WEBVTT

1
00:00:00.002 --> 00:00:00.007
888

2
00:00:00.012 --> 00:00:04.005
In Goudmijn vandaag het verhaal van een uitstervende generatie:

3
00:00:04.010 --> 00:00:07.008
De kinderen van de hongerwinter. Hans bijvoorbeeld.

4
00:00:07.013 --> 00:00:09.011
Elke dag op zoek naar hout.

5
00:00:09.016 --> 00:00:13.022
Negen maanden lang heeft dat rottige kacheltje...

6
00:00:14.002 --> 00:00:16.004
eigenlijk mijn leven verpest.

7
00:00:16.009 --> 00:00:18.024
En het verhaal van computernerd Verena.

8
00:00:19.004 --> 00:00:22.022
En hoe woede kan leiden tot een belangrijke innovatieprijs.

9
00:00:23.002 --> 00:00:28.012
Reinier is vaak erg gepest en dat heeft hem veel schade toegebracht.

10
00:00:28.017 --> 00:00:33.007
Eerst Geert, de eerste Nederlander die ooit bij Oprah op de bank zat.

11
00:00:33.012 --> 00:00:38.001
Vandaag vertelt hij zijn bloedstollende verhaal voor het eerst in Nederland.

12
00:00:38.006 --> 00:00:42.001
IJSELIJKE SCHREEUW Dat was het moment dat...

13
00:00:42.006 --> 00:00:45.019
door mijn schuld, iemand zijn benen is kwijt geraakt.

14
00:01:07.019 --> 00:01:09.006
MUZIEK

15
00:01:11.009 --> 00:01:15.021
Op weg naar Eindhoven, naar Geert van Keulen, held tegen wil en dank.

16
00:01:16.001 --> 00:01:20.002
Geerts verhaal is verfilmd in een reportage van Discovery Chanel.

17
00:01:20.007 --> 00:01:25.005
Dat zorgde ervoor dat hij als eerste Nederlander te gast was bij Oprah.

18
00:01:49.001 --> 00:01:55.006
Op dit eiland zoekt grafisch ontwerper Geert in 1997 tijdens een burn-out zijn toevlucht.

19
00:01:55.011 --> 00:02:00.006
Ik kon het niet aan. Ik had problemen om te slapen.

20
00:02:00.011 --> 00:02:02.015
Er zat een stuk depressie bij.

21
00:02:02.020 --> 00:02:06.022
En door de natuur in te trekken, breng je dat terug in balans.

22
00:02:07.002 --> 00:02:10.017
Rust, tekenen, helemaal de motor afzetten.

23
00:02:21.015 --> 00:02:24.022
Na een paar dagen lopen en tekenen ontmoet Geert...

24
00:02:25.002 --> 00:02:28.021
de Australier Warren Macdonald, een ervaren bushwalker.

25
00:02:29.001 --> 00:02:33.022
's Avonds nodigt Geert hem enthousiast uit om de volgende dag Mount Bowen te beklimmen.

26
00:02:34.002 --> 00:02:36.016
Niet wetende wat hen te wachten staat.

27
00:02:36.021 --> 00:02:40.015
Dus ik vroeg aan hem of hij mee ging en hij ging mee.

28
00:02:41.023 --> 00:02:44.010
Een ontzettend belangrijk moment.

29
00:02:46.019 --> 00:02:49.003
Had ik 't niet gevraagd, was 't niet gebeurd.

30
00:02:52.006 --> 00:02:58.019
Dat was het moment dat, door mijn schuld, iemand zijn benen kwijt is geraakt.

31
00:03:04.003 --> 00:03:06.012
De volgende ochtend gaan ze op pad.

32
00:03:06.017 --> 00:03:11.022
Na een lange, zware dagtocht over de tropisch begroeide en rotsige flanken van Mount Bowen..

33
00:03:12.002 --> 00:03:14.013
slaan ze hun kamp op bij een bergbeek.

34
00:03:14.018 --> 00:03:16.015
Alles gaat goed. Nog wel.

35
00:03:24.009 --> 00:03:26.002
GESCHREEUW

36
00:03:26.024 --> 00:03:28.011
IJSELIJKE SCHREEUW

37
00:03:28.016 --> 00:03:32.018
Waarschijnlijk heb ik iets van een half uurtje geslapen of zo.

38
00:03:32.023 --> 00:03:37.000
Of 20 minuten, of iets dergelijks. Ik hoorde een enorme schreeuw.

39
00:03:37.005 --> 00:03:39.024
'Grab a torch!' Haal een zaklamp!

