WEBVTT

1
00:00:00.017 --> 00:00:02.004
888

2
00:00:02.009 --> 00:00:04.021
Een van de twee is in de rug gestoken.

3
00:00:05.001 --> 00:00:07.004
En die in de rug gestoken was...

4
00:00:07.009 --> 00:00:09.022
is dus mijn oud-oud-oud-oudoom.

5
00:00:10.002 --> 00:00:11.007
Tegen hen was gezegd:

6
00:00:11.012 --> 00:00:15.007
die schepen moet je verbranden, je moet die mensen mee terugnemen.

7
00:00:16.015 --> 00:00:20.014
Een schat van ongekende waarde, zo omschrijven wetenschappers...

8
00:00:20.019 --> 00:00:25.007
de vondst van 40.000 ongeopende Nederlandse brieven in een Engels Archief.

9
00:00:25.012 --> 00:00:30.021
De brieven komen van gekaapte schepen uit de 17e en 18e eeuw.

10
00:00:31.001 --> 00:00:35.011
Via stamboomonderzoek proberen wij de nakomelingen te achterhalen...

11
00:00:35.016 --> 00:00:39.017
om de brieven 200 tot soms 300 jaar later alsnog te kunnen bezorgen.

12
00:00:39.022 --> 00:00:44.023
Op zoek naar het verhaal van hun verre voorvader gaan we met hen terug de geschiedenis in.

13
00:00:45.003 --> 00:00:47.004
Dit is Brieven Boven Water.

14
00:00:56.013 --> 00:00:59.014
Hier kwam hij terecht, Cornelis Graafland.

15
00:00:59.019 --> 00:01:04.003
323 jaar geleden. We zijn in de buurt van Paramaribo, Suriname.

16
00:01:04.008 --> 00:01:09.012
Op deze plek raakte hij ook in gevecht met Charles Paul Benelle de La Jaille.

17
00:01:09.017 --> 00:01:11.004
SPANNENDE MUZIEK

18
00:01:17.023 --> 00:01:21.018
Uiteindelijk komt De La Jaille om tijdens dat gevecht.

19
00:01:21.023 --> 00:01:23.018
Door een fatale messteek.

20
00:01:31.019 --> 00:01:36.007
Bang dat hij veroordeeld wordt wegens moord vlucht Graafland...

21
00:01:36.012 --> 00:01:40.015
naar het dichtbijgelegen Caraibische eiland Saint Lucia.

22
00:01:43.003 --> 00:01:46.008
Daar schrijft hij deze brief.

23
00:01:46.013 --> 00:01:50.004
Aan zijn broer en twee andere vrienden in Nederland.

24
00:01:50.009 --> 00:01:52.008
Het is een noodkreet om hulp.

25
00:01:52.013 --> 00:01:54.012
Maar de brief komt nooit aan.

26
00:01:54.017 --> 00:01:59.014
Hoe en waarom Cornelis Graafland in Suriname belandt, is onduidelijk.

27
00:01:59.019 --> 00:02:03.013
Hij werkt als secretaris van de twee raden van de kolonie.

28
00:02:03.018 --> 00:02:07.010
Het gaat mis met als hij in aanraking komt met de familie de La Jaille.

29
00:02:07.015 --> 00:02:09.020
Eigenaars van plantage Nieuwssorgh.

30
00:02:10.000 --> 00:02:14.009
Dat terwijl in Nederland een goede toekomst voor hem was weggelegd.

31
00:02:14.014 --> 00:02:18.001
Cornelis kwam uit een regenten- familie uit de 18e eeuw.

32
00:02:18.006 --> 00:02:21.023
Een familie die in de 19e eeuw zelfs tot adel werd verheven.

33
00:02:22.018 --> 00:02:24.005
En dit is Mathilde.

34
00:02:24.010 --> 00:02:29.014
Ook zij is van adel en verwant aan de vermoedelijke moordenaar Cornelis Graafland.

35
00:02:29.019 --> 00:02:35.015
De Surinaamse Martha Hering, afstammeling van de vermoorde Charles Paul Benelle de la Jaille.

36
00:02:35.020 --> 00:02:38.016
Het verhaal van de moord is bekend in haar familie.

37
00:02:38.021 --> 00:02:42.000
Maar de brief van Graafland heeft zij nog nooit gezien.

38
00:02:46.012 --> 00:02:52.021
Deze twee vrouwen, aan elkaar verbonden door die bijzondere gebeurtenis 232 jaar geleden.

39
00:02:53.001 --> 00:02:57.016
Zij zullen elkaar hier confronteren met hun eigen bevindingen...

40
00:02:57.021 --> 00:02:59.024
in de zaak Cornelis Graafland.

41
00:03:04.016 --> 00:03:10.014
Maar we beginnen in Suriname waar het verhaal zich 232 jaar geleden heeft afgespeeld.

42
00:03:11.003 --> 00:03:15.010
Hier bezorg ik de brief aan Martha Hering. Zij kent het verhaal.

43
00:03:15.015 --> 00:03:19.022
Ze heeft er zelfs onderzoek naar gedaan en erover gepubliceerd.

44
00:03:20.002 --> 00:03:23.018
Wat ik op mijn genealogische tochten heb ontdekt...

45
00:03:23.023 --> 00:03:28.005
is dat er een tweegevecht is geweest op plantage Nieuwssorgh.

46
00:03:28.010 --> 00:03:30.003
Ze hebben daar gevochten.

47
00:03:30.008 --> 00:03:32.020
Een van de twee is in de rug gestoken.

48
00:03:35.012 --> 00:03:37.015
En die in de rug gestoken was...

49
00:03:37.020 --> 00:03:40.009
is dus mijn oud-oud-oud-oudoom.

50
00:03:40.014 --> 00:03:42.001
En de dader... Ja...

51
00:03:42.006 --> 00:03:44.001
schijnt gevlucht te zijn.

52
00:03:44.006 --> 00:03:48.007
De man die gevlucht is, is ene Graafland. Hm-m. Dat wist je.

53
00:03:48.012 --> 00:03:51.005
Ja. Wat ben je over hem te weten gekomen?

54
00:03:51.010 --> 00:03:55.023
Sinds kort, in deze periode in Suriname ben ik te weten gekomen...

55
00:03:56.003 --> 00:04:01.024
dat hij secretaris was van EEN de twee raden die de gouverneur in de kolonie bijstond.

56
00:04:02.004 --> 00:04:04.022
Hoge pief dus. Een man van aanzien.

57
00:04:05.002 --> 00:04:07.012
Je hebt diep gegraven in je eigen familie.

58
00:04:07.017 --> 00:04:09.018
Daar heb je ook over gepubliceerd.

59
00:04:09.023 --> 00:04:13.016
Ja, daar heb ik heel veel over gevonden en geschreven.

60
00:04:13.021 --> 00:04:16.014
Vanwaar deze buitenissige interesse?

61
00:04:16.019 --> 00:04:18.024
Haha. Het is niet zo buitenissig.

62
00:04:19.004 --> 00:04:22.017
Ja, het is een hype op dit moment, dat weet ik ook wel.

