WEBVTT

1
00:00:00.002 --> 00:00:01.015
888

2
00:00:06.018 --> 00:00:11.008
We zoeken grafnummer 482. We kunnen het mooi niet vinden.

3
00:00:15.004 --> 00:00:19.011
Een schat van ongekende waarde. Zo omschrijven wetenschappers...

4
00:00:19.016 --> 00:00:24.010
de vondst van 40.000 ongeopende Nederlandse brieven in een Engels archief.

5
00:00:24.015 --> 00:00:29.007
De brieven zijn afkomstig van gekaapte schepen uit de 17e en 18e eeuw.

6
00:00:29.012 --> 00:00:33.019
Via stamboomonderzoek proberen wij de nakomelingen te achterhalen...

7
00:00:33.024 --> 00:00:38.004
om de brieven 200, tot soms 300 jaar later alsnog te bezorgen.

8
00:00:38.009 --> 00:00:41.005
Op zoek naar het verhaal van hun voorvader...

9
00:00:41.010 --> 00:00:43.018
gaan we met hen terug de geschiedenis in.

10
00:00:43.023 --> 00:00:46.015
Dit is Brieven boven water.

11
00:00:55.015 --> 00:00:57.024
Ik ben in Enkhuizen.

12
00:00:58.004 --> 00:01:02.006
Een stad die een bijzonder belangrijke rol speelt in de tijd van de VOC.

13
00:01:02.011 --> 00:01:07.001
Vanuit Enkhuizen vertrekken schepen naar de verre bestemmingen.

14
00:01:07.006 --> 00:01:09.018
Zoals Batavia en Kaap de Goede Hoop.

15
00:01:09.023 --> 00:01:14.005
In juni 1797 ligt hier een schip op de rederijen.

16
00:01:14.010 --> 00:01:17.010
Op dat schip is Coenraad Buyck de onderstuurman.

17
00:01:17.015 --> 00:01:19.010
Om deze Coenraad gaat het.

18
00:01:19.015 --> 00:01:22.011
Hij is dan net getrouwd met de 27-jarige Meymerigje.

19
00:01:22.016 --> 00:01:28.004
Een deel van de correspondentie van Meymerigje aan haar echtgenoot is gevonden.

20
00:01:32.005 --> 00:01:38.009
Coenraad woonde hier in de prachtige pandje aan de Prinsenstraat nummer 1 in Enkhuizen.

21
00:01:38.014 --> 00:01:41.002
We hebben een nazaat van hem gevonden.

22
00:01:41.007 --> 00:01:46.014
Ik heb afgesproken met hem en zijn vrouw op deze plek die nu nog geen enkele betekenis heeft voor hem.

23
00:01:46.019 --> 00:01:50.020
Ze weten dat er brieven boven water zijn maar niet van wie.

24
00:01:52.012 --> 00:01:54.016
Een goedemiddag. Koen Langedijk. Derk.

25
00:01:54.021 --> 00:01:56.014
Nelleke Langedijk. Hallo.

26
00:01:56.019 --> 00:01:59.008
Leuk, hier, midden in Enkhuizen? Ja.

27
00:01:59.013 --> 00:02:04.007
Hier wonen we al zo lang dus dan leer je er een heleboel over.

28
00:02:04.012 --> 00:02:08.012
Geschiedenis? Ook. Heb je hier ook persoonlijke geschiedenis liggen?

29
00:02:08.017 --> 00:02:11.006
Mijn voorgeslacht woont hier al jaren.

30
00:02:11.011 --> 00:02:15.006
Jouw naam is Koen? Ja. Hoe heette jouw opa? Coenraad.

31
00:02:15.011 --> 00:02:19.015
Die opa is vernoemd naar een Coenraad van veel langer geleden.

32
00:02:19.020 --> 00:02:22.017
Die Coenraad woonde in het huis achter je.

33
00:02:22.022 --> 00:02:25.015
Dat wist ik niet. Samen met Meymerigje.

34
00:02:25.020 --> 00:02:28.019
Coenraad heette van zijn achternaam Buyck.

35
00:02:28.024 --> 00:02:31.024
Ik kan je veel over hem vertellen. Ik ben benieuwd.

36
00:02:32.004 --> 00:02:35.012
We zijn heel benieuwd hoe die lijnen liggen. Spannend.

37
00:02:35.017 --> 00:02:39.010
Het leek mij leuk om je daar kennis mee te laten maken. Graag.

38
00:02:39.015 --> 00:02:42.008
Zullen we de brieven gaan bekijken? Ja.

39
00:02:42.013 --> 00:02:45.024
Ik neem Koen en Nelleke mee naar het stadhuis van Enkhuizen.

40
00:02:46.004 --> 00:02:52.007
De plek waar Meymerigje destijds regelmatig op bezoek gaat bij de burgemeestersvrouw.

41
00:02:52.012 --> 00:02:55.020
Een mooie zaal. De trouwzaal, he? Ja.

42
00:02:56.000 --> 00:03:00.021
Het is onze trouwzaal. Jullie trouwzaal? 'Onze' trouwzaal.

43
00:03:01.001 --> 00:03:04.020
Op deze stoelen zijn jullie dan getrouwd? Ja.

44
00:03:05.000 --> 00:03:07.010
Zullen we even naar de film gaan kijken? Ja.

45
00:03:07.015 --> 00:03:10.004
Het is juni 1779.

46
00:03:10.009 --> 00:03:15.009
Coenraad verblijft op dat moment op het schip van de toenmalige rederij van Enkhuizen.

47
00:03:15.014 --> 00:03:18.022
Het wordt in gereedheid gebracht voor vertrek naar Batavia.

48
00:03:20.020 --> 00:03:24.024
Coenraad en Meymerigje zijn op dat moment vijf maanden getrouwd.

