WEBVTT

1
00:00:03.000 --> 00:00:06.023
888

2
00:00:07.013 --> 00:00:10.013
Goedenavond, vandaag is het 2 november, Allerzielen.

3
00:00:10.013 --> 00:00:13.009
De dag dat Nederland zijn doden herdenkt.

4
00:00:13.009 --> 00:00:17.022
Door ze te herinneren, een kaarsje op te steken of het noemen van hun naam.

5
00:00:17.022 --> 00:00:20.020
Op dit moment zijn door heel het land...

6
00:00:20.020 --> 00:00:23.018
families en vrienden bij elkaar om stil te staan...

7
00:00:23.018 --> 00:00:28.005
wat hun overleden dierbaren voor hen hebben betekend en hun leven te vieren.

8
00:00:28.005 --> 00:00:31.005
Wij zijn daarbij, blijf kijken.

9
00:00:47.013 --> 00:00:50.018
Al de hele week herdenken we bij de KRO de doden...

10
00:00:50.018 --> 00:00:53.017
van het afgelopen jaar of van langer geleden.

11
00:00:53.017 --> 00:00:59.009
Want: Zo lang mensen nog aan je denken, ben je niet dood, zong Bram Vermeulen ooit.

12
00:00:59.009 --> 00:01:02.013
Hier op Begraafplaats Westerveld in Driehuis...

13
00:01:02.013 --> 00:01:06.020
zijn mensen uitgenodigd om hun overledenen te herdenken en te eren.

14
00:01:06.020 --> 00:01:09.007
Maar we staan ook stil bij Nederlanders...

15
00:01:09.007 --> 00:01:12.007
die door hun dood het afgelopen jaar in het nieuws kwamen.

16
00:01:12.007 --> 00:01:16.002
Ook als je thuis kan je meedoen door bijvoorbeeld...

17
00:01:16.002 --> 00:01:18.020
een kaarsje op te steken voor iemand die jij mist.

18
00:01:18.020 --> 00:01:20.022
Of een foto uploaden.

19
00:01:20.022 --> 00:01:24.003
Hoe dat gaat vertelt mijn collega Ajoaud El Miloudi...

20
00:01:24.003 --> 00:01:28.013
hij staat bij de ingang van de begraafplaats.

21
00:01:28.013 --> 00:01:30.014
Ja, goedenavond.

22
00:01:30.014 --> 00:01:34.004
Ik sta hier bij een prachtige boom bij de ingang...

23
00:01:34.004 --> 00:01:36.013
die volhangt met foto's van overledenen.

24
00:01:36.013 --> 00:01:39.006
Het is eigenlijk een soort foto herinneringsboom...

25
00:01:39.006 --> 00:01:45.008
waarmee we overleden dierbaren een gezicht geven en eren dat ze geleefd hebben.

26
00:01:45.008 --> 00:01:47.020
Goedenavond.

27
00:01:47.020 --> 00:01:49.024
Hoe gaat het met u?

28
00:01:49.024 --> 00:01:52.006
Het gaat goed.

29
00:01:52.006 --> 00:01:55.004
Wie is dat?

30
00:01:55.004 --> 00:01:57.020
Dat is mijn schoonmoeder en mijn oma.

31
00:01:57.020 --> 00:02:02.006
De grote oma.

32
00:02:02.006 --> 00:02:04.010
Wat is de mooiste herinnering?

33
00:02:04.010 --> 00:02:07.003
Het was een lieverd.

34
00:02:07.003 --> 00:02:09.009
Kinderen of kleinkinderen.

35
00:02:09.009 --> 00:02:11.018
Het maakte haar niet uit.

36
00:02:11.018 --> 00:02:14.004
Het waren allemaal haar kinderen.

37
00:02:14.004 --> 00:02:15.021
Ze was heel erg trots.

38
00:02:15.021 --> 00:02:18.015
Een hele lieve vrouw.

39
00:02:18.015 --> 00:02:20.019
Een hele mooie avond.

40
00:02:20.019 --> 00:02:22.008
Dank je wel.

41
00:02:22.008 --> 00:02:26.008
Het binnenkomen van de foto's is trouwens ook...

