WEBVTT

1
00:00:00.015 --> 00:00:02.011
888

2
00:00:02.016 --> 00:00:05.018
Dit is een begraafplaats, maar het lijkt een vuilnisbelt.

3
00:00:05.023 --> 00:00:09.024
Dat dat bewaard is gebleven! Dat je kunt lezen wie ze was.

4
00:00:10.004 --> 00:00:13.004
Hij stond direct onder Michiel de Ruyter.

5
00:00:14.011 --> 00:00:16.008
Een schat van ongekende waarde.

6
00:00:16.013 --> 00:00:19.000
Zo omschrijven wetenschappers de vondst...

7
00:00:19.005 --> 00:00:23.002
van 40.000 ongeopende Nederlandse brieven in een Engels archief.

8
00:00:23.007 --> 00:00:27.009
De brieven komen van gekaapte schepen uit de 17e en 18e eeuw.

9
00:00:28.022 --> 00:00:33.007
Via stamboomonderzoek proberen wij de nakomelingen te achterhalen.

10
00:00:33.012 --> 00:00:36.020
Om de brieven 200 a 300 jaar later alsnog te bezorgen.

11
00:00:38.003 --> 00:00:42.023
Op zoek naar het verhaal van hun voorvader gaan we met hen terug in de tijd.

12
00:00:43.003 --> 00:00:45.009
Dit is Brieven boven water.

13
00:01:04.018 --> 00:01:08.023
De Surinaamse Jetje schrijft in 1795 een hartverscheurende brief...

14
00:01:09.003 --> 00:01:11.010
aan de Nederlander Jan Willem Krafft.

15
00:01:11.015 --> 00:01:16.014
217 jaar later bezorgen we hem alsnog aan een verwante van Krafft:

16
00:01:16.019 --> 00:01:18.013
Jose van Stokhem.

17
00:01:18.018 --> 00:01:21.017
Een brief vol passie, liefde, pijn en verdriet.

18
00:01:21.022 --> 00:01:23.015
Een brief die nooit aankwam.

19
00:01:23.020 --> 00:01:26.015
Mijn allerliefste zielsvriend.

20
00:01:26.020 --> 00:01:32.004
Als je wist wat ik al geleden heb en nog dagelijks lijd...

21
00:01:32.009 --> 00:01:35.005
dan zou je gevoelig hart medelijden met me hebben.

22
00:01:35.010 --> 00:01:39.010
Ik bezwijk van het verdriet en de ellende die me overkomen is...

23
00:01:39.015 --> 00:01:41.009
sinds uw vertrek van hier.

24
00:01:41.014 --> 00:01:44.000
Ik heb wat te veel geleden.

25
00:01:44.005 --> 00:01:48.015
Mijn ziel voelt nog twee kinderen in een korte tijd te missen.

26
00:01:48.020 --> 00:01:51.023
Kan gij, mijn vriendlief, uwe Jetje vergeten?

27
00:01:53.000 --> 00:01:55.017
Gehaat om u door eenieder.

28
00:01:55.022 --> 00:02:00.007
O Krafft, o mi a ti lobi bakra.

29
00:02:02.005 --> 00:02:06.006
Jose heeft de brief gelezen en kunnen nadenken over die relatie...

30
00:02:06.011 --> 00:02:10.020
tussen de Surinaamse Jetje haar voorvader kapitein Jan Willem Krafft.

31
00:02:11.000 --> 00:02:13.015
Ik ben benieuwd wat ze ervan vindt.

32
00:02:20.002 --> 00:02:24.000
Ik vind het hartverscheurend en was zo onder de indruk.

33
00:02:24.005 --> 00:02:27.009
Daar droom je van, van zo'n brief.

34
00:02:27.014 --> 00:02:29.020
Ik vond hem prachtig. Heel mooi.

35
00:02:30.000 --> 00:02:35.013
Er is een duidelijke parallel tussen de aangeschreven meneer Krafft en jouw vader.

36
00:02:35.018 --> 00:02:38.002
Toch? Ja, dat is echt ongelooflijk.

37
00:02:38.007 --> 00:02:43.014
Mijn vader is toen hij 16 werd naar Rotterdam gekomen.

38
00:02:43.019 --> 00:02:47.007
Om aan te monsteren bij de Holland-Amerika lijn.

39
00:02:47.012 --> 00:02:50.010
Dit is het originele zeemansboek van mijn vader.

40
00:02:50.015 --> 00:02:53.010
Hier zie je een foto. O ja. Hij is 16.

41
00:02:53.015 --> 00:02:56.005
Hij komt uit een gezin met twaalf kinderen.

42
00:02:56.010 --> 00:02:58.014
En als enige is hij gaan varen.

43
00:02:58.019 --> 00:03:02.010
Net als Krafft was hij een zeeman. Ja, zeker.

44
00:03:02.015 --> 00:03:06.015
Het was geen verteller, maar daarover heeft hij veel verteld.

45
00:03:06.020 --> 00:03:10.001
Je vader is recent overleden.

46
00:03:10.006 --> 00:03:15.021
Hoe voelt zo'n brief, en de gelijkenis met je vader?

47
00:03:16.001 --> 00:03:21.006
Ik was eerst een beetje boos, van: potverdorie, nu is hij er niet meer.

48
00:03:21.011 --> 00:03:24.020
Wat zou hij dit waanzinnig leuk gevonden hebben!

49
00:03:25.000 --> 00:03:27.001
Het is op z'n lijf geschreven.

50
00:03:27.021 --> 00:03:31.011
De vader van Jose was net als Jan Willem Krafft zeeman.

51
00:03:31.016 --> 00:03:36.000
Na zijn overlijden krijgt Jose van haar moeder een Papa, vertel eens-boek.

52
00:03:36.005 --> 00:03:38.019
Daarin vindt ze nog meer overeenkomsten.

53
00:03:38.024 --> 00:03:44.013
Voor de mariniers is-ie naar Curacao geweest. Hij heeft toen in Nederland een meisje achtergelaten.

54
00:03:44.018 --> 00:03:48.015
Die schreven met elkaar. En zoals zo vaak gaat dat dan uit.

55
00:03:48.020 --> 00:03:52.011
Hij aan de andere kant van de wereld, dat meisje hier...

56
00:03:52.016 --> 00:03:56.013
Dat is niks geworden, daar was-ie wel verdrietig van.

57
00:03:56.018 --> 00:04:01.024
En hier schrijft-ie dat-ie op een moment geen brieven meer schreef.

58
00:04:02.004 --> 00:04:05.012
'En toen heb ik in Curacao maar een leuk meisje gezocht.'

59
00:04:05.017 --> 00:04:07.017
Dat is heel leuk geweest. Iris.

60
00:04:07.022 --> 00:04:11.018
Daar heeft-ie over verteld. Het was een heel mooi inlands meisje.

61
00:04:11.023 --> 00:04:17.000
Hij heeft er hele goeie herinneringen aan. Dat is weer een overeenkomst. Ja, zo grappig!

62
00:04:17.005 --> 00:04:21.002
Zo leuk! De onbereikbare liefde aan de andere kant van de oceaan.