49
00:03:25.004 --> 00:03:29.007
Ze communiceren via korte brieven.

50
00:03:29.012 --> 00:03:33.016
Daarin komt vooral de liefde van Meymerigje voor Coenraad naar voren.

51
00:03:33.021 --> 00:03:36.023
VROUWENSTEM: Ik heb de hele nacht niet kunnen slapen.

52
00:03:37.003 --> 00:03:40.000
Mijn gedachten waren de hele nacht bij jou, lieve schat.

53
00:03:40.005 --> 00:03:42.019
Bijna elk moment van de dag denk ik aan mijn man.

54
00:03:42.024 --> 00:03:45.016
Uit die brieven wordt ook duidelijk dat Coenraad...

55
00:03:45.021 --> 00:03:49.008
het bijzonder druk moet hebben met de voorbereidingen van de reis.

56
00:03:49.013 --> 00:03:52.014
Hij laat weinig aan Meymerigje terughoren.

57
00:03:52.019 --> 00:03:57.016
VROUWENSTEM: Mijn lieve schatteboutje, hoe komt het dat ik geen brief van je krijg?

58
00:03:57.021 --> 00:04:02.016
Ik krijg wel via via de groeten maar een brief is 1000 keer aangenamer.

59
00:04:02.021 --> 00:04:04.015
Het is alsof ik dan met je praat.

60
00:04:04.020 --> 00:04:07.007
Want alleen met liefde op papier...

61
00:04:07.012 --> 00:04:10.001
kunnen we nu nog van elkaar genieten.

62
00:04:12.014 --> 00:04:16.021
Meymerigje schrijft ook over de dagelijkse beslommeringen in Enkhuizen.

63
00:04:17.001 --> 00:04:20.015
Het schip is inmiddels van Enkhuizen op weg naar Texel...

64
00:04:20.020 --> 00:04:24.007
waar het vier weken later zal vertrekken naar Batavia.

65
00:04:28.000 --> 00:04:31.012
Meymerigje maakt zich zorgen over haar zwangerschap.

66
00:04:31.017 --> 00:04:34.004
Ze is bang dat ze in het kraambed zal sterven.

67
00:04:34.010 --> 00:04:39.000
VROUWENSTEM: Dat ik de vrucht die ik van u draagt, mijn lieve man...

68
00:04:39.005 --> 00:04:41.012
gelukkig ter wereld mag brengen.

69
00:04:41.017 --> 00:04:48.013
En indien het God moge behagen ons lieve kind bij mij vandaan te halen u dan zorgdraagt voor ons kind.

70
00:04:48.018 --> 00:04:51.002
Als u weer thuiskomt.

71
00:04:52.016 --> 00:04:55.013
Vier dagen na deze brief van Meymerigje...

72
00:04:55.018 --> 00:04:58.011
vertrek het schip vanaf Texel naar Batavia.

73
00:04:58.016 --> 00:05:05.019
Coenraad en Meymerigje weten dat ze het de komende jaren zullen moeten doen met maar een paar brieven.

74
00:05:05.024 --> 00:05:10.011
En altijd de onzekerheid of ze elkaars brieven wel zullen ontvangen.

75
00:05:11.020 --> 00:05:13.007
Leuk. Leuk.

76
00:05:13.012 --> 00:05:14.024
Onverwacht.

77
00:05:16.004 --> 00:05:18.018
Ze waren gek op elkaar. Ja.

78
00:05:18.023 --> 00:05:22.014
En ze is nog zwanger ook. Zielig. Nou, niet zielig...

79
00:05:22.019 --> 00:05:24.022
Ja, dat ze het alleen moet doen.

80
00:05:25.002 --> 00:05:27.014
Ze weten dat ze dan heel lang uit elkaar zijn.

81
00:05:27.019 --> 00:05:30.002
Dus met elkaar communiceert op afstand.

82
00:05:30.007 --> 00:05:32.008
Komt dat bekend in de oren? Ja.

83
00:05:32.013 --> 00:05:37.014
Ik ben na mijn studie een paar maanden naar Amerika en Canada vertrokken.

84
00:05:37.019 --> 00:05:40.021
Toen was het ook nog redelijk pril. Een jaar of twee.

85
00:05:41.001 --> 00:05:44.021
Jullie schreven elkaar ook? Ja. Maar niet van 'teer beminde Koen'.

86
00:05:45.001 --> 00:05:47.000
West-Friezen zijn nuchter.

87
00:05:47.005 --> 00:05:50.022
Meymerigje was helemaal niet zo nuchter.

88
00:05:51.002 --> 00:05:53.017
Ze was veel emotioneler in haar uitingen.

89
00:05:53.022 --> 00:05:58.001
En ze was zwanger natuurlijk. Hormonen speelden ook een rol.

90
00:05:58.006 --> 00:06:01.018
Op een of andere manier moet daar iets uit voortgekomen zijn.

91
00:06:01.023 --> 00:06:04.007
Want anders dan zat je hier natuurlijk niet.

92
00:06:04.012 --> 00:06:07.009
Maar hoe dat nou precies in elkaar zit? Laat zien.

93
00:06:08.019 --> 00:06:11.006
13 december 1779.

94
00:06:11.011 --> 00:06:12.023
Meymerigje is blij.

95
00:06:13.003 --> 00:06:17.003
Die dag schrijft ze Coenraad een vrolijke brief met groot nieuws.

96
00:06:17.008 --> 00:06:20.002
VROUWENSTEM: Ik ben in alle gezondheid bevallen...

97
00:06:20.007 --> 00:06:23.023
van een schone, dikke, vette dochter Jantje, waarmee ik je feliciteer.