42
00:02:26.008 --> 00:02:29.013
via livestream te volgen, deze twee foto's zijn net binnen.

43
00:02:29.013 --> 00:02:32.012
Wilt u ook dat we uw overleden dierbare een gezicht geven?

44
00:02:32.012 --> 00:02:35.003
Uw vader, moeder, vriend of vriendin?

45
00:02:35.003 --> 00:02:38.011
Stuur ons dan uw foto via: kro.nl/odeaandedoden.

46
00:02:38.011 --> 00:02:42.014
En dan hang ik hem vanavond nog in de boom en hij komt op onze site.

47
00:02:42.014 --> 00:02:45.016
En herdenken gebeurt niet alleen hier.

48
00:02:45.016 --> 00:02:51.005
Mijn collega Sander de Kramer is in Groningen.

49
00:02:52.007 --> 00:02:55.010
Ik sta hier op het schoolplein van de Bisschop Bekkersschool...

50
00:02:55.010 --> 00:02:58.000
en hier is Allerzielen een bijzondere dag.

51
00:02:58.000 --> 00:03:00.016
Op deze school zitten 200 leerlingen...

52
00:03:00.016 --> 00:03:04.006
met meer dan 40 verschillende nationaliteiten.

53
00:03:04.006 --> 00:03:06.020
Allemaal herdenken ze op hun eigen manier.

54
00:03:06.020 --> 00:03:11.014
Zo staat er een Boom van Verdriet met zelfgeknutselde troostvogels...

55
00:03:11.014 --> 00:03:14.009
er is een bloementempeltje en een Fluisterbos.

56
00:03:14.009 --> 00:03:19.013
Kortom, ik ga eens kijken. Tot straks.

57
00:03:19.013 --> 00:03:26.020
Dat was Sander vanuit Groningen maar ook in het zuiden van het land, staat een collega paraat.

58
00:03:26.020 --> 00:03:31.007
Hoe is het bij Karin de Groot in Eindhoven?

59
00:03:35.021 --> 00:03:40.022
Ik ben hier inmiddels begonnen aan de troostkoekjes en de troostsoep.

60
00:03:40.022 --> 00:03:45.004
Er is hier een route langs allerlei kunstenaars...

61
00:03:45.004 --> 00:03:49.002
die op de een of andere manier iets met herdenken doen...

62
00:03:49.002 --> 00:03:52.011
een ontdekkingstocht langs moderne rituelen.

63
00:03:52.011 --> 00:03:54.014
een ontdekkingstocht langs moderne rituelen.

64
00:03:54.014 --> 00:03:58.008
Ik praat straks ook met een cultuurhistoricus over het belang van herdenken.

65
00:03:58.008 --> 00:04:01.008
Waarom groeit de behoefte eraan en moet je dat vooral alleen doen...

66
00:04:01.008 --> 00:04:07.012
of is het juist troostend om het met anderen te delen?

67
00:04:07.012 --> 00:04:11.012
Maar we willen ook stilstaan bij die mensen...

68
00:04:11.012 --> 00:04:17.009
jonge mensen wier dood in het nieuws kwam en ons allemaal heeft aangegrepen.

69
00:04:17.009 --> 00:04:22.021
Ger en Jose van Haen verloren op 23 juni hun enig kind, Glenn.

70
00:04:22.021 --> 00:04:28.022
De lijst van slachtoffers van zinloos geweld...

71
00:04:28.022 --> 00:04:32.004
is afgelopen vrijdag weer langer geworden.

72
00:04:32.004 --> 00:04:37.005
En deze keer met de naam van een inwoner van onze stad.

73
00:04:37.005 --> 00:04:39.019
Glenn van Haen.

74
00:04:40.004 --> 00:04:43.024
Het is nooit een kind geweest dat gevochten heeft, of zo.

75
00:04:45.023 --> 00:04:48.022
Hij was wel heel rap met z'n mond.

76
00:04:48.022 --> 00:04:54.002
Ja, hij loste het altijd, eh, pratend op.

77
00:04:54.002 --> 00:04:56.014
Het was een vriend voor iedereen.

78
00:04:56.014 --> 00:05:00.023
Glenn wil net als zo veel andere jongetjes profvoetballer worden.

