WEBVTT

1
00:00:03.003 --> 00:00:04.015
888

2
00:00:04.020 --> 00:00:06.007
Ja, dat gaat goed.

3
00:00:06.012 --> 00:00:10.012
Deze week onderzoeken we wat een brood kost.

4
00:00:10.017 --> 00:00:15.012
Ik loop al 20 jaar mee maar dat is een goed bewaard geheim.

5
00:00:15.017 --> 00:00:18.014
We ontdekken het geheime ingredient van de warme bakker.

6
00:00:18.019 --> 00:00:21.016
In welk bakje ligt dat? Dit bakje.

7
00:00:21.021 --> 00:00:24.017
Hier zit het, dat is het vak.

8
00:00:24.022 --> 00:00:28.008
En we komen er achter dat brood hetzelfde is als benzine.

9
00:00:28.013 --> 00:00:31.005
Het lijkt een beetje op benzine, ja.

10
00:00:56.015 --> 00:00:58.002
Dit is de vraag.

11
00:00:58.007 --> 00:01:02.010
Er zit een enorm prijsverschil tussen supermarktbrood van 60 cent...

12
00:01:02.015 --> 00:01:06.014
en een brood van de warme bakker van 2,20 euro.

13
00:01:06.019 --> 00:01:09.020
Maar een brood is toch gewoon meel, gist en water?

14
00:01:10.000 --> 00:01:11.012
Hoe kan dat?

15
00:01:11.017 --> 00:01:14.002
Dus de vraag is: Wat kost een brood?

16
00:01:14.007 --> 00:01:17.022
60 cent voor een heel brood, kan dat? Dat is wel heel weinig.

17
00:01:18.002 --> 00:01:20.008
Dat heb ik nog nooit meegemaakt.

18
00:01:20.013 --> 00:01:24.008
Bij hele goedkope supermarkten zou dat best wel kunnen.

19
00:01:24.013 --> 00:01:29.005
Waar zitten die kosten dan in? Je hebt natuurlijk de ingredienten.

20
00:01:29.010 --> 00:01:33.006
Tarwe, water, gist. Bloem. Bloem.

21
00:01:33.011 --> 00:01:35.000
Wat kan dat nou kosten?

22
00:01:38.016 --> 00:01:40.021
Dat is de slogans van de bakkers.

23
00:01:41.001 --> 00:01:43.021
Maar eigenlijk zit er dus niet zo veel in.

24
00:01:44.001 --> 00:01:46.022
Want met meel, water, zout en gist kun je brood bakken.

25
00:01:47.002 --> 00:01:49.012
Toch zit er veel verschil in brood.

26
00:01:49.017 --> 00:01:53.001
Er is plat, slap, hard, hoog, klein, groot...

27
00:01:53.006 --> 00:01:57.013
donker, licht en brood met een gat er in.

28
00:01:58.023 --> 00:02:01.013
Per jaar eten we 1,2 miljard broden.

29
00:02:01.018 --> 00:02:04.018
En prijzen lopen soms op tot 3,50 euro.

30
00:02:06.011 --> 00:02:10.019
Een heel brood kost ongeveer 1,20 euro.

31
00:02:10.024 --> 00:02:13.009
1,75. 2,50 tot drie euro?

32
00:02:13.014 --> 00:02:16.023
Eh... 2,55 geloof ik.

33
00:02:17.003 --> 00:02:21.005
2,69 denk ik. Eh, een heel brood? 2,10.

34
00:02:21.010 --> 00:02:24.005
Rond de 1,80.

35
00:02:25.013 --> 00:02:29.016
Om te zien wat er in een brood gaat, moet je naar de warme bakker.

36
00:02:29.021 --> 00:02:34.002
Of, zoals die zichzelf tegenwoordig noemt, de ambachtelijke bakker.

37
00:02:34.007 --> 00:02:36.019
En daarvoor moet je vroeg je bed uit.

38
00:02:36.024 --> 00:02:38.016
Heel vroeg.

39
00:02:40.018 --> 00:02:44.012
Wat een onmenselijk tijdstip. Goedemorgen, Sander.

40
00:02:44.017 --> 00:02:47.020
Ik ben al een tijdje bezig. Hoe verzin je het? Dat is het vak.

41
00:02:48.000 --> 00:02:51.001
Half drie. Het is niet anders. Ongelooflijk.

42
00:02:51.006 --> 00:02:54.001
Laten we maar een bruin brood maken dan.

43
00:03:00.005 --> 00:03:02.002
Dit wordt het bruin brood.

44
00:03:02.007 --> 00:03:05.023
En dit? Dat is gist. Wat zit er nog meer in?

45
00:03:06.003 --> 00:03:08.018
Zout. En verder? Nou, dat is het.

46
00:03:08.023 --> 00:03:12.006
Dus dit is alles wat ik nodig heb? Ja.

47
00:03:12.011 --> 00:03:16.000
Een beetje poeder, zout en een beetje van die lijm. Ja.

48
00:03:16.005 --> 00:03:17.017
En water.

49
00:03:18.000 --> 00:03:19.024
Hier begint het mee, he.

50
00:03:20.004 --> 00:03:23.009
Zo gauw je gaat draaien, kun je niet meer terug.

51
00:03:23.014 --> 00:03:26.020
En moet je nu nog iets ambachtelijks doen?

