je maatschappelijk overbodig bent geworden.

501
00:33:14.011 --> 00:33:18.022
Dat probleem oplossen door mensen naar een feestwinkel te sturen...

502
00:33:18.022 --> 00:33:23.004
als ik het zo even mag zeggen om een heliumfles te halen...

503
00:33:23.004 --> 00:33:28.003
dat is voorbij gaan aan de ernst van het probleem waarom mensen dood willen.

504
00:33:28.003 --> 00:33:33.020
En dat mensen een dergelijk gevoel hebben, dat we die mensen helpen, dat ze eruit kunnen komen.

505
00:33:33.020 --> 00:33:40.001
Dan zal het antwoord zijn: Bij sommige mensen is dat zo hardnekkig, dat lukt niet.

506
00:33:40.001 --> 00:33:41.024
Dan moet je gewoon volhouden.

507
00:33:41.024 --> 00:33:44.007
Prima om dat te proberen.

508
00:33:44.007 --> 00:33:49.008
Maar als dat niet lukt, erken je therapeutische machteloosheid.

509
00:33:49.008 --> 00:34:00.024
Waarom zijn artsen en ethici, soms zo doof voor de legitieme wens dat het genoeg mag zijn?

510
00:34:05.016 --> 00:34:08.003
Genoeg van het leven. Eruit willen stappen.

511
00:34:08.003 --> 00:34:11.002
De autonomie hebben over je eigen dood.

512
00:34:11.002 --> 00:34:13.009
Die wens wordt steeds vaker gehoord.

513
00:34:13.009 --> 00:34:17.021
Die groep is sterk groeiende.

514
00:34:17.021 --> 00:34:20.014
Dat komt terug in de bevolkingscijfers.

515
00:34:20.014 --> 00:34:23.016
Het aantal 65-plussers neemt sterk toe.

516
00:34:23.016 --> 00:34:26.010
En het aantal mensen dat deze mensen kan bezoeken...

517
00:34:26.010 --> 00:34:30.024
en een zinvolle vrijetijdsbesteding met hen kan doorbrengen, neemt niet toe.

518
00:34:30.024 --> 00:34:34.019
Dus de eenzaamheid wordt groter en het lijden aan het leven wordt ook groter.

519
00:34:34.019 --> 00:34:39.001
Dokters worden er niet blij van.

520
00:34:39.001 --> 00:34:41.013
Van al die ouderen op het spreekuur, die zeggen:

521
00:34:41.013 --> 00:34:43.008
Dokter, ik zie mijn leven als voltooid.

522
00:34:43.008 --> 00:34:45.014
Wilt u mij...

523
00:34:45.014 --> 00:34:51.020
Straks komt mijn zoon over uit Amerika. Dan moet het maar gebeuren.

524
00:34:51.020 --> 00:34:56.008
De dokter zegt: Hoezo? U heeft een bloeddrukverlagende middel en verder niets.

525
00:34:56.008 --> 00:35:00.023
'Niks, dokter? Ik wil niet meer.'

526
00:35:00.023 --> 00:35:06.008
Daar gaan we dus niet op in.

527
00:35:06.008 --> 00:35:10.007
'Dan moet ik het dus zelf uitzoeken', denkt iemand dan.

528
00:35:10.007 --> 00:35:14.023
U wilt hem die mogelijkheid geven?

529
00:35:14.023 --> 00:35:18.013
Ik vind het een legitieme wens.

530
00:35:18.013 --> 00:35:28.004
Ik zou het machtsmisbruik vinden als arts om de informatie over humane middelen...

531
00:35:28.004 --> 00:35:35.017
te onthouden aan mensen met een weloverwogen doodswens.

532
00:35:35.017 --> 00:35:38.003
Zodra de leesbril er is, dan stap ik eruit!

533
00:35:38.003 --> 00:35:40.009
Waar ligt de grens?

534
00:35:40.009 --> 00:35:44.001
En als je in een rolstoel komt en je bent twintig jaar.

535
00:35:44.001 --> 00:35:45.021
Moet het dan ook maar kunnen?

536
00:35:45.021 --> 00:35:47.018
Ach, met helium gaat het ook gebeuren.

537
00:35:47.018 --> 00:35:50.024
Waar is de grens?

538
00:35:50.024 --> 00:35:55.015
Als het leven niet meer gezond, bevredigend en spannend is, dan kun je eruit stappen.

539
00:35:55.015 --> 00:36:00.011
Als je nou ergens een narcistische samenleving wil, dan moeten we die kant op gaan.

540
00:36:00.011 --> 00:36:08.022
Dat is niet mijn wereld. Ik zal me ertegen verzetten.

541
00:36:13.024 --> 00:36:17.013
Aan de ene kant heb je recht op zelfbeschikking, autonomie.

542
00:36:17.013 --> 00:36:23.003
Dat staat op gespannen voet van het beschermwaardigheid van het leven.

543
00:36:23.003 --> 00:36:28.006
Ik vind dat ze elkaar in evenwicht houden.