79
00:05:00.023 --> 00:05:02.022
Fortuna Sittard is zijn club.

80
00:05:02.022 --> 00:05:05.016
Daar is het waar Glenn een paar weken voor z'n dood...

81
00:05:05.016 --> 00:05:10.009
ingrijpt tijdens een ruzie tussen zijn voetbalteam en de tegenstanders.

82
00:05:10.009 --> 00:05:14.004
Toen was het eigenlijk ook weer dat-ie een ruzie suste.

83
00:05:14.004 --> 00:05:16.020
Hij heeft ze uit elkaar gehouden.

84
00:05:16.020 --> 00:05:19.015
En toen was er EEN persoon, die zei: 'Jongen, wacht maar...

85
00:05:19.015 --> 00:05:21.019
ik krijg je naderhand wel.'

86
00:05:21.019 --> 00:05:25.010
Het begon als een normale vrijdagavond.

87
00:05:25.010 --> 00:05:28.008
Afscheid nemen van z'n ouders.

88
00:05:28.008 --> 00:05:32.009
'Veel plezier, hou je rustig.'

89
00:05:32.009 --> 00:05:36.000
Om op stap te gaan met vrienden.

90
00:05:36.000 --> 00:05:38.007
Een verjaardag vieren.

91
00:05:38.007 --> 00:05:42.011
Wij hadden daarvoor ook al altijd gezegd:

92
00:05:42.011 --> 00:05:47.005
Jongen, blijf niet tot sluitingstijd in het cafe...

93
00:05:47.005 --> 00:05:49.023
want dan gebeuren de dingen.

94
00:05:49.023 --> 00:05:53.003
Dan gebeurt er gewoon heel veel.

95
00:05:53.003 --> 00:05:57.011
En, ehm, dat heeft-ie uiteindelijk die avond ook niet gedaan.

96
00:05:57.011 --> 00:06:00.010
Hij is met Annika vroeger weggegaan.

97
00:06:00.010 --> 00:06:04.007
Ik denk dat we rond drie uur, misschien iets eerder...

98
00:06:04.007 --> 00:06:07.012
terug liepen en toen stond die jongen...

99
00:06:07.012 --> 00:06:11.011
van het voetbalveld, zeg maar, die stond opeens achter ons.

100
00:06:11.011 --> 00:06:15.004
En hoe... Ik weet het niet, maar ineens waren we omsingeld.

101
00:06:15.004 --> 00:06:16.019
Ja...

102
00:06:16.019 --> 00:06:20.004
Op een gegeven moment stapt er iemand uit die groep naar voren...

103
00:06:20.004 --> 00:06:22.013
en die geeft Glenn gewoon een klap.

104
00:06:22.013 --> 00:06:24.016
Dat is wat er gebeurde, niet meer of minder.

105
00:06:24.016 --> 00:06:26.015
Het was EEN klap.

106
00:06:26.015 --> 00:06:29.006
En dan... bam!

107
00:06:29.006 --> 00:06:32.018
In EEN klap staat het leven stil.

108
00:06:32.018 --> 00:06:36.000
Ik wist ook meteen dat het niet goed ging aflopen.

109
00:06:36.000 --> 00:06:39.003
Dat gevoel had ik gewoon. Dat zag ik aan z'n ogen.

110
00:06:40.016 --> 00:06:42.022
Ja...

111
00:06:42.022 --> 00:06:46.008
L1 Nieuws, met Chris Nemeth.

112
00:06:46.008 --> 00:06:49.018
Goeiemorgen, een 23-jarige man uit Munstergeleen...

113
00:06:49.018 --> 00:06:54.012
is vannacht overleden na een mishandeling in het centrum van Sittard.

114
00:06:54.012 --> 00:06:58.013
Hij is even voor drie uur mishandeld door twee mannen op de Putstraat.

115
00:06:58.013 --> 00:07:02.019
Daarna is-ie zwaargewond overgebracht naar het ziekenhuis.

116
00:07:02.019 --> 00:07:05.015
Toen zag ik hem binnenkomen. Toen wist ik genoeg.

117
00:07:05.015 --> 00:07:08.012
Of ik wist genoeg... Tegen beter weten in.

118
00:07:08.012 --> 00:07:10.004
Je bent aan het hopen.

