WEBVTT

1
00:00:00.022 --> 00:00:02.022
888

2
00:00:03.002 --> 00:00:06.023
Zegt ze van: 'Ik heb het je toch uitgelegd?'

3
00:00:07.003 --> 00:00:09.017
En dan ging ik het nog een keer vragen.

4
00:00:09.022 --> 00:00:14.006
Dingen dubbel vertellen. Telefoon kwijt zijn, sleutels kwijt zijn.

5
00:00:14.011 --> 00:00:19.002
En dan had ze d'r telefoon gevonden maar was ze 'm na vijf minuten weer kwijt.

6
00:00:19.007 --> 00:00:22.009
Ik voelde wel dat 't niet goed was, maar definitief horen...

7
00:00:22.014 --> 00:00:25.019
dat je als jonge vrouw, want ik vind mezelf een jonge vrouw...

8
00:00:25.024 --> 00:00:29.023
dat je te horen krijgt dat je in de beginfase van de ziekte van Alzheimer zit.

9
00:00:30.003 --> 00:00:31.022
Dat gaf een klap van hier tot Tokio.

10
00:00:36.006 --> 00:00:37.018
RUSTIGE MUZIEK

11
00:00:47.003 --> 00:00:51.020
Rineke, hoe zag jouw leven er, pak 'm beet, een jaar geleden uit?

12
00:00:52.000 --> 00:00:53.021
Ehm...

13
00:00:54.001 --> 00:00:59.021
Ja, een prettig leven met plezier, met fijne dingen met mensen.

14
00:01:01.004 --> 00:01:03.014
Eigenlijk een heel prettig leven.

15
00:01:03.019 --> 00:01:07.012
Met een gezond gezin. Een lieve man en fijne kinderen.

16
00:01:07.017 --> 00:01:13.008
Hoe zou jij jouw gezin omschrijven? Een mannengezin, jongensgezin.

17
00:01:13.013 --> 00:01:16.005
Ehm... Geen enorme babbelaars allemaal.

18
00:01:16.010 --> 00:01:19.001
Een warm gezin. Ja.

19
00:01:19.006 --> 00:01:23.006
De jongens die je 's avonds altijd even welterusten en een kusje komen geven.

20
00:01:23.011 --> 00:01:25.010
Even knuffelen.

21
00:01:25.015 --> 00:01:27.002
Ja, ja.

22
00:01:27.007 --> 00:01:30.016
En de regie, wie had de regie in het gezin?

23
00:01:30.021 --> 00:01:32.008
Ehm...

24
00:01:32.013 --> 00:01:36.020
Ik heb denk ik wel... Ja, ik doe wel het meeste in huis.

25
00:01:38.002 --> 00:01:43.018
Johannes is eigenlijk de rots in de branding in het gezin.

26
00:01:43.023 --> 00:01:47.019
En jouw rol? Wat is typisch Rineke?

27
00:01:47.024 --> 00:01:50.022
Ik denk mijn warmte en mijn helderheid.

28
00:01:51.002 --> 00:01:52.016
Ik kan keihelder zijn.

29
00:01:52.021 --> 00:01:57.005
Als ze door blijven gaan over dingen zeg ik: En nu is het klaar.

30
00:01:57.010 --> 00:02:00.010
Klaar. Geen gezeik en geen gezeur meer.

31
00:02:00.015 --> 00:02:05.022
Wat was voor jou het eerste signaal dat er eventjes wat schortte aan dit verhaal..

32
00:02:06.002 --> 00:02:09.023
wat jij nu net zo mooi hebt verteld over wie jij bent en jouw gezin.

33
00:02:10.003 --> 00:02:13.003
Nou, ik denk dat, eh...

34
00:02:14.002 --> 00:02:18.014
Eigenlijk zijn de eerste signalen al geweest op mijn werk.

35
00:02:18.019 --> 00:02:22.011
Dat ik in de ziektewet ging en weer opnieuw ging proberen te werken.

36
00:02:22.016 --> 00:02:24.013
Dat ging dan toch weer niet.

37
00:02:24.018 --> 00:02:27.002
Wat gebeurde er dan op je werk? Ehm...

38
00:02:27.007 --> 00:02:31.002
Nou, dat ik bijvoorbeeld iets voor een collega moest doen...

39
00:02:31.007 --> 00:02:34.010
dan was ik weer opnieuw aan het integreren...

40
00:02:34.015 --> 00:02:37.014
en wat ik moest doen had ik allemaal uitgewerkt.