40
00:03:40.004 --> 00:03:42.015
Toen lag hij daar.

41
00:03:42.020 --> 00:03:46.001
Bedolven onder een rotsblok.

42
00:03:48.024 --> 00:03:50.018
IJSELIJKE SCHREEUW

43
00:03:58.011 --> 00:04:01.024
Wat is er gebeurd? Warren verlaat het kamp om te plassen.

44
00:04:02.004 --> 00:04:05.020
Om dit niet in de rivier te doen, want dat is hun drinkwater...

45
00:04:06.000 --> 00:04:08.012
klimt hij over een richel, weg van de rivier.

46
00:04:08.017 --> 00:04:10.016
Dan gebeurt het ondenkbare.

47
00:04:13.013 --> 00:04:16.002
GEKRAAK EN EEN SCHREEUW

48
00:04:17.004 --> 00:04:19.011
IJSELIJK GESCHREEUW

49
00:04:24.022 --> 00:04:29.022
Totale paniek in een split seconde, wat oversloeg in proberen de steen weg te duwen.

50
00:04:39.003 --> 00:04:43.008
GESCHREEUW De rots van duizend kilo blijft waar hij is.

51
00:04:43.013 --> 00:04:46.020
Tot overmaat van ramp begint het hard te regenen.

52
00:04:47.000 --> 00:04:49.011
De bergbeek zwelt aan tot een wilde stroom.

53
00:04:49.016 --> 00:04:51.017
Warren dreigt te verdrinken.

54
00:04:51.022 --> 00:04:56.004
We wisten allebei dat ik niet naar beneden kon in de donkerte.

55
00:04:56.009 --> 00:05:00.013
En in die hel van water waar wij in zaten.

56
00:05:00.018 --> 00:05:04.000
Ik moest bij hem blijven tot het daglicht werd.

57
00:05:04.005 --> 00:05:06.004
Ik masseerde zijn schouder.

58
00:05:06.009 --> 00:05:08.003
Kuste hem op zijn voorhoofd.

59
00:05:08.008 --> 00:05:09.024
Ik kuste hem in zijn nek.

60
00:05:10.004 --> 00:05:11.018
Ik kuste hem gewoon...

61
00:05:11.023 --> 00:05:17.005
Ik probeerde hem zoveel mogelijk liefde en steun te geven wat ik kon.

62
00:05:17.010 --> 00:05:19.017
Dat is het enigste wat ik kon doen.

63
00:05:21.004 --> 00:05:25.014
De volgende dag. Voor Geert begint een onmogelijke race tegen de klok.

64
00:05:25.019 --> 00:05:29.007
Er is weinig tijd voor de levensgevaarlijk gewonde Warren.

65
00:05:29.012 --> 00:05:31.022
Geert moet naar beneden, op snelheid.

66
00:05:32.002 --> 00:05:35.022
Raakt hij gewond, dan zijn ze beiden ten dode opgeschreven.

67
00:05:36.002 --> 00:05:37.014
SPANNENDE MUZIEK

68
00:06:42.012 --> 00:06:44.019
De hulp komt nog net op tijd.

69
00:06:44.024 --> 00:06:46.016
Warren overleeft.

70
00:06:53.006 --> 00:06:57.023
Deze heb ik gemaakt in de eerste nacht dat ik terug was in Townsville.

71
00:06:58.003 --> 00:07:00.017
Nadat ik van het eiland kwam.

72
00:07:00.022 --> 00:07:04.011
Ik schetste deze in het midden van de nacht.

73
00:07:04.016 --> 00:07:09.000
Ik sliep niet voor twee weken. Heb je twee weken niet geslapen? Ja.

74
00:07:09.005 --> 00:07:11.018
En de eerste keer dat je Warren sprak?

75
00:07:11.023 --> 00:07:13.010
Ik belde hem op.

76
00:07:13.015 --> 00:07:17.023
Hij vertelde: Bedankt dat je me eruit hebt gehaald.

77
00:07:19.005 --> 00:07:24.020
Ik zeg: Ah, ik was helemaal blij en toen zei hij: But I lost my legs.

78
00:07:25.000 --> 00:07:27.012
En toen sloeg ik helemaal door.

79
00:07:27.017 --> 00:07:30.012
En toen ging het echt mis.

80
00:07:30.017 --> 00:07:32.009
Ja.

81
00:07:33.023 --> 00:07:35.010
Dat was mijn schuld.

82
00:07:41.006 --> 00:07:45.006
Wat gebeurde er dan in je hoofd? Woedend dat dit gebeurd was.