119
00:07:10.004 --> 00:07:13.021
Dat lichaam ging op en neer met de defribillator.

120
00:07:13.021 --> 00:07:16.009
En... uiteindelijk kwam Jose eraan.

121
00:07:16.009 --> 00:07:21.004
Die zag direct dat hij dood was, in EEN oogopslag.

122
00:07:21.004 --> 00:07:23.014
Ik wilde het maar niet geloven.

123
00:07:23.014 --> 00:07:27.002
Ik was aan het schreeuwen: Kom alsjeblieft terug!

124
00:07:27.002 --> 00:07:29.008
We hebben je zo hard nodig.

125
00:07:29.008 --> 00:07:33.014
HIJ ZUCHT DIEP Intussen was de hele familie er al.

126
00:07:33.014 --> 00:07:37.001
Ja... Op een gegeven moment trokken ze de stekker eruit.

127
00:07:37.001 --> 00:07:40.006
Ja... HIJ ZUCHT DIEP

128
00:07:40.006 --> 00:07:44.008
Dat was, eh... heel heftig.

129
00:07:45.010 --> 00:07:48.005
De ouders van Glenn en alle vrienden...

130
00:07:48.005 --> 00:07:53.003
zijn hier vanavond ook heen gekomen, helemaal vanuit Limburg.

131
00:07:53.003 --> 00:07:55.005
Zijn vriendin Annika.

132
00:07:55.005 --> 00:07:58.007
En een goede vriend.

133
00:07:58.007 --> 00:08:00.023
Heel bijzonder dat jullie hier zijn.

134
00:08:00.023 --> 00:08:03.018
Wat een onvoorstelbaar verdriet.

135
00:08:03.018 --> 00:08:05.022
Komen jullie vaker bij elkaar?

136
00:08:05.022 --> 00:08:07.009
Om samen te zijn.

137
00:08:07.009 --> 00:08:09.008
Ja.

138
00:08:09.008 --> 00:08:12.007
Nog vrij vaak.

139
00:08:12.007 --> 00:08:14.018
Sowieso in de weekenden.

140
00:08:14.018 --> 00:08:16.020
Het is een hele hechte groep.

141
00:08:16.020 --> 00:08:19.018
Altijd al geweest.

142
00:08:19.018 --> 00:08:26.016
Het is heel prettig om het te voelen.

143
00:08:26.016 --> 00:08:29.011
Je ziet hoe dierbaar hij was.

144
00:08:29.011 --> 00:08:34.003
Is het anders dan alleen?

145
00:08:34.003 --> 00:08:39.003
Je voelt zich verbonden met elkaar.

146
00:08:39.003 --> 00:08:42.003
Dat voelt gewoon alsof hij erbij is.

147
00:08:42.003 --> 00:08:44.008
Wat missen jullie het meest?

148
00:08:44.008 --> 00:08:48.002
Zijn aanwezigheid.

149
00:08:48.002 --> 00:08:53.010
Als je ergens meezat kon je op hem rekenen.

150
00:08:53.010 --> 00:08:56.011
En dan blijkt nu al: dat is er niet meer.

151
00:08:56.011 --> 00:08:58.010
Het was de gangmaker?

152
00:08:58.010 --> 00:09:00.002
En een grapjas?

153
00:09:00.002 --> 00:09:01.019
Zeker.

154
00:09:01.019 --> 00:09:05.004
Dat mis je ook.

155
00:09:05.004 --> 00:09:09.009
Dat probeer je met zijn allen te verwerken.

156
00:09:09.009 --> 00:09:11.000
En jij mist je soulmate.

157
00:09:11.000 --> 00:09:13.007
Ja.

158
00:09:13.007 --> 00:09:17.004
Dat heb ik begrepen.

159
00:09:17.004 --> 00:09:23.021
Het is nogal iets om je naartoe te komen.

160
00:09:23.021 --> 00:09:28.015
Zie je het ook misschien als een eerbetoon aan Glenn?

161
00:09:28.015 --> 00:09:32.014
Ja, eerbetoon...

162
00:09:32.014 --> 00:09:36.024
Het is gewoon belangrijk om hem levend te houden.