63
00:04:22.022 --> 00:04:27.017
Iedereen is bezig met achtergronden en stamboom en dergelijke.

64
00:04:27.022 --> 00:04:29.011
Ik heb het al heel lang.

65
00:04:29.016 --> 00:04:33.019
Ik ben er pas echt aan toegekomen toen ik gepensioneerd was.

66
00:04:33.024 --> 00:04:38.010
Dan ga je je verdiepen en kom je allerlei leuke dingen aan de weet.

67
00:04:38.015 --> 00:04:42.013
Is het verslavend? Het is zeer verslavend. Zeer verslavend.

68
00:04:42.018 --> 00:04:45.005
Ik heb iets heel bijzonders voor je.

69
00:04:45.010 --> 00:04:47.011
Je ziet het al, Graafland. Ja.

70
00:04:47.016 --> 00:04:51.019
Een brief geschreven door de vermoedelijke moordenaar...

71
00:04:51.024 --> 00:04:54.024
van jouw oud-oud-oud-oud-oud-oud- oudoom.

72
00:04:55.004 --> 00:05:02.006
Een brief die misschien een heel klein beetje een bepaald licht op de zaak zou kunnen werpen.

73
00:05:02.011 --> 00:05:05.012
Och, kijk eens aan! Ja... Net echt. Net echt.

74
00:05:05.017 --> 00:05:07.004
Fantastisch.

75
00:05:07.009 --> 00:05:11.022
Het is natuurlijk een natuurgetrouwe kopie van de brief. O-ho...

76
00:05:13.014 --> 00:05:17.008
Ik raak altijd ontroerd als ik dit soort oude dingen zie.

77
00:05:17.013 --> 00:05:19.000
VOORGELEZEN:

78
00:05:19.005 --> 00:05:22.004
Waarde vriend, ik meld u kort van mijn ramp.

79
00:05:22.009 --> 00:05:26.002
Het schijnt dat ik geboren ben om ongelukkig te wezen.

80
00:05:26.007 --> 00:05:33.007
De heer Benelle de la Jaille, een onbedachtzaam jong man, die op zijne middelen niet weinig verwaand.

81
00:05:33.012 --> 00:05:38.013
Hij heeft mij zo ver gebracht dat in 't duister 'n handgemeen plaatsvond.

82
00:05:38.018 --> 00:05:42.000
Hij heeft per toeval een wond bekomen, waaraan hij overleed.

83
00:05:42.005 --> 00:05:46.008
Hoezeer ik nu verzekerd ben dat alles in mijn voordeel is...

84
00:05:46.013 --> 00:05:49.022
als dit geval niet zo ongelukkig gevolg zou hebben.

85
00:05:50.002 --> 00:05:52.014
Ik ben nochtans in een rampzalige positie.

86
00:05:52.019 --> 00:05:56.012
Vluchtende in een vreemd land waar ik vriend nog aanspraak heb.

87
00:05:56.017 --> 00:06:01.020
Ik word gestadig achtervolgd door droevig nadenken over de ongelukkige ontmoeting.

88
00:06:02.000 --> 00:06:04.016
De bijzonderheden zult gij wel horen.

89
00:06:04.021 --> 00:06:09.017
Adieu, vriend. Groet uw lieve vrouw, broeders en zwager.

90
00:06:09.022 --> 00:06:13.006
Ik blijve na toewensing van alle goeds.

91
00:06:15.013 --> 00:06:18.016
Ja, ik weet niet goed wat ik ervan moet vinden.

92
00:06:18.021 --> 00:06:22.005
Ik krijg de indruk dat hij helemaal desperaat is.

93
00:06:22.010 --> 00:06:24.003
Om in die taal te blijven.

94
00:06:24.008 --> 00:06:27.005
Die Graafland?  Die Graafland, ja.

95
00:06:27.010 --> 00:06:30.015
Lees jij hier ook uit of Graafland schuldig is?

96
00:06:30.020 --> 00:06:35.006
Nee, eigenlijk lees je niet dat hij schrijft dat hij schuldig is.

97
00:06:35.011 --> 00:06:37.014
Hij verontschuldigt zich wel.

98
00:06:37.019 --> 00:06:42.003
En het feit dat hij gevlucht is, is natuurlijk ook een beetje...

99
00:06:42.008 --> 00:06:46.007
Ja... Als je je van geen kwaad bewust bent, vlucht je niet.

100
00:06:46.012 --> 00:06:53.006
Dit is puur de wanhopige jongeman die aan zijn familie en vrienden schrijft: doe iets voor mij. Ja.

101
00:06:53.011 --> 00:06:56.002
Waar ben je nu het meest benieuwd naar?

102
00:06:56.007 --> 00:06:59.019
Wat wil je in het verhaal nu het liefst weten?

103
00:06:59.024 --> 00:07:02.015
Wat ik ontzettend graag zou willen...

104
00:07:02.020 --> 00:07:04.021
En dat wil ik al jaren... Ja...

105
00:07:05.001 --> 00:07:08.002
Ik zou graag een keer naar Nieuwssorgh gaan.

106
00:07:08.007 --> 00:07:12.000
De plantage waar dit zich allemaal heeft afgespeeld.

107
00:07:12.005 --> 00:07:13.021
Dan zal ik je verrassen.

108
00:07:14.001 --> 00:07:18.012
Er is iemand die die plantage kent en ons ermee naartoe neemt. Ja!

109
00:07:18.017 --> 00:07:21.008
Hij zegt dat we resultaat zullen boeken.

110
00:07:21.013 --> 00:07:26.002
We duiken dieper in het verhaal en gaan kijken wat we daar kunnen vinden.

111
00:07:26.007 --> 00:07:29.013
Als je daar zin in hebt. Natuurlijk! Fantastisch.

112
00:07:29.018 --> 00:07:31.005
MUZIEK

113
00:07:37.006 --> 00:07:40.024
Mathilde heeft de brief van Cornelis Graafland ook gelezen.

114
00:07:41.004 --> 00:07:45.009
Ze heeft een afspraak gemaakt met onze huishistorica Judith Brouwer.

115
00:07:45.014 --> 00:07:48.007
In de hoop haar verre verwant vrij te pleiten.

116
00:07:48.012 --> 00:07:51.019
De vraag blijft een beetje: was het een ongeluk?

117
00:07:51.024 --> 00:07:53.013
Is er opzet in het spel?

118
00:07:53.018 --> 00:07:56.023
Die Benelle, de man die hij omgebracht heeft...

119
00:07:57.003 --> 00:07:59.008
was dat een belangrijk persoon?

120
00:07:59.013 --> 00:08:03.001
Dat maakt ook uit voor de berechting. Ja.

121
00:08:03.006 --> 00:08:05.005
Nou, die Benelle komt terug...

122
00:08:05.010 --> 00:08:12.007
In een tweede document wat ik heb gevonden, komt hij ook weer terug.

123
00:08:12.012 --> 00:08:17.014
En zelfs deze zaak zelf, deze moordzaak naar we aannemen. Oke.

124
00:08:17.019 --> 00:08:26.011
Het is een gedeelte uit het journaal van de gouverneur die toentertijd daar het gezag voerde.