52
00:03:27.000 --> 00:03:31.016
Kneden, knijpen, masseren? Nee. Helemaal niks? Helemaal niks.

53
00:03:31.021 --> 00:03:35.001
Alleen maar toekijken? Die machine doet het werk.

54
00:03:35.006 --> 00:03:40.017
Dus de ambachtelijke bakker is eigenlijk iemand die vroeg zijn bed uit komt...

55
00:03:40.022 --> 00:03:44.012
wat poeders bij elkaar gooit en rustig toekijkt.

56
00:03:44.017 --> 00:03:46.022
Niks kneden en slaan op het deeg.

57
00:03:48.020 --> 00:03:51.015
Dat gaat niet meer, Sander. Waarom niet?

58
00:03:51.020 --> 00:03:56.002
Je hebt te maken met regelgeving, met de Arbo.

59
00:03:56.007 --> 00:03:59.006
Ja, zo werkt het gewoon niet meer.

60
00:03:59.011 --> 00:04:04.007
Dus in elke ambachtelijke Nederlandse bakkerij staan machines.

61
00:04:04.012 --> 00:04:06.014
Net zoals hier.

62
00:04:06.019 --> 00:04:11.009
U bent bedrijfsadviseur voor de ambachtelijke bakker. Ja.

63
00:04:11.014 --> 00:04:15.007
Wat kost een brood gemiddeld in een bakkerij?

64
00:04:15.012 --> 00:04:18.000
2,20 euro. 2,20 euro.

65
00:04:18.005 --> 00:04:24.001
En hoeveel is een ambachtelijke bakker kwijt aan ingredienten voor een volkoren brood?

66
00:04:24.006 --> 00:04:26.007
Ongeveer 40 cent. 40 cent.

67
00:04:26.012 --> 00:04:29.002
En wat zit er tussen die 40 cent en die 2,20?

68
00:04:29.007 --> 00:04:33.012
Er komen handen aan te pas. Er wordt dus arbeid in dat brood gestopt.

69
00:04:33.017 --> 00:04:35.024
Dat is ongeveer 35 cent per brood.

70
00:04:37.003 --> 00:04:40.005
Dan staat daar een complete bakkerij.

71
00:04:40.010 --> 00:04:42.021
Het brood moet geproduceerd worden. Hoeveel productiekosten?

72
00:04:43.001 --> 00:04:45.015
Ongeveer 35 cent. Ook 35 cent.

73
00:04:45.020 --> 00:04:47.023
Dan moet-ie het gaan verkopen.

74
00:04:48.003 --> 00:04:53.024
Als het om de kosten gaat, moet je ongeveer tussen de 80 en 90 cent tellen voor de winkelkosten.

75
00:04:54.004 --> 00:04:57.010
Dan moet je de btw er uit halen. Zes procent.

76
00:04:57.015 --> 00:05:00.020
En als ik rekening houd met die btw 17 cent over.

77
00:05:01.000 --> 00:05:07.013
Dat is de winst van de bakker.

78
00:05:07.018 --> 00:05:13.005
Maar daar moet hij ook nog een keer zijn retouren van betalen.

79
00:05:13.010 --> 00:05:17.023
Want als een bakker aan het einde van de dag nog brood over heeft...

80
00:05:18.003 --> 00:05:21.001
is dat brood na sluitingstijd waardeloos geworden.

81
00:05:21.006 --> 00:05:26.005
Je kunt niet precies zeggen hoeveel winst er op EEN brood zit.

82
00:05:26.010 --> 00:05:31.020
Maar het is een centenkwestie. Dat wordt wel duidelijk, ja.

83
00:05:32.000 --> 00:05:35.000
Retouren is een netjes woord voor weggooien.

84
00:05:35.005 --> 00:05:38.023
Van al het brood dat er in Nederland wordt gebakken...

85
00:05:39.003 --> 00:05:41.018
verdwijnt tien procent in de kliko.

86
00:05:41.023 --> 00:05:44.022
Want het is na EEN dag niet meer te verkopen.

87
00:05:45.002 --> 00:05:47.020
Jaarlijks zijn dat 110 miljoen broden.

88
00:05:48.000 --> 00:05:51.010
Al dat ambachtelijke vroege werk voor niks dus.

89
00:06:02.009 --> 00:06:06.002
Kijk Sander, dit is klaar.

90
00:06:06.007 --> 00:06:09.007
Dus ik zou zeggen... Met je handen gewoon? Ja.

91
00:06:09.012 --> 00:06:10.024
Zo!

92
00:06:11.022 --> 00:06:15.017
Jij bent niet goed. Dat kun je zo pakken.

93
00:06:17.014 --> 00:06:20.023
Laat je vingers eens zien? In de loop der jaren...

94
00:06:21.003 --> 00:06:24.020
Een en al eelt. Ga weg.

95
00:06:25.000 --> 00:06:27.016
Ik ben heel goed in kijken. Delegeren.

96
00:06:27.022 --> 00:06:32.007
Als ik op zondagochtend croissantjes maak, ben ik in vijf minuten klaar.

97
00:06:32.012 --> 00:06:34.017
Ja, dat is brood uit een blikkie.

98
00:06:34.022 --> 00:06:37.016
En wij stoppen er liefde in.

99
00:06:37.021 --> 00:06:40.023
Wij kunnen dat niet maken in een blikje.

100
00:06:41.003 --> 00:06:44.009
Liefde? Liefde. In welk bakje ligt dat?

