WEBVTT

1
00:00:00.008 --> 00:00:01.011
888

2
00:00:01.016 --> 00:00:05.024
Mijn idee vanuit mijn hart is, je moet dat eiland zoveel mogelijk in stand houden.

3
00:00:06.004 --> 00:00:08.015
Daar ben ik ook mee opgegroeid.

4
00:00:08.020 --> 00:00:12.002
En ik zou het heel jammer vinden als het zomaar verdwijnt.

5
00:00:12.007 --> 00:00:14.012
Ik dacht, afkicken is echt een eitje.

6
00:00:14.017 --> 00:00:17.020
Maar toen begon het. Het was de eerste keer dat ik dacht:

7
00:00:18.000 --> 00:00:19.012
NU gaan we echt te ver.

8
00:00:19.017 --> 00:00:23.001
Het feit dat ik hier nog loop en leef, is een wonder.

9
00:00:23.006 --> 00:00:26.018
Ik heb nooit gehuild om mijn handicap.

10
00:00:26.023 --> 00:00:29.015
We zijn nu hot. The show must go on.

11
00:00:29.020 --> 00:00:31.019
Beetje voedsel voor de ziel.

12
00:00:40.016 --> 00:00:44.019
Normaal is het verboden terrein, het KLEINSTE eiland van Nederland: Rottum.

13
00:00:44.024 --> 00:00:49.010
Nu is het overgeleverd aan de natuur en onbewoond.

14
00:00:49.015 --> 00:00:52.009
Maar in 1965 woonde hier Wiepke Toxopeus.

15
00:00:52.014 --> 00:00:56.011
Alleen met haar ouders. Het laatste voogdgezin van Rottum.

16
00:00:57.011 --> 00:01:03.007
Sinds Wiepke en haar ouders van het eiland vertrokken, is het NIET meer toegankelijk voor publiek.

17
00:01:03.012 --> 00:01:08.000
Bij hoge uitzondering mag ik samen met Wiepke 24 uur op Rottum verblijven.

18
00:01:08.005 --> 00:01:11.011
Kustwacht Schiermonnikoog. Harder.

19
00:01:11.016 --> 00:01:14.000
Harder, Schiermonnikoog, harder.

20
00:01:14.005 --> 00:01:17.012
Voor de morgen, heeft u een waterstand voor ons?

21
00:01:17.017 --> 00:01:19.022
+151 cm.

22
00:01:20.002 --> 00:01:22.014
Oke, dank je wel.

23
00:01:22.019 --> 00:01:24.016
Is dat goed, Klaas? Is goed.

24
00:01:24.021 --> 00:01:28.009
Op deze waterstand kunnen we goed het water over...

25
00:01:28.014 --> 00:01:30.009
om het eiland te bereiken.

26
00:01:31.014 --> 00:01:34.013
Omdat het op de Noordzee behoorlijk ruw is.

27
00:01:34.018 --> 00:01:37.003
Varen we mooi in rustig water.

28
00:01:37.008 --> 00:01:39.007
Dus we houden het rustig? Ja.

29
00:01:39.012 --> 00:01:45.008
Is het voor jou als schipper nu anders om naar Rottum te varen dan naar Schier of Texel?

30
00:01:45.013 --> 00:01:47.000
Of Terschelling?

31
00:01:47.005 --> 00:01:48.022
Het is speciaal...

32
00:01:49.002 --> 00:01:54.012
omdat je iemand aan boord hebt die daar geboren en getogen is.

33
00:01:54.017 --> 00:01:56.023
Dat-ie terugkomt op zo'n eiland.

34
00:01:57.003 --> 00:02:01.022
Als jij zegt: Ik ben van Rottum, wat bedoel je dan precies?

35
00:02:02.002 --> 00:02:04.017
Dat ik daar opgegroeid ben.

36
00:02:04.022 --> 00:02:07.022
Dat ik daar hele goeie herinneringen aan heb.

37
00:02:08.002 --> 00:02:10.012
En mijn jeugd er doorgebracht heb.

38
00:02:10.017 --> 00:02:13.008
Dat eiland, dat stukje...

39
00:02:13.013 --> 00:02:15.017
in mijn ziel heeft.

40
00:02:15.022 --> 00:02:17.019
Ja, dat...

41
00:02:17.024 --> 00:02:20.006
toch een stukje wat binnenin zit.

42
00:02:20.011 --> 00:02:23.015
In mijn hart. En dat gaat er ook niet meer uit.

43
00:02:23.020 --> 00:02:25.013
Het blijft gewoon zitten.

44
00:02:25.018 --> 00:02:29.003
Dat stukje gaan wij bezoeken, he? Ja. Wat een bofkonten zijn we!

45
00:02:29.008 --> 00:02:32.014
Zullen we naar binnen gaan? Het is wel frisjes hier.

46
00:02:32.019 --> 00:02:35.015
Het is goed weer. Eilandweer. Het is echt weer.

47
00:02:35.020 --> 00:02:39.013
Echt WEER weer. Nou, we gaan naar binnen.

48
00:02:44.004 --> 00:02:50.012
Rottum is het bovenste eilandje van het Nederlandse Waddengebied en meet slechts 3 bij 2 kilometer.