41
00:02:37.019 --> 00:02:42.011
En toen zei ze: Ik heb het je toch uitgelegd?

42
00:02:42.016 --> 00:02:48.019
Dan ging ik het nog een keer vragen en dan zei ze: 'Dat en dat moet je doen'. Maar dat heb ik toch gedaan?

43
00:02:48.024 --> 00:02:52.021
Dan bleek dat ik op een ander spoor zat of het echt niet begreep.

44
00:02:53.001 --> 00:02:55.008
Dat was voor mij heel frustrerend.

45
00:02:55.013 --> 00:03:00.003
Als je vanuit een goede intentie je ding wilt doen en het gaat niet.

46
00:03:00.008 --> 00:03:03.024
Hoelang gaf jij al les? 30 jaar daar. 30 jaar.

47
00:03:04.004 --> 00:03:06.008
Wat dacht jij waar het aan lag?

48
00:03:06.013 --> 00:03:09.023
Ik heb zelf ook een tijd gedacht van:

49
00:03:10.003 --> 00:03:16.013
Ik ben oververmoeid, een burn-out. Dat ik het niet voor mekaar krijg.

50
00:03:16.018 --> 00:03:20.019
Maar het begon steeds groter te worden dat 't niet ging.

51
00:03:20.024 --> 00:03:22.011
Vooral op je werk?

52
00:03:22.016 --> 00:03:28.011
Ik merkte thuis niet dat het niet zo goed ging. Dat zag Johannes eerder.

53
00:03:30.024 --> 00:03:33.009
Wat waren voor jou de eerste signalen...

54
00:03:33.014 --> 00:03:36.005
dat er iets niet helemaal goed ging met Rineke?

55
00:03:36.010 --> 00:03:41.019
Dingen dubbel vertellen. Telefoon kwijt zijn, sleutels kwijt zijn.

56
00:03:41.024 --> 00:03:46.012
Dan was de strategie: Pak de gewone telefoon en bel naar jezelf.

57
00:03:46.017 --> 00:03:48.004
Eh...

58
00:03:48.009 --> 00:03:53.007
En dan had ze d'r telefoon gevonden maar was ze 'm na vijf minuten weer kwijt.

59
00:03:53.012 --> 00:03:56.019
Afspraken maken en dan dubbel checken.

60
00:03:56.024 --> 00:04:01.007
Johannes, is het dan? Of is die afspraak dan?

61
00:04:01.012 --> 00:04:04.012
En dan een kwartier later nog eens een keer:

62
00:04:04.017 --> 00:04:10.005
Eh... hoe laat moest ik ook alweer, was het nou...

63
00:04:11.006 --> 00:04:14.015
Was het dan zo? Dat wist ik ook helemaal niet meer.

64
00:04:14.020 --> 00:04:19.007
Ik kreeg ook steeds meer moeite met: Welke dag is het vandaag?

65
00:04:19.012 --> 00:04:22.019
Is het nou woens..? 'Nee, nee, het is donderdag.'

66
00:04:22.024 --> 00:04:25.007
Dat ik dat ook niet meer wist.

67
00:04:25.012 --> 00:04:29.023
De normale volgorde die wij kennen, die ging ook weg.

68
00:04:30.003 --> 00:04:32.014
Besefte jij dat, dat het niet normaal was...

69
00:04:32.019 --> 00:04:35.003
dat je niet meer wist welke dag het was?

70
00:04:35.008 --> 00:04:39.006
Nee, dat had ik niet zo in de gaten. Johannes en de jongens wel.

71
00:04:39.011 --> 00:04:42.004
Maar ikzelf... Ik bleef maar gewoon vragen.

72
00:04:42.009 --> 00:04:46.004
Dat werd voor mij ook 'n patroon. Ik vraag maar en dan hoor ik het wel.

73
00:04:46.009 --> 00:04:52.000
De 53-jarige Rineke vormt een hecht gezin met haar man Johannes...

74
00:04:52.005 --> 00:04:54.010
en hun twee zoons Wytze en Ewout.

75
00:04:54.017 --> 00:04:58.012
Rineke's toenemende warrigheid. trekt een wissel op 't gezin.

76
00:04:58.017 --> 00:05:02.005
Soms lukte dingen gewoon echt niet die voorheen wel lukte.

77
00:05:02.010 --> 00:05:05.013
Vroeger moest ze dingen voor mij organiseren.

78
00:05:05.018 --> 00:05:09.007
Nou had ze zelf moeite om dingen voor zichzelf te organiseren.