63
00:04:21.007 --> 00:04:25.023
Ja. Stel je je iets voor bij die Krafft?

64
00:04:26.003 --> 00:04:28.016
Ik hoop dat-ie wel integer is...

65
00:04:28.021 --> 00:04:34.002
en geen platvloerse zeeman met in ieder stadje een ander schatje.

66
00:04:34.007 --> 00:04:36.011
Dat zou ik heel erg vinden als je dit leest.

67
00:04:36.016 --> 00:04:39.010
Ik heb jou dingen gevraagd. Wat wil jij nog weten?

68
00:04:39.015 --> 00:04:42.008
Honderdduizend dingen! Ik heb zo veel vragen!

69
00:04:42.013 --> 00:04:46.008
Ik wil natuurlijk meer over Krafft zelf weten.

70
00:04:46.013 --> 00:04:52.007
En Jetje, want ze is daar moederziel alleen achtergebleven.

71
00:04:52.012 --> 00:04:54.024
En wat is er gebeurd? Je hebt veel vragen.

72
00:04:55.004 --> 00:05:02.010
Ik kan ze niet allemaal beantwoorden, maar ik heb iemand geregeld die dat wel zou kunnen.

73
00:05:02.015 --> 00:05:05.019
Zeker als het gaat over jouw verre voorvader Krafft.

74
00:05:05.024 --> 00:05:08.016
O, dat zou geweldig zijn. Dat zou geweldig zijn.

75
00:05:08.021 --> 00:05:10.015
Ik ben heel nieuwsgierig!

76
00:05:10.020 --> 00:05:15.020
Leuk! De zoektocht naar Jan Willem Krafft begint hier.

77
00:05:16.000 --> 00:05:19.015
Bij de reconstructie van het 18e-eeuwse oorlogsschip Delft.

78
00:05:22.021 --> 00:05:26.007
Dag. Dit is Jose. Hallo. Jose van Stokhem.

79
00:05:26.012 --> 00:05:28.012
Welkom! Welkom aan boord.

80
00:05:28.017 --> 00:05:31.001
Dank u wel. Het is nog geen heel schip.

81
00:05:31.006 --> 00:05:36.013
We zijn bezig met een reconstructie van een 18e-eeuws oorlogsschip.

82
00:05:36.018 --> 00:05:42.018
Indrukwekkend. En uw voorvader heeft op zo'n schip dienst gedaan.

83
00:05:42.023 --> 00:05:46.020
Op zo'n schip stond Krafft? Ja. Op zo'n schip stond Krafft.

84
00:05:47.000 --> 00:05:49.016
Dat was ook een linieschip.

85
00:05:49.021 --> 00:05:55.019
Jan Willem Krafft is in 1770 cadet geworden...

86
00:05:55.024 --> 00:05:59.018
bij de garde van de prins. Dat was prins Willem V.

87
00:05:59.023 --> 00:06:02.005
Weet u hoe oud hij ongeveer was?

88
00:06:02.010 --> 00:06:05.014
Hij was 15 jaar. 15?! Hij was 15.

89
00:06:05.019 --> 00:06:08.011
Hij was net zo oud als jouw vader ongeveer. Ja!

90
00:06:08.016 --> 00:06:10.020
Toen hij dienst nam op de boot. Nou zeg!

91
00:06:11.000 --> 00:06:16.023
Wanneer is hij precies naar de West gegaan? Krafft is in 1777...

92
00:06:17.003 --> 00:06:22.024
aan boord van een schip, ik weet niet welk, naar de West gegaan.

93
00:06:23.004 --> 00:06:24.024
Daar is hij twee jaar geweest.

94
00:06:25.004 --> 00:06:29.006
Jan Willem Krafft is als cadet in Suriname, waar hij Jetje leert kennen.

95
00:06:29.011 --> 00:06:32.005
Hij is dan 21. Al na twee jaar gaat hij terug.

96
00:06:32.010 --> 00:06:35.005
In Nederland komt Kraffts carriere goed op gang.

97
00:06:35.010 --> 00:06:39.003
Hij wordt tot commandant bevorderd van het schip de Alkmaar.

98
00:06:39.008 --> 00:06:46.005
Dat maakt met de Delft deel uit van de Nederlandse vloot die in 1797 op de Noordzee voor Camperduin...

99
00:06:46.010 --> 00:06:50.008
op de Engelse vloot van admiraal Duncan stuit.

100
00:06:50.013 --> 00:06:53.008
Nederland is in 1797 in oorlog met Engeland.

101
00:06:53.013 --> 00:06:56.010
De schepen raken hevig met elkaar in gevecht.

102
00:06:56.015 --> 00:07:03.008
Door een windvlaag kan Duncan met een schip tussen de Delft en de Alkmaar in gaan varen.

103
00:07:03.013 --> 00:07:07.010
Hij kon aan de ene kant zijn geschut vol op de Alkmaar zetten.

104
00:07:07.015 --> 00:07:09.002
Van achteren.

105
00:07:09.007 --> 00:07:12.013
En de andere kant kon hij vol van voren op de Delft zetten.

106
00:07:14.020 --> 00:07:16.018
Dus dat was een ravage.

107
00:07:16.023 --> 00:07:20.015
Kapitein Jan Willem Krafft vecht tot het eind heldhaftig.

108
00:07:20.020 --> 00:07:22.013
Maar het mag niet baten.

109
00:07:22.018 --> 00:07:24.015
Het was gewoon einde verhaal.

110
00:07:24.020 --> 00:07:27.013
Hij heeft de standaard moeten neerlaten.

111
00:07:27.018 --> 00:07:29.018
En toen kwam er een sloep.

112
00:07:29.023 --> 00:07:35.000
En de kapitein met zijn officieren en een paar bemanningsleden gingen over in deze sloep.

113
00:07:35.005 --> 00:07:38.020
Ze werden naar het winnende schip gebracht.

114
00:07:39.000 --> 00:07:42.016
Dus toen Krafft zich moest overgeven in de slag om Camperduin...

115
00:07:42.021 --> 00:07:45.021
is met zo'n sloep... naar een Engels schip gebracht.

116
00:07:46.001 --> 00:07:49.010
Hij kwam daar aan boord en gaf dan zijn degen over.

117
00:07:49.015 --> 00:07:53.000
Aan de commandant van het Engelse schip.

118
00:07:53.005 --> 00:07:54.017
En zoals dat ging...

119
00:07:54.022 --> 00:07:59.009
De commandant zei dan: Iemand die zo vecht, mag zijn degen houden.

120
00:07:59.014 --> 00:08:05.001
Ik vind het heel leuk dat het een stoere, dappere zeeman is geweest.

121
00:08:05.006 --> 00:08:08.024
Niet zomaar EEN, niet een matroos, maar een officier.

122
00:08:09.004 --> 00:08:12.011
Dat is niet niks. We weten nou wie Krafft was.

123
00:08:12.016 --> 00:08:17.004
Maar... Wie was Jetje? Wat is er met haar gebeurd?

124
00:08:23.001 --> 00:08:28.006
Om dat uit te zoeken ben ik op de plek waar de brief is geschreven, in Paramaribo, Suriname.