98
00:06:24.003 --> 00:06:27.004
Ze lijkt zo op jou, mijn lieve schat.

99
00:06:27.009 --> 00:06:32.006
Maar ook spreekt ze opnieuw haar angst uit over hun dochtertje Jantje.

100
00:06:32.011 --> 00:06:37.018
VROUWENSTEM: Ik hoop dat God mijn gebeden, die ik dag en nacht doe, verhoort.

101
00:06:37.023 --> 00:06:41.004
Dat u mijn kind in het vaderland zal mogen omhelzen.

102
00:06:43.013 --> 00:06:45.024
Het is niet zo raar dat Meymerigje bang is...

103
00:06:46.004 --> 00:06:49.003
voor de overlevingskansen van Jantje.

104
00:06:52.005 --> 00:06:56.012
In de brief schrijft ze ook dat er een epidemie is uitgebroken in Enkhuizen.

105
00:06:56.017 --> 00:07:00.014
De 'rode loop' wordt-ie genoemd, een soort dysenterie.

106
00:07:03.009 --> 00:07:04.021
Haar angst is groot.

107
00:07:05.001 --> 00:07:08.017
Bij haar brief voegt ze een lijstje van gestorvenen.

108
00:07:08.022 --> 00:07:12.021
In totaal gaat het om 290 mensen in 15 weken.

109
00:07:14.006 --> 00:07:17.000
VROUWENSTEM: Het is hier zo bedroevend gesteld.

110
00:07:17.005 --> 00:07:19.021
Hele huishoudens sterven uit.

111
00:07:20.023 --> 00:07:23.022
Als de epidemie al over zijn hoogtepunt heen is...

112
00:07:24.002 --> 00:07:30.005
wordt Coenraad door Meymerigje op de hoogte gebracht van het volgende drama.

113
00:07:30.010 --> 00:07:33.013
VROUWENSTEM: Ik moet mijn lieve man toch schrijven...

114
00:07:33.018 --> 00:07:38.015
dat het God heeft behaagd ons teder, lieve dochtertje Jantje Buyck...

115
00:07:38.020 --> 00:07:43.022
20 weken en 3 dagen oud, het tijdelijke met het eeuwige heeft gewisseld.

116
00:07:44.002 --> 00:07:46.019
Meymerigje is intens verdrietig.

117
00:07:46.024 --> 00:07:50.015
Ze groet Coenraad namens alle vrienden en familieleden.

118
00:07:50.020 --> 00:07:54.003
Toch eindigt ze haar brief, zoals altijd, positief en vol liefde.

119
00:07:54.008 --> 00:07:57.005
VROUWENSTEM: Je bent nooit uit mijn hart.

120
00:07:57.010 --> 00:08:02.003
Als het God behaagt dan hoop ik dat we elkaar met zoveel liefde weer mogen omhelzen.

121
00:08:02.008 --> 00:08:07.015
Duizendmaal gegroet, nadat ik u duizendmaal in mijn gedachten omhelsd heb.

122
00:08:07.020 --> 00:08:11.004
Lieve, teder beminde, en hooggewaardeerde man.

123
00:08:17.010 --> 00:08:19.021
Nou. Triest. Ja.

124
00:08:21.003 --> 00:08:23.014
Dan zit je in je eentje. Ja.

125
00:08:24.022 --> 00:08:28.006
Het was niet vanzelfsprekend dat een kind bleef leven, he. Nee.

126
00:08:28.011 --> 00:08:34.000
Dat betekent wel dat hij van deze reis terugkomt. Kijk. GELACH

127
00:08:34.005 --> 00:08:37.012
Dat klopt ook. Ze hebben nog een kind gekregen, een dochtertje.

128
00:08:37.017 --> 00:08:40.012
Uiteraard ook weer genaamd... Jantje. Jantje.

129
00:08:40.017 --> 00:08:42.015
Daarvan stam jij af.

130
00:08:42.020 --> 00:08:46.018
De meisjesnaam wordt hier verwisseld voor een jongensnaam.

131
00:08:46.023 --> 00:08:49.016
En is het niet meer Buyck maar Langedijk.

132
00:08:49.021 --> 00:08:53.011
Koen heeft nu het antwoord op de vraag van wie hij afstamt.

133
00:08:53.016 --> 00:08:57.007
Maar hoe is het met Meymerigje en Coenraad afgelopen?

134
00:08:57.012 --> 00:08:59.017
Coenraad kreeg de tering.

135
00:08:59.022 --> 00:09:04.006
Ja, dat is een uitdrukking die je eigenlijk niet mag gebruiken.

136
00:09:04.011 --> 00:09:07.000
55 werd-ie. Meymerigje werd maar 45.

137
00:09:07.005 --> 00:09:11.010
En die is overleden aan 'verval van krachten'.

138
00:09:11.015 --> 00:09:13.016
Ze was versleten, op.

139
00:09:13.021 --> 00:09:18.002
We hebben proberen uit te zoeken of er nog iets van terug te vinden is.

140
00:09:18.007 --> 00:09:21.023
Ik kreeg vanmorgen een mailtje van het Westfries Archief.

141
00:09:22.003 --> 00:09:29.019
'We kunnen u mededelen dat we de grafnummers hebben gevonden van Meymerigje en Coenraad Buyck: 194.'

142
00:09:29.024 --> 00:09:33.011
Of de grafstenen er nog zijn, dat is onbekend.

143
00:09:33.016 --> 00:09:37.002
Wij kunnen daar heden avond na halfzeven terecht.

144
00:09:37.007 --> 00:09:40.021
Dat zijn per slot van rekening toch je voor-voor-voor-voorouders.

145
00:09:41.001 --> 00:09:43.001
Leuk. Heel leuk.