101
00:06:46.006 --> 00:06:49.021
Dit bakje. Hier is het. Dat is het vak.

102
00:06:50.001 --> 00:06:51.023
En het mooie van het vak.

103
00:06:52.003 --> 00:06:55.011
Liefde is veruit het beste ingredient.

104
00:06:55.016 --> 00:06:58.015
En over het algemeen niet het goedkoopste.

105
00:06:58.020 --> 00:07:03.006
Op de Wallen is het al snel 50 euro voor tien minuten vluchtige liefde.

106
00:07:03.011 --> 00:07:07.009
En soms kost liefde een vermogen als je het kapot laat gaan.

107
00:07:07.014 --> 00:07:11.010
Dus de liefde in je brood is niet eens zo duur.

108
00:07:11.015 --> 00:07:16.001
En als we naar de industriele bakker gaan, de fabrieksbakker?

109
00:07:16.006 --> 00:07:20.010
Hoe is die prijs dan opgebouwd? Dat weet ik niet.

110
00:07:20.015 --> 00:07:22.002
Hoe bedoelt u?

111
00:07:23.001 --> 00:07:28.016
De belangen binnen de ambachtelijke en industriele bakkerijen zijn zo groot...

112
00:07:28.021 --> 00:07:31.001
dat wij daar niet achter komen.

113
00:07:31.006 --> 00:07:35.006
Ik loop al 20 jaar mee maar dat is een goed bewaard geheim.

114
00:07:35.011 --> 00:07:38.004
Wij komen daar niet achter.

115
00:07:38.009 --> 00:07:40.020
Dus dat is een schimmig gebiedje? Ja.

116
00:07:41.000 --> 00:07:45.011
Reden genoeg om te kijken achter de poorten van een industriele bakker.

117
00:07:45.016 --> 00:07:49.012
Bij deze fabriek rollen er elk uur 2400 broden van de band.

118
00:07:49.017 --> 00:07:55.002
Dat zijn dagelijks 60.000 stuks die gesneden en verpakt naar de supermarkten kunnen.

119
00:07:55.007 --> 00:07:56.019
Waar gaan we heen?

120
00:07:56.024 --> 00:07:59.000
We gaan die kant op. Heel goed.

121
00:07:59.005 --> 00:08:01.020
En dit is dus een broodfabriek? Ja.

122
00:08:16.019 --> 00:08:18.006
Dus dit is de oven?

123
00:08:18.011 --> 00:08:20.007
Ja, dit zijn de ovens.

124
00:08:20.012 --> 00:08:22.013
Hoe warm zijn die? 328 graden.

125
00:08:22.018 --> 00:08:26.021
Aan het eind van de oven gaan we er met een sproeier overheen.

126
00:08:27.001 --> 00:08:28.013
Dat is kraanwater.

127
00:08:28.018 --> 00:08:32.002
Dat doen we zodat de suikers in de korst oplossen.

128
00:08:32.007 --> 00:08:36.015
En dan gaat het brood mooi glimmen.

129
00:08:36.020 --> 00:08:38.011
Is glimmen belangrijk?

130
00:08:38.016 --> 00:08:43.007
In Nederland vinden we het belangrijk dat brood mooi glimt.

131
00:08:43.012 --> 00:08:48.004
Voor zo ver ik weet, doen ze dat in andere landen niet of nauwelijks.

132
00:08:48.009 --> 00:08:51.008
Maar Nederland heeft daar een traditie in.

133
00:08:51.013 --> 00:08:54.017
Die glimlach willen wij. De glimlach van het brood...

134
00:08:54.022 --> 00:08:56.019
doet je beseffen dat je leeft.

135
00:09:04.011 --> 00:09:09.004
Hoe komt het dat jullie goedkoper zijn dan de ambachtelijke bakker?

136
00:09:09.009 --> 00:09:12.015
Er zijn twee belangrijke verschillen, denk ik.

137
00:09:12.020 --> 00:09:16.009
Wij kopen onze grondstoffen in grote partijen in.

138
00:09:16.014 --> 00:09:19.022
Dus je kunt je voorstellen dat dat goedkoper is.

139
00:09:20.002 --> 00:09:27.022
En als we zo gaan rond lopen, zal je zien dat er relatief weinig mensen dat brood aan het bakken zijn.

140
00:09:28.002 --> 00:09:34.000
Dus heel veel brood met weinig mensen en een stukje voordeel in je inkoop...

141
00:09:34.005 --> 00:09:38.020
maakt dat wij brood op een vrij goedkope manier kunnen aanbieden.

142
00:09:39.000 --> 00:09:43.020
Dus de ambachtelijke bakker is duur omdat-ie minder meel inkoopt...

143
00:09:44.000 --> 00:09:47.009
Ja, zijn inkoopprijs zal hoger zijn.

144
00:09:47.014 --> 00:09:50.021
En omdat hij zijn brood met te veel liefde maakt.

145
00:09:51.001 --> 00:09:54.017
Je zal zien dat we het hier op dezelfde manier doen...

146
00:09:54.022 --> 00:09:57.024
met veel liefde en passie. Maar het zijn de aantallen.

147
00:09:58.004 --> 00:10:00.024
Wat betalen jullie per kilo meel?

148
00:10:01.004 --> 00:10:04.009
Helemaal de prijs ga ik je niet noemen.

149
00:10:04.014 --> 00:10:08.008
Het wordt aangevoerd in bulk.