125
00:08:26.016 --> 00:08:28.003
Bernard Texier.

126
00:08:28.008 --> 00:08:33.006
En wat hij schrijft bij die 22 november 1780...

127
00:08:33.011 --> 00:08:36.010
want toen heeft dat zich voorgedaan...

128
00:08:37.001 --> 00:08:38.013
Hij schrijft...

129
00:08:41.008 --> 00:08:46.022
Deze avond om acht uur zijn de Raad van Civiele Justitie Benelle...

130
00:08:49.015 --> 00:08:51.014
en secretaris Graafland...

131
00:08:53.003 --> 00:08:56.015
in duel geweest, in tweegevecht.

132
00:08:56.020 --> 00:09:03.001
De eerste, dus Benelle is op de binnenplaats hard gestoken.

133
00:09:03.024 --> 00:09:10.003
En bij de examinatie der wonde, dus bij het wondonderzoek...

134
00:09:10.008 --> 00:09:14.013
is gebleken dar de steek die noodlottig was...

135
00:09:14.018 --> 00:09:17.006
bij de ruggengraat is toegebracht.

136
00:09:17.011 --> 00:09:21.010
En wat deze Texier nog meer schrijft is dat bij dit duel...

137
00:09:21.015 --> 00:09:26.000
En dat is interessant om te weten...

138
00:09:26.005 --> 00:09:33.024
Bij dit duel waren aanwezig de broer van Benelle en nog ene heer Safine.

139
00:09:34.004 --> 00:09:36.022
Daar raken we een interessant punt. Ja.

140
00:09:37.002 --> 00:09:41.001
Want het was ordinair gevecht maar een tweegevecht, een duel.

141
00:09:41.006 --> 00:09:42.018
Echt een duel. Ja.

142
00:09:50.014 --> 00:09:52.003
Als het een duel was...

143
00:09:53.022 --> 00:09:58.002
dan heeft hij het eigenlijk volgens de regels gedaan. Exact.

144
00:09:58.007 --> 00:10:04.001
Maar uit deze brief klinkt toch ook een hoop angst en vrezen voor zijn eigen leven...

145
00:10:04.006 --> 00:10:07.006
of het wel goed is wat er is gebeurd.

146
00:10:07.011 --> 00:10:10.004
Maar als het echt een duel is geweest...

147
00:10:10.009 --> 00:10:14.024
Volgens de regels van die tijd stond hij dan in zijn recht. Ja.

148
00:10:15.004 --> 00:10:16.016
Dat is zo.

149
00:10:16.021 --> 00:10:22.003
Maar ik denk dat een belangrijk punt is dat de broer van EEN van de vechters...

150
00:10:22.008 --> 00:10:23.022
als getuige erbij was.

151
00:10:24.002 --> 00:10:27.024
Die zou waarschijnlijk ook gehoord worden als getuige.

152
00:10:28.004 --> 00:10:30.011
Dus de kans op wraak was groot. Ja.

153
00:10:30.016 --> 00:10:33.009
En misschien heeft Cornelis gedacht:

154
00:10:33.014 --> 00:10:37.002
Dit gaat ongelukkig uitpakken voor mij. Ik vlucht.

155
00:10:37.007 --> 00:10:39.004
Dat is ook wat Texier schrijft:

156
00:10:39.009 --> 00:10:43.002
'Secretaris Graafland heeft zich met de vlucht gesalveerd.'

157
00:10:43.007 --> 00:10:46.017
Oftewel, hij heeft zichzelf gered door te vluchten. Ja.

158
00:10:47.015 --> 00:10:50.014
We leren steeds meer over het noodlottig ongeval.

159
00:10:50.019 --> 00:10:54.015
Martha en ik komen in Suriname steeds dichterbij de plaats delict.

160
00:10:54.020 --> 00:10:58.018
Toch blijft de toedracht van het duel ook voor Martha onduidelijk.

161
00:10:58.023 --> 00:11:03.003
Is het verhaal waar dat ze gevochten hebben om een mooi meisje...

162
00:11:03.008 --> 00:11:06.015
dat prachtige ogen had...

163
00:11:06.020 --> 00:11:09.024
waardoor de plantage nu nog steeds Lasaille heet.

164
00:11:10.004 --> 00:11:12.007
Lassie eye... verlies je ogen.

165
00:11:12.012 --> 00:11:14.009
Verloren ogen, eigenlijk.

166
00:11:14.014 --> 00:11:19.011
Het verhaal gaat ook dat de slavin om wie ze zouden hebben gevochten...

167
00:11:19.018 --> 00:11:25.003
die is gestraft door het uitsteken van haar ogen.

168
00:11:25.008 --> 00:11:27.008
Walgelijk he. Ja.

169
00:11:27.013 --> 00:11:32.008
Maar de naam kan ook ontstaan zijn als verbastering door de slaven...

170
00:11:32.013 --> 00:11:39.001
door de verbastering van de naam van de familie, De la Jaille.

171
00:11:39.006 --> 00:11:41.003
Nieuwssorgh komt in zicht.

172
00:11:41.008 --> 00:11:45.011
De plantage waar 232 jaar geleden Henrietta Anna en twee zoons...

173
00:11:45.016 --> 00:11:49.011
Gabriel en de vermoorde Charles Paules de dienst uitmaakten.

174
00:11:49.016 --> 00:11:51.015
Een speciaal moment voor Martha.

175
00:11:51.020 --> 00:11:55.019
Ze zet voor het eerst voet op de plantage van haar verre voorouders.

176
00:11:57.004 --> 00:12:00.011
Ik begin een klein beetje emotioneel te worden.

177
00:12:03.002 --> 00:12:04.024
Onvoorstelbaar.

178
00:12:05.004 --> 00:12:06.016
Dat dit er nog is.

179
00:12:12.005 --> 00:12:13.021
Het is onvoorstelbaar.

180
00:12:17.000 --> 00:12:18.021
Ja...

181
00:12:19.001 --> 00:12:22.000
Hoe stel jij je dat voor, hoe het eruit zag?

182
00:12:22.005 --> 00:12:26.012
Ik neem aan dat het huis hier ergens stond. Ja, daar is de kreek.

183
00:12:26.017 --> 00:12:28.018
Ja, het gezicht naar de kreek.

184
00:12:28.023 --> 00:12:31.012
De kreek zal wel breder zijn geweest.

185
00:12:31.017 --> 00:12:35.013
Er moesten boten langs onze producten af te voeren.

186
00:12:35.018 --> 00:12:37.009
Maar hier een mooi huis.

187
00:12:37.014 --> 00:12:42.004
Een prachtige oud plantagehuis, met een balkon stel ik me voor.

188
00:12:42.009 --> 00:12:46.018
Ik ben erg bezig geweest met familie en het uitzoeken van alles.

189
00:12:46.023 --> 00:12:49.003
Ik heb er nooit emotie bij gehad.

190
00:12:49.008 --> 00:12:51.009
En nu sta je op die grond, en...

191
00:12:51.014 --> 00:12:54.013
En het doet me wat.

192
00:12:54.018 --> 00:12:57.015
Je staat op de grond van je voorouders. Ja.