125
00:08:28.011 --> 00:08:32.011
Ik ga proberen iets te weten te komen over briefschrijfster Jetje.

126
00:08:32.016 --> 00:08:38.012
Daarom heb ik eerst een afspraak met de Surinaamse auteur en historica Cynthia McLeod.

127
00:08:38.017 --> 00:08:41.003
Ik hoop dat zij me verder kan helpen.

128
00:08:45.015 --> 00:08:49.016
Cynthia zit als auteur en historica niet alleen met haar neus in de boeken.

129
00:08:49.021 --> 00:08:54.003
Met haar eigen boot geeft ze ook rondvaarten over de Surinamerivier.

130
00:08:54.008 --> 00:08:58.000
Ze vertelt gepassioneerd over de Surinaamse geschiedenis.

131
00:08:58.005 --> 00:09:03.000
Ook zij is geintrigeerd door de hartverscheurende brief van Jetje aan Krafft.

132
00:09:03.018 --> 00:09:10.018
O Krafft, de drijvende wolken vraag ik voortdurend: Waar is die vriend van mijn ziel?

133
00:09:11.021 --> 00:09:13.016
Ik heb getracht u te vergeten.

134
00:09:13.021 --> 00:09:15.013
Met geweld.

135
00:09:15.018 --> 00:09:18.001
Maar ik kan niet. Ik kan niet!

136
00:09:18.006 --> 00:09:20.021
Ik had kunnen trouwen als ik wilde.

137
00:09:21.001 --> 00:09:24.022
Maar ik kan u niet uit mijn gedachten, nooit vergeten.

138
00:09:25.002 --> 00:09:28.011
Ik kan nimmer nog een andere man liefhebben.

139
00:09:31.019 --> 00:09:36.004
Cynthia, je hebt de brief gelezen. Wat kun je over Jetje concluderen?

140
00:09:36.009 --> 00:09:40.023
Nou, Jetje... was een ontwikkelde vrouw.

141
00:09:41.003 --> 00:09:45.000
Want ik denk dat ze de brief zelf heeft geschreven. Waarom?

142
00:09:45.005 --> 00:09:50.019
De hele manier waarop de brief is opgesteld, wat ze schrijft.

143
00:09:50.024 --> 00:09:54.023
Al die ontboezemingen van liefde, van hoe ze van die man houdt.

144
00:09:55.003 --> 00:09:58.024
Hoe ze verlangt dat-ie terugkomt.

145
00:09:59.004 --> 00:10:03.024
Als ze iemand anders had laten schrijven, zou ze deze ontboezemingen niet gedaan hebben.

146
00:10:04.004 --> 00:10:06.023
Zou ze andere woorden gebruikt hebben. Verder?

147
00:10:07.003 --> 00:10:09.003
Het is een vrije vrouw.

148
00:10:09.008 --> 00:10:12.005
Ze is geen slavin. Waar concludeer je dat uit?

149
00:10:12.010 --> 00:10:18.013
Ze schrijft in de brief hoe erg ze naar hem verlangt.

150
00:10:18.018 --> 00:10:22.010
'Ik had kunnen trouwen als ik had gewild.'

151
00:10:22.015 --> 00:10:26.014
Alleen een vrij iemand zou hebben kunnen trouwen.

152
00:10:26.019 --> 00:10:30.007
Dat ze dat schrijft betekent: Ik heb huwelijksaanzoeken gehad.

153
00:10:30.012 --> 00:10:35.005
Zegt dat iets over haar leeftijd? Tijdens de verhouding met Krafft was ze heel jong.

154
00:10:35.010 --> 00:10:39.006
Het was haar eerste vriend, man, want dat schrijft ze ook echt.

155
00:10:39.011 --> 00:10:42.006
Ze had een verhouding met een blanke Nederlander.

156
00:10:42.011 --> 00:10:45.017
Was dat normaal? In die tijd het meest normale.

157
00:10:45.022 --> 00:10:51.021
Al die blanke mannen hadden relaties met een gekleurde vrouw.

158
00:10:52.001 --> 00:10:55.015
Men noemde het het Surinaamse huwelijk.

159
00:10:55.020 --> 00:10:59.005
De man kon al wettig getrouwd zijn, dat maakte niet uit.

160
00:10:59.010 --> 00:11:02.020
Had dat financiele consequenties voor de man? Natuurlijk!

161
00:11:03.000 --> 00:11:06.003
Waren er rituelen? Om te beginnen wel.

162
00:11:06.008 --> 00:11:11.015
Als het een heel jong meisje was, gebeurde het heel mooi en officieel.

163
00:11:11.020 --> 00:11:17.009
Het meisje werd ervan op de hoogte gesteld dat meneer die en die haar wilde.

164
00:11:17.014 --> 00:11:22.002
He? Meneer die en die was natuurlijk een man van aanzien, met geld.

165
00:11:22.007 --> 00:11:26.009
En die had haar moeder heel wat moois voor haar beloofd.

166
00:11:26.014 --> 00:11:29.011
En dan werd ze op de hoogte gesteld van dat feit.

167
00:11:29.016 --> 00:11:33.015
Had ze een vriendje, dan moest ze die maar afzeggen. Dit ging door.

168
00:11:33.020 --> 00:11:37.009
En dan werd ze voorbereid voor de eerste avond.

169
00:11:37.014 --> 00:11:40.024
En dan werd ze gebracht in een mooie kamer...

170
00:11:41.004 --> 00:11:44.013
en het bed was bestrooid met rozenblaadjes.

171
00:11:44.018 --> 00:11:47.001
Zij was gekleed in een neglige.

172
00:11:56.007 --> 00:12:03.005
En vanaf dat moment was ze de vrouw, buitenvrouw van meneer die en die.

173
00:12:03.010 --> 00:12:04.024
En dat gaf haar status.

174
00:12:05.004 --> 00:12:07.012
Dat was het Surinaams huwelijk.

175
00:12:07.017 --> 00:12:10.009
Kunnen we nog meer te weten komen over Jetje?

176
00:12:10.014 --> 00:12:13.008
Wat er met haar gebeurd is? Wie ze precies was?

177
00:12:13.013 --> 00:12:16.008
We willen weten wie ze is geweest.

178
00:12:16.013 --> 00:12:20.012
We kunnen proberen dat te achterhalen. Aan de naam...

179
00:12:20.017 --> 00:12:25.012
Ze heeft geen achternaam gegeven, daaruit kunnen we niks weten.

180
00:12:25.017 --> 00:12:28.006
Er kunnen tientallen Jetjes geweest zijn.

181
00:12:28.011 --> 00:12:32.022
We moeten in haar brief zelf informatie vinden.

182
00:12:33.002 --> 00:12:34.015
En dat kunnen we ook.

183
00:12:34.020 --> 00:12:38.005
Ze heeft in korte tijd twee kinderen moeten begraven.

184
00:12:38.010 --> 00:12:43.005
Uit de brief begrijp ik dat de laatste vrij kort geleden is.

185
00:12:43.010 --> 00:12:47.019
Nou, dat is de zekerste manier om haar te vinden.

186
00:12:47.024 --> 00:12:49.015
Begraven. Als ze vrij waren.