79
00:05:09.012 --> 00:05:11.005
Noem eens een voorbeeld.

80
00:05:11.010 --> 00:05:14.017
Ik werd een week te vroeg naar de tandarts gestuurd.

81
00:05:14.022 --> 00:05:16.015
En toen stond je daar.

82
00:05:16.020 --> 00:05:19.014
Toen zeiden ze dat het een week later was.

83
00:05:19.019 --> 00:05:23.020
De tandarts is vijf minuten hiervandaan dus dat maakt niet uit.

84
00:05:24.000 --> 00:05:26.012
Maar ik had soms wel conflicten met mama.

85
00:05:26.017 --> 00:05:29.016
'Ja, mama, dat heb ik toch al tien keer gezegd!'

86
00:05:29.021 --> 00:05:33.011
'Dat heb ik toch al gezegd?!' En dan met een hele lading eronder.

87
00:05:33.016 --> 00:05:35.024
Dat vond ik altijd wel heel erg moeilijk.

88
00:05:36.004 --> 00:05:39.019
Ik zat een keertje met vrienden op de bank in de winter.

89
00:05:39.024 --> 00:05:42.021
Toen vroeg ze of wij een kopje thee wilden.

90
00:05:43.001 --> 00:05:48.013
We waren met z'n drieen, twee wilde er thee, en dan zet ze vijf kopjes thee voor ons neer.

91
00:05:48.018 --> 00:05:53.010
Of als ze iets vraagt, en dan vraagt ze het vijf minuten later weer.

92
00:05:53.015 --> 00:05:56.000
En daarna weer precies hetzelfde.

93
00:05:56.005 --> 00:06:02.000
Ja, dat kan wel op je zenuwen werken als je er geen rekening mee houdt.

94
00:06:02.005 --> 00:06:03.017
Raakte dat jou?

95
00:06:03.022 --> 00:06:06.017
Nou, als dat vaak gebeurt raakt mij dat wel, ja.

96
00:06:06.022 --> 00:06:09.006
Maar Wytze, ik kan er ook echt niks aan doen.

97
00:06:09.011 --> 00:06:11.003
Ik wil 't wel maar kan 't niet.

98
00:06:11.008 --> 00:06:15.006
Wanneer kwam dan de eerste persoon die zei:

99
00:06:15.011 --> 00:06:19.006
Hee, dit is niet een burn-out, dit is niet overwerkt...

100
00:06:19.011 --> 00:06:22.000
dit is iets heel anders. Mijn bedrijfsarts.

101
00:06:22.005 --> 00:06:25.011
Een hele slimme tante.

102
00:06:25.016 --> 00:06:29.022
Ik zal natuurlijk al lang in een traject van... Nou, weer naar haar.

103
00:06:30.002 --> 00:06:35.003
En zij zei van: Is een neuropsychologisch onderzoek misschien een idee?

104
00:06:35.008 --> 00:06:38.024
Gewoon om eens te kijken van: Wat speelt er?

105
00:06:39.004 --> 00:06:43.009
Hoe is de situatie nu en misschien kunnen we vandaaruit dan...

106
00:06:43.014 --> 00:06:46.009
eens kijken welke kant het op moet.

107
00:06:46.014 --> 00:06:51.010
De bedoeling was wel dat ik weer ging integreren binnen de hogeschool.

108
00:06:51.015 --> 00:06:53.013
Toen heb ik dat onderzoek gehad.

109
00:06:53.018 --> 00:06:56.024
Dat was een test met een klok, een klok tekenen.

110
00:06:57.004 --> 00:07:01.013
Moest je kwart over elf aangeven of zoiets. Dat lukte haar niet.

111
00:07:01.018 --> 00:07:05.001
Gewoon een klok tekenen, kwart over elf?

112
00:07:05.006 --> 00:07:07.024
Ja, een klok met de wijzers op kwart over elf.

113
00:07:08.004 --> 00:07:09.023
Dat lukte niet? Nee.

114
00:07:10.003 --> 00:07:13.006
Die uitslagen waren zo ontzettend slecht...

115
00:07:13.011 --> 00:07:17.014
dat zij diezelfde dag nog een neuroloog heeft geraadpleegd...

116
00:07:17.019 --> 00:07:19.012
waar ik snel terecht kon.

117
00:07:19.017 --> 00:07:23.012
Want wat was die uitslag dan? Wat zagen ze?

118
00:07:23.017 --> 00:07:26.004
Dat mijn vermogens heel laag waren.