83
00:07:45.011 --> 00:07:48.005
Dat hij zijn benen kwijt was. Dat hij geamputeerd was.

84
00:07:48.010 --> 00:07:52.006
Voelde je je schuldig? Ja. Ontzettend.

85
00:07:52.011 --> 00:07:55.013
Daar heb ik zeven, acht jaar mee rondgelopen.

86
00:07:57.001 --> 00:07:59.002
Ik kon niet meer werken.

87
00:07:59.007 --> 00:08:02.006
Ik moest opgenomen worden een tijd lang.

88
00:08:02.011 --> 00:08:07.017
Ze noemen dat, die term heb ik horen vallen, survivors guilt.

89
00:08:07.022 --> 00:08:10.000
Ja. Dat is een psychisch proces.

90
00:08:10.005 --> 00:08:11.023
Een chemisch proces.

91
00:08:12.003 --> 00:08:14.005
Dat is niet altijd te verklaren.

92
00:08:14.010 --> 00:08:17.015
Waarom leef jij en waarom leef jij niet?

93
00:08:17.020 --> 00:08:22.003
Waarom ben jij je benen kwijt en ik niet?

94
00:08:22.008 --> 00:08:27.010
Waarom kan ik nog gewoon rondlopen? Terwijl ik daar was voor heling.

95
00:08:27.015 --> 00:08:31.020
Psychische heling eigenlijk, omdat ik overwerkt was in Nederland.

96
00:08:32.000 --> 00:08:35.000
Ik zocht ruimte en natuur om dat te boven te komen.

97
00:08:35.005 --> 00:08:39.018
Je gaat er naartoe voor psychische heling en je komt er erger vandaan.

98
00:08:39.023 --> 00:08:42.024
Precies. Hoe ging het intussen met Warren?

99
00:08:43.004 --> 00:08:44.016
Fantastisch.

100
00:08:44.021 --> 00:08:46.020
Ja, fantastisch.

101
00:09:08.004 --> 00:09:14.011
De grote verandering, heb ik begrepen, was de documentaire van Discovery. Ja. Wat gebeurde er?

102
00:09:14.016 --> 00:09:17.021
Het had een ontzettend helende werking.

103
00:09:18.001 --> 00:09:22.002
Omdat ik toch nu aan het einde van het hele lange verhaal...

104
00:09:22.007 --> 00:09:24.020
weet dat ik iemand heb gered.

105
00:09:25.000 --> 00:09:27.000
Dus dat scheelt al heel veel.

106
00:09:27.005 --> 00:09:31.014
Maar ik heb vooral ook in het onderwijs, in het geven...

107
00:09:31.019 --> 00:09:36.010
en uit het weg kunnen stappen uit een egocentrisch bestaan...

108
00:09:36.015 --> 00:09:41.010
die je hebt als je te maken hebt met depressie en dat soort dingen...

109
00:09:41.015 --> 00:09:45.005
dan wordt je leven heel erg into perspective.

110
00:09:45.010 --> 00:09:51.003
En door met studenten te werken en door te geven heeft mijn leven een ontzettende waarde gekregen.

111
00:09:51.008 --> 00:09:55.014
Als je die zin uitspreekt: Omdat ik zie dat ik iemand heb gered.

112
00:09:55.019 --> 00:09:57.013
Ja. Hoe is dat voor jou?

113
00:09:57.018 --> 00:10:01.019
Dat heeft erg lang geduurd, dat ik dat kon zeggen. Nu kan ik het.

114
00:10:01.024 --> 00:10:04.011
Zonder stemmetje. Zonder stemmetje.

115
00:10:04.016 --> 00:10:06.020
En terecht. Dank je wel.

116
00:10:07.000 --> 00:10:14.001
Luister vrijdag hoe Geert, jaren later, in de jungle van Cambodja zelf wordt gered van de dood.

117
00:10:14.006 --> 00:10:16.017
Bij Goudmijn op Radio 5 Nostalgia.

118
00:10:22.010 --> 00:10:27.001
Zo meteen: Hoe woede kan leiden tot een belangrijke innovatieprijs.

119
00:10:27.006 --> 00:10:29.010
Eerst ga ik naar Hans Berkhout.

120
00:10:29.015 --> 00:10:34.008
Hij schreef een boek over zijn avonturen tijdens de Haagse hongerwinter.

121
00:10:34.013 --> 00:10:39.010
Als jonge tiener zorgde hij door weer en wind voor hout in de kale koude stad.

122
00:10:39.015 --> 00:10:46.009
Negen maanden lang heeft dat rottige kacheltje eigenlijk mijn leven verpest.