187
00:12:49.020 --> 00:12:53.003
Want elke persoon die begraven zou worden...

188
00:12:53.008 --> 00:12:57.006
daarvoor moest kerkgerechtigheid betaald worden.

189
00:12:57.011 --> 00:13:00.006
Die boeken zijn bewaard gebleven.

190
00:13:00.011 --> 00:13:05.013
Dus we kunnen in het boek van begraven gaan zoeken naar een Jetje.

191
00:13:05.018 --> 00:13:08.005
What ever name daarachter komt.

192
00:13:08.010 --> 00:13:16.000
Een Jetje die betrekkelijk kort voor maart 1795 een kind begraaft.

193
00:13:16.005 --> 00:13:18.002
En dan kunnen we het vinden.

194
00:13:18.007 --> 00:13:21.019
Krafft en Jetje zijn beiden verdergegaan met hun leven.

195
00:13:21.024 --> 00:13:25.003
Ze hebben andere relaties gehad en kinderen gekregen.

196
00:13:25.008 --> 00:13:28.001
De liefde tussen beiden is nooit verloren gegaan.

197
00:13:28.006 --> 00:13:32.015
217 jaar later proberen we hier in het Nationaal Archief dichterbij...

198
00:13:32.020 --> 00:13:37.004
de tragische liefdesgeschiedenis en de identiteit van Jetje te komen.

199
00:13:37.009 --> 00:13:41.005
Cynthia probeert in het archief om Jetje te vinden.

200
00:13:41.010 --> 00:13:44.003
En ik ga ook op zoek, naar Jetjes graf.

201
00:13:44.008 --> 00:13:48.004
Ik ben bij de begraafplaats, de oudste van Paramaribo.

202
00:13:48.009 --> 00:13:52.006
Hij was er rond 1800 al. Ik hoop er Jetjes graf te vinden.

203
00:13:52.011 --> 00:13:57.000
Zo. Dit is een begraafplaats, maar het lijkt een vuilnisbelt.

204
00:13:59.000 --> 00:14:01.002
Volkomen overwoekerd.

205
00:14:03.019 --> 00:14:05.013
Met een gesloten poort.

206
00:14:16.003 --> 00:14:18.012
Hallo! Mag ik binnenkomen?

207
00:14:18.017 --> 00:14:21.001
GEBLAF We komen uit Nederland.

208
00:14:21.006 --> 00:14:24.000
We zoeken het graf van ene Jetje.

209
00:14:24.005 --> 00:14:27.015
Een graf van tussen de 1800 en 1850.

210
00:14:28.011 --> 00:14:31.007
Mogen we een poging wagen? Ja. Ja?

211
00:14:31.012 --> 00:14:33.004
Dit is 1896.

212
00:14:33.009 --> 00:14:35.018
Maar het ligt niet op volgorde, begrijp ik.

213
00:14:35.023 --> 00:14:38.016
1800 ligt niet bij elkaar?

214
00:14:45.011 --> 00:14:47.017
De naam Jetje zegt u niets?

215
00:14:47.022 --> 00:14:50.012
Nee.

216
00:14:50.017 --> 00:14:52.010
Dit is een HELE oude.

217
00:14:53.000 --> 00:14:54.012
1785.

218
00:15:01.014 --> 00:15:03.001
MOBIEL GAAT

219
00:15:03.006 --> 00:15:06.012
Hallo? Cynthia?

220
00:15:07.024 --> 00:15:09.023
Ik sta op de begraafplaats.

221
00:15:11.006 --> 00:15:13.007
Je hebt haar gevonden?

222
00:15:13.012 --> 00:15:15.012
Ik kom nu naar het archief.

223
00:15:18.009 --> 00:15:20.009
Cynthia. Zo, hallo.

224
00:15:20.014 --> 00:15:25.002
Heb je Jetje gevonden? Ik denk dat ik Jetje gevonden heb.

225
00:15:25.018 --> 00:15:28.023
De brief was geschreven in maart 1795.

226
00:15:29.003 --> 00:15:33.009
En ze had kort daarvoor een tweede kind begraven.

227
00:15:33.014 --> 00:15:38.024
Dus ze heeft een kind begraven kort voor maart 1795.

228
00:15:39.004 --> 00:15:44.015
Ik ben dus gaan zoeken in het begrafenisboek... Kijk.

229
00:15:46.007 --> 00:15:48.006
Alphabeth op het Doodboek.

230
00:15:48.011 --> 00:15:53.013
Doodboek. Hier hoop jij een kind te treffen van Jetje. Ja.

231
00:15:53.018 --> 00:15:55.021
En ik heb het gevonden.

232
00:15:56.001 --> 00:15:59.012
Het vrije mestiezenkind Johanna.

233
00:15:59.017 --> 00:16:03.002
Dochter van de vrije Jetje van Schreuder.

234
00:16:03.007 --> 00:16:07.003
Een kerkgerechtigheid voor het begraven op de Savannah.

235
00:16:07.008 --> 00:16:08.022
13 gulden betaald.

236
00:16:09.002 --> 00:16:14.010
De datum: 23 november 1794.

237
00:16:14.015 --> 00:16:19.006
Dus vier maanden voordat ze die brief schreef is 't kind doodgegaan.

238
00:16:19.011 --> 00:16:26.002
En daarom is ze zo verdrietig en ellendig. Heel veel verdriet.

239
00:16:26.007 --> 00:16:28.002
En dat schrijft ze, toch? Ja.

240
00:16:28.007 --> 00:16:36.003
De familie Krafft kan in ieder geval weten dat er in Suriname een vrouw was van wie hij de grote liefde was.

241
00:16:36.008 --> 00:16:39.001
Die verschrikkelijk veel van hem heeft gehouden.

242
00:16:40.022 --> 00:16:45.022
Nu dierbare engel, God zal er heilig van overtuigd zijn...

243
00:16:46.002 --> 00:16:51.009
dat ik eeuwig zal blijven uw zuivere, oprechte, beste Jetje.

244
00:16:51.014 --> 00:16:54.018
Alleen, tot in alle eeuwigheid.

245
00:16:55.006 --> 00:16:57.001
Amen.

246
00:16:57.006 --> 00:16:59.007
Adieu mijn beste boezemvriend.

247
00:16:59.012 --> 00:17:02.009
Vaarwel. Kom gauw.

248
00:17:02.014 --> 00:17:04.012
Uwe Jetje.

249
00:17:04.017 --> 00:17:07.012
Wat vind je ervan? Indrukwekkend hoor. Ja he?

250
00:17:07.017 --> 00:17:10.015
Ontzettend. Dat dat allemaal bewaard is gebleven!

251
00:17:10.020 --> 00:17:13.009
Dat je terug kan vinden wie ze was!

252
00:17:13.014 --> 00:17:15.011
Zo lang geleden. Ongelooflijk.

253
00:17:15.016 --> 00:17:19.005
Ik vind de parallel met mijn vader opmerkelijk. Van Krafft. Ja.

254
00:17:19.010 --> 00:17:23.013
Dat zoiets zich herhaalt, generaties later.

255
00:17:23.018 --> 00:17:29.011
Welke parallel trek jij? Twee jongens van 15 zoeken het avontuur.