119
00:07:26.009 --> 00:07:31.010
Dat er, gezien mijn opleidingsniveau...

120
00:07:31.015 --> 00:07:35.003
er een hele hoop dingen weg waren.

121
00:07:36.006 --> 00:07:38.009
Zo is het balletje gaan rollen.

122
00:07:38.014 --> 00:07:43.001
We zijn van de ene neuroloog naar de 'super' neuroloog gegaan.

123
00:07:43.006 --> 00:07:47.001
Die heeft met een ruggenprik en een hersenfilmpje...

124
00:07:47.006 --> 00:07:48.018
ehm...

125
00:07:48.023 --> 00:07:51.018
en nog een neuropsychologische test...

126
00:07:51.023 --> 00:07:55.012
de zaak uiteindelijk helemaal definitief vastgesteld.

127
00:07:55.017 --> 00:08:00.012
In je ruggenmerg zit een bepaalde stof die ook in je bovenkamer zit.

128
00:08:00.017 --> 00:08:06.005
Daaraan kunnen ze zien of je inderdaad Alzheimer hebt.

129
00:08:06.010 --> 00:08:10.001
Bij Alzheimer zit een bepaalde hoeveelheid eiwit..

130
00:08:10.006 --> 00:08:13.022
in je bovenkamer dat er niet hoort te zitten.

131
00:08:14.002 --> 00:08:16.002
Ik voelde wel dat het niet goed was.

132
00:08:16.007 --> 00:08:20.021
Maar definitief horen dat je als jonge vrouw, want ik vind mezelf een jonge vrouw...

133
00:08:21.001 --> 00:08:25.006
dat je te horen krijgt dat je in de beginfase van de ziekte van Alzheimer zit...

134
00:08:25.011 --> 00:08:27.019
dat gaf een klap van hier tot Tokio.

135
00:08:27.024 --> 00:08:31.006
Dan gaat er meteen een trein met dingen voorbij.

136
00:08:31.011 --> 00:08:35.023
'O, hoe moet dat met de jongens?' Weet je, dat. Echt verschrikkelijk.

137
00:08:36.003 --> 00:08:40.020
Wat was voor jou het moeilijkste van 't horen van 'ik heb Alzheimer'?

138
00:08:41.000 --> 00:08:43.001
Nou, voor de jongens.

139
00:08:43.006 --> 00:08:45.013
Dat vond ik eigenlijk het ergste.

140
00:08:45.018 --> 00:08:47.020
Voor Johannes en de kinderen.

141
00:08:48.000 --> 00:08:50.006
Ja, voor mezelf vind ik het ook niet leuk.

142
00:08:50.011 --> 00:08:51.023
Maar ik denk: ja...

143
00:08:52.003 --> 00:08:55.013
Hoe reageerde Johannes? Heel stil.

144
00:08:55.018 --> 00:08:58.013
Heel stil. Ja.

145
00:09:03.007 --> 00:09:07.008
Heb jij ergens een moment gehad, misschien toen of later...

146
00:09:07.013 --> 00:09:11.007
'ik had het misschien eigenlijk liever niet willen weten'?

147
00:09:11.012 --> 00:09:14.018
Nee. Ik was hartstikke blij dat de diagnose er was.

148
00:09:14.023 --> 00:09:18.011
Ja? Ja. Ontzettend blij. Dus DAT is er met me aan de hand.

149
00:09:18.016 --> 00:09:21.013
Natuurlijk was ik niet blij, maar het feit...

150
00:09:21.018 --> 00:09:24.021
dat het helder was wat er nou aan de hand was...

151
00:09:25.001 --> 00:09:29.012
maakte in een keer 'paf', dat de puzzel helder was.

152
00:09:29.017 --> 00:09:32.002
Maar dan is het wel definitief.

153
00:09:32.007 --> 00:09:36.022
Dan klinkt dat wel heel scherp als dat zo gesteld wordt.

154
00:09:37.002 --> 00:09:42.016
Johannes heeft eerder met de ziekte van Alzheimer te maken gehad.

155
00:09:42.021 --> 00:09:48.007
Zijn inmiddels overleden vader leed ook aan deze ontluisterende ziekte.

156
00:09:48.012 --> 00:09:51.007
Mijn vader ging 's nachts steeds meer aan de wandel.

157
00:09:51.012 --> 00:09:53.007
Dat trok mijn moeder niet.

158
00:09:53.012 --> 00:09:57.006
Die is op een gegeven moment zelf het ziekenhuis ingedraaid.