49
00:02:50.017 --> 00:02:54.017
Behalve af en toe een bezoek van Staatsbosbeheer, is het eiland verlaten.

50
00:02:54.022 --> 00:02:57.019
En kan de natuur hier zijn eigen gang gaan.

51
00:02:57.024 --> 00:03:02.007
Daardoor is het nu rust en voederplaats van tienduizenden broedvogels...

52
00:03:02.012 --> 00:03:05.006
en een belangrijke kraamkamer voor zeehonden.

53
00:03:05.011 --> 00:03:08.014
Voor mij bijzonder om hier te mogen wandelen.

54
00:03:08.019 --> 00:03:10.022
Voor Wiepke is het thuiskomen.

55
00:03:11.002 --> 00:03:13.018
Voor jou is het thuiskomen, voor mij is het nieuw!

56
00:03:13.023 --> 00:03:16.005
Ja, beetje thuiskomen is het wel.

57
00:03:16.010 --> 00:03:18.009
Het is wel heftig vandaag, he?

58
00:03:18.014 --> 00:03:21.009
Ja? Zelfs voor jou? Ja, zelfs voor mij.

59
00:03:21.014 --> 00:03:24.009
Je bent toch wel wat gewend. Ja.

60
00:03:24.014 --> 00:03:27.000
Maar het was een heftig tochtje.

61
00:03:27.005 --> 00:03:29.009
Harde wind, en heel hoog water.

62
00:03:29.014 --> 00:03:31.015
Hoog water. Ja, dit is extreem.

63
00:03:31.020 --> 00:03:36.004
Als jij hier voet aan wal zet, wat is meestal het eerste wat je doet?

64
00:03:36.009 --> 00:03:39.007
Ja... om je heen kijken.

65
00:03:39.012 --> 00:03:43.023
Ja, gewoon kijken. Hoe ligt het erbij, hoe is het eiland?

66
00:03:44.003 --> 00:03:48.005
Dat vind ik altijd wel leuk om weer even een rondblik te hebben.

67
00:03:48.010 --> 00:03:50.013
Hoe het eiland er nog bij ligt.

68
00:03:50.018 --> 00:03:53.009
Het verandert steeds he, het wandelt.

69
00:03:53.014 --> 00:03:55.016
Ik wil weten hoe ver het is gewandeld.

70
00:03:55.021 --> 00:03:59.015
Ik kan niet wachten om te gaan lopen. Ja! Precies.

71
00:04:09.012 --> 00:04:11.008
Kijk, een dooie zeehond.

72
00:04:11.013 --> 00:04:15.000
Moet je niet onder de wind gaan, het stinkt nogal.

73
00:04:15.005 --> 00:04:16.017
Waarschijnlijk.

74
00:04:19.016 --> 00:04:21.022
Zie je? Is een jonkie. Aaah.

75
00:04:22.002 --> 00:04:25.001
Hij is helemaal opgedroogd, haren zijn eraf.

76
00:04:27.012 --> 00:04:30.013
Dat is zo'n huilertje, die...

77
00:04:30.018 --> 00:04:33.021
hier op het strand is gekropen of aangespoeld.

78
00:04:34.001 --> 00:04:37.007
Dat-ie later aangespoeld is, toen-ie al dood was.

79
00:04:37.012 --> 00:04:39.011
De zee komt regelmatig hier.

80
00:04:39.016 --> 00:04:42.017
Maar hij kan hier ook naar toe gekropen zijn.

81
00:04:42.022 --> 00:04:47.001
Toen-ie zijn moeder kwijt was. Dan liggen ze net zo lang tot ze dood gaan. Hard.

82
00:04:47.006 --> 00:04:48.018
Ja, de natuur is hard.

83
00:04:48.023 --> 00:04:52.016
Natuur is mooi, maar ook heel erg hard.

84
00:04:53.021 --> 00:04:55.021
Besefte jij dat ook al heel jong?

85
00:04:56.001 --> 00:05:00.002
Doordat je hier bent opgegroeid? Ja, dat is natuurlijk...

86
00:05:00.007 --> 00:05:02.000
dat wordt je meegegeven.

87
00:05:02.005 --> 00:05:05.023
Als je hier opgroeit, kan je daar niet sentimenteel over zijn.

88
00:05:06.003 --> 00:05:09.001
Want dan kun je hier niet leuk leven. Nee.

89
00:05:09.006 --> 00:05:11.016
Dus je moet wel leven met de natuur.

90
00:05:11.021 --> 00:05:16.009
En niet alleen maar met sentiment, en dat soort dingen.

91
00:05:16.014 --> 00:05:18.005
Daar ga je aan ten onder.

92
00:05:18.010 --> 00:05:23.014
Maar als je huilend thuis kwam als een dier overleed, wat zeiden je ouders dan?

93
00:05:23.019 --> 00:05:26.020
Nou ja, dan werd je getroost uiteraard.

94
00:05:27.000 --> 00:05:29.023
Als er iets was waarmee je zat.

95
00:05:30.003 --> 00:05:31.023
Maar dat was nooit zo lang.