146
00:09:49.001 --> 00:09:51.024
Hier moeten we naar binnen, volgens mij.

147
00:09:52.004 --> 00:09:55.019
Het is hartstikke donker. We zijn ook een beetje te laat.

148
00:09:55.024 --> 00:09:59.009
Zaklampen. Eentje meenemen? Neem jij deze? Ja.

149
00:09:59.014 --> 00:10:03.000
Even kijken, hoor. Dit wordt zoeken.

150
00:10:03.005 --> 00:10:06.001
Ik zag hier een nummer. 4.

151
00:10:06.006 --> 00:10:08.005
We moeten nummer 482 hebben.

152
00:10:08.010 --> 00:10:12.016
Als we hier bij 4 zijn... 466. dan zijn we al een behoorlijk eind.

153
00:10:12.021 --> 00:10:14.008
441.

154
00:10:14.013 --> 00:10:16.012
Het ligt aardig door elkaar.

155
00:10:17.008 --> 00:10:21.021
Sjonge, het wordt natuurlijk helemaal de andere kant.

156
00:10:22.001 --> 00:10:25.004
Heren. Goedenavond. Kijk, een beetje licht.

157
00:10:25.009 --> 00:10:30.006
Jullie zijn een beetje later. Ja. We zoeken grafnummer 482.

158
00:10:30.011 --> 00:10:33.011
En 194. We kunnen het mooi niet vinden.

159
00:10:33.016 --> 00:10:38.007
Dat weet ik wel. Ze liggen allemaal nog keurig op volgorde.

160
00:10:38.012 --> 00:10:43.004
Wij vonden ze een beetje door elkaar heen liggen eigenlijk. Neenee.

161
00:10:43.009 --> 00:10:46.004
Ik denk dat we deze kant op moeten. 79, 80.

162
00:10:46.009 --> 00:10:48.000
Hier de volgende. O, ja!

163
00:10:48.005 --> 00:10:50.017
Kijk eens 82. Ze liggen op volgorde.

164
00:10:50.022 --> 00:10:52.023
Dit is dus het graf van Jantje.

165
00:10:53.003 --> 00:10:55.018
D-H-G, L-P-M.

166
00:10:55.023 --> 00:10:57.010
D-H-G, L-P-M.

167
00:10:57.015 --> 00:11:00.011
Weet u wat dat betekent? Nee, geen idee.

168
00:11:00.016 --> 00:11:04.012
Er staan allerlei symbolen vaak op die stenen.

169
00:11:04.017 --> 00:11:07.019
Maar dit zijn letters. Ik ken die afkorting niet.

170
00:11:07.024 --> 00:11:12.019
Uit aantekeningen over dit graf blijkt dat hun dochtertje Jantje...

171
00:11:12.024 --> 00:11:15.004
in 1780 is bijgezet bij haar opa.

172
00:11:15.009 --> 00:11:20.011
En dan hebben we nog een ander graf, weet je het nummer nog? 194.

173
00:11:20.016 --> 00:11:25.011
Ik denk dat we daar de meeste kans hebben, daar liggen de lage nummers.

174
00:11:25.016 --> 00:11:30.001
Je loopt hier, zeg maar, toch wel over de doden.

175
00:11:35.003 --> 00:11:37.000
229.

176
00:11:40.015 --> 00:11:42.002
95.

177
00:11:42.007 --> 00:11:43.019
194

178
00:11:43.024 --> 00:11:45.011
Gevonden. Mooi.

179
00:11:46.015 --> 00:11:52.001
Hier is het dus, Koen. Hier liggen zijn voorouders begraven.

180
00:11:52.006 --> 00:11:55.024
Dat is wel bijzonder. Wist u dat? Nee.

181
00:11:56.004 --> 00:11:58.011
Koen, doet het jou wat? Heel leuk.

182
00:11:58.016 --> 00:12:01.009
Dat dit zo bovenkomt vind ik heel bijzonder.

183
00:12:01.014 --> 00:12:05.011
Maar je bent er regelmatig overheen gelopen. Ja.

184
00:12:05.016 --> 00:12:09.009
Die zerken zijn vaak afgesleten in de loop van de eeuw.

185
00:12:09.014 --> 00:12:11.023
Dat zie je hier ook. Ja.

186
00:12:12.003 --> 00:12:16.001
Maar het nummer is nog duidelijk te zien. Ongelooflijk.

187
00:12:16.006 --> 00:12:20.002
Is het nou daadwerkelijk zo dat als je deze steen zou lichten...

188
00:12:20.007 --> 00:12:23.019
beide echte lieden zou tegenkomen? In overleden vorm uiteraard.

189
00:12:23.024 --> 00:12:27.008
Dan zou je een DNA-onderzoek moeten doen, maar het zou kunnen.

190
00:12:27.013 --> 00:12:31.004
Het was voor de kerk een behoorlijke inkomstenbron.

191
00:12:31.009 --> 00:12:35.022
Begraven in de kerk was duurder dan buiten de kerk.

192
00:12:36.002 --> 00:12:39.009
Niet iedereen kon zich zo'n grafzerk permitteren.

193
00:12:39.014 --> 00:12:41.006
Is toch wel bijzonder. Ja.

194
00:12:41.012 --> 00:12:46.012
Dit zijn de brieven die geschreven zijn door...

195
00:12:46.017 --> 00:12:50.003
zijn bet-bet-betovergrootmoeder...

196
00:12:50.008 --> 00:12:53.010
aan zijn bet-bet-betovergrootvader.

197
00:12:53.015 --> 00:12:55.010
Dat is interessant, zeg.

198
00:12:55.015 --> 00:12:58.018
Alsjeblieft. Voor jullie om door te lezen.