159
00:09:57.011 --> 00:10:00.019
En toen zijn we tot het besluit gekomen...

160
00:10:00.024 --> 00:10:05.020
Pa, zat eerst een paar dagen in de opvang, zeg maar, overdag.

161
00:10:06.000 --> 00:10:07.023
Toen werd het omgedraaid.

162
00:10:08.003 --> 00:10:11.016
Toen zat-ie vijf dagen daar en twee dagen thuis.

163
00:10:11.021 --> 00:10:14.024
En dat moment is voor mijn vader afschuwelijk geweest.

164
00:10:15.004 --> 00:10:17.017
Hij zei echt: Zo hoeft het voor mij niet meer.

165
00:10:17.022 --> 00:10:20.020
'Je mag me zo in de prullenbak gooien.'

166
00:10:21.000 --> 00:10:22.012
Ehm...

167
00:10:22.017 --> 00:10:24.020
Nou, dat...

168
00:10:25.000 --> 00:10:27.019
zou mijn vader vroeger NOOIT gezegd hebben.

169
00:10:27.024 --> 00:10:32.020
Hoe was het voor jou als zoon om dat te zien gebeuren met je vader?

170
00:10:33.000 --> 00:10:34.012
Ja, pijnlijk.

171
00:10:34.017 --> 00:10:36.004
Eh...

172
00:10:36.009 --> 00:10:40.012
In de weekenden was-ie thuis, zondagavond moest-ie terug.

173
00:10:42.013 --> 00:10:45.012
EMOTIONEEL: Dat was soms gewoon jankend.

174
00:10:47.023 --> 00:10:49.010
Ja.

175
00:10:50.024 --> 00:10:52.011
Nou, goed.

176
00:10:52.016 --> 00:10:55.017
Als je dit zo ziet gebeuren met jouw ouders.

177
00:10:55.022 --> 00:10:59.022
Nu zit je zelf in het begin van...

178
00:11:00.002 --> 00:11:05.007
De beginfase van iets wat zo kan worden, he. Ja.

179
00:11:05.012 --> 00:11:09.021
Heb jij je voor jezelf voorgenomen hoe jij het wilt doen met Rineke?

180
00:11:10.001 --> 00:11:11.016
Als partner?

181
00:11:11.021 --> 00:11:17.003
Ehm... Nou, voornemen is een zwaar woord.

182
00:11:17.008 --> 00:11:20.001
Maar het idee is zo lang mogelijk in huis houden.

183
00:11:20.006 --> 00:11:24.012
Met allerlei hulp, van waar dan ook.

184
00:11:24.017 --> 00:11:27.016
Ja.

185
00:11:27.021 --> 00:11:31.017
Dit heb je allemaal meegemaakt met je schoonvader. Ja.

186
00:11:31.022 --> 00:11:35.023
Denk dan nu: Gaat mij dit ook overkomen?

187
00:11:36.003 --> 00:11:37.021
Ja, daar denk ik wel aan.

188
00:11:38.001 --> 00:11:41.017
Dat dat mijn voorland zal zijn, waarschijnlijk.

189
00:11:41.022 --> 00:11:48.024
Ja. En hoe is dat dan, om al iets gezien te hebben van wat jou misschien gaat gebeuren?

190
00:11:49.004 --> 00:11:54.009
Raar. Je weet dat het gaat gebeuren, maar je kunt je er niks bij voorstellen.

191
00:11:54.014 --> 00:11:59.018
Ook al probeer je het. Ik weet niet wat ik me erbij moet voorstellen.

192
00:12:04.022 --> 00:12:08.013
Nu kan Rineke zich nog aardig redden in het dagelijks leven.

193
00:12:08.018 --> 00:12:10.011
Boodschappen doen gaat goed.

194
00:12:10.016 --> 00:12:13.016
Al worden deze dagelijkse klusjes steeds lastiger.

195
00:12:13.021 --> 00:12:15.020
78,30 alstublieft.

196
00:12:22.013 --> 00:12:27.020
Dank u. Elke avond voor ik ga slapen vraag ik de Kosmos, of God...

197
00:12:28.000 --> 00:12:32.021
of geef het een naam, maar elke dag vraag ik wat extra tijd.

198
00:12:35.001 --> 00:12:36.023
Dat me meer tijd gegund is.

199
00:12:37.003 --> 00:12:39.019
En dat het niet heel snel klaar is.

200
00:12:41.024 --> 00:12:44.006
Dat is iets waar ik wel tegenaan hik.