193
00:12:57.020 --> 00:13:00.001
Geweldig.

194
00:13:00.006 --> 00:13:04.003
Maar we staan ook op een plaats delict. Ja. Dat is minder.

195
00:13:04.008 --> 00:13:09.007
Hier heeft een misdrijf plaatsgevonden. Het gevecht.

196
00:13:10.024 --> 00:13:16.001
Ook zou hier de vermoorde Charles Paul Benelle de la Jaille begraven moeten liggen.

197
00:13:16.006 --> 00:13:20.004
Samen met een lokale bewoner gaan we proberen het graf te vinden.

198
00:13:20.009 --> 00:13:22.008
Hier moeten we overheen? Ja.

199
00:13:22.013 --> 00:13:27.003
Martha, zie je dat zitten? Nou, met angst en beven eerlijk gezegd.

200
00:13:28.021 --> 00:13:31.023
Je moet gewoon op het hout... Ja, ik hou je vast.

201
00:13:33.023 --> 00:13:35.018
Wow... Ik heb je, ik heb je.

202
00:13:38.019 --> 00:13:40.022
Het is een heel soepel plankje.

203
00:13:45.017 --> 00:13:47.010
Dit is het. Ongelooflijk.

204
00:13:47.015 --> 00:13:49.002
Dit is het.

205
00:13:50.011 --> 00:13:52.008
Kijk uit, het is glibberig.

206
00:13:55.008 --> 00:13:59.013
Hier ligt het koud gebeente van de weledele achtbare here...

207
00:13:59.018 --> 00:14:02.003
Charles Paul Benelle de la Jaille.

208
00:14:02.008 --> 00:14:04.002
Dit is 'm.

209
00:14:04.007 --> 00:14:08.006
Moorddadig in een tweestrijd...

210
00:14:08.011 --> 00:14:11.022
Tweegevecht... omgekomen.

211
00:14:12.002 --> 00:14:16.023
Op den 22e november.

212
00:14:17.003 --> 00:14:18.015
Vreemd gevoel.

213
00:14:18.020 --> 00:14:20.007
Heel vreemd.

214
00:14:20.012 --> 00:14:25.002
Dat koud gebeente... Er zal niet meer zoveel van hem over zijn. Nee.

215
00:14:25.007 --> 00:14:28.002
Maar wat er nog is, ligt hier onder. Ja...

216
00:14:28.007 --> 00:14:30.008
Geweldig. Echt fantastisch.

217
00:14:30.013 --> 00:14:36.006
Het heeft veel moeite gekost om hier te komen. De moeite waard? Ja.

218
00:14:37.008 --> 00:14:40.007
Maar van meneer Graafland... weet ik niks.

219
00:14:40.012 --> 00:14:43.015
Maar wij weten dat er van meneer Graafland...

220
00:14:43.020 --> 00:14:47.014
nog nazaten in Nederland leven. Ach! In Nederland? Zo!

221
00:14:47.019 --> 00:14:51.010
In Nederland zal Martha Mathilde dan ook ontmoeten.

222
00:14:52.021 --> 00:14:56.020
Ik vrees dat hij uiteindelijk in de gevangenis is beland.

223
00:14:57.000 --> 00:15:00.001
Ik wil wel heel graag weten wat er is gebeurd.

224
00:15:01.007 --> 00:15:05.013
Je vlucht niet als je helemaal open en eerlijk gevochten hebt.

225
00:15:07.003 --> 00:15:12.000
Dit is 'de andere partij'. Martha Hering. Mathilde van der Werff.

226
00:15:12.005 --> 00:15:18.004
232 jaar later staan ze tegenover elkaar, de bloedverwanten van Graafland en De la Jaille.

227
00:15:18.009 --> 00:15:20.007
Ditmaal om vragen te stellen.

228
00:15:20.012 --> 00:15:24.003
Wat is de aanleiding geweest om een duel te gaan doen?

229
00:15:24.008 --> 00:15:28.018
Over het algemeen valt bij een duel volgens mij altijd een slachtoffer.

230
00:15:28.023 --> 00:15:31.022
Ja. Het is een manier om iets uit te vechten.

231
00:15:32.002 --> 00:15:36.009
Iets wat kennelijk heel erg was, dus het was of de EEN of de ander.

232
00:15:36.014 --> 00:15:41.011
Het verhaal gaat dat de twee heren hebben gevochten om 'n mooie slavin.

233
00:15:41.016 --> 00:15:43.011
Kijk. Met prachtige ogen.

234
00:15:43.016 --> 00:15:48.020
En de slavin is gestraft.

235
00:15:49.000 --> 00:15:51.007
Ze hebben haar ogen uitgestoken.

236
00:15:51.012 --> 00:15:54.001
Dat soort dingen gebeurden toen. Ja.

237
00:15:54.006 --> 00:15:59.011
Maar het heeft er alle schijn van dat de heren hebben gevochten om een vrouw.

238
00:15:59.016 --> 00:16:04.008
Dat het een soort crime passionelle was, als het al een misdrijf was.

239
00:16:04.013 --> 00:16:07.024
De ene heeft het niet overleefd, jouw familielid.

240
00:16:08.004 --> 00:16:12.003
Die van jou, Graafland, is op de vlucht geslagen. En toen?

241
00:16:12.008 --> 00:16:16.021
En wat is er toen met hem gebeurd? Ik heb geen idee. Ik ben benieuwd.

242
00:16:17.001 --> 00:16:19.023
Hij is dus op Saint Lucia terecht gekomen.

243
00:16:20.003 --> 00:16:22.019
Dat was heel onverstandig van hem. Ja.

244
00:16:22.024 --> 00:16:26.008
Want de man trekt toch een beetje het ongeluk aan.

245
00:16:26.013 --> 00:16:30.022
Toen hij daar aankwam, brak daar al snel de ergste orkaan los...

246
00:16:31.002 --> 00:16:33.014
die het eiland ooit gegeseld had.

247
00:16:33.019 --> 00:16:37.005
Daarna braken er vele besmettelijke ziektes uit.

248
00:16:37.010 --> 00:16:40.023
Cholera, dysenterie en andere ellende brak er uit.

249
00:16:41.003 --> 00:16:45.010
Graafland zal uiteindelijk de rampen niet overleefd hebben.

250
00:16:45.015 --> 00:16:47.002
Ook overleden.

251
00:16:47.007 --> 00:16:50.018
Jouw bloedverwant heeft het duel niet overleefd.

252
00:16:50.023 --> 00:16:53.008
Wat dat betreft is het gelijkspel.

253
00:16:53.013 --> 00:16:55.016
Gelijkspel? Ik vind het prima.

254
00:16:59.004 --> 00:17:04.005
Gevochten in naam van de liefde, het eigen lot bezegeld door te vluchten.

255
00:17:04.010 --> 00:17:07.005
Eenzaam gestorven op een vreemd eiland.

256
00:17:07.010 --> 00:17:10.005
De zaak Cornelis Graafland is gesloten.

257
00:17:10.010 --> 00:17:14.013
De strijdbijl 232 jaar later door de bloedverwanten begraven.

258
00:17:18.007 --> 00:17:21.000
Hij vertrekt met een geheime opdracht.