96
00:05:32.003 --> 00:05:34.003
Het gaat verder.

97
00:05:34.008 --> 00:05:37.016
Ja. Ik kon er niet bij blijven stil staan.

98
00:05:39.018 --> 00:05:43.010
De familie Toxopeus kent een lange traditie op Rottum.

99
00:05:43.015 --> 00:05:48.010
Wiepke en haar ouders zijn de derde generatie die het eiland onderhouden en bewonen.

100
00:05:48.015 --> 00:05:51.021
Het gezin heeft vier kinderen, met Wiepke als nakomer.

101
00:05:52.001 --> 00:05:55.005
Daardoor groeit ze voornamelijk alleen met haar ouders op.

102
00:05:55.010 --> 00:05:58.015
Hoe was het om les van jouw moeder te krijgen?

103
00:05:58.020 --> 00:06:00.007
Hoe ging dat?

104
00:06:00.012 --> 00:06:04.000
Ging dan de schoolbel? Nou, er waren wel eens, eh...

105
00:06:04.005 --> 00:06:08.017
ik vind het wel leuk, dan had ik speelkwartier. Dan had je echt pauze?

106
00:06:08.022 --> 00:06:11.002
Ik had pauze, dat wilde ik graag.

107
00:06:11.007 --> 00:06:16.016
Als ik aan de vaste wal naar school ging voor een weekje, dan hadden ze ook speelkwartier.

108
00:06:16.021 --> 00:06:18.018
Dat wilde ik ook. GEGIECHEL

109
00:06:18.023 --> 00:06:23.007
Dan heb je nu speelkwartier, deed ik even een kwartiertje spelen.

110
00:06:23.012 --> 00:06:25.015
En dan maakte ik weer een lesje.

111
00:06:25.020 --> 00:06:27.007
Tot het klaar was.

112
00:06:27.012 --> 00:06:30.024
Dan had ik natuurlijk vrij, net als de kinderen aan de vaste wal.

113
00:06:31.004 --> 00:06:34.015
Was je moeder anders als ze jou lesgaf dan als moeder?

114
00:06:34.020 --> 00:06:37.002
Ze was met haar eigen dingen bezig.

115
00:06:37.007 --> 00:06:40.008
Als ik iets niet begreep, ik moest mijn lesje maken.

116
00:06:40.013 --> 00:06:43.005
Als ik iets wilde vragen, was ze in de buurt.

117
00:06:43.010 --> 00:06:45.019
Zo simpel ging dat.

118
00:06:45.024 --> 00:06:49.000
Het ouderlijk huis van Wiepke staat er al lang niet meer.

119
00:06:49.005 --> 00:06:50.019
Opgeslokt door de zee.

120
00:06:50.024 --> 00:06:55.019
Om de natuur en de zee in de gaten te houden, staat er een uitkijkpost.

121
00:06:55.024 --> 00:06:59.001
Behalve dat dit huisje onze slaapplek is vannacht...

122
00:06:59.006 --> 00:07:03.013
heb je vanuit hier een fantastisch uitzicht over het HELE eiland.

123
00:07:03.018 --> 00:07:05.005
Zo.

124
00:07:05.010 --> 00:07:08.003
Gauw naar binnen, er komt een flinke bui. Nou.

125
00:07:11.023 --> 00:07:15.011
De ene minuut schijnt de zon, de andere minuut...

126
00:07:15.016 --> 00:07:17.003
DAAR schijnt de zon.

127
00:07:17.008 --> 00:07:18.024
Alleen hier regent het.

128
00:07:19.004 --> 00:07:21.021
Dat is de Kaap, de Zeekaap.

129
00:07:22.001 --> 00:07:26.021
Die is ooit neergezet als baken voor de scheepvaart.

130
00:07:27.001 --> 00:07:29.010
Nu is het een monument.

131
00:07:29.015 --> 00:07:35.010
Toen jullie daar woonden als gezin, waren jullie verantwoordelijk voor dat baken?

132
00:07:35.015 --> 00:07:39.018
Mijn vader was verantwoordelijk voor het verven en onderhoud.

133
00:07:39.023 --> 00:07:44.010
Toen er nog licht in was, moest hij ook zorgen dat het licht brandde.

134
00:07:44.015 --> 00:07:47.015
Het baken was onmisbaar voor de scheepvaart.

135
00:07:47.020 --> 00:07:50.023
Toch kwam Wiepke's familie wel eens vast te zitten.

136
00:07:51.003 --> 00:07:55.001
Zo was in 1953 het eiland volledig ingesloten door het ijs.

137
00:07:55.006 --> 00:07:58.001
Er kon niemand weg, er kon niemand naar toe.

138
00:07:58.006 --> 00:08:02.004
POLYGOON: Het gezin Toxopeus heeft het niet makkelijk gehad.

139
00:08:02.009 --> 00:08:05.009
Ook dit stukje Nederland raakte geisoleerd.

140
00:08:05.014 --> 00:08:07.022
Toch kwam de kruidenier er aan de deur.

141
00:08:08.002 --> 00:08:13.008
Toxopeus en de zijnen zagen de vliegers van Leeuwarden graag over de luchtbrug komen.