150
00:10:08.013 --> 00:10:12.015
Dus de kosten per eenheid product zijn daardoor goedkoper.

151
00:10:14.004 --> 00:10:18.015
80 procent van ons dagelijks brood wordt in dit soort fabrieken geproduceerd.

152
00:10:18.020 --> 00:10:22.001
Maar we mogen niet weten wat dat kost of wat er in gaat.

153
00:10:24.002 --> 00:10:28.005
Hoe anders is dat bij de groeiende groep broodjuweliers...

154
00:10:28.010 --> 00:10:31.022
die brood bakken zoals dat een eeuw geleden ook gebeurde.

155
00:10:32.002 --> 00:10:35.022
Maar dan voor prijzen die anderen pas over een eeuw durven te vragen.

156
00:10:36.002 --> 00:10:38.008
Misschien weten deze kenners er meer van.

157
00:10:38.013 --> 00:10:41.015
U bent van het Vlaamsch Broodhuys. Klopt.

158
00:10:41.020 --> 00:10:44.015
Wat is het verschil tussen uw brood...

159
00:10:44.020 --> 00:10:48.023
en het brood van de ambachtelijke bakker en supermarkt?

160
00:10:50.007 --> 00:10:51.019
Ehm...

161
00:10:51.024 --> 00:10:55.001
Ik heb wel een vermoeden hoe de bakker bakt.

162
00:10:55.006 --> 00:10:58.015
Dat is een ambachtelijke Nederlandse bakker...

163
00:10:58.020 --> 00:11:03.002
die zijn best doet om een mooi product te maken.

164
00:11:03.007 --> 00:11:06.015
Voor supermarkten gelden andere regels, denk ik.

165
00:11:06.020 --> 00:11:09.011
Dat moet snel en goedkoop.

166
00:11:09.016 --> 00:11:12.007
Wat is bij u het meest verkochte brood?

167
00:11:12.012 --> 00:11:15.010
Het meest verkochte brood is het zuurdesem.

168
00:11:15.015 --> 00:11:18.004
Wat kost dat? Een kwart kost 2,25 euro.

169
00:11:18.009 --> 00:11:21.020
2,25. Hoe komt die prijs tot stand?

170
00:11:22.000 --> 00:11:26.005
Dat is een kwestie van inkoop, personeel, je vaste kosten...

171
00:11:26.010 --> 00:11:32.016
je afschrijvingen en een stukje winst.

172
00:11:32.021 --> 00:11:34.014
De kaarten zijn geschud.

173
00:11:34.019 --> 00:11:37.010
De bakker geeft je een brood voor 2,20.

174
00:11:37.015 --> 00:11:39.004
De super voor EEN euro.

175
00:11:39.009 --> 00:11:43.009
En de broodjuwelier geeft je een kwart brood voor 2,25.

176
00:11:43.014 --> 00:11:47.020
En dat verschil kan liggen bij de belangrijkste grondstof: meel.

177
00:11:50.004 --> 00:11:53.012
En wat betaalt u voor honderd kilo meel?

178
00:11:54.017 --> 00:11:58.001
Dat ga ik u niet vertellen. Waarom is dat eigenlijk?

179
00:11:58.006 --> 00:12:01.000
Dat is echt een markt, he?

180
00:12:01.005 --> 00:12:06.004
Ik vraag u ook niet wat u verdient en wat voor politieke voorkeur u heeft.

181
00:12:06.009 --> 00:12:09.002
Dat wordt ook nooit gevraagd.

182
00:12:09.007 --> 00:12:12.021
Nee, maar bij dit denk je dat het standaard is.

183
00:12:13.001 --> 00:12:15.011
Maar daar is dus een markt in.

184
00:12:15.016 --> 00:12:21.005
Kijk, je weet nooit of je een goede deal hebt gesloten, ja of nee.

185
00:12:21.010 --> 00:12:22.022
Dat weet je niet.

186
00:12:23.002 --> 00:12:27.019
En bakkers praten daar niet over met elkaar. Ja.

187
00:12:27.024 --> 00:12:31.007
Er ligt dus een taboe op zoiets simpels als meel.

188
00:12:31.012 --> 00:12:35.007
En het is de molenaar die daar als een dealer de prijs voor betaald.

189
00:12:35.012 --> 00:12:39.000
En voor wie daar een romantisch beeld van krijgt...

190
00:12:39.005 --> 00:12:41.012
met mooie molenaarsdochters...

191
00:12:41.017 --> 00:12:46.007
Tegenwoordig heet dit gewoon de tarwe verwerkende industrie.

192
00:12:46.012 --> 00:12:48.017
Dit is tarwe dat wij hier lossen.

193
00:12:48.022 --> 00:12:53.005
Dat gebruiken we om te vermalen.

194
00:12:53.010 --> 00:12:56.014
Het ziet eruit als een soort zaagsel.

195
00:12:56.019 --> 00:12:58.006
Nou, dat is niet zo.

196
00:12:58.011 --> 00:13:03.024
Het is tarwe. En van tarwe maak je meel?

197
00:13:04.004 --> 00:13:05.024
Van tarwe maak je meel, ja.

198
00:13:06.004 --> 00:13:09.024
Hoeveel meel krijg je hier uiteindelijk van?

199
00:13:10.004 --> 00:13:15.001
Van de hoeveelheid tarwe die je maalt, krijg je honderd procent terug.