163
00:09:36.024 --> 00:09:39.020
Hij mag niet vergeten worden.

164
00:09:39.020 --> 00:09:42.001
Hij wordt ook niet vergeten.

165
00:09:42.001 --> 00:09:45.020
We kijken verder naar jullie verhaal.

166
00:09:47.022 --> 00:09:50.024
Het was een hele hechte groep.

167
00:09:50.024 --> 00:09:56.002
En, eh, daarin nam hij die grappenmakerrol op zich.

168
00:09:56.002 --> 00:09:58.006
Er werd ook, zoals nu, er wordt bier gedronken, natuurlijk.

169
00:09:58.006 --> 00:10:01.009
Er werd ook, zoals nu, er wordt bier gedronken, natuurlijk.

170
00:10:01.009 --> 00:10:04.008
Dan kwamen er altijd ideeen wat we konden gaan doen.

171
00:10:04.008 --> 00:10:06.016
Altijd wel in een voor een grapje.

172
00:10:06.016 --> 00:10:09.023
Ik heb vanaf de basisschool altijd met hem opgetrokken.

173
00:10:09.023 --> 00:10:12.023
Dat was altijd wel een groot feest.

174
00:10:12.023 --> 00:10:16.009
MUZIEK VAN THE VERVE: BITTERSWEET SYMPHONY

175
00:10:16.009 --> 00:10:20.008
Als je ergens mee zat kon je heel goed met hem praten.

176
00:10:20.008 --> 00:10:24.003
Als ik ergens mee zat... Hij kon je dan heel goed helpen.

177
00:10:24.003 --> 00:10:26.017
En dat mis ik nu extreem.

178
00:10:29.014 --> 00:10:31.017
Ja... een soulmate.

179
00:10:31.017 --> 00:10:34.020
Met hem had ik wat ik met niemand heb.

180
00:10:34.020 --> 00:10:38.005
Ik kon zo met hem lachen, ik kon alles vertellen.

181
00:10:38.005 --> 00:10:40.000
Andersom ook.

182
00:10:40.000 --> 00:10:45.001
Hij is echt de leukste persoon die ik ooit heb leren kennen.

183
00:10:45.001 --> 00:10:50.000
Op 23 juni overlijdt Glenn aan de gevolgen van zware mishandeling.

184
00:10:50.000 --> 00:10:52.000
23 jaar oud.

185
00:10:52.000 --> 00:10:52.013
Twee weken later dragen zijn voetbalvrienden...

186
00:10:52.013 --> 00:11:00.010
de openingswedstrijd van het seizoen tegen Fortuna Sittard op aan Glenn.

187
00:11:00.010 --> 00:11:03.004
In de 23e minuut wordt de wedstrijd stilgelegd.

188
00:11:03.004 --> 00:11:06.014
SPEAKER: Ik verzoek jullie allen om een minuut stilte voor Glenn.

189
00:11:06.014 --> 00:11:09.005
STILTE

190
00:11:11.012 --> 00:11:12.022
FLUITJE

191
00:11:12.022 --> 00:11:15.005
APPLAUS

192
00:11:15.005 --> 00:11:19.020
MUZIEK: YOU'LL NEVER WALK ALONE

193
00:11:22.001 --> 00:11:26.000
Dan merk je eigenlijk pas dat je zo'n goede vriendengroep hebt.

194
00:11:26.000 --> 00:11:29.012
En wat het ook betekent. Dat wordt echt duidelijk.

195
00:11:29.012 --> 00:11:33.007
En ook de mensen die je niet kent, hoe ze meeleven.

196
00:11:33.007 --> 00:11:35.008
Dat doet wel echt wat.

197
00:11:35.008 --> 00:11:37.019
Dat doet echt heel veel.

198
00:11:37.019 --> 00:11:40.008
We hebben veel op de Putstraat zelf gehangen...

199
00:11:40.008 --> 00:11:45.001
dat was voor mensen de enige plek waar ze echt rust konden krijgen.

200
00:11:45.001 --> 00:11:49.015
Gewoon om op die plek te zijn en gewoon met z'n allen daar te staan.

201
00:11:49.015 --> 00:11:52.011
Ja, niet eens wat zeggen tegen elkaar.