256
00:17:29.016 --> 00:17:34.018
Monsteren aan bij de marine, gaan overzee, echt op avontuur.

257
00:17:34.023 --> 00:17:39.004
Verliefd raken, even een relatie hebben...

258
00:17:39.009 --> 00:17:44.007
Eh... Je vader met een Curacaos meisje, hij met een Surinaamse. Ja.

259
00:17:44.012 --> 00:17:48.012
En daarna je eigen leven verder leven, terug in Nederland.

260
00:17:48.017 --> 00:17:51.011
Ik vind het heel fijn dat Jetje gevonden is.

261
00:17:51.016 --> 00:17:54.007
En het verhaal aan zo'n brief: prachtig.

262
00:17:54.012 --> 00:17:58.020
Heel mooi dat er zo veel passie uit een papieren brief kan spreken.

263
00:17:59.000 --> 00:18:00.012
Bijna 300 jaar later.

264
00:18:06.009 --> 00:18:10.014
348 jaar geleden wordt de toen pas 12-jarige Doede Star...

265
00:18:10.019 --> 00:18:14.019
vermoedelijk hier door zijn vader, Enno Doede Star, op de boot gezet.

266
00:18:14.024 --> 00:18:16.013
Richting Spanje.

267
00:18:16.018 --> 00:18:21.002
Nu geef ik twee nazaten de brief die Doede aan z'n vader schreef.

268
00:18:22.006 --> 00:18:28.015
Op waarschijnlijk dezelfde plek waarvandaan hij 348 jaar geleden vertrok naar Spanje.

269
00:18:28.020 --> 00:18:31.012
Doede Star schreef de brief in 1666.

270
00:18:31.017 --> 00:18:34.024
Twee jaar na zijn vertrek op de boot waarop hij was beland.

271
00:18:35.004 --> 00:18:37.000
De brief kwam nooit aan.

272
00:18:37.005 --> 00:18:39.024
Nu kunnen we eindelijk de post bezorgen.

273
00:18:40.004 --> 00:18:42.015
Een beetje laat, maar beter laat dan nooit.

274
00:18:44.021 --> 00:18:46.017
Dit zijn de afstammelingen.

275
00:18:46.022 --> 00:18:48.023
Moeder Osnaath en dochter Ajeleth.

276
00:18:51.008 --> 00:18:54.000
Hallo. Osnaath. Derk. Dag. Ajeleth. Derk.

277
00:18:54.005 --> 00:18:56.013
Hallo. Ik heb hier een brief.

278
00:18:56.018 --> 00:18:59.013
Hij is geschreven door een voorvader van jullie.

279
00:18:59.018 --> 00:19:03.022
346 jaar geleden. Fantastisch dat die nu bij ons terechtkomt.

280
00:19:04.023 --> 00:19:08.015
Ja. Interesseert de geschiedenis van de familie jullie?

281
00:19:08.020 --> 00:19:10.024
Ja, wel degelijk. Zeker. Ja?

282
00:19:11.004 --> 00:19:20.005
Ja. Ja, we hebben het altijd wel met oudere familieleden over vroeger.

283
00:19:20.010 --> 00:19:23.022
Maar we zijn nooit verdergekomen dan Indonesie.

284
00:19:24.002 --> 00:19:26.004
En heel vaag iets met Nederland.

285
00:19:26.009 --> 00:19:29.000
Die tak niet, zeg maar.

286
00:19:29.005 --> 00:19:32.015
Want zover in de tijd zijn jullie niet teruggekomen. Nee.

287
00:19:32.020 --> 00:19:35.019
Dus het is bijzonder dat dit nu opduikt. Ja.

288
00:19:35.024 --> 00:19:38.013
Dit is de brief, een verzegelde brief.

289
00:19:38.018 --> 00:19:41.004
Je mag hem openmaken. Spannend.

290
00:19:41.009 --> 00:19:42.021
Breek maar los.

291
00:19:45.004 --> 00:19:47.003
Eerwaardige vader en moeder.

292
00:19:47.008 --> 00:19:51.019
Ik laat u weten dat ik, God zij geloofd, nog wel te pas ben.

293
00:19:51.024 --> 00:19:56.016
Ik bid u om vergiffenis van de zonden die ik voor u lieden en God gedaan heb.

294
00:19:56.021 --> 00:19:59.022
Want u lieden hebt mij naar Cadiz in Spanje gestuurd.

295
00:20:00.002 --> 00:20:04.012
Om de spraak te leren, en ik ben daar vandaan zo schandeloos weggelopen.

296
00:20:05.017 --> 00:20:09.019
Ik weet dat u lieden, vader ende moeder, veel van me verdragen heeft.

297
00:20:09.024 --> 00:20:13.009
Verder laat ik u weten dat ik in Spanje gevangen ben geweest.

298
00:20:13.014 --> 00:20:16.020
Zo ben ik ruiter geworden en daar gediend hebbende...

299
00:20:17.000 --> 00:20:20.010
ben ik een jaar gevangene van de Portugezen in Portugal.

300
00:20:20.015 --> 00:20:23.011
Daar heb ik weer dienst moeten nemen, par force...

301
00:20:23.016 --> 00:20:25.005
omdat ik geheel nakend was.

302
00:20:25.010 --> 00:20:28.001
Omdat zij me alles uittrokken en daartoe verwond...

303
00:20:28.006 --> 00:20:31.017
en ik had geen geld om te verbinden, zodat ik weer dienst moest nemen.

304
00:20:31.022 --> 00:20:36.016
Ik verlang zeer om een tijding te horen hoe het met mijn beminde vader ende moeder gaat.

305
00:20:36.021 --> 00:20:40.009
Verder, zo zij God in genade bevolen en gegoot.

306
00:20:40.014 --> 00:20:44.002
Ik vind het spannend om te ontdekken hoe het verder is gegaan.

307
00:20:44.007 --> 00:20:48.005
Wat vraag je je af als je dit leest? De jongen is naar Spanje gestuurd.

308
00:20:48.010 --> 00:20:52.020
Om Spaans te leren. Hij is in twee legers beland.

309
00:20:53.000 --> 00:20:57.001
Hij is door Portugezen opgepakt, die hem alles afnamen...

310
00:20:57.012 --> 00:20:59.014
en hem in hun leger stopten.

311
00:20:59.019 --> 00:21:03.002
Geen onavontuurlijk leven. Nee.

312
00:21:03.007 --> 00:21:09.016
Ik vraag me af of hij ooit bij z'n ouders heeft kunnen terugkomen.

313
00:21:09.021 --> 00:21:12.008
Ja. Dat vraag ik me af.

314
00:21:12.013 --> 00:21:15.009
Vraag je je niet af wat voor vader dat geweest is? Ja.

315
00:21:15.014 --> 00:21:17.008
Een hele strenge vader.

316
00:21:17.013 --> 00:21:20.019
Want je stuurt zo'n jong kind niet zomaar weg.

317
00:21:20.024 --> 00:21:25.013
Je moet erg graag willen dat-ie gaat, wil je hem op die boot zetten.