123
00:10:56.002 --> 00:11:00.003
De V1 en V2-lanceringen zijn tijdens de tweede wereldoorlog...

124
00:11:00.008 --> 00:11:04.002
angstige momenten voor de 14-jarige Hans uit Den Haag.

125
00:11:04.007 --> 00:11:07.022
Je weet nooit of ze jouw huis zullen treffen. Het is een rare tijd.

126
00:11:08.002 --> 00:11:11.001
Hans zijn ene broer is te werk gesteld in Duitsland.

127
00:11:11.006 --> 00:11:14.010
De andere is ondergedoken in de kruipruimte thuis.

128
00:11:14.015 --> 00:11:20.022
In de woonkamer had mijn vader uit de planken een vierkant gezaagd.

129
00:11:21.002 --> 00:11:25.021
Hij had het zodanig gemaakt dat het weer afgedekt kon worden.

130
00:11:26.001 --> 00:11:28.000
Er ging een kleedje overheen.

131
00:11:28.005 --> 00:11:32.003
Die kruipruimte was 40/45 centimeter hoog.

132
00:11:32.008 --> 00:11:35.003
Dat was gewoon zand daaronder.

133
00:11:35.008 --> 00:11:38.008
Elke nacht sliep hij daar.

134
00:11:38.013 --> 00:11:41.022
's Nachts kon je niet weten wanneer er een razzia werd gehouden.

135
00:11:42.002 --> 00:11:45.007
In die jaren vond ik dat een beetje griezelig.

136
00:11:45.012 --> 00:11:47.021
Zijn haar zat altijd helemaal door de war.

137
00:11:48.001 --> 00:11:50.022
Er zat spinrag in en viezigheid.

138
00:11:51.002 --> 00:11:52.023
En dan zag je dus...

139
00:11:53.003 --> 00:12:00.001
die romp en die kop boven de vloer uitsteken. Verder zag je hem niet.

140
00:12:00.006 --> 00:12:02.002
Zo komen ze de oorlog door.

141
00:12:02.007 --> 00:12:05.015
Totdat de laatste oorlogswinter aanbreekt.

142
00:12:05.020 --> 00:12:09.005
Gas en elektra zijn afgesloten. Het eten raakt op.

143
00:12:09.010 --> 00:12:13.018
Gaarkeukens worden bijna bestormd en de honger begint iedereen gek te maken.

144
00:12:13.023 --> 00:12:19.014
De weinige bieten en aardappels kunnen alleen maar gekookt worden op de noodkacheltjes.

145
00:12:19.019 --> 00:12:24.006
De vader van Hans kan, gezien zijn hoge leeftijd, veilig over straat.

146
00:12:24.011 --> 00:12:29.005
Hij gaat als schoenmaker op hongertochten langs de boeren buiten de stad.

147
00:12:30.005 --> 00:12:34.008
Hij ging een dag of tien de boer op, schoenen maken.

148
00:12:34.013 --> 00:12:36.017
En hij kwam terug met eten.

149
00:12:36.022 --> 00:12:40.015
Maar het kacheltje moest worden voorzien van hout.

150
00:12:40.020 --> 00:12:43.014
Droog hout, dat moesten we hebben.

151
00:12:43.019 --> 00:12:46.019
Er was hout zat in het Spergebied.

152
00:12:46.024 --> 00:12:49.008
Daar stonden lege huizen.

153
00:12:49.013 --> 00:12:53.019
Maar wie moest dat hout halen? De grote jongens zijn ondergedoken...

154
00:12:53.024 --> 00:12:56.004
of tewerkgesteld in Duitsland.

155
00:12:56.009 --> 00:12:59.002
Vader moet op pad om voor eten te zorgen.

156
00:12:59.007 --> 00:13:04.002
Er bleef dus maar een klein groepje kinderen over...

157
00:13:04.007 --> 00:13:08.006
die nog zonder risico over straat konden gaan.

158
00:13:10.018 --> 00:13:12.019
In het begin ging ik alleen.

159
00:13:12.024 --> 00:13:19.009
Maar als je met twee of drie planken op je nek naar huis kwam...

160
00:13:19.014 --> 00:13:23.018
pikten volwassenen je hout af.

161
00:13:23.023 --> 00:13:26.019
En dan kwam je alsnog met niks thuis.

162
00:13:27.019 --> 00:13:29.012
Hout was goud waard.

163
00:13:29.017 --> 00:13:35.017
Dat leidde ertoe dat we een clubje vormden: De houthalers.

164
00:13:37.017 --> 00:13:42.015
Ik was op school maar in een ding goed: gymnastiek.