199
00:12:58.023 --> 00:13:01.021
Ik neem aan dat het niet de originele brieven zijn. Nee.

200
00:13:02.001 --> 00:13:06.010
Het zijn wel natuurgetrouwe kopieen. Heel mooi, met gebroken zegels.

201
00:13:06.015 --> 00:13:08.002
Kun je het lezen?

202
00:13:08.007 --> 00:13:12.000
'Stuurman Coenraad Buyck op het schip Hoogkarspel.'

203
00:13:12.005 --> 00:13:14.021
'Thans geankerd op de rede Enkhuizen.'

204
00:13:15.001 --> 00:13:16.023
Prachtig.

205
00:13:19.013 --> 00:13:21.008
D'r vader is ziek. Ook dat nog.

206
00:13:21.013 --> 00:13:25.008
Afgelopen week belde Koen de redactie met een bijzonder bericht.

207
00:13:25.013 --> 00:13:29.001
Er zouden schilderijen bestaan van Coenraad en Meymerigje.

208
00:13:29.006 --> 00:13:33.013
Dit zijn ze. We vonden ze in het depot van het Zuiderzeemuseum.

209
00:13:38.003 --> 00:13:40.020
New York City. Chinatown om precies te zijn.

210
00:13:41.000 --> 00:13:45.023
Daar ligt een straat die met onze volgende brief te maken heeft: Doyers Street.

211
00:13:46.003 --> 00:13:49.018
Weten de inwoners waar de naam van deze straat vandaan komt?

212
00:14:13.003 --> 00:14:15.019
Hendrick Doyer komt uit Zwolle.

213
00:14:15.024 --> 00:14:19.003
Zijn familie heeft hier een likeur- en jeneverstokerij.

214
00:14:19.008 --> 00:14:21.020
In dit pand is die likeurstokerij gevestigd.

215
00:14:22.000 --> 00:14:25.010
Hoe komt Hendrick Doyer eind 18e eeuw in New York terecht?

216
00:14:25.015 --> 00:14:27.022
Hendrick is patriot in hart en nieren.

217
00:14:28.002 --> 00:14:33.001
Hij strijdt tegen de gevestigde orde in Nederland en dat wordt hem niet in dank afgenomen.

218
00:14:33.006 --> 00:14:37.019
In 1787 wordt er korte metten gemaakt met de patriotten in ons land.

219
00:14:37.024 --> 00:14:41.010
Veel van hen vluchten naar Frankrijk en Engeland.

220
00:14:41.015 --> 00:14:43.018
En sommigen naar New York City.

221
00:14:43.023 --> 00:14:49.007
En daar schrijft Hendrick in 1795 een brief naar zijn vader, broers en zussen.

222
00:14:49.012 --> 00:14:51.015
Die brief is bewaard gebleven.

223
00:14:51.020 --> 00:14:56.016
Met trots vertelt hij over het politieke systeem in Amerika.

224
00:14:56.021 --> 00:15:02.004
MANNENSTEM: Ik geloof niet dat er ergens op aarde zo'n goede constitutie bestaat.

225
00:15:02.009 --> 00:15:05.017
En Hendrick vertelt over zijn jeneverstokerij.

226
00:15:05.022 --> 00:15:10.021
MANNENSTEM: Met het stoken heb ik begin deze maand moeten uitscheiden.

227
00:15:11.001 --> 00:15:13.010
En dit is die brief die nooit is aangekomen.

228
00:15:13.015 --> 00:15:16.011
Niet het origineel want dat ligt in het archief in Londen.

229
00:15:16.016 --> 00:15:19.007
Maar het is een prachtige natuurgetrouwe kopie.

230
00:15:19.012 --> 00:15:23.007
Ik ga deze brief, ruim twee eeuwen nadat-ie is geschreven...

231
00:15:23.012 --> 00:15:28.017
bezorgen bij een nazaat van de schrijver, mevrouw Marietje Sassen-Doyer.

232
00:15:28.022 --> 00:15:31.003
GEKLOP

233
00:15:31.008 --> 00:15:33.008
Ja, daar is zij.

234
00:15:33.013 --> 00:15:37.021
Kijk eens aan, meneer Bolt. Mag ik Derk zeggen? Natuurlijk.

235
00:15:38.001 --> 00:15:40.000
Ik ben Marietje. Ik heb post.

236
00:15:40.005 --> 00:15:44.008
Je weet dat ik kwam, he? Ja. En dat ik een brief voor je heb. Ja.

237
00:15:44.013 --> 00:15:47.024
Hoe vind je 'm? Mooi. Prachtig, prachtig.

238
00:15:48.004 --> 00:15:51.012
Kom lekker binnen wat het is vreselijk koud buiten.

239
00:15:51.017 --> 00:15:54.004
Je zal wel trek hebben in koffie. Ja.

240
00:15:54.009 --> 00:15:59.024
Waar zullen we eens gaan zitten? Aan tafel, dat doen we hier altijd.

241
00:16:00.004 --> 00:16:03.005
Ben je nieuwsgierig naar wat er in staat? Ja.

242
00:16:03.010 --> 00:16:06.011
Wie is Hendrick in je familiegeschiedenis?

243
00:16:06.016 --> 00:16:09.013
Dat was de broer van Thomas Doyer.

244
00:16:09.018 --> 00:16:12.022
En Thomas Doyer is mijn over-overgrootvader.

245
00:16:13.002 --> 00:16:16.016
Thomas Doyer heeft een fabriek gesticht...

246
00:16:16.021 --> 00:16:20.012
waar mijn vader EEN van de laatste directeuren van was.

247
00:16:20.017 --> 00:16:22.004
Een likeurstokerij.

248
00:16:22.009 --> 00:16:26.021
Hier zag ik nog hele mooie... Wat zijn dat?