200
00:13:15.006 --> 00:13:17.005
Honderd? Ja. Zo!

201
00:13:17.010 --> 00:13:21.021
De molenaar maakt er een hele wetenschap van.

202
00:13:22.001 --> 00:13:24.023
Maar eigenlijk is meel maken niks meer...

203
00:13:25.003 --> 00:13:28.006
dan tarwe een paar keer flink walsen en zeven.

204
00:13:28.011 --> 00:13:31.008
En dan kun je al zeggen: You've got 'meel'.

205
00:13:31.013 --> 00:13:36.003
Niet heel bijzonder en je gebruikt ook nog eens honderd procent van je grondstof.

206
00:13:36.008 --> 00:13:40.001
We doen het al eeuwen zo dus heel duur kan het niet zijn.

207
00:13:40.006 --> 00:13:43.017
Is dit nog steeds de oude molen? Moeten we dat nog zo zien?

208
00:13:43.022 --> 00:13:45.009
Ja, het principe wel.

209
00:13:45.014 --> 00:13:49.002
Het fijn malen en uit zeven.

210
00:13:49.007 --> 00:13:52.022
En dat deden ze honderden jaren geleden ook al.

211
00:13:53.002 --> 00:13:56.009
Toen wat anders maar het principe is hetzelfde.

212
00:13:56.014 --> 00:14:00.003
Je hebt een tarwekorrel, je maalt hem fijn en dan zeef je uit.

213
00:14:00.008 --> 00:14:01.020
Ik vraag me iets af.

214
00:14:02.000 --> 00:14:07.015
Dat grove volkoren, maal je dat wat minder lang?

215
00:14:07.020 --> 00:14:10.014
Dus dat is minder werk. Dat klopt, ja.

216
00:14:10.019 --> 00:14:13.010
Soms heeft het maar EEN klap gekregen.

217
00:14:13.015 --> 00:14:15.024
Wel tussen de walsen.

218
00:14:16.004 --> 00:14:20.019
Maar dan is-ie alleen maar open gebroken.

219
00:14:20.024 --> 00:14:26.006
Dan heb je een hele grove volkoren waarbij de korrel helemaal in tact blijft.

220
00:14:26.011 --> 00:14:28.014
Maar dat brood is vaak duurder.

221
00:14:28.019 --> 00:14:31.006
Dat weet ik niet, of dat duurder is.

222
00:14:31.011 --> 00:14:33.016
Inderdaad, Sofie heeft gelijk.

223
00:14:33.021 --> 00:14:37.013
Een grof volkoren kost al snel 40 cent meer dan normaal volkoren.

224
00:14:37.018 --> 00:14:40.021
Maar een normaal volkoren brood is ook maar saai.

225
00:14:41.001 --> 00:14:45.005
Ik eet het liefst volkoren brood met nootjes er in.

226
00:14:45.010 --> 00:14:47.023
Volkoren. Meergranen extra donker.

227
00:14:48.003 --> 00:14:51.020
Lekker bruin brood met zaadjes en pitjes er in.

228
00:14:52.000 --> 00:14:56.022
Meestal donker brood met een klein beetje pitjes er in.

229
00:14:57.002 --> 00:15:00.002
Maisbrood of zonnebloempittenbrood.

230
00:15:00.007 --> 00:15:03.002
Zo donker mogelijk met veel granen.

231
00:15:03.007 --> 00:15:05.012
Het donkerste brood dat er is.

232
00:15:05.017 --> 00:15:07.023
Niet te donker maar ook niet wit.

233
00:15:08.003 --> 00:15:12.021
Wit tijgerbrood met boter en hagelslag.

234
00:15:13.001 --> 00:15:16.009
Dat vind ik heel lekker. Maar meestal standaard donker brood.

235
00:15:17.019 --> 00:15:22.016
Dus hier heb je witte bloem voor witbrood.

236
00:15:22.021 --> 00:15:24.020
Of voor stokbrood.

237
00:15:25.000 --> 00:15:27.003
En wat is het duurst om te maken?

238
00:15:27.008 --> 00:15:31.009
Het duurste om te maken? Ja.

239
00:15:31.014 --> 00:15:36.011
De verschillen zitten met name in de grondstof en niet in het vermalingsproces.

240
00:15:36.016 --> 00:15:40.005
Dus dit is een andere grondstof geweest? Dat kan.

241
00:15:40.010 --> 00:15:44.001
De grondstof kan heel verschillend zijn in prijs.

242
00:15:44.006 --> 00:15:48.001
En wat is dan het duurst? Wat maakt een dure tarwe dan?

243
00:15:48.006 --> 00:15:50.022
Een dure tarwe maakt in feite de prijs.

244
00:15:51.002 --> 00:15:52.014
Ja, dat snap ik.

245
00:15:52.019 --> 00:15:54.012
Die prijs maakt het duur.

246
00:15:54.017 --> 00:15:58.020
En de tarweprijs varieert.

247
00:15:59.000 --> 00:16:02.010
De prijs van tarwe fluctueert.

248
00:16:02.015 --> 00:16:05.001
Elke dat is het afwachten wat het goedje kost.

249
00:16:05.006 --> 00:16:06.018
Net als bij aandelen.

250
00:16:06.023 --> 00:16:10.019
Niet raar dus dat er op gespeculeerd wordt.