318
00:21:25.018 --> 00:21:29.015
Ja. Ik heb geen antwoorden op alle vragen na deze brief.

319
00:21:29.020 --> 00:21:34.015
Maar omdat de vader van Doede Star duidelijk kapitein was...

320
00:21:34.020 --> 00:21:37.017
is er een aanknopingspunt om informatie te vinden.

321
00:21:37.022 --> 00:21:42.001
Ik heb contact gehad met het Noordelijk Scheepvaartmuseum in Groningen.

322
00:21:42.006 --> 00:21:44.015
Daar is iemand die dit verhaal kent.

323
00:21:44.020 --> 00:21:48.013
Die kan jullie verder helpen en jullie vragen beantwoorden.

324
00:21:48.018 --> 00:21:50.021
Jullie zijn daar welkom.

325
00:21:57.015 --> 00:22:00.005
Misschien heeft-ie gewoond in Groningen.

326
00:22:00.010 --> 00:22:04.001
Misschien is er iets te vinden. Een huis, of familie.

327
00:22:04.006 --> 00:22:06.020
Een naam bij de deurbel. Ja. Spannend.

328
00:22:12.023 --> 00:22:17.018
Als jullie willen weten hoe het met de briefschrijver is afgelopen, met Doede Star...

329
00:22:17.023 --> 00:22:23.000
of hij het overleefd heeft, dan moet je zijn in Den Haag, in het Nationaal Archief.

330
00:22:30.009 --> 00:22:34.000
Hier begonnen de avonturen van Doede Star, jullie voorvader.

331
00:22:34.005 --> 00:22:38.019
Jullie zoektocht begint in het Noordelijk Scheepvaartmuseum in Groningen.

332
00:22:39.011 --> 00:22:40.023
Op naar Groningen...

333
00:22:41.003 --> 00:22:45.012
waar Osnaath en Ajeleth meer te weten hopen te komen over Enno Doede Star.

334
00:22:45.017 --> 00:22:52.017
Een strenge man, want wat voor vader stuurt zo'n jonge zoon alleen naar het voor hem onbekende Spanje?

335
00:22:53.014 --> 00:22:58.002
Hallo. ZE STELLEN ZICH VOOR Welkom in het Noordelijk Scheepvaartmuseum.

336
00:22:58.007 --> 00:23:02.018
We hebben een brief gekregen en willen daar graag meer informatie over.

337
00:23:02.023 --> 00:23:09.007
Het gaat over kapitein Enno Doede Star. Ja!

338
00:23:09.012 --> 00:23:13.004
Dat kan kloppen, daar hebben we wat van in het museum.

339
00:23:22.010 --> 00:23:25.006
Hier zijn we aangeland in de 17e eeuw.

340
00:23:25.011 --> 00:23:28.010
Bij de tentoonstelling over de 17e eeuw.

341
00:23:28.015 --> 00:23:32.001
Ik denk dat jullie dit zoeken.

342
00:23:32.006 --> 00:23:36.004
Echt? Dit is het portret van Enno Doede Star.

343
00:23:36.009 --> 00:23:37.021
SPANNENDE MUZIEK

344
00:23:51.010 --> 00:23:57.016
Hij heeft lang en veel gevochten voor de Amsterdamse en de Friese admiraliteit.

345
00:23:57.021 --> 00:24:01.024
Dat is eigenlijk wat wij nu de marine noemen.

346
00:24:02.004 --> 00:24:07.004
Ze hielden de oorlogsvloot in stand, beheerden die en voeren ermee uit.

347
00:24:07.009 --> 00:24:10.008
Hij is daar een grote held in geweest.

348
00:24:10.013 --> 00:24:13.024
Hij stond direct onder Michiel de Ruyter.

349
00:24:14.004 --> 00:24:17.005
Dat was de opperbevelhebber.

350
00:24:17.010 --> 00:24:22.000
hij komt daar, met een aantal anderen, onder.

351
00:24:22.005 --> 00:24:25.013
Ik had niet verwacht dat het zo'n imposante man zou zijn.

352
00:24:25.018 --> 00:24:29.020
Ik begreep dat hij 30 jaar op de zee heeft gevaren...

353
00:24:30.000 --> 00:24:32.023
dus dan is hij afwezig geweest.

354
00:24:33.003 --> 00:24:37.015
De tijden dat hij er wel was zal het een strenge man zijn geweest.

355
00:24:37.020 --> 00:24:41.019
Voordat ik de brief kreeg dacht ik dat het een matroos was.

356
00:24:41.024 --> 00:24:46.003
Nu blijkt dat er een grote naam, voor die tijd, achter zat.

357
00:24:46.008 --> 00:24:48.009
Daar was ik wel van onder de indruk.

358
00:24:48.014 --> 00:24:51.006
Een grote naam, inderdaad, maar Enno Doede Star...

359
00:24:51.011 --> 00:24:54.014
regeert niet alleen op zee maar ook thuis met strakke hand.

360
00:24:54.019 --> 00:24:59.005
Nadat hij zijn oudste zoon op 12-jarige leeftijd alleen naar Spanje stuurt ...

361
00:24:59.010 --> 00:25:01.019
onterft hij ook nog eens 2 kleinkinderen.

362
00:25:01.024 --> 00:25:05.009
Ik heb nog wat uitgezocht om aan jullie mee te geven...

363
00:25:05.014 --> 00:25:08.015
voor de rest van jullie speurtocht vandaag.

364
00:25:08.020 --> 00:25:11.022
Dit is een replica van een oude Groninger kaart.

365
00:25:12.002 --> 00:25:17.008
Hier staan jullie bestemmingen voor vandaag op...

366
00:25:17.013 --> 00:25:21.015
namelijk het plaatjes Wirdum waar de familie Star heen is verhuisd.

367
00:25:21.020 --> 00:25:24.011
Dat is vlakbij Delfzijl en Appingedam.

368
00:25:24.016 --> 00:25:27.005
En het gaat om het Bolhuis.

369
00:25:27.010 --> 00:25:30.002
Zou dit Bolhuis hetzelfde huis kunnen zijn...

370
00:25:30.007 --> 00:25:33.020
als waar Enno Doede Star, als hij er was, zo streng regeerde?

371
00:25:34.000 --> 00:25:38.016
En komen Osnaath en Ajeleth hier nog dichter bij de familiegeschiedenis?

372
00:25:44.012 --> 00:25:45.024
GEKLOP

373
00:25:47.009 --> 00:25:48.021
Is er geen bel?

374
00:25:50.007 --> 00:25:53.017
Nou, lopen we even om. Volgens mij is er niemand.

375
00:25:55.014 --> 00:25:59.005
Het is onbeschoft om naar binnen te kijken bij mensen...

376
00:25:59.010 --> 00:26:02.009
maar ik heb geen jaartal kunnen ontdekken.

377
00:26:02.014 --> 00:26:06.023
Dit ziet er wel uit als het oudste huis. Het oudste gedeelte.

378
00:26:07.003 --> 00:26:08.015
Heb je dit gezien?

379
00:26:08.020 --> 00:26:12.006
He? Ja, dit is misschien wel heel oud.

380
00:26:12.011 --> 00:26:15.015
Dat dit er later op is gebouwd.