202
00:11:52.011 --> 00:11:55.013
Gewoon de rust die er was en het respect wat de mensen toonden.

203
00:11:55.013 --> 00:11:58.022
Ik denk dat dat ook heel belangrijk was.

204
00:11:58.022 --> 00:12:02.001
Vooral als je alleen bent is het heel lastig.

205
00:12:02.001 --> 00:12:05.000
Met vrienden hou je je nog wel groot.

206
00:12:05.000 --> 00:12:07.005
Maar als je dan thuis bent, dan, eh...

207
00:12:07.005 --> 00:12:09.010
Is het echt heel lastig.

208
00:12:09.010 --> 00:12:13.001
We zijn eigenlijk elke dag bij z'n ouders thuis.

209
00:12:13.001 --> 00:12:15.012
We spreken af met een hele groep.

210
00:12:15.012 --> 00:12:19.007
Dan zitten we daar met z'n allen en steunen elkaar.

211
00:12:19.007 --> 00:12:22.023
Ik vind het heel fijn om ze hier te hebben.

212
00:12:22.023 --> 00:12:24.018
Herinneringen ophalen.

213
00:12:24.018 --> 00:12:29.003
Ze hebben andere herinneringen met Glenn dan dat wij dat hebben.

214
00:12:29.003 --> 00:12:31.005
Dat is leuk om te horen.

215
00:12:31.005 --> 00:12:33.022
Dan lachen we om die flauwekul die ze uitvoerden.

216
00:12:33.022 --> 00:12:37.021
Dan hoor je dingen die je niet wist en dat is best wel leuk.

217
00:12:37.021 --> 00:12:41.015
Dat gaat met een lach en een traan, dat is best mooi.

218
00:12:41.015 --> 00:12:43.018
Ja, dat helpt heel erg.

219
00:12:43.018 --> 00:12:45.020
Zeker, dat helpt erg.

220
00:12:45.020 --> 00:12:47.023
Je voelt je verbonden.

221
00:12:47.023 --> 00:12:51.003
Het lijkt dan alsof Glenn net iets, ja... iets dichterbij is.

222
00:12:51.003 --> 00:12:55.008
MUZIEK VAN THE VERVE: BITTERSWEET SYMPHONY

223
00:13:06.006 --> 00:13:08.012
Vrienden over de vloer.

224
00:13:08.012 --> 00:13:11.007
Het noemen van zijn naam.

225
00:13:11.007 --> 00:13:13.011
Helpt het jullie?

226
00:13:18.024 --> 00:13:22.011
Het is een beetje de tijd proberen door te komen.

227
00:13:22.011 --> 00:13:25.001
Herinneringen zijn het enige wat je nog hebt.

228
00:13:25.001 --> 00:13:26.023
Dat is het mooiste om te doen.

229
00:13:26.023 --> 00:13:30.001
Herinneringen ophalen.

230
00:13:30.001 --> 00:13:33.001
Zij hebben andere herinneringen.

231
00:13:33.001 --> 00:13:35.004
Het plaatje wordt steeds completer.

232
00:13:35.004 --> 00:13:38.019
Dat klopt.

233
00:13:38.019 --> 00:13:40.021
De verhalen die je dan nog niet weet.

234
00:13:40.021 --> 00:13:43.005
Dat is mooi.

235
00:13:43.005 --> 00:13:45.010
Ik kan het me voorstellen.

236
00:13:45.010 --> 00:13:48.012
Jullie komen hier naartoe.

237
00:13:48.012 --> 00:13:50.019
Het is wel wreed en rouw.

238
00:13:54.020 --> 00:13:58.006
Is het niet heel pijnlijk om het er steeds over te hebben?

239
00:13:58.006 --> 00:14:00.018
Of is het juiste manier om ermee om te gaan?

240
00:14:00.018 --> 00:14:02.020
Het is pijnlijk.

241
00:14:02.020 --> 00:14:05.002
Maar het geeft ook kracht.

242
00:14:05.002 --> 00:14:06.023
Het ophalen van herinneringen.

243
00:14:06.023 --> 00:14:08.021
En als zijn vrienden.

244
00:14:08.021 --> 00:14:12.015
Dat geeft ons kracht.