201
00:12:44.011 --> 00:12:46.018
Als het heel snel zou gaan.

202
00:12:46.023 --> 00:12:50.014
Daar ben je nog niet klaar voor. Nee.

203
00:12:50.019 --> 00:12:54.009
Kijk, Rineke heeft het vaak over het kind in haar.

204
00:12:57.002 --> 00:12:59.000
Dat tere wezen, zeg maar.

205
00:13:00.008 --> 00:13:03.018
Ehm... Daar zal iets mee gebeuren.

206
00:13:07.007 --> 00:13:10.006
En dat is natuurlijk...

207
00:13:10.011 --> 00:13:17.004
Het gouden element in mensen ehm... dat zal een beetje uitdoven.

208
00:13:17.009 --> 00:13:19.016
Om het hard te zeggen.

209
00:13:26.004 --> 00:13:32.000
Rineke blijft middenin het leven staan, ondanks de vreselijke diagnose op haar jonge leeftijd.

210
00:13:32.005 --> 00:13:36.020
EEN belangrijke zaak wil ze zo snel mogelijk geregeld hebben.

211
00:13:37.000 --> 00:13:40.019
Het eerste wat in me opkwam was: euthanasieverklaring regelen.

212
00:13:40.024 --> 00:13:44.005
Dat was het eerste? Ja, dat was het eerste wat ik dacht.

213
00:13:44.010 --> 00:13:46.005
Dat, en m'n wilsbeschikking.

214
00:13:46.010 --> 00:13:49.012
Ik wil niet dat ik straks niet meer wilsbekwaam ben...

215
00:13:49.017 --> 00:13:52.014
en dat ik dan in een bedje lig en niet meer... He?

216
00:13:52.019 --> 00:13:59.024
Ik wil niet dat mijn man en kinderen later in de situatie komen dat ze moeten zorgen voor een vrouw...

217
00:14:00.004 --> 00:14:04.015
die niet meer is wie ze was, omdat ik het niet goed geregeld heb.

218
00:14:04.020 --> 00:14:10.008
Hoe kan het dat jij hier zo sterk staat, zo kort na dat nieuws?

219
00:14:10.013 --> 00:14:16.014
Ja... Ja, ik doe mijn ding altijd in het moment.

220
00:14:16.019 --> 00:14:21.013
En dan kan ik het ook meteen z'n plek geven.

221
00:14:23.015 --> 00:14:27.019
Ook dit? Ja, ook dit. Niet dat ik er blij mee ben.

222
00:14:27.024 --> 00:14:32.024
Maar wat ik al eerder zei: Ik ben niet iemand die in het slachtofferschap gaat zitten.

223
00:14:33.004 --> 00:14:35.009
Ik kijk hoe ik hier m'n pad mee kan lopen.

224
00:14:35.014 --> 00:14:40.024
Hoe ga ik mijn pad lopen om te zorgen dat ik mijn leven nog zo mooi mogelijk kan maken?

225
00:14:41.004 --> 00:14:43.016
Met alles wat ik nog wil doen.

226
00:14:56.024 --> 00:15:01.013
Is er iets wat voor jullie liefde staat?

227
00:15:01.018 --> 00:15:08.007
En dat als Rineke straks niet meer weet wie ze zelf is, en wie jullie zijn...

228
00:15:08.012 --> 00:15:15.009
dat als je dat meeneemt, of dat doet of zegt, dat zal altijd bij Rineke blijven?

229
00:15:15.014 --> 00:15:18.000
En horen bij jullie.

230
00:15:18.005 --> 00:15:23.000
Eh... Goed, ik denk dat ik het lang zelf zal zijn.

231
00:15:23.005 --> 00:15:25.019
En zo niet...

232
00:15:27.010 --> 00:15:30.024
Zeeland misschien. Dat zou kunnen.

233
00:15:33.015 --> 00:15:39.002
Zeeland, waar Johannes en Rineke beiden al een leven lang komen.

234
00:15:40.011 --> 00:15:44.018
Een plek waar ze samen veel tijd hebben doorgebracht met hun gezin.

235
00:15:44.023 --> 00:15:47.005
Waar mooie herinneringen liggen.

236
00:15:50.007 --> 00:15:53.003
Het is drie maanden later als ik ze weer spreek.

237
00:15:53.008 --> 00:15:55.021
Ik ben benieuwd hoe het met ze gaat.

238
00:15:56.001 --> 00:15:58.015
Wat is Zeeland voor jou, Johannes?