165
00:13:42.020 --> 00:13:44.013
Dat kwam goed van pas.

166
00:13:44.018 --> 00:13:48.011
Want de casco's stonden er nog, maar dat was ook alles.

167
00:13:48.016 --> 00:13:53.006
We klommen omhoog, soms tot tweehoog en de zolder.

168
00:13:53.011 --> 00:13:57.016
Dan wisten we niet hoe we naar beneden moesten komen.

169
00:13:57.021 --> 00:14:00.004
Alles draait om hout en eten.

170
00:14:00.009 --> 00:14:04.010
In de strijd om vuur nemen de kinderen soms grote risico's.

171
00:14:06.010 --> 00:14:10.013
Een jongen van ons groepje kwam heel ongelukkig terecht...

172
00:14:10.018 --> 00:14:13.017
onder een vloerdeel dat naar beneden kwam.

173
00:14:13.022 --> 00:14:19.018
Ik weet nog dat ik in het groepje voorstelde:

174
00:14:19.023 --> 00:14:26.000
Hij kan niet meer mee, zullen we allemaal een deel afstaan?

175
00:14:26.005 --> 00:14:29.001
En iedereen reageerde:

176
00:14:29.006 --> 00:14:32.011
Ben je belatafeld, daar beginnen we niet aan!

177
00:14:32.016 --> 00:14:35.001
De oorlog maakt iedereen keihard.

178
00:14:35.006 --> 00:14:39.001
Kleine Hans ziet ook zijn moeder een ander mens worden.

179
00:14:39.006 --> 00:14:45.014
Van een verschrikkelijk warm mens voor de oorlog, veranderde zij...

180
00:14:45.019 --> 00:14:49.019
in een verschrikkelijk zeurderig type.

181
00:14:51.018 --> 00:14:57.011
Als je doornat, doodmoe en hongerig thuiskomt...

182
00:14:57.016 --> 00:15:00.024
en een volwassene heeft je hout gejat...

183
00:15:01.004 --> 00:15:07.006
en je moeder doet niets anders dan huilerig: En wat moeten we nou?!

184
00:15:09.001 --> 00:15:11.019
Dan is dat een extra dreun achteraf.

185
00:15:11.024 --> 00:15:17.005
In plaats van opgevangen worden met: Jongen, dat kan gebeuren.

186
00:15:17.010 --> 00:15:21.009
Maar ze wentelde min of meer de verantwoordelijkheid...

187
00:15:21.014 --> 00:15:23.019
helemaal op mij af.

188
00:15:26.008 --> 00:15:32.001
De verhouding met mijn moeder is in de oorlog helemaal verpest.

189
00:15:32.006 --> 00:15:34.018
Je kunt geen ander woord gebruiken.

190
00:15:37.023 --> 00:15:40.012
Toen de oorlog begon, was ik een kind.

191
00:15:40.017 --> 00:15:44.005
Toen de oorlog was afgelopen, wist ik het niet meer.

192
00:15:44.010 --> 00:15:47.020
Mei 1945, eindelijk is de oorlog echt voorbij.

193
00:15:48.000 --> 00:15:51.007
Den Haag juicht en snakt naar een normaal leven.

194
00:15:51.012 --> 00:15:55.020
Er was weer gas en ik had het gas aangestoken.

195
00:15:56.000 --> 00:15:58.012
En dat brandde.

196
00:16:00.008 --> 00:16:02.022
Als je het uit wilde doen, kon dat ook.

197
00:16:03.002 --> 00:16:08.003
En... dat was iets enorms!

198
00:16:08.008 --> 00:16:10.010
Zo beleefde ik dat.

199
00:16:10.015 --> 00:16:12.004
Ik dacht...

200
00:16:14.015 --> 00:16:21.021
negen maanden lang heeft dat rottige kacheltje mijn leven verpest!

201
00:16:22.001 --> 00:16:26.000
Alles draaide om dat kacheltje.

202
00:16:26.005 --> 00:16:29.021
Ik had het gevoel alsof dat kreng me leegzoog.

203
00:16:30.001 --> 00:16:33.010
Als ik wakker werd: De kachel, hebben we nog hout?

204
00:16:33.015 --> 00:16:35.021
Nee, er moet weer hout zijn!

205
00:16:36.001 --> 00:16:38.017
Dat ding beheerste mijn leven.

206
00:16:38.022 --> 00:16:43.005
Het was een groot conservenblik, meer niet.

207
00:16:47.004 --> 00:16:49.023
Ik zat naar dat gas te kijken.