142
00:08:13.013 --> 00:08:15.023
Zo kon het gezin in eigen huis verder leven.

143
00:08:16.003 --> 00:08:22.018
Maar veel vaker boden Wiepke en haar familie hulp aan de schepen die vlakbij Rottum strandden.

144
00:08:22.023 --> 00:08:26.014
Heb je wel eens meegemaakt dat een schip hier strandde?

145
00:08:26.019 --> 00:08:29.007
Ik was toen nog wel kind. Heel klein.

146
00:08:29.012 --> 00:08:32.015
Maar er zijn wel schepen gestrand bij Rottum.

147
00:08:32.020 --> 00:08:35.021
Dan werd er ineens 's nachts op de deur geklopt.

148
00:08:36.001 --> 00:08:38.017
Het gebeurde een keer bij heel mooi weer.

149
00:08:38.022 --> 00:08:42.014
Toch werd er op de deur geklopt. Stonden er schipbreukelingen.

150
00:08:42.019 --> 00:08:48.004
Ze vertelden dat ze met hun sleper en vracht op het strand waren geraakt.

151
00:08:48.009 --> 00:08:50.009
Dus niet omgeslagen? Nee.

152
00:08:50.014 --> 00:08:53.016
Maar op het strand geraakt. Toen zaten ze op Rottum.

153
00:08:53.021 --> 00:08:57.010
Knock knock bij jullie. Ja. Hoe was dat als jong meisje?

154
00:08:57.015 --> 00:09:00.024
Dat er schipbreukelingen voor de deur stonden? Ja...

155
00:09:01.004 --> 00:09:03.004
als kind vind je alles gewoon.

156
00:09:03.009 --> 00:09:08.008
Als er regelmatig vreemde dingen gebeuren, omdat je op Rottum woont...

157
00:09:08.013 --> 00:09:12.009
aan wal zijn dat bijzondere dingen, hier is het gewoon.

158
00:09:12.014 --> 00:09:14.009
Maar zo gewoon is het niet.

159
00:09:14.014 --> 00:09:18.009
Het leven op een eiland is heel anders dan op het vasteland.

160
00:09:18.014 --> 00:09:22.018
Waar alles binnen handbereik is. Zelfs je huis is niet veilig.

161
00:09:22.023 --> 00:09:24.018
Zo zag dat oude huis eruit.

162
00:09:24.023 --> 00:09:27.016
Eens stond ook dit midden op het eiland.

163
00:09:27.021 --> 00:09:31.023
Maar de zee knaagde aan dit westelijke strand. Het huis verdween in de golven.

164
00:09:32.003 --> 00:09:38.008
Iedere 25 jaar moest er een nieuwe voogdwoning worden gebouwd, omdat de oude wegspoelde in zee.

165
00:09:39.021 --> 00:09:42.022
Alles wat er over is van een hoog, trots huis...

166
00:09:43.002 --> 00:09:44.024
brokstukken op het strand.

167
00:09:45.004 --> 00:09:46.022
OUDERWETSE PIANOMUZIEK

168
00:09:52.006 --> 00:09:55.019
Raar he, dat hier nu zee is, waar eerst jullie huis stond!

169
00:09:56.020 --> 00:09:59.008
Ja, dat is natuurlijk bij al die huizen.

170
00:09:59.013 --> 00:10:01.016
Mijn vader heeft in vier huizen gewoond.

171
00:10:01.021 --> 00:10:04.003
Die zijn ook allemaal verdwenen.

172
00:10:04.008 --> 00:10:06.018
En ik heb dan in twee huizen gewoond.

173
00:10:06.023 --> 00:10:10.003
In die 15 jaar, heb jij in twee huizen gewoond. Ja.

174
00:10:10.008 --> 00:10:13.017
De eerste zes jaar woonden we in het oude huis.

175
00:10:13.022 --> 00:10:17.019
En in '56-'57 gingen we naar het nieuwe huis.

176
00:10:17.024 --> 00:10:19.011
Verhuisd.

177
00:10:22.017 --> 00:10:28.003
Is de zee iets moois, iets lelijks, iets angstaanjagends? Wat is de zee voor jou?

178
00:10:28.008 --> 00:10:29.020
Je leeft met een zee.

179
00:10:30.000 --> 00:10:33.007
Als je naar de vaste wal gaat...

180
00:10:33.012 --> 00:10:38.004
dan moet je ook met de zee. Je moet rekening houden met hoog en laag water.

181
00:10:38.009 --> 00:10:42.020
We leven veel meer met eb en vloed als met de tijd.

182
00:10:43.000 --> 00:10:45.012
Tijd was niet zo belangrijk.

183
00:10:45.017 --> 00:10:49.003
Maar eb en vloed is wel heel belangrijk. Het weer ook.

184
00:10:49.008 --> 00:10:52.013
Als je veel storm hebt, of mist, of wat dan ook...

185
00:10:52.018 --> 00:10:56.003
In plaats van op de klok, keek je naar de zee? Precies.

186
00:10:56.008 --> 00:10:58.013
En als het dan heel hard stormde?

187
00:10:58.018 --> 00:11:00.018
Was je wel eens bang van de zee?