249
00:16:27.001 --> 00:16:30.001
Merken van jullie?

250
00:16:30.006 --> 00:16:33.023
Ja, dit zijn de verschillende dranken.

251
00:16:34.003 --> 00:16:36.000
Goed spul? Ja, was goed spul.

252
00:16:36.005 --> 00:16:39.015
Ben je hier trots op, als je dit ziet? Ja, ja.

253
00:16:39.020 --> 00:16:44.009
Ik weet dat mijn vader er ontzettend hard in gewerkt heeft.

254
00:16:44.014 --> 00:16:46.001
Wat mooi.

255
00:16:46.006 --> 00:16:48.011
O, wat prachtig.

256
00:16:49.020 --> 00:16:52.019
Wat een mooi handschrift!

257
00:16:52.024 --> 00:16:56.010
Dat is echt oude stijl en oud geschreven.

258
00:16:56.015 --> 00:16:59.008
Pietepeuterig handschrift! Man, man.

259
00:17:00.009 --> 00:17:04.014
Ik kan hem niet in een keer lezen, maar ik vind het wel erg leuk.

260
00:17:04.019 --> 00:17:07.017
Wordt familiegeschiedenis belangrijker...

261
00:17:07.022 --> 00:17:10.005
naarmate je ouder wordt? Denk ik wel.

262
00:17:12.010 --> 00:17:16.022
De familiegeschiedenis speelt een grote rol in het leven van Marietje.

263
00:17:17.002 --> 00:17:20.012
Op zolder ligt zelfs nog een schilderij van Thomas Doyer.

264
00:17:20.017 --> 00:17:24.018
Kijk, daar is Thomas. 1754-1833.

265
00:17:24.023 --> 00:17:27.003
Hij kijkt ook een beetje streng.

266
00:17:27.008 --> 00:17:31.019
Hendrick moet op hem geleken hebben. Wat is typisch Doyer aan hem?

267
00:17:31.024 --> 00:17:34.011
Zijn neus. Zijn neus? Ja.

268
00:17:34.016 --> 00:17:37.018
Hij had de brief moeten ontvangen? Ja.

269
00:17:40.016 --> 00:17:42.014
Hai jongens, kom maar!

270
00:17:42.019 --> 00:17:45.017
Hai Bennie. Hai. GEBLAAT

271
00:17:48.003 --> 00:17:50.015
Kom maar, je hoeft niet bang te zijn.

272
00:17:50.020 --> 00:17:52.007
Goed zo.

273
00:17:52.012 --> 00:17:54.011
Niet zo bang zijn, jongens!

274
00:17:54.016 --> 00:17:58.002
Als je niet komt, gaat het eten aan je neus voorbij.

275
00:17:58.007 --> 00:18:02.018
Wat is de Doyer voor een type? Het zijn vaak zelfstandige mensen.

276
00:18:02.023 --> 00:18:07.004
Vaak hebben ze een beroep waarin ze alleen de baas zijn.

277
00:18:07.009 --> 00:18:11.003
Ze zijn niet erg geschikt om onder iemand te werken.

278
00:18:11.008 --> 00:18:14.024
Hendrick was in Amerika op de vlucht uit Nederland...

279
00:18:15.004 --> 00:18:19.017
omdat hier de Patriotten behoorlijk op de huid werden gezeten...

280
00:18:19.022 --> 00:18:22.008
door de Orangisten, in die tijd.

281
00:18:22.013 --> 00:18:26.008
Ik dacht dat hij een ruzie met zijn familie had. Nee, nee

282
00:18:26.013 --> 00:18:30.003
Maar hij is dus om politieke redenen weggegaan.

283
00:18:30.008 --> 00:18:33.019
Je gaat naar New York, ben je naar dingen benieuwd?

284
00:18:33.024 --> 00:18:36.021
Ik ben benieuwd naar wat hij heeft gedaan.

285
00:18:37.001 --> 00:18:39.011
Je gaat het daar alleen uitzoeken.

286
00:18:39.016 --> 00:18:43.000
Ik kom later en dan bespreken we wat je hebt meegemaakt.

287
00:18:43.005 --> 00:18:46.010
Uh-uh! Wil je zorgen dat ik heel blijf!

288
00:18:46.015 --> 00:18:51.012
Ik moet helemaal naar New York, dus zorg dat ik heel blijf!

289
00:18:51.017 --> 00:18:55.013
Je hebt vorig jaar je man verloren, he? Ja.

290
00:18:55.018 --> 00:18:59.011
Is het raar om alleen zo'n reis te ondernemen?

291
00:18:59.016 --> 00:19:03.019
Ik had het liever met mijn man gedaan, maar dat kan niet meer.

292
00:19:03.024 --> 00:19:07.006
Hij zou het enig vinden en ik neem hem gewoon mee.

293
00:19:07.011 --> 00:19:10.024
Ik red 't wel. Zie je jezelf al rondlopen in New York?

294
00:19:11.004 --> 00:19:14.003
Ik ben ook in Amsterdam en Den Haag geweest.

295
00:19:14.008 --> 00:19:16.015
Ik red 't wel. GEBLAAT

296
00:19:18.003 --> 00:19:20.008
MUZIEK

297
00:19:22.004 --> 00:19:24.023
Marietje is gisteravond laat aangekomen.

298
00:19:25.008 --> 00:19:28.021
Vandaag begint haar zoektocht naar Hendrick Doyer.

299
00:19:34.023 --> 00:19:38.010
Onvoorstelbaar dat ik hier loop in New York.

300
00:19:39.019 --> 00:19:42.019
Enorm, he! O, o, o.

301
00:19:42.024 --> 00:19:47.000
Dat hebben we bij ons in het dorp en in het land niet, zoiets!