381
00:26:17.000 --> 00:26:22.015
Je kan daar niet bij. Nee. Ik denk dat dit het oude fundament is.

382
00:26:22.020 --> 00:26:27.024
Ze bouwden vroeger de huizen toch op een terp, een verhoging?

383
00:26:28.004 --> 00:26:30.013
Nou, dat is daar afgezet.

384
00:26:30.018 --> 00:26:34.007
Als ik dat nog goed weet van de geschiedenisles van vroeger.

385
00:26:36.008 --> 00:26:39.017
Het plan is om even te kijken of dat er buren zijn.

386
00:26:39.022 --> 00:26:43.012
En vragen of zij misschien wat meer informatie hebben.

387
00:26:43.017 --> 00:26:45.004
GEKLOP

388
00:26:46.024 --> 00:26:49.002
Goedemiddag. Hallo. Dag.

389
00:26:49.007 --> 00:26:52.002
Ik ben Ajeleth. Dag. Hallo.

390
00:26:52.007 --> 00:26:56.002
Wij zijn op zoek naar onze voorvader.

391
00:26:56.007 --> 00:26:58.023
Meneer Enno Doede Star.

392
00:26:59.003 --> 00:27:00.015
Zegt u dat iets? Ja.

393
00:27:00.020 --> 00:27:03.023
Zou u ons daar wat meer over kunnen vertellen?

394
00:27:04.003 --> 00:27:08.003
Die hebben hiernaast gewoond, op het Bolhuis.

395
00:27:08.008 --> 00:27:13.004
Dat huis staat er niet meer. Dat is in 1843 afgebroken.

396
00:27:13.009 --> 00:27:16.005
De resten zitten nog onder de oprit van het pand.

397
00:27:16.010 --> 00:27:18.013
Die hebben we gevonden.

398
00:27:18.018 --> 00:27:21.004
Weet u ook of hij in het huis is overleden?

399
00:27:21.009 --> 00:27:22.022
Dat vermoeden wij wel.

400
00:27:23.002 --> 00:27:25.019
Waar hij begraven is is niet helemaal duidelijk.

401
00:27:25.024 --> 00:27:31.014
Mogelijk in de kerk maar die was voor de notabelen bedoeld.

402
00:27:31.019 --> 00:27:34.010
Misschien zou dat een optie zijn.

403
00:27:34.015 --> 00:27:36.012
En dat blijkt te kloppen.

404
00:27:36.017 --> 00:27:39.020
Voorbij de begraafplaats ligt deze prachtige kerk.

405
00:27:40.000 --> 00:27:43.009
Met daaromheen nog veel oude graven.

406
00:27:45.010 --> 00:27:47.017
Aan deze kant staat ook tekst.

407
00:27:50.007 --> 00:27:53.021
Is hier nog iets te vinden van de zeeheld Enno Doede Star?

408
00:27:56.001 --> 00:27:58.009
Daar heb ik van gehoord.

409
00:27:58.014 --> 00:28:00.022
Daar is een legende over.

410
00:28:01.002 --> 00:28:03.015
Het was een zeeman.

411
00:28:03.020 --> 00:28:06.019
Een zeer fors iemand.

412
00:28:06.024 --> 00:28:10.006
En die moet hier, zoals men vertelt...

413
00:28:10.011 --> 00:28:13.012
zoals de legende het dus zegt...

414
00:28:13.017 --> 00:28:17.009
Dat hij hier dus...

415
00:28:17.014 --> 00:28:21.001
in het koor van de kerk, daar begraven moet zijn.

416
00:28:21.006 --> 00:28:24.018
In een grote kist, in vol ornaat.

417
00:28:24.023 --> 00:28:28.004
Dus in zijn harnas waarin hij altijd gestreden heeft.

418
00:28:28.009 --> 00:28:30.002
Zoals de legende het vertelt.

419
00:28:30.007 --> 00:28:35.003
Ik weet nog dat mijn vader erbij was toen de grafkelder geopend werd.

420
00:28:35.008 --> 00:28:40.019
En tot ieders teleurstelling is er helemaal niets gevonden.

421
00:28:40.024 --> 00:28:44.009
Maar het is mogelijk dat er in de vorige restauratie...

422
00:28:44.014 --> 00:28:46.007
dat er toen al geruimd is.

423
00:28:46.012 --> 00:28:50.005
Ik vind het jammer dat het spoor van de vader hier ophoudt.

424
00:28:51.015 --> 00:28:54.012
Het spoor van vader Enno Doede Star houdt hier dus op.

425
00:28:54.017 --> 00:28:57.020
De zoektocht naar de zoon Doede Star gaat verder.

426
00:28:58.000 --> 00:29:00.020
En wel in het Nationaal Archief in Den Haag.

427
00:29:01.000 --> 00:29:05.002
Informatie over Doede hebben we verder daar niet gevonden.

428
00:29:05.007 --> 00:29:11.015
Misschien hebben ze samen wel op EEN schip gevaren, of eh...

429
00:29:11.020 --> 00:29:16.011
De vraag is vooral: hebben ze elkaar nog gezien na die brief?

430
00:29:16.016 --> 00:29:19.023
Omdat hij om vergiffenis vraagt van zijn vader.

431
00:29:20.003 --> 00:29:22.020
heeft hij die ooit gekregen?

432
00:29:23.000 --> 00:29:24.012
Om dat uit te zoeken...

433
00:29:24.017 --> 00:29:29.005
moeten er eerst documenten over de zoon Doede Star gevonden worden.

434
00:29:29.010 --> 00:29:33.020
Want als hij het avontuur overleefd heeft en ooit terug in Nederland is geweest...

435
00:29:34.000 --> 00:29:37.009
dan moet dat hier in Den Haag te vinden zijn.

436
00:29:37.014 --> 00:29:41.022
Dit is wat we gevonden hebben in het archief.

437
00:29:42.002 --> 00:29:43.014
Dank je wel.

438
00:29:43.019 --> 00:29:47.020
Er lijkt een aanwijzing te zijn gevonden in dit soldijboek van het schip China.

439
00:29:48.000 --> 00:29:50.020
Zou Doede Star hiermee naar Nederland zijn gekomen?

440
00:29:51.000 --> 00:29:55.005
En zo ja, was dat voordat zijn vader in 1707 overleed?

441
00:29:55.010 --> 00:29:59.022
Hier zien we alle namen van de mannen die aan boord van het schip hebben gediend.

442
00:30:00.002 --> 00:30:03.013
Daar komt ook Doede Star in voor.

443
00:30:03.018 --> 00:30:08.005
Wat we ook uit dit boek kunnen opmaken...

444
00:30:08.010 --> 00:30:11.003
is wanneer hij teruggekomen is.

445
00:30:11.008 --> 00:30:15.007
Altijd werd aangetekend of iemand terugkwam en zo ja, wanneer.

446
00:30:15.012 --> 00:30:19.002
Dat zien we hier terug. Het is wat lastig lezen voor jullie.

447
00:30:19.007 --> 00:30:27.001
Maar we zien hier de datum: 1688 22 augustus is hij teruggekomen en kwam hij weer aan in Texel.