544
00:36:28.006 --> 00:36:31.000
Ik zie wel een spanning.

545
00:36:31.000 --> 00:36:36.000
Maar ik denk dat critici ook niet af willen van het idee...

546
00:36:36.000 --> 00:36:38.005
dat ze hun eigen leven naar eigen inzicht mogen inrichten.

547
00:36:38.005 --> 00:36:43.001
Dat ze de vrouw mogen uitkiezen, of eventueel verlaten en een andere kiezen...

548
00:36:43.001 --> 00:36:45.022
met wie zij hun leven willen delen.

549
00:36:45.022 --> 00:36:48.008
Dat is zelfbeschikking.

550
00:36:48.008 --> 00:36:56.012
Dat je een nog veel grotere beslissing: Een nieuw leven maken, een mens in de wereld zetten...

551
00:36:56.012 --> 00:36:58.010
dat is een onomkeerbare beslissing.

552
00:36:58.010 --> 00:37:00.023
Dat willen we mensen niet afnemen.

553
00:37:00.023 --> 00:37:07.013
Op dezelfde manier mag je mensen, vind ik, die weloverwogen kiezen voor het einde...

554
00:37:07.013 --> 00:37:09.013
die beslissing niet afnemen.

555
00:37:09.013 --> 00:37:12.013
Maar je moet proberen met ze in gesprek te blijven.

556
00:37:12.013 --> 00:37:15.008
Niet alleen als hulpverlener.

557
00:37:15.008 --> 00:37:19.007
Maar je moet niet denken dat je de macht hebt...

558
00:37:19.007 --> 00:37:22.014
om het zelf beschikken over het levenseinde weg te nemen.

559
00:37:25.022 --> 00:37:29.019
Er is nogal wat geknutseld met de braadzak.

560
00:37:29.019 --> 00:37:32.005
Doe het maar eens.

561
00:37:32.005 --> 00:37:35.000
Ik heb zelf met die zak geworsteld.

562
00:37:35.000 --> 00:37:40.017
Ik kreeg daarbij nare associaties die de kijker vast ook krijgt als hij dat voor het eerst ziet.

563
00:37:40.017 --> 00:37:44.001
Je wordt erg geconfronteerd met...

564
00:37:44.001 --> 00:37:47.007
Ga ik in deze zak dood? Dat wil ik helemaal niet.

565
00:37:47.007 --> 00:37:50.018
Er komen twijfels op. Je stelt het uit. Je legt de zak opzij.

566
00:37:50.018 --> 00:37:50.018
Het komt er niet van.

567
00:37:50.018 --> 00:37:59.013
De confrontatie met het doen van de voorbereidingen...

568
00:37:59.013 --> 00:38:03.022
is een buitengewoon stevige test of je echt dood wil.

569
00:38:03.022 --> 00:38:10.008
Daarom heeft u er bewust voor gezorgd om die dingen niet kant en klaar aan te leveren?

570
00:38:10.008 --> 00:38:12.004
Maar om mensen het zelf te laten doen.

571
00:38:12.004 --> 00:38:14.015
Inderdaad, dat is een bewuste keuze.

572
00:38:14.015 --> 00:38:18.011
Mensen die dat kant en klaar gaan aanleveren, zijn op de verkeerde weg.

573
00:38:18.011 --> 00:38:24.009
Als moeder bepaalde dingen niet meer kan...

574
00:38:24.009 --> 00:38:27.018
laat haar zo veel mogelijk zelf doen.

575
00:38:27.018 --> 00:38:30.007
Als ze zegt: Doe jij het maar, jij kunt het makkelijker.

576
00:38:30.007 --> 00:38:37.002
Dat is ook een manier om niet zelf verantwoording te nemen voor deze methode.

577
00:38:37.002 --> 00:38:42.013
Mensen moeten zelf verantwoording nemen.

578
00:38:42.013 --> 00:38:46.004
Niet alleen voor de laatste handeling, maar alles wat ze bij de voorbereiding kunnen doen.

579
00:38:46.004 --> 00:38:48.015
Mensen die echt willen, doen dat.

580
00:38:52.015 --> 00:38:54.011
Tot op het laatste moment...

581
00:38:54.011 --> 00:38:57.004
zelfs als de helium nog stroomt en de zak is opgeblazen...

582
00:38:57.004 --> 00:39:00.020
kun je er nog vanaf zien.

583
00:39:00.020 --> 00:39:04.022
Die eigen regie, daar gaat het mij om.

584
00:39:04.022 --> 00:39:07.020
Mocht u na het zien van deze reportage meer informatie willen...

585
00:39:07.020 --> 00:39:11.024
of erover door willen praten met medewerkers van de Stichting Korrelatie, dan kan dat.

586
00:39:11.024 --> 00:39:17.001
Op onze site kro.nl/brandpunt vindt u alle bijzonderheden daarover.

587
00:39:17.001 --> 00:39:19.021
Dit was KRO Brandpunt, goedenavond.