251
00:16:10.024 --> 00:16:16.002
Dus het is een spannende markt? Het is een speculantenmarkt geworden.

252
00:16:16.007 --> 00:16:19.020
Er wordt gespeculeerd met tarwe dus de prijs gaat omhoog.

253
00:16:20.000 --> 00:16:23.000
Wat vindt u daarvan? Verschrikkelijk. Waarom?

254
00:16:23.005 --> 00:16:26.023
Omdat ik mezelf moet bezig houden van bloem en meel...

255
00:16:27.003 --> 00:16:30.019
voor een heel jaar of voor een kwartaal...

256
00:16:30.024 --> 00:16:34.019
met verzekeringen en weet ik veel allemaal.

257
00:16:34.024 --> 00:16:38.004
Ik lijk wel iemand die op de beurs zit.

258
00:16:38.009 --> 00:16:41.001
Dat wil ik niet. Ik wil brood bakken.

259
00:16:41.006 --> 00:16:45.023
Maar dat is het gevolg van het feit dat er geld verdiend kan worden...

260
00:16:46.003 --> 00:16:51.001
met het achterhouden van tarwe en het loslaten als de markt naar boven schiet.

261
00:16:51.006 --> 00:16:53.015
Daar worden enorme winsten gemaakt.

262
00:16:53.020 --> 00:16:57.015
Uiteindelijk worden grondstoffen steeds zeldzamer.

263
00:16:57.020 --> 00:17:00.002
Het wordt steeds krapper.

264
00:17:00.007 --> 00:17:03.012
Dus de prijzen zullen alleen maar omhoog gaan.

265
00:17:03.017 --> 00:17:10.001
En als er dan nog speculanten tussen gaan zitten, zullen de prijzen alleen maar omhoog gaan.

266
00:17:10.006 --> 00:17:12.003
Dat is onontkoombaar.

267
00:17:12.008 --> 00:17:14.023
Tarwe bepaalt dus de prijs van het meel.

268
00:17:15.003 --> 00:17:17.016
En tarwe komt bij de boer vandaan.

269
00:17:17.021 --> 00:17:22.019
Die heeft dus gouden handel aan het plantje dat de akker van Nederland vult.

270
00:17:23.019 --> 00:17:25.006
Is dit uw veld?

271
00:17:25.011 --> 00:17:29.018
Nee. Ik ben graanhandelaar. Ik collecteer granen in Nederland.

272
00:17:29.023 --> 00:17:34.014
Dit is van een teler van ons die het in augustus naar ons brengt. Oke.

273
00:17:34.019 --> 00:17:36.020
En dan verkoopt u het voor hem? Ja.

274
00:17:37.000 --> 00:17:40.014
En wat levert zo'n veld nou op?

275
00:17:40.019 --> 00:17:43.022
De tarweteelt in Nederland is amper rendabel.

276
00:17:44.002 --> 00:17:46.017
Nederland is perfect voor voertarwe...

277
00:17:46.022 --> 00:17:50.002
of voor bio-ethanol of voor zetmeelfabrieken.

278
00:17:50.007 --> 00:17:53.016
Voor de bakkwaliteiten heb je mee zonuren nodig.

279
00:17:53.021 --> 00:17:56.020
En dat komen we in Nederland te kort.

280
00:17:57.000 --> 00:18:00.001
U bent van het Productschap Akkerbouw. Ja.

281
00:18:00.006 --> 00:18:02.020
U weet misschien wel alles van tarwe.

282
00:18:03.000 --> 00:18:07.008
Ik moet alles van tarwe weten.

283
00:18:07.013 --> 00:18:10.003
Waar halen we dan wel die tarwe vandaan?

284
00:18:10.008 --> 00:18:12.022
Duitsland is een grote leverancier.

285
00:18:13.002 --> 00:18:17.006
Maar vorig jaar was het daar slecht weer en toen kwam het uit Frankrijk.

286
00:18:17.011 --> 00:18:20.009
En soms halen we het uit Engeland als het daar goed weer is.

287
00:18:20.014 --> 00:18:23.011
Of Amerika, Canada. Oke.

288
00:18:23.016 --> 00:18:28.016
Dus het is een beetje voor restproducten eigenlijk?

289
00:18:28.021 --> 00:18:30.010
Of zie ik dat verkeerd?

290
00:18:30.015 --> 00:18:34.011
Ik vind mijn van zaadje tot karbonaadje niet echt een restproduct.

291
00:18:34.016 --> 00:18:38.000
Want een varken eet dit? Ja.

292
00:18:38.005 --> 00:18:41.002
En van akker tot bakker. Dat kan ook.

293
00:18:41.007 --> 00:18:42.023
En van tarwe tot, ehm...

294
00:18:43.003 --> 00:18:47.005
Nou ja, dat is natuurlijk een boeren wijsheid.

295
00:18:47.010 --> 00:18:52.012
Maar de boer moet er ook ZIJN brood mee kunnen verdienen.

296
00:18:52.017 --> 00:18:54.012
En wat levert zo'n veld op?

297
00:18:54.017 --> 00:18:58.024
Als je een fantastische opbrengst in Nederland zou hebben...

298
00:18:59.004 --> 00:19:01.007
dan zit je op tien ton per hectare.

299
00:19:01.012 --> 00:19:04.018
En hoeveel is dit? Is dit een hectare?

300
00:19:04.023 --> 00:19:10.000
Nee, dit zal zo'n zeven hectare zijn. Oke.