188
00:11:00.023 --> 00:11:05.000
Nee, als het stormde zat je gewoon lekker veilig thuis.

189
00:11:05.005 --> 00:11:07.015
Of je ging kijken naar de zee.

190
00:11:07.020 --> 00:11:10.006
Maar je hoefde niet bang te zijn.

191
00:11:10.011 --> 00:11:13.010
De duinen zouden niet in een keer wegslaan.

192
00:11:13.015 --> 00:11:15.024
Maar, bang van, niet.

193
00:11:17.004 --> 00:11:18.016
Nee.

194
00:11:20.000 --> 00:11:22.016
En bang van alleen zijn op zo'n eiland?

195
00:11:22.021 --> 00:11:24.012
Nee.

196
00:11:24.017 --> 00:11:29.007
Nooit bang voor alleen zijn geweest. Ik was niet alleen, maar met mijn ouders.

197
00:11:29.012 --> 00:11:33.000
Als je hier zo in je eentje op dat hele weidse strand...

198
00:11:33.005 --> 00:11:36.003
de meeste mensen vinden dit natuurlijk ongelooflijk.

199
00:11:36.008 --> 00:11:38.017
Ga naar Zandvoort, of weet ik veel waar.

200
00:11:38.022 --> 00:11:41.008
Dit kan je je niet voorstellen. Nee.

201
00:11:41.013 --> 00:11:46.014
Ik vind het wel lekker als je het strand voor je alleen hebt.

202
00:11:46.019 --> 00:11:49.016
En niet met allemaal mensen eromheen.

203
00:11:49.021 --> 00:11:51.008
Dus.

204
00:11:59.007 --> 00:12:04.005
Wat is het beste bewijs van het feit dat het eiland langzaam afkalft?

205
00:12:04.010 --> 00:12:06.009
Hier kun je het heel goed zien.

206
00:12:06.014 --> 00:12:08.011
Als je hier zo rechts kijkt.

207
00:12:08.016 --> 00:12:11.016
Is een duin helemaal afgeslagen.

208
00:12:12.020 --> 00:12:16.015
En dan kun je die wortels van het helmgras goed zien.

209
00:12:16.020 --> 00:12:19.022
Hier hangt het een beetje naar beneden.

210
00:12:21.014 --> 00:12:25.007
Dan heeft het helemaal zo in die duin gezeten.

211
00:12:25.012 --> 00:12:27.001
Met hele lange wortels.

212
00:12:27.006 --> 00:12:29.007
Dat houdt het een beetje vast.

213
00:12:29.012 --> 00:12:32.003
Maar als de zee komt, dan gaat het wel weg.

214
00:12:32.008 --> 00:12:34.020
Ongelooflijk lang ja, die wortels.

215
00:12:36.015 --> 00:12:39.017
Daarom is helmgras ook zo geschikt.

216
00:12:39.022 --> 00:12:42.011
Voor de duinenopbouw.

217
00:12:42.016 --> 00:12:47.001
En dit herstelt nooit meer, natuurlijk. Nee, hier is het, eh...

218
00:12:47.006 --> 00:12:49.014
is het gebeurd. Dit is nu strand.

219
00:12:49.019 --> 00:12:53.023
Stel dat je vader hier had gelopen, zou-ie dan denken: whaaaa!

220
00:12:54.003 --> 00:12:58.009
Hij zal wel denken dat er weer een flink stukje van af is gegaan.

221
00:12:58.014 --> 00:13:00.001
Ja.

222
00:13:19.013 --> 00:13:22.019
Speciale nachtgeluiden op Rottum vannacht?

223
00:13:22.024 --> 00:13:24.020
Nou, vannacht.

224
00:13:25.000 --> 00:13:26.020
Vroeger hadden we padden.

225
00:13:27.000 --> 00:13:30.003
Die knorden dan zo speciaal.

226
00:13:30.008 --> 00:13:33.015
Dat was een heel apart geluid.

227
00:13:33.020 --> 00:13:37.021
En scholeksters die tekeer gaan. Gewoon 's nachts? Ja, meeuwen ook.

228
00:13:38.001 --> 00:13:42.005
Scholeksters leven met tij, en niet met dag en nacht.

229
00:13:42.010 --> 00:13:46.010
Het kan zijn dat we vannacht geen oog dicht doen? Nee.

230
00:13:46.015 --> 00:13:50.005
Zullen we dan een wijntje drinken? Proost. Proost, he.

231
00:13:50.010 --> 00:13:51.024
Op Rottum, he. Proost.

232
00:14:00.006 --> 00:14:04.009
En na een rustige nacht wil ik met Wiepke de vogels wel eens zien.

233
00:14:04.014 --> 00:14:07.015
Er schijnen op Rottum zo'n 3000 vogels te zitten.

234
00:14:07.020 --> 00:14:09.009
Die mag je niet storen.

235
00:14:09.014 --> 00:14:12.003
Want als ze ons zien, gaan ze er vandoor?

236
00:14:12.008 --> 00:14:14.005
Als je bovenop gaat staan...

237
00:14:14.010 --> 00:14:17.018
dan gaat het allemaal op de wieken. Allemaal vliegen.