259
00:17:21.005 --> 00:17:24.004
Een brief die hij pas mag lezen op volle zee.

260
00:17:24.009 --> 00:17:28.020
Johannes IJsbrands verlaat Nederland in het voorjaar van 1798.

261
00:17:29.000 --> 00:17:30.022
Op zee opent hij de envelop.

262
00:17:31.002 --> 00:17:34.018
De opdracht: kaap zoveel mogelijk Engelse schepen.

263
00:17:34.023 --> 00:17:36.022
Kaap alles wat je tegenkomt.

264
00:17:37.002 --> 00:17:42.003
Dit is het verhaal van een echte Nederlandse kaper, Johannes IJsbrands.

265
00:17:42.008 --> 00:17:46.001
In het voorjaar van 1798 verlaat hij Hellevoetsluis.

266
00:17:46.006 --> 00:17:53.017
Hij zet koers richting Engeland en Schotland om zijn opdracht voortvarend uit te voeren.

267
00:17:53.022 --> 00:17:57.008
Dit is zijn jongste nakomeling. Brandaan Hofman.

268
00:17:57.013 --> 00:18:00.014
Brandaan zit op het gymnasium in Amsterdam.

269
00:18:00.019 --> 00:18:05.022
Hij heeft geen idee wat voor een zeeheld of zeeschuimer zijn voorvader is.

270
00:18:07.006 --> 00:18:10.021
Dit is zijn vader Barend, IT'er.

271
00:18:11.001 --> 00:18:14.010
Met Barend en Brandaan volgen we het spoor terug.

272
00:18:14.015 --> 00:18:17.024
Het spoor van hun voorvader Johannes IJsbrands.

273
00:18:26.017 --> 00:18:31.012
Samen gaan ze terug naar de tijd van kapers, zeeschuimers en piraten.

274
00:18:34.010 --> 00:18:39.019
Wat de familie weet van de eigen geschiedenis gaat twee generaties terug.

275
00:18:39.024 --> 00:18:42.002
Dit is de moeder van mijn vader.

276
00:18:43.014 --> 00:18:45.001
Mijn oma dus.

277
00:18:45.006 --> 00:18:47.005
Wij noemden haar oma Nelly.

278
00:18:47.010 --> 00:18:51.015
Ze was altijd leuk en aardig voor ons. Wel een beetje nerveus.

279
00:18:51.020 --> 00:18:55.022
Ze was altijd een beetje bezorgd. Dat zie je ook op het portret.

280
00:18:56.002 --> 00:18:59.007
Of het al allemaal wel goed komt bij de schilder.

281
00:18:59.022 --> 00:19:03.000
Hebben Barend en Brandaan iets met geschiedenis?

282
00:19:03.005 --> 00:19:05.007
Ja, dat is wel leuk.

283
00:19:05.012 --> 00:19:08.015
Dat vinden we heel erg leuk. Ik in ieder geval.

284
00:19:08.020 --> 00:19:11.009
Ik probeer het op hem over te brengen.

285
00:19:11.014 --> 00:19:15.002
Wat meer informatie over wat er vroeger gebeurd is.

286
00:19:15.007 --> 00:19:17.006
Hoe je dat doet, hoe dat ging.

287
00:19:17.011 --> 00:19:20.024
Zo'n gevoel bij te brengen van: wat is dat, vroeger.

288
00:19:21.004 --> 00:19:24.005
Dat is iets wat ik graag wil overbrengen.

289
00:19:34.004 --> 00:19:35.016
Wat gaaf.

290
00:19:36.022 --> 00:19:38.019
Johannes IJsbrands. Mooi.

291
00:19:38.024 --> 00:19:41.009
Die naam kennen wij helemaal niet.

292
00:19:43.008 --> 00:19:46.010
Zie jij wat er staat, Brandaan? Nee. Nou...

293
00:19:46.015 --> 00:19:50.002
Aan den luitenant IJsbrands.

294
00:19:51.002 --> 00:19:52.016
Daar staat 'secreet'.

295
00:19:52.021 --> 00:19:55.003
Ik denk dat dat geheim is.

296
00:19:57.019 --> 00:19:59.008
Gij wordt... VOORGELEZEN:

297
00:19:59.013 --> 00:20:03.008
Gij wordt gelast op ontvangst dezes naar zee te zeilen.

298
00:20:03.013 --> 00:20:09.007
Over te steken tot onder de Engelse of Schotse kust en vissersschepen aan te vallen.

299
00:20:09.012 --> 00:20:14.011
Na het volk bij u te hebben doen overgaan de schepen in den grond te hakken.

300
00:20:14.016 --> 00:20:18.000
In den grond te hakken. Goed verhaal, toch? Haha.

301
00:20:18.005 --> 00:20:20.000
Dat zijn de betere dingen.

302
00:20:24.015 --> 00:20:27.020
Wat denk je dat er met hem gebeurd is, Brandaan?

303
00:20:28.000 --> 00:20:31.016
Ik denk dat hij door Engelse piraten is aangevallen.

304
00:20:31.021 --> 00:20:34.024
Ik denk ook dat hij het niet goed gedaan heeft.

305
00:20:37.002 --> 00:20:41.001
Wat zit erachter? Waarom krijgt IJsbrands die opdracht?

306
00:20:41.006 --> 00:20:42.018
En... slaagt hij?

307
00:20:44.024 --> 00:20:49.000
Hellevoetsluis. Destijds een belangrijke vestingstad.

308
00:20:49.005 --> 00:20:54.018
Hiervandaan vertrekken Nederlandse zeehelden om geschiedenis te schrijven.

309
00:20:54.023 --> 00:20:59.001
Zo ook IJsbrands. Hier moet een spoor van hem te vinden zijn.

310
00:20:59.006 --> 00:21:02.022
We gaan met Barend en Brandaan naar Hellevoetsluis.

311
00:21:03.002 --> 00:21:07.003
Ze worden ontvangen door de burgemeester in het stadhuis.

312
00:21:07.008 --> 00:21:12.005
Hij vertelt hen over de belangrijke rol die Hellevoetsluis speelt...

313
00:21:12.010 --> 00:21:16.018
bij bekende zeehelden zoals De Ruyter en Piet Hein. En IJsbrands.

314
00:21:16.023 --> 00:21:21.001
Het is vanuit Hellevoetsluis dat IJsbrands weggevaren is.

315
00:21:22.009 --> 00:21:23.019
Om uit kapen te gaan.

316
00:21:23.024 --> 00:21:27.018
Misschien heeft hij hier vandaan die kapersbrief ontvangen.

317
00:21:29.020 --> 00:21:34.015
Hellevoetsluis is nog een belangrijke uitvalshaven voor de marine.

318
00:21:34.020 --> 00:21:38.023
Barend en Brandaan ontmoeten kapitein ter zee Hans Lodder.

319
00:21:39.003 --> 00:21:43.017
Niet de eerste de beste. Hij weet alles over kapers en piraterij.

320
00:21:43.022 --> 00:21:48.010
Ik heb piraten bestreden bij de kust van Somalie. Ja. En gevangen.