301
00:19:10.005 --> 00:19:13.009
Tien ton per hectare. Maar met negen is een boer ook tevreden.

302
00:19:13.014 --> 00:19:15.013
En wat kost dan een ton tarwe?

303
00:19:15.018 --> 00:19:18.006
Voor de boer is dat 200 euro per ton.

304
00:19:18.011 --> 00:19:24.010
Dus bij tien per hectare heeft hij een bruto opbrengst van 2000 per hectare.

305
00:19:24.015 --> 00:19:28.006
Dus de boer verdient geen droog brood aan brood.

306
00:19:28.011 --> 00:19:33.012
En wat de boer er voor krijgt, is weer niet wat de molenaar er voor betaalt.

307
00:19:33.017 --> 00:19:37.018
Dus tussen het tarweveld en de molen gebeurt er iets dat de tarwe duurder maakt.

308
00:19:37.023 --> 00:19:41.011
Wat kost tarwe? Dat is elke dag verschillend.

309
00:19:41.016 --> 00:19:43.003
Hoe bedoelt u?

310
00:19:43.008 --> 00:19:44.020
Nou, dat ligt er aan.

311
00:19:45.000 --> 00:19:50.017
De voorraden graan in de wereld zijn maar beperkt.

312
00:19:50.022 --> 00:19:54.021
Om de hele wereld te voeden, hebben we tien weken graan liggen.

313
00:19:55.001 --> 00:19:59.006
Europa heeft nog iets van zes weken graan liggen. Jeetje.

314
00:19:59.011 --> 00:20:02.014
Dus we moeten elk jaar blijven produceren...

315
00:20:02.019 --> 00:20:07.019
om te kunnen voldoen aan die toenemende vraag naar graan.

316
00:20:07.024 --> 00:20:10.021
Maar als die prijs van tarwe schommelt...

317
00:20:11.001 --> 00:20:15.010
dan zou je verwachten dat de prijs van brood ook in prijs schommelt.

318
00:20:15.015 --> 00:20:18.006
Het lijkt een beetje op benzineolie, ja.

319
00:20:18.011 --> 00:20:22.022
Alleen zie je het niet terug in de prijs van brood.

320
00:20:23.002 --> 00:20:28.009
Want dat blijft relatief stabiel. Hoe komt dat?

321
00:20:28.014 --> 00:20:33.015
Als een bakker of molenaar verwacht dat de tarweprijzen gaan stijgen...

322
00:20:33.020 --> 00:20:38.000
dan neemt hij nu al positie in voor leveringen in 2014 of 2015.

323
00:20:38.005 --> 00:20:43.024
Dan koopt hij nu al een bepaalde hoeveelheid voor een bepaalde prijs.

324
00:20:44.004 --> 00:20:46.016
Dus dan blijft de prijs redelijk stabiel.

325
00:20:46.021 --> 00:20:51.010
Posities, klikverzekeringen, fluctuerende markten en voorraden.

326
00:20:51.015 --> 00:20:55.001
De tarwehandel is niet meer of minder dan beurshandel.

327
00:20:55.006 --> 00:20:59.001
De molenaar kan niet meer naar de boer voor het graan...

328
00:20:59.006 --> 00:21:03.017
en de bakker moet opties op meel kopen zodat de prijs van brood gelijk blijft.

329
00:21:03.022 --> 00:21:06.011
En alles draait om de graanvoorraad.

330
00:21:07.011 --> 00:21:09.021
De voorraad wordt steeds kleiner.

331
00:21:10.001 --> 00:21:14.023
En we zijn steeds meer afhankelijk van klimatologische omstandigheden.

332
00:21:15.003 --> 00:21:17.009
Dat zag je twee jaar geleden toen Poetin...

333
00:21:17.014 --> 00:21:21.003
de uitvoer van tarwe verbood omdat de Russische oogst mislukt was.

334
00:21:21.008 --> 00:21:22.020
Egypte, Tunesie.

335
00:21:23.000 --> 00:21:27.024
Alle landen die afhankelijk zijn van de invoer van graan uit Rusland...

336
00:21:28.004 --> 00:21:33.000
moesten ergens anders graan kopen en dat zorgde voor een prijsexplosie.

337
00:21:33.005 --> 00:21:37.005
En zo ontstonden daar de politieke onrusten.

338
00:21:37.010 --> 00:21:42.016
Want als je geen brood hebt, heb je een ontevreden bevolking.

339
00:21:43.017 --> 00:21:48.016
Dus het ging in het Midden-Oosten niet om Mubarak, Ben Ali of Khadafi...

340
00:21:48.021 --> 00:21:51.016
maar omdat er geen brood op de plank kwam.

341
00:21:51.021 --> 00:21:55.011
Gelukkig hebben wij Jumbo, Aldi en Appie die de prijzen laag houden.

342
00:21:55.016 --> 00:21:58.014
Dit is een tarvobrood.

343
00:21:58.019 --> 00:22:04.005
En voor alle broden die u maakt voor supermarkten heeft u andere verpakkingen.

344
00:22:04.010 --> 00:22:08.020
We hebben vooral andere etiketten.

345
00:22:09.000 --> 00:22:14.008
We werken veel met blanco zakken waar een sticker op staat.

346
00:22:14.013 --> 00:22:17.024
En op die sticker staat welke broodsoort het is...

347
00:22:18.004 --> 00:22:20.001
wat er in zit en wat het kost.