448
00:30:27.006 --> 00:30:31.015
24 jaar nadat zijn vader hem op de boot richting Kadiz heeft gezet...

449
00:30:31.020 --> 00:30:33.021
keert Doede Star terug in Nederland.

450
00:30:34.001 --> 00:30:36.008
Nog net op tijd om zijn vader te zien.

451
00:30:36.013 --> 00:30:40.005
Maar wat is er van Doede geworden?

452
00:30:40.010 --> 00:30:43.001
Doede Star, schipper. Bladzijde 1.

453
00:30:43.006 --> 00:30:46.008
Wat hield dat in?

454
00:30:46.013 --> 00:30:49.001
Dat was de hoogste rang aan boord.

455
00:30:49.006 --> 00:30:51.013
Dus hij was niet zomaar iemand.

456
00:30:51.018 --> 00:30:54.014
Hier hebben we hem.

457
00:30:54.019 --> 00:30:59.016
De eerste bladzij, hij wordt als eerste genoemd, omdat hij die belangrijke functie had.

458
00:30:59.021 --> 00:31:01.016
Hier door hem ondertekend.

459
00:31:01.021 --> 00:31:04.014
Indrukwekkend dat dat bewaard is gebleven. Mooi he?

460
00:31:04.019 --> 00:31:07.001
Hier staat zwart op wit zijn naam.

461
00:31:07.006 --> 00:31:10.013
Dus het is goed gekomen met hem, kan je zeggen.

462
00:31:10.018 --> 00:31:15.009
Ik wil heel graag weten wat er daarna van hem geworden is...

463
00:31:15.014 --> 00:31:19.010
of hij kinderen heeft gekregen, of hij kleinkinderen heeft gekregen.

464
00:31:19.015 --> 00:31:23.012
Ik heb hier een ondertrouwakte uit 1699.

465
00:31:23.017 --> 00:31:29.020
Hier zien we de naam van de dochter van Doede Star: Cornelia Star.

466
00:31:30.000 --> 00:31:34.022
Zij gaat in ondertrouw met ene Johan Adam Hinsbeeck.

467
00:31:35.002 --> 00:31:38.009
Hee. Adam. Ja.

468
00:31:39.014 --> 00:31:42.012
Zo heet mijn zoon ook. Nou, kijk.

469
00:31:42.017 --> 00:31:48.000
Dus daar komt de naam voor het eerst voor in de familie. Ja.

470
00:31:48.005 --> 00:31:52.018
Oke. Dat is haar handtekening. Ja.

471
00:31:52.023 --> 00:31:56.013
Hinsbeeck staat er. Dezelfde hanenpoten als oma.

472
00:31:56.018 --> 00:31:58.005
Ja? Hahaha.

473
00:31:58.010 --> 00:32:01.010
Sommige dingen zijn overdraagbaar.

474
00:32:02.018 --> 00:32:04.022
Hoe zit het nu precies?

475
00:32:05.002 --> 00:32:07.008
Vader Enno Doede Star krijgt vijf kinderen.

476
00:32:07.013 --> 00:32:09.016
Waaronder briefschrijver Doede Star.

477
00:32:09.021 --> 00:32:11.021
Doede krijgt een zoon en een dochter.

478
00:32:12.001 --> 00:32:15.017
Dochter Cornelia trouwt met Johan Adam Hinsbeeck.

479
00:32:15.022 --> 00:32:19.000
De naam Hinsbeeck blijft generaties lang voorkomen.

480
00:32:19.005 --> 00:32:24.016
Totdat de moeder van Osnaath, en dus de oma van Ajeleth, trouwt met Willy Steevensz.

481
00:32:24.021 --> 00:32:28.021
Osnaath en Ajeleth zijn dus directe nazaten van onze briefschrijver...

482
00:32:29.001 --> 00:32:31.013
de schipper van de VOC Doede Star.

483
00:32:32.021 --> 00:32:41.022
Wat wel leuk is om te weten is dat in 1707, het jaar waarin Enno Doede Star komt te overlijden...

484
00:32:42.002 --> 00:32:45.012
dan erft Cornelia Star het Bolhuis.

485
00:32:45.017 --> 00:32:50.019
Zij is daar met deze Johan Adam Hinsbeeck gaan wonen.

486
00:32:50.024 --> 00:32:55.002
Ik vind het bijzonder dat er nog zoveel te vinden is over hem.

487
00:32:55.007 --> 00:32:59.001
Dat je helemaal kan zien...

488
00:32:59.006 --> 00:33:02.017
Dat je zijn leven een beetje in beeld brengt.

489
00:33:02.022 --> 00:33:06.012
Vooral door de gegevens in dat scheepsarchief.

490
00:33:06.017 --> 00:33:08.014
Dat vind ik heel bijzonder.

491
00:33:08.019 --> 00:33:12.010
En ook dat Hinsbeeck in de familie komt.

492
00:33:12.015 --> 00:33:16.011
En toevallig dat mijn zoon ook Adam heet.

493
00:33:16.016 --> 00:33:18.024
Want ik wist dat natuurlijk echt niet.

494
00:33:19.004 --> 00:33:23.013
En Johan... Een oom van ons heet ook Johan.

495
00:33:23.018 --> 00:33:28.005
De naam Johan is tot nu toe in de familie gebleven. Ja.

496
00:33:28.010 --> 00:33:30.017
Ik vond de zoektocht heel erg leuk.

497
00:33:30.022 --> 00:33:34.010
Dat er documenten te voorschijn kwamen waar 'Hinsbeeck' op stond.

498
00:33:34.015 --> 00:33:38.016
Dat vond ik een bijzonder moment. Ja.

499
00:33:40.015 --> 00:33:45.001
Doede Star, die op 12-jarige leeftijd door zijn vader weg wordt gestuurd...

500
00:33:45.006 --> 00:33:49.023
is maar liefst 24 jaar op reis, voordat hij eindelijk weer in Nederland aankomt.

501
00:33:50.003 --> 00:33:53.008
De brief van Doede Star aan zijn vader is nooit aangekomen...

502
00:33:53.013 --> 00:33:57.004
maar waarschijnlijk hebben ze elkaar wel weer in de armen gesloten...

503
00:33:57.009 --> 00:34:03.005
en was vader Enno Doede Star maar wat trots dat zijn zoon het had geschopt tot schipper van de VOC.

504
00:34:06.019 --> 00:34:10.023
Volgende week de bloedstollende avonturen van Johannes IJsbrandsz.

505
00:34:11.003 --> 00:34:14.006
Een echte Nederlandse kaper met een geheime opdracht.

506
00:34:14.011 --> 00:34:16.014
Het is wel linke soep natuurlijk.

507
00:34:16.019 --> 00:34:21.016
En: dood op de plantage. Een laffe moord of een noodlottig ongeval?

508
00:34:23.003 --> 00:34:26.013
Deze verhalen volgende week in Brieven boven water.

509
00:34:26.018 --> 00:34:32.015
De familie Kraft kan in elk geval weten dat er in Suriname een vrouw was...

510
00:34:32.020 --> 00:34:37.022
van wie hij de grote liefde was en de verschrikkelijk veel van hem heeft gehouden.