302
00:19:47.005 --> 00:19:49.020
Ze staan ook zo vlak bij elkaar.

303
00:19:50.000 --> 00:19:52.007
Daar zitten nog kriebeltjes aan.

304
00:19:52.012 --> 00:19:54.022
Je wordt er een beetje klein van...

305
00:19:55.002 --> 00:19:57.022
als je al die grote gebouw om je heen ziet.

306
00:19:58.002 --> 00:20:00.010
Wat een verkeer! O, mensen.

307
00:20:00.015 --> 00:20:05.021
Nooit gedacht dat ik dit ooit nog zou zien, op m'n 77e!

308
00:20:06.001 --> 00:20:07.018
Heel indrukwekkend.

309
00:20:11.009 --> 00:20:14.008
Terwijl Marietje de Doyers Street zoekt...

310
00:20:14.013 --> 00:20:18.007
ben ik in Nederland bezig om een ontmoeting voor haar te regelen...

311
00:20:18.012 --> 00:20:21.012
met een Amerikaanse nakomeling van Hendrick Doyer.

312
00:20:21.017 --> 00:20:24.007
Maar dat is nog niet zo makkelijk.

313
00:20:24.012 --> 00:20:27.011
STEM DOOR TELEFOON: We hebben Thomas Vale.

314
00:20:27.016 --> 00:20:30.017
Die man is niet al te enthousiast, geloof ik?

315
00:20:33.015 --> 00:20:37.012
Dat zal wel uit de tijd zijn dat Hendrik hier woonde.

316
00:20:37.017 --> 00:20:41.016
Ik hoop te vinden waar hij heeft gewoond en heeft gewerkt.

317
00:20:41.021 --> 00:20:46.007
Maar als dat uit deze tijd is, heeft die man hier ook gelopen.

318
00:20:50.004 --> 00:20:54.018
National City Bank of New York, van 1812.

319
00:20:54.023 --> 00:20:57.016
Geen idee of hij hier bankzaken deed.

320
00:20:57.021 --> 00:21:03.005
Ik weet niet of hij zoveel geld had dat hij bankzaken kon doen.

321
00:21:03.010 --> 00:21:06.007
Dan zou hij het hier kunnen hebben gedaan.

322
00:21:06.012 --> 00:21:08.013
Nu moet ik Doyers Street vinden.

323
00:22:03.024 --> 00:22:05.019
Er was nog een lijn, zei je.

324
00:22:05.024 --> 00:22:09.000
STEM DOOR TELEFOON: Ja, een directe nazaat.

325
00:22:09.005 --> 00:22:11.023
Hij zou iets weten over Hendrick Doyer.

326
00:22:12.003 --> 00:22:16.005
Maar hij zit in India. O, haha. Hij zit in India!

327
00:22:16.010 --> 00:22:20.013
Nu komen we opeens in een Chinees gedeelte.

328
00:22:20.018 --> 00:22:23.021
O jee, handje gaat alweer op rood.

329
00:22:25.001 --> 00:22:27.002
Marietje kan de weg niet vinden.

330
00:22:36.021 --> 00:22:39.009
Wine and liquor, haha!

331
00:22:39.014 --> 00:22:43.007
Die zullen niet iets van Doyer en Van Deventer hebben.

332
00:22:43.012 --> 00:22:47.019
We keken vroeger altijd of ze iets van de fabriek hadden staan.

333
00:23:11.005 --> 00:23:15.024
We weten meer van de Amerikaanse nakomeling van Hendrick Doyer: Bud Oddsen.

334
00:23:16.004 --> 00:23:19.005
STEM DOOR TELEFOON: Hij denkt dat het een scam is.

335
00:23:19.010 --> 00:23:22.023
Hij vertrouwt het niet. Nee, alsof we de boel belazeren.

336
00:23:23.003 --> 00:23:26.004
Hij denkt 't het de Amerikaanse Bananasplit is.

337
00:23:26.009 --> 00:23:29.006
Of dat we hem geld willen aftroggelen. Oke.

338
00:23:33.010 --> 00:23:35.005
Zou het hier ergens zijn?

339
00:23:37.010 --> 00:23:40.011
Kijken of hier ergens een naambordje staat.

340
00:23:41.018 --> 00:23:43.012
Aaa, daar staat het!

341
00:23:43.017 --> 00:23:45.007
Inderdaad.

342
00:23:45.012 --> 00:23:47.000
Doyers Street.

343
00:23:47.005 --> 00:23:52.019
Zonder puntjes. Dat is altijd de strijd: puntjes op de Y of niet.

344
00:23:52.024 --> 00:23:56.004
Hier staan geen puntjes op, dus het hoeft niet.

345
00:23:56.009 --> 00:24:00.010
Hier staat het ook nog, maar dat is niet zo best meer te zien.

346
00:24:00.015 --> 00:24:03.006
Zou hij in deze straat hebben gewoond?

347
00:24:05.014 --> 00:24:07.011
Daar heb ik geen idee van.

348
00:24:07.016 --> 00:24:09.022
Of had hij hier zijn bedrijf?

349
00:24:10.002 --> 00:24:15.021
Marietje gaat op zoek naar een tourguide in Chinatown, die herkenbaar is aan zijn badge.

350
00:25:50.001 --> 00:25:54.004
De meeste huizen in deze wijk zijn oorspronkelijk van hout.

351
00:25:54.009 --> 00:25:56.012
Zoals het pand links op de foto.

352
00:25:56.017 --> 00:26:01.001
Maar op 16 december 1835 woedt in New York City een enorme brand.

353
00:26:01.006 --> 00:26:04.019
Een groot deel van Zuid-Manhattan wordt verwoest.