238
00:14:17.023 --> 00:14:20.022
Dat is niet goed, ze hebben juist rust nodig.

239
00:14:21.021 --> 00:14:23.024
Om weer een beetje bij te komen.

240
00:14:24.004 --> 00:14:27.012
Sommige moeten naar Mauritanie, of nog verder.

241
00:14:27.017 --> 00:14:29.021
Dus die kunnen hier even rusten.

242
00:14:30.001 --> 00:14:33.008
En hun buikje vol eten als het straks laag water is.

243
00:14:33.013 --> 00:14:37.016
En dan vliegen ze, als het weer wat rustiger wordt, weer verder.

244
00:14:37.021 --> 00:14:40.022
Het is nou echt de trektijd van de vogels.

245
00:14:41.002 --> 00:14:44.020
Het hele Waddengebied is Werelderfgoed geworden...

246
00:14:45.000 --> 00:14:47.010
omdat het zo'n bijzonder gebied is.

247
00:14:47.015 --> 00:14:51.003
Alle Nederlanders zouden het Waddengebied moeten zien.

248
00:14:51.008 --> 00:14:54.019
Tijdens een wadlooptocht, of met een boot meevaren.

249
00:14:54.024 --> 00:14:59.002
We hebben een HEEL bijzonder gebied vlak naast de deur liggen.

250
00:14:59.007 --> 00:15:02.006
Heel veel mensen zijn er nog nooit geweest.

251
00:15:02.011 --> 00:15:04.022
Beseffen veel mensen dat niet genoeg?

252
00:15:05.002 --> 00:15:07.024
Dat zo'n mooi natuurgebied zo dichtbij ligt.

253
00:15:08.004 --> 00:15:10.018
Het is speciaal dat we dat hier hebben.

254
00:15:10.023 --> 00:15:12.023
Dat Waddengebied.

255
00:15:14.004 --> 00:15:19.018
En dat unieke karakter van het Waddengebied wil Bert Corte van Staatsbosbeheer houden.

256
00:15:19.023 --> 00:15:22.005
Hij is nu beheerder van het eiland.

257
00:15:22.010 --> 00:15:28.021
Er is voor gekozen om de Rottums, de Rottumerplaat en Rottumeroog, los te laten.

258
00:15:29.001 --> 00:15:32.020
Geen onderhoud meer aan plegen. Helemaal niks?

259
00:15:33.000 --> 00:15:34.021
Helemaal niks. Ja...

260
00:15:35.001 --> 00:15:39.008
Het enige wat echt gedaan wordt, is vuil ruimen.

261
00:15:39.013 --> 00:15:41.008
Als beheersmaatregel. Ja.

262
00:15:41.013 --> 00:15:43.000
Dat moet wel.

263
00:15:43.005 --> 00:15:47.022
Alles wat de vader en opa van Wiepke... En Rijkswaterstaat.

264
00:15:48.002 --> 00:15:50.022
Dat gebeurt allemaal NIET meer? Nee.

265
00:15:51.002 --> 00:15:52.020
Wat houdt dat in?

266
00:15:53.000 --> 00:15:56.002
Leuk dat je het zo vraagt: het voorbeeld.

267
00:15:56.007 --> 00:15:58.008
Dit zijn natuurlijke duinen.

268
00:15:58.013 --> 00:16:03.015
Dus de duinen die gemaakt zijn van een paar meter hoog, zullen verdwijnen.

269
00:16:04.020 --> 00:16:07.014
Je krijgt duinen terug van 1 tot 4 meter.

270
00:16:07.019 --> 00:16:09.017
Wat betekent dat op den duur?

271
00:16:09.022 --> 00:16:12.002
Je kan niet in de toekomst kijken.

272
00:16:12.007 --> 00:16:15.002
Het enige wat je weet, is dat het verandert.

273
00:16:15.007 --> 00:16:16.019
Verandert. Ja.

274
00:16:16.024 --> 00:16:19.017
Op dit moment groeit het eiland zelfs nog.

275
00:16:19.022 --> 00:16:24.005
Terwijl verwacht werd dat het zou verdwijnen. Je weet het niet.

276
00:16:24.010 --> 00:16:29.001
Een paar honderd jaar geleden lag Rottumeroog op de plek van Rottumerplaat.

277
00:16:29.006 --> 00:16:33.018
En ja, sommige mensen spreken van schade.

278
00:16:33.023 --> 00:16:36.018
Het is verandering. Zo gaat dat.

279
00:16:36.023 --> 00:16:39.005
Je moet het hele systeem bekijken.

280
00:16:39.010 --> 00:16:41.023
Dus Plaat-Oog, Rottums, niet apart.

281
00:16:42.003 --> 00:16:44.009
En het gebied eromheen.

282
00:16:51.013 --> 00:16:55.018
Hoe het beheer van het eiland nu is geregeld, wat vind je daarvan?

283
00:16:55.023 --> 00:16:58.015
Het is wel goed dat het beheerd wordt.

284
00:16:58.020 --> 00:17:00.007
Dat er toezicht is.

285
00:17:00.012 --> 00:17:04.007
Anders komen er allemaal mensen met tentjes en kano's.