321
00:21:48.015 --> 00:21:52.001
Er is een verschil tussen piraterij en kapen. Oke.

322
00:21:52.006 --> 00:21:57.011
Piraterij doen mensen voor hun eigen gewin, voor zichzelf geld verdienen.

323
00:21:57.016 --> 00:21:59.023
Kaapvaart mocht van de overheid.

324
00:22:00.003 --> 00:22:03.012
Dan krijg je een kapersbrief mee van de regering.

325
00:22:03.017 --> 00:22:05.017
Illegaal piraterij plegen.

326
00:22:07.002 --> 00:22:11.003
De brief die IJsbrands ontvangt, is een echte kapersbrief.

327
00:22:11.008 --> 00:22:16.013
Middels oude documenten is precies in kaart te brengen hoe het hem vergaat.

328
00:22:16.018 --> 00:22:18.011
Dit is wat er gebeurde...

329
00:22:19.014 --> 00:22:25.008
Luitenant Johannes IJsbrands ligt met zijn schip De Koerier in Hellevoetsluis...

330
00:22:25.013 --> 00:22:28.004
als hij de geheime opdracht ontvangt.

331
00:22:28.009 --> 00:22:32.021
Hij laat het schip bevoorraden met schroot voor de kanonnen.

332
00:22:33.001 --> 00:22:38.021
Ze hebben ook acht pistolen, een musket en... 500 liter bier.

333
00:22:44.010 --> 00:22:46.013
En hij zet koers naar Engeland.

334
00:22:46.018 --> 00:22:49.005
Daar gaat hij, Johannes IJsbrands.

335
00:22:49.010 --> 00:22:53.017
Het geheime Nederlandse wapen in de strijd tegen de Engelsen.

336
00:22:53.022 --> 00:22:55.016
En dan gebeurt er... niets.

337
00:22:56.022 --> 00:22:59.002
Hij heeft pech, de wind valt weg.

338
00:22:59.007 --> 00:23:01.019
Hij komt stil te liggen, dagenlang.

339
00:23:01.024 --> 00:23:05.017
IJsbrands kan alleen maar wachten.

340
00:23:10.022 --> 00:23:14.004
Plotseling steekt de wind op. Dan gaat het snel.

341
00:23:14.009 --> 00:23:17.014
IJsbrands kaapt het ene schip naar het andere.

342
00:23:17.019 --> 00:23:23.005
Hij neemt volgens de opdracht de bemanning aan boord en laat de schepen zinken.

343
00:23:23.010 --> 00:23:27.021
In zijn scheepsjournaal noteert hij de namen van de gevangenen.

344
00:23:28.001 --> 00:23:29.013
Op het gehoor.

345
00:23:29.018 --> 00:23:31.017
Zo word John Cook, John Koek.

346
00:23:32.018 --> 00:23:35.017
Hoe ging dat kapen op volle zee in zijn werk?

347
00:23:35.022 --> 00:23:40.023
Arne Zuidhoek, historicus en auteur van meer dan 50 maritieme boeken...

348
00:23:41.003 --> 00:23:45.016
stelde de piratenencyclopedie samen die hij zelf illustreerde.

349
00:23:51.002 --> 00:23:53.009
Piraten zijn mythische figuren.

350
00:23:53.014 --> 00:23:55.015
Blauwbaard bijvoorbeeld...

351
00:23:55.020 --> 00:23:58.023
zou brandende lonten onder zijn hoed dragen.

352
00:23:59.003 --> 00:24:01.008
Dat is niet helemaal verzonnen.

353
00:24:01.013 --> 00:24:06.016
Kapers en piraten moesten aanvallen met zoveel mogelijk machtsvertoon.

354
00:24:08.013 --> 00:24:12.004
Ze probeerden een zo groot mogelijke mond te hebben.

355
00:24:12.009 --> 00:24:14.023
Als ze een schip op zee ontmoetten...

356
00:24:15.003 --> 00:24:20.002
en ze zijn zo dicht bij elkaar dat ze elkaar niet meer kunnen ontlopen...

357
00:24:20.007 --> 00:24:24.004
dan is het zaak dat je zo'n macht vertoont...

358
00:24:24.009 --> 00:24:27.019
dat de ander zich niet gaat verdedigen.

359
00:24:27.024 --> 00:24:30.021
Zo moet het ook met IJsbrands zijn gegaan.

360
00:24:31.001 --> 00:24:35.008
Hoe groot moet de angst zijn geweest van de Engelse vissers...

361
00:24:35.013 --> 00:24:37.020
toen ze dit op zich afzagen komen?

362
00:24:38.000 --> 00:24:43.014
Maar waarom krijgt IJsbrands deze opdracht van de minister van marine?

363
00:24:43.019 --> 00:24:48.022
In de 17e en 18e eeuw is het voortdurend raak tussen Nederland en Engeland.

364
00:24:49.002 --> 00:24:52.020
In totaal zijn er vier Nederlands-Engelse oorlogen.

365
00:24:53.000 --> 00:24:58.005
In 1796, twee jaar voordat IJbrands vertrekt met z'n geheime opdracht...

366
00:24:58.010 --> 00:25:02.019
kwam er een verdrag om gevangenen van de oorlog uit te ruilen.

367
00:25:02.024 --> 00:25:05.018
Maar wij hebben te weinig krijgsgevangenen.

368
00:25:05.023 --> 00:25:07.020
Dat moet IJsbrands oplossen.

369
00:25:08.000 --> 00:25:10.012
Hij had een hele speciale opdracht.

370
00:25:10.017 --> 00:25:13.020
We wilden toen gevangenen ruilen met elkaar.

371
00:25:14.000 --> 00:25:17.007
De Britten hadden veel meer gevangenen dan wij.

372
00:25:17.012 --> 00:25:22.015
IJsbrands moest gevangenen te halen. Hij moest de schepen niet meenemen.

373
00:25:22.020 --> 00:25:27.002
Normaal gesproken in de kaapvaart, neem je het schip ook mee terug.

374
00:25:27.007 --> 00:25:32.012
Maar hij moest de schepen verbranden en de mensen halen voor de gevangenenruil.

375
00:25:34.019 --> 00:25:37.008
Daarin is IJsbrands zeer succesvol.

376
00:25:37.013 --> 00:25:41.022
De vissersscheepjes zijn geen partij voor zijn oorlogsbodem.

377
00:25:42.002 --> 00:25:45.022
Hij waant zich oppermachtig. Barend vindt het wel wat.

378
00:25:46.002 --> 00:25:50.001
Hij had een mooi snel schip. Ja, maar het is wel linke soep.

379
00:25:50.006 --> 00:25:54.019
Inderdaad. Inmiddels zit zijn ruim helemaal vol met gevangenen.

380
00:25:54.024 --> 00:25:56.021
Hij moet mannen laten gaan.

381
00:25:57.001 --> 00:26:01.008
IJsbrands vaart naar de kust van Engeland en zet er zes aan wal.

382
00:26:01.013 --> 00:26:06.010
Hij geeft hen een brief mee met een verzoek aan de autoriteiten...

383
00:26:06.015 --> 00:26:09.014
of zij zes Nederlanders willen vrijlaten.