354
00:26:04.024 --> 00:26:07.015
De stadswijk moet opnieuw worden opgebouwd.

355
00:26:07.020 --> 00:26:10.015
Hout wordt vervangen door beton en baksteen.

356
00:26:22.006 --> 00:26:24.021
Hier bouwt Hendrik een nieuw bestaan op.

357
00:26:25.001 --> 00:26:27.019
Zijn brouwerij wordt een begrip in de stad.

358
00:26:27.024 --> 00:26:31.006
Met zijn vrouw Antonia krijgt hij elf kinderen.

359
00:26:31.011 --> 00:26:36.010
Antoni Hendrik, Tanneke, Maria, Tanneke Elisabeth...

360
00:26:36.015 --> 00:26:45.010
Maria Johanna, Jakob, Abraham, Thomas, Alice, Henry en William.

361
00:26:45.015 --> 00:26:52.005
Maar uit Hendriks brief blijkt dat het met de gezondheid van zijn kinderen niet best gesteld is.

362
00:26:52.010 --> 00:26:56.001
'Het is hier voor zwakke kinderen zeer gevaarlijk.'

363
00:26:58.005 --> 00:27:01.023
Van de elf kinderen sterven er acht op jonge leeftijd.

364
00:27:05.020 --> 00:27:09.023
Die van de kinderen worden volwassen, maar halen de 30 niet.

365
00:27:10.003 --> 00:27:14.017
William, Antoni en Tanneke Elisabeth.

366
00:27:16.015 --> 00:27:19.016
Tanneke Elisabeth krijgt twee dochters...

367
00:27:19.021 --> 00:27:23.007
en de nakomelingen daarvan zijn we nu op het spoor.

368
00:27:25.008 --> 00:27:30.010
Marietje heeft een afspraak met Kim Sulik van het notarieel archief van New York.

369
00:27:30.015 --> 00:27:35.022
Daar worden sinds de 17de eeuw alle notariele akten van de bewoners bewaard.

370
00:28:30.020 --> 00:28:33.023
Dat was bijzonder, dat wordt een hele studie.

371
00:28:34.003 --> 00:28:38.008
Marietje wil alle informatie even op een rijtje zetten.

372
00:28:38.013 --> 00:28:40.016
Hij begint wel te leven voor me.

373
00:28:40.021 --> 00:28:44.012
De algemene conclusie is dat hij een clevere man was.

374
00:28:44.017 --> 00:28:49.021
Hij had huizen te huur en importeerde goederen uit Nederland.

375
00:28:50.001 --> 00:28:52.021
Dus hij handelde er ook nog bij.

376
00:28:53.001 --> 00:28:56.004
Hij had niet alleen Doyers Street nummer 3...

377
00:28:56.009 --> 00:28:58.007
maar zowat de hele straat!

378
00:28:58.012 --> 00:29:03.001
Ik kan niet helemaal zien waar het geld is heen gegaan.

379
00:29:03.006 --> 00:29:06.024
Oorspronkelijk naar zijn vrouw, die toen nog leefde.

380
00:29:07.004 --> 00:29:10.015
De krant meldt het overlijden van Hendriks Doyer.

381
00:29:10.020 --> 00:29:14.000
Hij wordt zelfs ereburger van de stad genoemd.

382
00:29:14.005 --> 00:29:17.004
Hij had kennelijk een plaats verworven...

383
00:29:17.009 --> 00:29:19.024
dat hij daar in de krant mocht komen.

384
00:29:23.002 --> 00:29:27.001
Marietje heeft een afspraak met de archivaris van Trinity Church.

385
00:29:27.006 --> 00:29:30.005
Dat is een van de oudste kerken van New York.

386
00:29:30.010 --> 00:29:33.011
Lange tijd domineerde de kerk de skyline...

387
00:29:33.016 --> 00:29:38.006
en werd gezien als baken voor de schepen die de haven binnenvoeren.

388
00:29:38.011 --> 00:29:43.011
In het archief van de kerk worden sinds 1698 alle kerkelijke documenten bewaard.

389
00:29:43.016 --> 00:29:47.013
Doopaktes, huwelijksvoltrekkingen en begraafaktes.

390
00:29:49.004 --> 00:29:51.007
Kijken wat we hier weer vinden.

391
00:29:51.012 --> 00:29:55.013
Marietje wil weten of het graf van Doyer nog te traceren is.

392
00:30:53.004 --> 00:30:57.023
Marietje vraagt zich af waar alle kinderen van Hendrik begraven zijn.

393
00:32:32.005 --> 00:32:33.018
Ja, mooi.

394
00:32:37.005 --> 00:32:40.020
Voor Marietje lijkt haar avontuur rond Hendrik Doyer afgerond.

395
00:32:41.000 --> 00:32:44.009
Maar tourguide Stan heeft nog verrassende informatie...

396
00:32:51.008 --> 00:32:53.007
Ben je gaan kijken? Nee.

397
00:32:53.012 --> 00:32:54.024
Weet je nog waar 't is?

398
00:32:55.004 --> 00:32:58.001
We gaan op onderzoek uit in Doyers Street.

399
00:32:58.006 --> 00:32:59.024
Hier kun je naar beneden.

400
00:33:00.004 --> 00:33:01.022
Ga jij maar voor.

401
00:33:04.017 --> 00:33:06.011
Er is wel een deur open.

402
00:33:09.003 --> 00:33:13.003
En ze ontmoet Bud Oddsen, de Amerikaanse nakomeling van Hendrik Doyer.

403
00:33:17.017 --> 00:33:21.001
U ziet het volgende week bij Brieven boven water.

404
00:33:21.006 --> 00:33:26.011
O, o, o! Nooit gedacht dat ik dit ooit nog zou zien, op m'n 77e.