239
00:15:58.020 --> 00:16:03.003
Zeeland is een plaats waar ik tot rust kom...

240
00:16:03.008 --> 00:16:10.015
en waar ik alles kan laten zakken wat ik eventueel aan zorgen of stress heb.

241
00:16:10.020 --> 00:16:12.013
Hoe werkt dat dan?

242
00:16:12.018 --> 00:16:18.009
Eh, nou, als ik al in het zand ga zitten, stroomt het gewoon weg.

243
00:16:18.014 --> 00:16:21.006
Of als ik de zee in spring, wat ik graag doe.

244
00:16:21.011 --> 00:16:25.014
Dan lijkt alles van je af te spoelen.

245
00:16:25.019 --> 00:16:28.022
En ook te neutraliseren, zeg maar.

246
00:16:29.002 --> 00:16:32.016
Als je dit vergelijkt met hier zijn of thuis zijn... Ja?

247
00:16:32.021 --> 00:16:34.018
Wat is het verschil?

248
00:16:34.023 --> 00:16:39.009
Dat ik hier veel makkelijker in m'n basis kom dan thuis.

249
00:16:39.014 --> 00:16:44.023
In de hectiek, als de jongens er zijn, als er gewerkt moet worden...

250
00:16:45.003 --> 00:16:47.000
Ja, dat is het verschil, denk ik.

251
00:16:47.005 --> 00:16:54.017
Het voelt meteen zo veilig, vertrouwd, eh... ja, bekend.

252
00:16:54.022 --> 00:17:01.012
Toen ik je drie maanden terug sprak, ging je hier heel reeel mee om.

253
00:17:01.017 --> 00:17:03.006
Ja? Is dat veranderd?

254
00:17:04.023 --> 00:17:09.014
Ehm... Ik vind dat ik er nog steeds heel reeel mee omga.

255
00:17:09.019 --> 00:17:15.012
Maar ik voel dat ik kwetsbaarder word, dat dingen minder goed gaan.

256
00:17:15.017 --> 00:17:19.009
Dingen worden lastiger, ik heb vaker hulp nodig.

257
00:17:20.017 --> 00:17:24.023
Een voorbeeld: een kind kwam langs bij de voordeur.

258
00:17:25.003 --> 00:17:29.022
Die kwam ons vragen om geld voor een goed doel.

259
00:17:30.002 --> 00:17:32.010
Je kon daarop intekenen.

260
00:17:33.011 --> 00:17:36.016
En zij wist niet hoe ze dat formulier moest invullen.

261
00:17:36.021 --> 00:17:39.021
Dus zij stond bij de voordeur en ik zat in de achtertuin.

262
00:17:40.001 --> 00:17:45.007
Ze kwam met dat kind naar mij toe, of ik het kon invullen.

263
00:17:46.023 --> 00:17:52.005
Confronterend dat je een klein kind moet zeggen: Dit kan ik niet.

264
00:17:52.010 --> 00:17:55.009
En dat kind kan het Rineke ook niet uitleggen.

265
00:17:55.014 --> 00:17:57.019
Of krijgt het niet uitgelegd.

266
00:17:57.024 --> 00:18:05.000
Ehm... Dat je op dat gebied dus al minder kunt dan zo'n kind.

267
00:18:06.011 --> 00:18:10.021
Ja, ze zal steeds meer geholpen moeten worden.

268
00:18:11.001 --> 00:18:15.012
En ehm, ik zal daarmee steeds meer rekening moeten houden.

269
00:18:15.017 --> 00:18:17.012
In alles wat zij doet en wil.

270
00:18:17.017 --> 00:18:22.012
Ik zie het gebeuren dat hij daardoor steeds meer op z'n bord krijgt.

271
00:18:22.017 --> 00:18:27.004
Maar hij moet daarbij zijn eigen grenzen in de gaten blijven houden.

272
00:18:27.009 --> 00:18:35.010
Daar waar hij misschien OOK hulp nodig heeft om zelf z'n ruimte te kunnen innemen.

273
00:18:37.008 --> 00:18:42.003
Johannes heeft z'n eigen manier om alles van zich af te laten glijden.

274
00:18:42.008 --> 00:18:47.021
Deze zomer ging ik een paar keer het water in, en er waren zeehonden.

275
00:18:48.001 --> 00:18:50.012
Die komen dan boven water.

276
00:18:50.017 --> 00:18:53.005
Dus die bekijken jou, en ik bekijk hen.