245
00:14:12.015 --> 00:14:15.022
Het werkt dus juist voor jullie...

246
00:14:15.022 --> 00:14:18.001
beter dan het stil te zwijgen.

247
00:14:18.001 --> 00:14:22.008
Op het moment wel.

248
00:14:22.008 --> 00:14:25.002
In de avond kunnen wij het beter verwerken.

249
00:14:25.002 --> 00:14:27.011
Dan zijn wij samen en alleen.

250
00:14:27.011 --> 00:14:30.007
Dan moeten wij het samen doen.

251
00:14:30.007 --> 00:14:35.001
Met zijn tweeen voor drie leven.

252
00:14:35.001 --> 00:14:37.024
Met zijn tweeen voor drie leven.

253
00:14:37.024 --> 00:14:42.003
Als dat zou kunnen.

254
00:14:42.003 --> 00:14:45.020
Het is belangrijk dat de boodschap nog steeds verkondigd wordt.

255
00:14:45.020 --> 00:14:47.019
De boodschap van zinloos geweld.

256
00:14:47.019 --> 00:14:50.000
Het is nergens voor nodig.

257
00:14:50.000 --> 00:14:53.020
Compleet niet nodig.

258
00:14:53.020 --> 00:14:56.001
Wat missen jullie het meest?

259
00:14:56.001 --> 00:14:58.005
Van Glenn.

260
00:14:58.005 --> 00:15:00.012
Zijn humor.

261
00:15:00.012 --> 00:15:03.018
Het is een lieve jongen.

262
00:15:03.018 --> 00:15:08.009
Zijn humor.

263
00:15:08.009 --> 00:15:12.011
En een lieve jonge.

264
00:15:12.011 --> 00:15:15.008
Kun je dit ook voelen als een eerbetoon aan hem?

265
00:15:15.008 --> 00:15:16.024
Dat wij het over hem hebben.

266
00:15:16.024 --> 00:15:19.011
Absoluut.

267
00:15:19.011 --> 00:15:23.001
Ik vind het mooi.

268
00:15:23.001 --> 00:15:26.004
Dat is ook de reden dat wij hieraan hebben meegewerkt.

269
00:15:26.004 --> 00:15:29.001
Het is een eerbetoon.

270
00:15:29.001 --> 00:15:31.014
Wij kunnen hier later fijn op terugkijken.

271
00:15:31.014 --> 00:15:34.003
Het is een mooie herinnering.

272
00:15:34.003 --> 00:15:36.018
Wij blijven zijn naam noemen.

273
00:15:36.018 --> 00:15:39.001
Bedankt voor jullie aanwezigheid.

274
00:15:39.001 --> 00:15:43.005
Heel veel sterkte.

275
00:15:43.005 --> 00:15:47.009
Er is een verdachte gepakt, maar die is nog niet veroordeeld.

276
00:15:50.019 --> 00:15:54.012
Weet je, de straf zal nooit hoog genoeg zijn.

277
00:15:54.012 --> 00:15:58.009
Dat kan niet. In feite hebben wij levenslang.

278
00:15:58.009 --> 00:16:01.011
Want m'n zoon komt niet meer terug.

279
00:16:01.011 --> 00:16:06.020
Maakt niet uit wat er uit de rechtszaak komt met de verdachte.

280
00:16:06.020 --> 00:16:09.013
Hij komt er altijd beter af dan ons.

281
00:16:09.013 --> 00:16:13.012
Het is zo heftig als dat gebeurt met je kind.

282
00:16:13.012 --> 00:16:16.022
Dat mag niet... nog iemand meemaken, of zo.

283
00:16:16.022 --> 00:16:19.011
Dat moet gewoon niet gebeuren.

284
00:16:19.011 --> 00:16:23.012
En als er maar EEN geval is die door die stille tocht...

285
00:16:23.012 --> 00:16:26.022
het niet doet, zeg maar, een klap niet geeft.

286
00:16:26.022 --> 00:16:29.014
Dat zou al genoeg zijn.

287
00:16:29.014 --> 00:16:32.023
Wij krijgen onze zoon er niet meer terug, maar, ja...

288
00:16:32.023 --> 00:16:35.015
Laat het dan een boodschap zijn.