384
00:26:09.019 --> 00:26:11.008
Maar het loopt anders.

385
00:26:11.013 --> 00:26:15.024
IJsbrands weet niet dat de vissers de Engelse marine alarmeren.

386
00:26:16.004 --> 00:26:19.011
Ondertussen is IJsbrands alweer op rooftocht.

387
00:26:19.016 --> 00:26:21.013
Hij verandert van tactiek.

388
00:26:21.018 --> 00:26:25.002
Hij valt nu nieuwe schepen aan om de schepen zelf.

389
00:26:25.007 --> 00:26:29.012
Hij handelt nu buiten zijn opdracht om puur voor eigen gewin.

390
00:26:29.017 --> 00:26:32.014
Hij raakt in gevecht met een stel schepen.

391
00:26:32.019 --> 00:26:34.022
EEN loopt vast op een zandbank.

392
00:26:35.002 --> 00:26:39.024
Zijn mannen proberen het schip vlot te trekken maar worden beschoten.

393
00:26:40.004 --> 00:26:43.024
Bovendien doemt aan de horizon een geduchte vijand op.

394
00:26:44.004 --> 00:26:47.022
Het schip The Scorpion van de gevreesde captain Rodd.

395
00:26:48.002 --> 00:26:50.022
Die strijd wil IJsbrands niet strijden.

396
00:26:51.002 --> 00:26:54.001
The Scorpion is te machtig voor hem.

397
00:26:54.006 --> 00:26:57.007
De rollen zijn omgedraaid. Hij is de pineut.

398
00:26:59.012 --> 00:27:02.009
IJsbrands gooit de soldijrol overboord.

399
00:27:02.014 --> 00:27:05.019
Hierop staan de namen van de bemanningsleden.

400
00:27:05.024 --> 00:27:08.006
Hij doet dit om hen te beschermen.

401
00:27:08.011 --> 00:27:11.006
De Engelsen mogen niet weten wie ze zijn.

402
00:27:18.008 --> 00:27:22.017
Hij wordt gearresteerd en overgebracht naar Hull in Engeland.

403
00:27:22.022 --> 00:27:26.004
Hij wordt verhoord in deze pub, The Neptune Inn.

404
00:27:26.009 --> 00:27:28.021
De verhoren zijn bewaard gebleven.

405
00:27:29.001 --> 00:27:33.012
Hij is pas in 1802 weer vrijgekomen. Hij heeft vier jaar gezeten.

406
00:27:33.017 --> 00:27:35.004
Dat is heel lang. Ja.

407
00:27:35.009 --> 00:27:39.002
Je moet van goede gezondheid zijn omdat te overleven.

408
00:27:39.007 --> 00:27:44.002
Een paar van de Nederlandse bemanning zijn in Engelse dienst gegaan.

409
00:27:44.007 --> 00:27:46.023
Die waren het zat om zo lang te wachten.

410
00:27:47.003 --> 00:27:50.016
Toen kreeg hij het commando van een kanonneerboot.

411
00:27:50.021 --> 00:27:52.008
De Vos.

412
00:27:52.013 --> 00:27:54.000
Mooie naam. Ja.

413
00:27:54.005 --> 00:27:56.023
Want dat was ook geen al te grote boot...

414
00:27:57.003 --> 00:28:02.023
maar wel een soort sluipschutter, zou je kunnen zeggen. Oke. Zo, wham!

415
00:28:03.003 --> 00:28:04.021
Nu begint alles opnieuw.

416
00:28:05.001 --> 00:28:10.012
IJsbrands gaat weer op jacht om met veel machtsvertoon schepen te overvallen.

417
00:28:10.017 --> 00:28:13.022
Machtsvertoon blijft een beproefde tactiek.

418
00:28:14.002 --> 00:28:19.017
Ook kapitein ter zee Hans Lodder maakt er nog gebruik van.

419
00:28:19.022 --> 00:28:26.014
April 2010, zijn schip de Hare majesteit Tromp valt in de Golf van Aden Somalische piraten aan...

420
00:28:26.019 --> 00:28:29.006
die een Duits schip hebben gekaapt.

421
00:28:30.011 --> 00:28:32.017
Werd daar ook geweld bij gebruikt?

422
00:28:32.022 --> 00:28:35.004
Daar is inderdaad bij geschoten.

423
00:28:35.009 --> 00:28:39.006
Ik heb een helikopter met mariniers daarheen gestuurd.

424
00:28:39.011 --> 00:28:41.000
Een speciale eenheid.

425
00:28:41.005 --> 00:28:46.022
Die zijn vanuit de helikopter met een touw aan boord van dat gekaapte schip gegaan.

426
00:28:47.002 --> 00:28:50.018
Ze hebben daarbij geschoten om veilig aan boord te komen.

427
00:28:50.023 --> 00:28:54.002
Vervolgens hebben de piraten zich overgegeven.

428
00:28:54.007 --> 00:28:55.019
GESCHREEUW

429
00:28:58.000 --> 00:29:02.017
Door het machtsvertoon van de mariniers schrikken de piraten zo...

430
00:29:02.022 --> 00:29:04.021
dat ze hun wapens weggooien.

431
00:29:05.001 --> 00:29:07.001
Er vallen geen gewonden.

432
00:29:09.011 --> 00:29:12.022
Toen hebben we die tien piraten gevangengenomen.

433
00:29:13.002 --> 00:29:15.003
Er is niemand gewond geraakt.

434
00:29:15.008 --> 00:29:19.007
Een beetje net als vroeger. Heb je ze daarna weer geruild?

435
00:29:19.012 --> 00:29:21.019
Nee, dat ruilen doen we niet meer.

436
00:29:21.024 --> 00:29:24.021
Die mannen staan nu in Duitsland terecht.

437
00:29:25.001 --> 00:29:28.000
Er wordt tussen de 7 en de 14 jaar geeist tegen deze actie.

438
00:29:28.005 --> 00:29:33.008
Kapitein ter zee Lodder krijgt er de hoogste marine-onderscheiding voor.

439
00:29:33.013 --> 00:29:35.000
Daar is hij trots op.

440
00:29:35.005 --> 00:29:38.006
Interessante vraag over de kapers van toen:

441
00:29:38.011 --> 00:29:42.008
Bent u trots op die kapers van toen, als marineofficier?

442
00:29:42.013 --> 00:29:45.004
Ja... Je moet het plaatsen in die tijd.

443
00:29:45.009 --> 00:29:47.004
In die tijd was dat legitiem.

444
00:29:47.009 --> 00:29:52.002
Het waren heldendaden om onder het oog van de vijand schepen aan te vallen.

445
00:29:52.007 --> 00:29:54.021
IJsbrands blijft dus schepen kapen.

446
00:29:55.001 --> 00:29:59.002
Dit keer om Engelse schepen te veroveren  om rijk te worden.

447
00:29:59.007 --> 00:30:02.023
Hij heeft toen een Engels oorlogsschip overvallen.

448
00:30:03.003 --> 00:30:05.009
De HMS Mandy.

449
00:30:05.014 --> 00:30:10.011
Die heeft hij hierheen gebracht en daar kreeg hij een grote prijs voor.