286
00:17:04.012 --> 00:17:07.022
Dan hebben de vogels en zeehonden geen rust.

287
00:17:08.002 --> 00:17:09.022
Er moet wel toezicht zijn.

288
00:17:10.002 --> 00:17:12.006
Maar geen onderhoud meer. Nee.

289
00:17:12.011 --> 00:17:16.010
Dat vind ik, vanuit mijn hart gezien, jammer.

290
00:17:16.015 --> 00:17:20.020
Ik zou graag zien dat er nieuwe hoge duinen zouden ontstaan.

291
00:17:21.000 --> 00:17:23.007
Ja, dat gebeurt niet.

292
00:17:23.012 --> 00:17:27.015
Vroeger, als er op het eiland een verstuiving was...

293
00:17:27.020 --> 00:17:30.012
werd er gelijk helmgras gepland.

294
00:17:30.017 --> 00:17:34.011
Rietschermen neergezet. Dat moest weer dichtgroeien.

295
00:17:34.016 --> 00:17:38.010
Tegenwoordig laten ze het maar waaien. Moeilijk om te zien?

296
00:17:38.015 --> 00:17:40.008
Ja, dat vind ik moeilijk.

297
00:17:40.013 --> 00:17:43.007
Want als je zo'n eiland weg laat waaien...

298
00:17:43.012 --> 00:17:49.006
en het spoelt weg, dan ben je een groot rustgebied voor de vogels en zeehonden kwijt.

299
00:17:49.011 --> 00:17:56.001
Er worden nu weer kwelders en schorren hersteld.

300
00:17:56.006 --> 00:17:59.004
Dat de vogels weer rustgebieden hebben.

301
00:17:59.009 --> 00:18:04.024
Omdat die schorren steeds afnemen, laten ze hier een geweldig gebied weg waaien.

302
00:18:05.004 --> 00:18:10.013
Of zoals Bert zegt, dan komt er een ander stukje eiland of het verplaatst zich.

303
00:18:10.018 --> 00:18:12.005
Maar het neemt wel af.

304
00:18:12.010 --> 00:18:16.003
Het verplaatst zich ook wel omdat er heel veel zand is.

305
00:18:16.008 --> 00:18:18.013
In die hoge duinen zit veel zand.

306
00:18:18.018 --> 00:18:21.021
Als dat wegspoelt, komt er zand op het strand.

307
00:18:22.001 --> 00:18:24.017
Op den duur houd je een zandplaat over.

308
00:18:24.022 --> 00:18:29.019
De strijd is eigenlijk: Moet je ingrijpen of de natuur de natuur laten?

309
00:18:29.024 --> 00:18:33.005
Mijn idee, vanuit m'n hart gezien, is:

310
00:18:33.010 --> 00:18:37.003
Je zou dat eiland zoveel mogelijk in stand moeten houden.

311
00:18:37.008 --> 00:18:39.009
Daar ben ik ook mee opgegroeid.

312
00:18:39.014 --> 00:18:43.005
Ik zou 't heel jammer vinden als 't zomaar verdwijnt.

313
00:18:43.010 --> 00:18:47.005
Dat Wiepke en haar ouders in 1965 van het eiland moesten...

314
00:18:47.010 --> 00:18:50.001
kwam uiteindelijk toch nog plotseling.

315
00:18:50.006 --> 00:18:56.013
Binnen twee weken moesten ze het eiland verlaten en mochten ze alleen met toestemming nog terug.

316
00:18:56.018 --> 00:19:00.021
Vooral Wiepkes vader vond het afscheid destijds erg zwaar.

317
00:19:01.001 --> 00:19:06.000
Zullen we even kijken naar opnames die zijn gemaakt van het afscheid...

318
00:19:06.005 --> 00:19:08.010
van het eiland en met jouw vader.

319
00:19:11.002 --> 00:19:14.013
MUZIEK

320
00:19:14.018 --> 00:19:18.006
Ik ben hier de eerste keer met mijn vader gekomen...

321
00:19:18.011 --> 00:19:19.023
toen ik acht jaar was.

322
00:19:20.003 --> 00:19:23.002
Ik heb altijd veel van het eiland gehouden.

323
00:19:23.007 --> 00:19:25.017
Het is altijd wat bijzonders hier.

324
00:19:25.022 --> 00:19:29.010
Dan is het weer dit, dan weer dat. Geen dag is gelijk.

325
00:19:31.017 --> 00:19:36.005
Zo'n eiland waar je zolang geweest bent en zoveel gewerkt hebt...

326
00:19:36.010 --> 00:19:40.013
en al die duinen heb ik mee uitgezet en opgebouwd en beplant.

327
00:19:42.005 --> 00:19:45.021
Dat valt niet mee om dat allemaal in de steek te laten.

328
00:19:46.001 --> 00:19:48.000
Je kent ieder stukje duin...

329
00:19:48.005 --> 00:19:51.008
en bij wijze van spreken ieder helmsprietje.

330
00:19:52.014 --> 00:19:56.002
Dat is allemaal heel ongemakkelijk.