348
00:22:20.006 --> 00:22:23.019
Wij maken de receptuur zoals de supermarkt het wil.

349
00:22:23.024 --> 00:22:26.000
En de vorm zoals ze hem willen.

350
00:22:26.005 --> 00:22:28.010
En daar stoppen wij ons vakmanschap in.

351
00:22:28.015 --> 00:22:32.024
De supermarkt bepaalt dus het recept, de vorm en de verpakking.

352
00:22:33.004 --> 00:22:35.005
Ook de prijs?

353
00:22:35.010 --> 00:22:40.005
Het is in de eerste plaats zo dat de supermarkt de verkoopprijs bepaalt.

354
00:22:40.010 --> 00:22:42.015
Het gaat over de inkoopprijzen.

355
00:22:42.020 --> 00:22:50.006
Het is niet zo dat wij gigantisch veel marge hebben op een brood.

356
00:22:50.011 --> 00:22:56.016
Het gaat vaak over delen van centen. Delen van centen? Delen van centen.

357
00:22:56.021 --> 00:23:00.003
Wij werken achter de komma.

358
00:23:02.004 --> 00:23:06.018
Paul, in de supermarkt zie je een brood voor 60 cent.

359
00:23:06.023 --> 00:23:08.023
Is dat niet veel te weinig?

360
00:23:09.003 --> 00:23:12.009
In mijn ogen kan dat niet uit.

361
00:23:12.014 --> 00:23:15.015
Hoe werkt dat? Dat gebeurt op twee manieren.

362
00:23:15.020 --> 00:23:18.021
De supermarkten zijn de baas in de broodketen.

363
00:23:19.001 --> 00:23:21.015
De supermarkt controleert de keten.

364
00:23:21.020 --> 00:23:26.010
Dus kunnen ze kwaliteit, smaak en prijs controleren.

365
00:23:26.015 --> 00:23:29.020
Dus de broodleverancier is langzamerhand...

366
00:23:30.000 --> 00:23:35.011
ook grondstofleverancier geworden of halffabrikaatleverancier geworden.

367
00:23:35.016 --> 00:23:39.002
Hij levert iets wat in de winkel wordt afgebakken.

368
00:23:39.007 --> 00:23:43.005
En de supermarkt claimt dat het brood van haar is.

369
00:23:43.010 --> 00:23:49.024
En wij kunnen alleen kiezen tussen bruin of wit brood in die supermarkt en niet kiezen voor een merk.

370
00:23:50.004 --> 00:23:52.011
Maar het is wel goedkoop. Dat wel.

371
00:23:52.016 --> 00:23:56.007
En dat is heerlijk als je op prijs georienteerd bent.

372
00:23:56.012 --> 00:24:01.021
Maar ik ben op smaak georienteerd. Ik hou hier van. Je houdt van suikerbrood? Ja.

373
00:24:02.001 --> 00:24:03.015
Ik niet.

374
00:24:03.020 --> 00:24:07.019
Nee, het zijn geen zoete broodjes die er gebakken worden.

375
00:24:07.024 --> 00:24:10.021
De warme bakker kan maar net rond komen...

376
00:24:11.001 --> 00:24:12.021
de boer boert niet goed...

377
00:24:13.001 --> 00:24:15.021
de meelfabriek vangt ook geen grof geld.

378
00:24:16.001 --> 00:24:19.008
En de broodfabriek krijgt een deel van een cent.

379
00:24:19.013 --> 00:24:23.020
Dus als je niet te veel geld en smaak wilt besteden aan brood...

380
00:24:24.000 --> 00:24:26.014
koop je het gewoon bij de supermarkt.

381
00:24:26.019 --> 00:24:31.002
Zo hou je geld over voor lekker beleg zodat je het brood niet proeft.

382
00:24:33.010 --> 00:24:37.015
Volgende week kijken we naar de kosten van kinderopvang.

383
00:24:37.020 --> 00:24:40.019
Groeien de prijzen harder dan de kinderen?

384
00:24:40.024 --> 00:24:42.016
Dat is een fors bedrag. Ja.

385
00:24:42.021 --> 00:24:47.003
We kijken hoe veilig een kinderdagverblijf echt is.

386
00:24:47.008 --> 00:24:52.013
Misschien moeten ouders dit niet lezen voordat ze hun kinderen brengen.

387
00:24:52.018 --> 00:24:55.013
En we controleren of het thuis veilig is.

388
00:24:55.018 --> 00:25:00.003
Hier kan een kindje doorheen en aan zijn hoofd blijven hangen.

389
00:25:03.003 --> 00:25:06.004
En voor alle liefhebbers van de Rekenkamer:

390
00:25:06.009 --> 00:25:08.023
Onze app is nog steeds verkrijgbaar.

391
00:25:09.003 --> 00:25:13.017
Het is DE gratis app met informatie over alles wat je gratis kunt doen.

392
00:25:13.022 --> 00:25:16.005
En hij kost dus helemaal niks.

393
00:25:16.010 --> 00:25:19.003
Download hem nu voor iPhone en Android.

394
00:25:19.008 --> 00:25:21.003
De Rekenkamer gratis app.

395
00:25:22.004 --> 00:25:26.003
Ik loop al 20 jaar mee maar dat is een goed bewaard geheim.

396
00:25:26.008 --> 00:25:28.015
Wij komen daar niet achter.