450
00:30:10.016 --> 00:30:15.004
Een groot geldbedrag. Zo kon hij van zijn pensioen genieten. Oke.

451
00:30:15.009 --> 00:30:20.001
Dat kreeg de schipper dus? Er was een vaste verdeelsom voor dat geld.

452
00:30:20.006 --> 00:30:24.007
Een deel ging naar de staat. Een deel was voor de bemanning.

453
00:30:24.012 --> 00:30:30.006
Het was ook vastgelegd welk deel de commandant kreeg, tot en met de jongste matroos.

454
00:30:30.011 --> 00:30:32.005
Iedereen kreeg een deel. Oke.

455
00:30:32.010 --> 00:30:36.015
Dat was het begin van ons familie- vermogen. Het familiefortuin, ja.

456
00:30:39.012 --> 00:30:42.023
Wat weten we over het familieleven van IJsbrands?

457
00:30:43.003 --> 00:30:46.016
Het is in ieder geval bekend dat hij getrouwd is. Ja.

458
00:30:46.021 --> 00:30:52.011
En dat hij minimaal, dat weet ik uit m'n hoofd, een dochter had.

459
00:30:52.016 --> 00:30:54.014
Weet je daar de naam ook van?

460
00:30:54.019 --> 00:30:56.006
Nel. Nelly.

461
00:30:56.011 --> 00:30:57.023
Nelly. Oke.

462
00:30:58.003 --> 00:31:00.017
Dat is een bekende naam in de familie.

463
00:31:00.022 --> 00:31:02.009
Zo heette mijn oma.

464
00:31:02.014 --> 00:31:06.002
En mijn tweelingzus heet ook naar mijn oma. Nelly.

465
00:31:06.007 --> 00:31:07.019
Dat kan kloppen.

466
00:31:10.015 --> 00:31:15.005
Zeebonk Johannes IJsbrands was getrouwd met Niesje van der Beeld.

467
00:31:15.010 --> 00:31:17.022
Samen kregen ze een dochter, Nelly.

468
00:31:18.002 --> 00:31:22.017
Zij trouwde ook met een zeeman. Admiraal Julius Constantijn Rijk.

469
00:31:22.022 --> 00:31:26.019
Ook zij kregen een dochter die Nelly heette. Nelly Rijk.

470
00:31:26.024 --> 00:31:30.000
De naam Nelly blijft populair in de familie.

471
00:31:30.005 --> 00:31:31.017
Er volgen er vele.

472
00:31:31.022 --> 00:31:34.004
Tot we uitkomen bij Nelly Bolken.

473
00:31:34.009 --> 00:31:37.002
Zij trouwt Willem Barend Izaak Hofman.

474
00:31:37.007 --> 00:31:40.008
Hun kleinzoon is onze Willem Barend Hofman.

475
00:31:40.013 --> 00:31:43.023
Hun achterkleinzoon is Brandaan.

476
00:31:45.017 --> 00:31:51.001
Omdat hij in goeden doen was, heeft hij ook eens een portret laten schilderen.

477
00:31:51.006 --> 00:31:55.009
Dat deed iedereen, van Piet Hein tot Michiel de Ruyter. Oke.

478
00:31:55.014 --> 00:31:57.001
En...

479
00:31:57.006 --> 00:32:00.022
Zijn dochter is getrouwd met de minister van Marine.

480
00:32:01.002 --> 00:32:02.018
Zij woonden in Den Haag.

481
00:32:02.023 --> 00:32:10.020
Zijn dienstmaagd is een keer onbedachtzaam met vuur in de weer geweest.

482
00:32:11.000 --> 00:32:15.009
Het gebouw stond in lichterlaaie en de inboedel is vernietigd.

483
00:32:15.014 --> 00:32:17.021
Waarschijnlijk ook dat portret.

484
00:32:18.001 --> 00:32:22.004
Dus we weten niet precies hoe die meneer eruit heeft gezien.

485
00:32:22.009 --> 00:32:26.001
Hoe heette de man met wie zij getrouwd is?

486
00:32:26.006 --> 00:32:30.021
De Rijk. Mooie naam. Ik denk dat het een van die haaien aan de wal was.

487
00:32:31.001 --> 00:32:33.013
Haha. Een witteboordencrimineel.

488
00:32:37.013 --> 00:32:39.010
Hier in Hellevoetsluis...

489
00:32:39.015 --> 00:32:41.002
Let op, hier...

490
00:32:41.007 --> 00:32:44.022
Kijk, onze helden.

491
00:32:45.002 --> 00:32:46.014
Althans, een aantal.

492
00:32:46.019 --> 00:32:48.006
De Ruyter.

493
00:32:48.011 --> 00:32:49.023
Piet Hein.

494
00:32:50.003 --> 00:32:52.017
Evertsen, Tromp en de heer Thornton.

495
00:32:54.010 --> 00:32:58.004
Oke, dat zijn onze zeehelden. Onze zeehelden.

496
00:32:58.009 --> 00:33:02.019
We missen er nog EEN. Daar is prima plek voor onze vriend IJsbrands.

497
00:33:02.024 --> 00:33:04.011
MUZIEK

498
00:33:12.002 --> 00:33:15.011
Hoe zou Johannes IJsbrands er hebben uitgezien?

499
00:33:15.016 --> 00:33:19.011
Ik heb goed naar jullie gekeken vandaag.

500
00:33:23.003 --> 00:33:25.010
Dat heb ik geprobeerd te tekenen.

501
00:33:27.000 --> 00:33:28.012
Dat is deze plaat.

502
00:33:30.010 --> 00:33:34.007
Om jou helemaal na te tekenen, dat was te makkelijk. Oke.

503
00:33:34.012 --> 00:33:38.017
Je moet er iets aan toevoegen hoe het geweest had kunnen zijn.

504
00:33:38.022 --> 00:33:41.004
Da's mooi. Mooi he, Brandaan? Ja.

505
00:33:41.009 --> 00:33:44.002
Ik geef hem aan jou. Jij bent de jongste.

506
00:33:44.007 --> 00:33:46.004
Dank je wel.

507
00:33:46.009 --> 00:33:50.014
Wie weet komt er ooit een echte gedenksteen van IJsbrands...

508
00:33:50.019 --> 00:33:54.005
tussen onze andere zeehelden in Hellevoetsluis.

509
00:33:57.020 --> 00:34:00.011
Volgende week in Brieven boven water:

510
00:34:00.016 --> 00:34:04.000
Een stukje Nederlandse geschiedenis in Guyana.

511
00:34:04.005 --> 00:34:05.019
Daar ligt de plantage.

512
00:34:24.004 --> 00:34:27.017
Ik zou eigenlijk wel eens willen kijken in die tijd.

513
00:34:27.022 --> 00:34:29.009
Doet hij het nog?

514
00:34:29.014 --> 00:34:32.019
Ook boer Jan, van Boer zoekt vrouw krijgt post.

515
00:34:32.024 --> 00:34:35.023
Een verre voorvader strandt bij Bordeaux.

516
00:34:37.014 --> 00:34:40.015
Ik begin een beetje emotioneel te worden...