331
00:19:59.020 --> 00:20:04.007
Jan Toxopeus, de voogd, de ongekroonde koning van dit eenzame eiland...

332
00:20:04.012 --> 00:20:08.013
kwam te leven in spanning met een ambtelijk apparaat waar hij niet in paste.

333
00:20:08.018 --> 00:20:13.012
Voor hem is dit zijn eiland, waar hij 30 jaar met vrouw en kinderen heeft geleefd.

334
00:20:13.017 --> 00:20:17.011
Het is een deel van hemzelf, niet zomaar een vlekje op de kaart...

335
00:20:17.016 --> 00:20:23.013
waarvan ze op 'n kantoor aan de wal hebben berekend dat het ooit geheel in de zee zal verdwijnen.

336
00:20:24.021 --> 00:20:28.014
Nou, dat lijkt er wel op dat ze dat zich zo voorstellen.

337
00:20:28.019 --> 00:20:33.011
Maar dat verdwijnen van Rottumeroog hebben ze al zolang voorspeld.

338
00:20:33.016 --> 00:20:37.002
Toen mijn vader in 1908 voogd werd, zeiden ze al...

339
00:20:37.007 --> 00:20:39.023
dat het eiland al gauw zou verdwijnen.

340
00:20:40.003 --> 00:20:43.003
Dat is nou al bijna 60 jaar geleden.

341
00:20:43.008 --> 00:20:48.003
En zoals het nu weer lijkt, kan het nog wel 60 jaar duren...

342
00:20:48.008 --> 00:20:50.011
voordat het in de zee verdwijn.

343
00:20:50.016 --> 00:20:53.020
En het is er nog steeds. We zitten erop! Ja.

344
00:20:54.000 --> 00:20:56.022
...wat dit afscheid voor hem en de zijnen betekent.

345
00:20:57.002 --> 00:21:00.024
Vaarwel, Jan Toxopeus, laatste voogd van Rottumeroog.

346
00:21:06.009 --> 00:21:10.009
Die kon ook zeggen: Ik kom van Rottum, ik ben van Rottum.

347
00:21:10.014 --> 00:21:12.001
En m'n moeder.

348
00:21:12.006 --> 00:21:13.020
En ik kan 't ook zeggen.

349
00:21:14.000 --> 00:21:17.020
Wat maakt het meeste indruk op je, wat je vader vertelt?

350
00:21:18.000 --> 00:21:19.020
De liefde voor het eiland.

351
00:21:20.000 --> 00:21:22.012
Het eh...

352
00:21:22.017 --> 00:21:26.010
Met zoveel pijn in het hart uiteindelijk vertrekken.

353
00:21:27.022 --> 00:21:30.020
Ja. Voelt het nog als jouw Rottum?

354
00:21:31.000 --> 00:21:34.011
Het zit wel in mijn hele wezen verweven.

355
00:21:34.016 --> 00:21:39.001
Ik ben daar toch vanaf dat wij daar woonden...

356
00:21:39.006 --> 00:21:41.015
tot en met nu...

357
00:21:41.020 --> 00:21:43.021
wel steeds mee bezig geweest.

358
00:21:44.001 --> 00:21:48.013
Wat je zelf ook meemaakt is een heel bijzondere plek.

359
00:21:49.023 --> 00:21:53.007
Omdat er ook zo weinig anders is.

360
00:21:53.012 --> 00:21:54.024
Het is eh...

361
00:21:55.004 --> 00:21:57.016
Je voelt je inderdaad een beetje...

362
00:21:57.021 --> 00:22:00.005
in een koninkrijkje.

363
00:22:00.010 --> 00:22:05.002
Een beetje je eigen eiland.

364
00:22:05.007 --> 00:22:06.019
Stel nu dat er...

365
00:22:06.024 --> 00:22:08.013
onwaarschijnlijk...

366
00:22:08.018 --> 00:22:12.017
stel dat er een nieuwe voogd wordt gezocht voor Rottum...

367
00:22:12.022 --> 00:22:16.006
meld jij je dan aan? Nee, da's onwaarschijnlijk.

368
00:22:16.011 --> 00:22:19.004
Maar stel dat. Als die optie er zou zijn.

369
00:22:19.009 --> 00:22:23.000
Dan zou ik binnen de kortste keren met pensioen gaan.

370
00:22:23.005 --> 00:22:25.017
Ik denk niet dat dat realistisch is.

371
00:22:25.022 --> 00:22:30.009
Nee, dan zou je dat als jonge mensen op moeten pakken.

372
00:22:30.014 --> 00:22:34.002
Maar voor je gevoel? Voor het gevoel is iets anders.

373
00:22:34.007 --> 00:22:37.020
Dan zou je ja zeggen? Dan zou ik daar wel ja op zeggen.

374
00:22:38.000 --> 00:22:41.023
Graag lees ik op www.kro.nl/dewandeling...

375
00:22:42.003 --> 00:22:45.021
hoe u naar deze uitzending vanaf Rottum hebt gekeken.

376
00:22:46.001 --> 00:22:47.013
De natuur is hard, ja.

377
00:22:47.018 --> 00:22:50.011
De natuur is mooi maar ook heel erg hard.