277
00:18:53.010 --> 00:18:58.002
Dat is merkwaardig, maar ik krijg er wel energie van.

278
00:18:58.007 --> 00:19:00.019
Een moment van meditatie.

279
00:19:00.024 --> 00:19:03.017
Even de wereld echt voor jezelf hebben.

280
00:19:03.022 --> 00:19:05.016
Dat vind ik wel fijn.

281
00:19:05.021 --> 00:19:07.008
MUZIEK

282
00:19:19.005 --> 00:19:24.011
Rineke vertelde eerder dat ze zo snel mogelijk haar euthanasieverklaring wilde regelen.

283
00:19:24.016 --> 00:19:27.009
Inmiddels heeft ze deze moeilijke stap gezet.

284
00:19:27.014 --> 00:19:31.019
Als je dan zo'n euthanasieverklaring invult, he? Ja?

285
00:19:31.024 --> 00:19:35.022
Als vrouw van 53. Ja. Wat denk je dan?

286
00:19:37.016 --> 00:19:39.003
Eh...

287
00:19:43.000 --> 00:19:48.009
Nou, ja... Ik heb er natuurlijk met mezelf veel over gestofwisseld.

288
00:19:48.014 --> 00:19:52.006
En ik heb toch zoiets van: Zo wil ik niet aan m'n einde komen.

289
00:19:52.011 --> 00:19:55.007
Dan mag het ook klaar zijn.

290
00:19:55.012 --> 00:19:59.019
Ik heb een mooi leven tot nu toe gehad.

291
00:19:59.024 --> 00:20:04.023
Dat die diagnose kwam, dat blijft voor mij een moeilijk ding.

292
00:20:05.003 --> 00:20:12.000
Maar ik wil niet onnodig in leven gehouden worden als het niks meer toevoegt.

293
00:20:12.005 --> 00:20:17.006
Normaal komt zoiets aan de orde als je richting de 80 gaat.

294
00:20:17.011 --> 00:20:22.006
Jij bent 53. Ja, maar ik weet ook niet hoe hard of langzaam het gaat.

295
00:20:22.011 --> 00:20:26.006
Maar dan heb ik dat tenminste geregeld.

296
00:20:26.011 --> 00:20:29.022
Heel veel mensen zullen denken dat het veel te jong is.

297
00:20:30.002 --> 00:20:33.015
Het is ook veel te jong. Dat vind jij ook. Ja.

298
00:20:33.020 --> 00:20:35.020
Maar het is de realiteit.

299
00:20:36.000 --> 00:20:37.016
Mijn realiteit.

300
00:20:41.012 --> 00:20:46.013
Ik sta elke dag op. Carpe diem, seize the day, maak een mooie dag.

301
00:20:46.018 --> 00:20:55.018
En als me dat nog heel lang gegund is, Hella, dan ben ik een tevreden tante.

302
00:20:55.023 --> 00:20:57.010
Ja.

303
00:20:59.016 --> 00:21:03.023
En herinneringen? Jullie hebben hier samen veel herinneringen.

304
00:21:04.003 --> 00:21:06.022
Hm, hm. Hoe hou jij je herinneringen vast?

305
00:21:07.002 --> 00:21:11.011
In m'n hart vooral. Vooral in m'n hart.

306
00:21:14.011 --> 00:21:16.023
Daar kan ik eindeloos uit putten.

307
00:21:17.003 --> 00:21:24.004
Ja. En Johannes, wat zal jij je altijd herinneren van de liefde tussen jou en Rineke?

308
00:21:24.009 --> 00:21:31.015
Ik ben op Rineke gevallen door haar directheid en haar felheid.

309
00:21:31.020 --> 00:21:35.011
En haar absolute eerlijkheid.

310
00:21:35.016 --> 00:21:40.011
Spontaniteit. Een schone ziel, zeg maar.

311
00:21:40.016 --> 00:21:47.007
Rineke, wat is bij jou meer of minder geworden in jullie liefde?

312
00:21:49.000 --> 00:21:54.005
Nou, het voelt voor mij alleen maar dieper en ehm...

313
00:21:54.010 --> 00:21:58.018
En het diepe vertrouwen dat we samen hebben vind ik heel erg fijn.

314
00:21:58.023 --> 00:22:01.014
Wat betekent die hand in elkaar?

315
00:22:01.019 --> 00:22:04.008
Verbondenheid he.

316
00:22:04.013 --> 00:22:06.024
Ja.

317
00:22:07.004 --> 00:22:09.000
Dat is het belangrijkste.