208
00:16:50.003 --> 00:16:55.024
Toen kwam mijn moeder de keuken in en zei: Waar ben jij mee bezig?

209
00:16:56.004 --> 00:16:58.016
Ik zei: Ik zit naar het gas te kijken.

210
00:16:58.021 --> 00:17:02.003
Ze zei: Doe uit, het geld groeit me niet op de rug.

211
00:17:02.008 --> 00:17:07.021
Mijn vader hoorde die woordenwisseling zo'n beetje.

212
00:17:08.001 --> 00:17:14.001
Hij zei: Kijk jij nou maar rustig, wij gaan samen naar dat gas...

213
00:17:14.006 --> 00:17:16.015
Dat is jouw eeuwige vlam.

214
00:17:16.020 --> 00:17:20.019
Ik wist toentertijd niet wat een eeuwige vlam was.

215
00:17:20.024 --> 00:17:27.001
Hij zei: De eeuwige vlam staat bij het graf van de onbekende soldaat.

216
00:17:28.009 --> 00:17:34.005
Die soldaat wordt daarmee als het ware geeerd.

217
00:17:36.016 --> 00:17:41.013
Dit is jouw heilige vlam, daar mag jij naar kijken.

218
00:17:41.018 --> 00:17:45.002
Die heb je verdiend, dat is jouw eerbetoon.

219
00:17:45.007 --> 00:17:50.021
Want zonder dat hout hadden we nu niet naar dat gas zitten kijken.

220
00:17:51.001 --> 00:17:53.001
Dat was mijn vader.

221
00:18:00.022 --> 00:18:03.003
Het is een lullige gasvlam.

222
00:18:03.008 --> 00:18:09.006
Maar voor mij was het inderdaad de fakkel van de vrijheid.

223
00:18:09.011 --> 00:18:11.023
Daarom zijn voor houthaler Hans...

224
00:18:12.003 --> 00:18:15.003
vlammen tot op de dag van vandaag magisch.

225
00:18:17.011 --> 00:18:24.003
Ik ga naar Freena. Ze won een prijs voor de meest veelbelovende innovatie van het afgelopen jaar.

226
00:18:24.008 --> 00:18:29.011
30 jaar oud en haar geliefde computers inspireerden haar tot iets nieuws.

227
00:18:29.016 --> 00:18:32.001
Een onderneming starten is zwaar.

228
00:18:32.006 --> 00:18:34.013
Maar ik doe het voor mijn broer...

229
00:18:34.018 --> 00:18:37.019
ook al moet ik er 100 uur per week voor werken.

230
00:18:42.020 --> 00:18:45.005
Reinier was een bijzonder kindje.

231
00:18:45.010 --> 00:18:49.011
Toen hij ouder werd, merkten we dat er dingen anders waren.

232
00:18:49.016 --> 00:18:52.023
Hij kon heel erg driftig zijn, uit het niets.

233
00:18:53.003 --> 00:18:58.003
Hij kon zelf niet te veel bedenken, hij kopieerde mij...

234
00:18:58.008 --> 00:19:00.001
de hele dag door.

235
00:19:00.006 --> 00:19:02.011
Ik had een soort tweede schaduw.

236
00:19:02.016 --> 00:19:06.007
Mijn broertje was letterlijk een blok aan mijn been.

237
00:19:06.012 --> 00:19:09.003
Ik kon hem de hele kamer doorslepen.

238
00:19:09.008 --> 00:19:11.013
Alles wat ik deed, wilde hij ook.

239
00:19:11.018 --> 00:19:17.021
Dit is carnaval, ik geef hem een knuffel en een kus.

240
00:19:18.001 --> 00:19:21.007
Hij weet niet hoe hij daar mee om moet gaan.

241
00:19:21.012 --> 00:19:23.022
Hij snapt de emotie erachter niet.

242
00:19:24.002 --> 00:19:28.000
We zochten hulp bij het Riagg en de huisarts.

243
00:19:28.005 --> 00:19:32.012
Mijn ouders zijn gescheiden, dus: Het komt door de scheiding.

244
00:19:32.017 --> 00:19:35.012
Of mijn moeder gaf niet genoeg liefde...

245
00:19:35.017 --> 00:19:37.020
de zogeheten koelkastmoeder.

246
00:19:38.000 --> 00:19:40.012
Dat was voor mijn moeder heel zwaar.

247
00:19:40.017 --> 00:19:44.015
Maar we deden alles volgens het boekje en meer dan dat.

248
00:19:44.020 --> 00:19:49.003
Hij werd wat ouder en toen was het de puberteit.

249
00:19:49.008 --> 00:19:52.004
Dus er was altijd een uitvlucht.

250
00:19:53.007 --> 00:19:55.012
Er is iets met Reinier, maar wat?

251
00:19:55.017 --> 00:19:58.012
De deskundigen kunnen niets vinden.

252
00:19:58.017 --> 00:20:03.005
Er wordt langdurig gezocht, maar het is lastig iets te ontdekken.

253
00:20:03.010 --> 00:20:08.009
Als je Reinier een paar keer ontmoet, merk je niks aan hem.

254
00:20:08.014 --> 00:20:10.009
Dan is hij net als jij en ik.

255
00:20:10.014 --> 00:20:12.022
Hij is vriendelijk en grappig.

256
00:20:13.002 --> 00:20:14.024
Dan denk je: leuke jongen!

257
00:20:15.004 --> 00:20:18.022
Na een paar keer denk je: Dit heb ik al een keer gehoord.

258
00:20:19.002 --> 00:20:22.006
Dat is toch raar en dan gaan dingen opvallen.

259
00:20:22.011 --> 00:20:26.014
Het zoeken naar de juiste diagnose gaat door en is moeizaam.

260
00:20:26.019 --> 00:20:31.005
Reinier wordt ouder, maar zijn leven wordt niet gemakkelijker.

261
00:20:31.010 --> 00:20:35.021
Reinier is heel alleen, hij had nog nooit een vriend of vriendin.

262
00:20:36.001 --> 00:20:40.008
Gewoon noch op het amoureuze vlak. Hij is ontzettend eenzaam.

263
00:20:40.013 --> 00:20:44.016
Wij zitten naast iemand of de bank of bellen een vriendin...

264
00:20:44.021 --> 00:20:46.010
en gaan wat leuks doen.

265
00:20:46.015 --> 00:20:49.010
Maar dat heeft hij allemaal niet.

266
00:20:49.015 --> 00:20:54.004
Hij komt thuis en heeft zijn dingetjes, zijn Disney-dingetjes.

267
00:20:54.009 --> 00:20:56.018
En z'n konijn. En dat is het.

268
00:20:56.023 --> 00:21:00.009
En dat is een hele bittere pil.

269
00:21:00.014 --> 00:21:06.001
Pas na zeven jaar, op Reiniers 22e wordt de diagnose gesteld.

270
00:21:06.006 --> 00:21:10.011
Reinier is autistisch, hij heeft het syndroom van Asperger.

271
00:21:10.016 --> 00:21:13.019
Ik snapte niet dat het zeven jaar moest duren.

272
00:21:13.024 --> 00:21:18.014
Toen wij dachten dat het Asperger was, zochten we er dingen over op.

273
00:21:18.019 --> 00:21:22.009
Op internet zie je dan een checklist.

274
00:21:22.014 --> 00:21:27.006
In het geval van Reinier kon je 95% van de vinkjes zetten.

275
00:21:27.011 --> 00:21:31.011
Ik begreep niet dat wij dat als leken konden...

276
00:21:31.016 --> 00:21:35.013
maar dat de deskundigen er zeven jaar voor nodig hadden.

277
00:21:35.018 --> 00:21:39.002
Ik ben uit frustratie en boosheid gaan vragen...

278
00:21:39.007 --> 00:21:43.001
naar een verklaring waarom dat zo lang duurde.

279
00:21:43.006 --> 00:21:47.021
Ik kwam erachter dat het een ontzettend moeilijk proces is.

280
00:21:48.001 --> 00:21:51.014
De computer kan daar nog niet bij worden ingezet...

281
00:21:51.019 --> 00:21:53.016
en daardoor vertraagt het.

282
00:21:53.021 --> 00:21:55.024
Het heeft allemaal tijd nodig.

283
00:21:56.004 --> 00:22:01.001
Door de late diagnose is Reinier te oud om nog goed te worden behandeld.

284
00:22:01.006 --> 00:22:03.018
Hoe jonger je de diagnose krijgt...

285
00:22:03.023 --> 00:22:08.005
hoe makkelijker je bepaalde vaardigheden nog kunt aanleren.

286
00:22:08.010 --> 00:22:13.019
Als mensen weten dat je een stoornis hebt, gaan ze anders met je om.

287
00:22:13.024 --> 00:22:18.021
Als je alleen maar anders bent, zijn mensen heel hard. Zeker kinderen.

288
00:22:19.001 --> 00:22:23.013
Reinier is erg gepest, dat heeft hem veel schade toegebracht.

289
00:22:23.018 --> 00:22:27.009
Het autisme van haar broer brengt Freena op een idee.

290
00:22:27.014 --> 00:22:29.024
Ze wil haar computerkennis inzetten...

291
00:22:30.005 --> 00:22:32.022
om het stellen van een diagnose te versnellen.

292
00:22:33.002 --> 00:22:35.020
Ik ben een echte nerd, ik adem techniek.

293
00:22:36.000 --> 00:22:39.005
Ik sta op met mijn computer en ga ermee naar bed.

294
00:22:39.010 --> 00:22:41.002
En alles ertussenin.

295
00:22:41.007 --> 00:22:45.014
Ik vind dat computers de wereld echt verrijken.

296
00:22:45.019 --> 00:22:50.002
Ze maken dingen mogelijk die je niet eens had kunnen bedenken.

297
00:22:50.007 --> 00:22:55.012
Met haar passie voor computers kiest Freena voor de studie informatica...

298
00:22:55.017 --> 00:22:57.020
als een van de weinige vrouwen.

299
00:22:58.000 --> 00:23:00.018
Uiteindelijk cum laude afgestudeerd.

300
00:23:00.023 --> 00:23:04.011
Daar ben ik trots op, ik heb er mijn best voor gedaan.

301
00:23:05.016 --> 00:23:09.017
Toen ik erachter kwam dat alles nog met de hand gebeurde...

302
00:23:09.022 --> 00:23:14.015
en als IT'er zie ik de computer als oplossing voor alles...

303
00:23:14.020 --> 00:23:18.004
vroeg ik waarom er geen computer wordt gebruikt.

304
00:23:18.009 --> 00:23:21.022
Ze werkten alles handmatig uit, dat is tijdrovend.

305
00:23:22.002 --> 00:23:26.001
Ik ging op zoek naar een computer zonder die beperkingen.

306
00:23:26.006 --> 00:23:29.001
Ik stuitte op een mooie computertafel...

307
00:23:29.006 --> 00:23:32.001
met een aanraakscherm als tafelblad.

308
00:23:32.006 --> 00:23:35.017
Voor kinderen is het leuk, die doen een spelletje.

309
00:23:35.022 --> 00:23:37.023
Er is ruimte voor observatie.

310
00:23:38.003 --> 00:23:39.021
De Autitouch is geboren.

311
00:23:40.001 --> 00:23:45.018
Met Freena's computerprogramma kan autisme snel en op jonge leeftijd worden ontdekt.

312
00:23:45.023 --> 00:23:47.014
Ze wint er een prijs mee.

313
00:23:47.019 --> 00:23:52.003
De Herman Wijffels publieksprijs 2011: de Autitouch. APPLAUS

314
00:23:52.008 --> 00:23:54.008
Freena Eijffinger. APPLAUS

315
00:23:54.013 --> 00:23:56.018
Dat was heel erg leuk.

316
00:23:56.023 --> 00:24:01.002
Een behoorlijke commissie met prestigieuze mensen...

317
00:24:01.007 --> 00:24:06.000
vond dat ik als ondernemer moest worden aangemoedigd.

318
00:24:06.005 --> 00:24:11.004
En dat mijn innovatie een toegevoegde waarde levert...

319
00:24:11.009 --> 00:24:13.013
aan de maatschappij.

320
00:24:13.018 --> 00:24:19.002
Als alles volgens plan verloopt, komt de nieuwe computer dit jaar op de markt.

321
00:24:19.007 --> 00:24:21.004
Dat is voor Reinier te laat.

322
00:24:21.009 --> 00:24:25.018
Maar toch vindt hij het fantastisch wat zijn zus heeft bereikt.

323
00:24:25.023 --> 00:24:27.014
Ik heb mijn eigen droom.

324
00:24:27.019 --> 00:24:31.003
Commercieel succes voor mijn bedrijf is leuk...

325
00:24:31.008 --> 00:24:34.022
want dan helpen we veel kinderen.

326
00:24:35.002 --> 00:24:41.011
Maar ik hoop vooral dat ik een plekje voor Reinier kan creeren.

327
00:24:41.016 --> 00:24:45.015
Waarbij hij een baan heeft en niet zoveel stress heeft...

328
00:24:45.020 --> 00:24:47.007
en niet zonodig moet.

329
00:24:47.012 --> 00:24:48.024
Ik kuste hem.

330
00:24:49.004 --> 00:24:53.012
Ik probeerde hem zoveel mogelijk liefde en steun te geven.

331
00:24:53.017 --> 00:24:55.020
Dat is het enige wat ik kon doen.