289
00:16:35.015 --> 00:16:38.004
Meer kunnen we er ook niet van maken.

290
00:16:42.001 --> 00:16:45.023
De hond is nu heel belangrijk voor ons.

291
00:16:45.023 --> 00:16:49.007
Het was de hond van Glenn. Ja...

292
00:16:49.007 --> 00:16:51.009
En, eh...

293
00:16:51.009 --> 00:16:54.023
Het is moeilijk... Ja...

294
00:16:54.023 --> 00:16:57.001
Ja, goed...

295
00:16:58.020 --> 00:17:01.020
Het missen is zo erg op dit moment.

296
00:17:01.020 --> 00:17:05.015
Het leven is in EEN ruk gewoon omgegooid bij ons.

297
00:17:05.015 --> 00:17:07.024
Van de ene op de andere dag.

298
00:17:07.024 --> 00:17:10.018
Het is... onbeschrijflijk.

299
00:17:10.018 --> 00:17:14.016
In feite is het gewoon zo... Daar leefde je voor.

300
00:17:14.016 --> 00:17:17.002
Hij was enigskind. En, ja...

301
00:17:17.002 --> 00:17:20.021
Daar ging je voor. En nu is het zo: Niets moet meer.

302
00:17:20.021 --> 00:17:23.016
Waarvoor? Voor wie nog?

303
00:17:23.016 --> 00:17:26.009
Het huis, weet ik wat...

304
00:17:26.009 --> 00:17:29.002
Ja, ik kijk ook heel vaak foto's.

305
00:17:29.002 --> 00:17:32.024
En ik heb op m'n kamer een speciaal hoekje voor Glenn.

306
00:17:32.024 --> 00:17:36.020
Maar ik praat eigenlijk liever niet over m'n gevoelens.

307
00:17:36.020 --> 00:17:39.013
Dat laat ik niet zo graag merken.

308
00:17:39.013 --> 00:17:42.022
Tuurlijk, we moeten verder, dat is ook zo.

309
00:17:42.022 --> 00:17:45.003
En dat willen we ook wel weer.

310
00:17:45.003 --> 00:17:48.009
Maar in het begin denk je: Voor wie moet het nog?

311
00:17:48.009 --> 00:17:52.002
We willen verder en we weten ook zeker...

312
00:17:52.002 --> 00:17:55.014
dat Glenn dat zou hebben gewild.

313
00:17:55.014 --> 00:18:00.018
Want Glenn was ook een jongen die wilde dat het goed ging.

314
00:18:00.018 --> 00:18:04.013
Dat het leuk was, vrolijk.

315
00:18:04.013 --> 00:18:08.009
Hij zag het liefste dat we gelukkig waren.

316
00:18:08.009 --> 00:18:13.009
Hij zag iedereen het liefst met een lach. Ja. Ja.

317
00:18:20.000 --> 00:18:24.017
*Zeg me dat het niet zo is

318
00:18:25.021 --> 00:18:29.021
*Zeg me dat het niet zo is

319
00:18:29.021 --> 00:18:35.007
*Zeg me dat het niet waar is

320
00:18:38.003 --> 00:18:40.018
*Zeg me dat het niet zo is

321
00:18:41.010 --> 00:18:45.015
*Zeg me dat het niet zo is

322
00:18:45.015 --> 00:18:51.006
*Zeg me dat het niet waar is

323
00:18:52.020 --> 00:18:59.016
*Ga je mee vanavond naar ons lievelingsrestaurant

324
00:18:59.016 --> 00:19:02.019
*Een tafel voor twee

325
00:19:02.019 --> 00:19:06.023
*Ik heb gebeld, ze weten ervan

326
00:19:06.023 --> 00:19:13.016
*En we drinken totdat de zon opkomt

327
00:19:13.016 --> 00:19:17.003
*En we vergeten

328
00:19:17.003 --> 00:19:24.020
*De oneerlijkheid van het lot

329
00:19:24.020 --> 00:19:30.016
*Zeg me dat het niet zo is

330
00:19:30.016 --> 00:19:34.013
*Zeg me dat het niet zo is

331
00:19:34.013 --> 00:19:41.007
*Zeg me dat het niet waar is

332
00:19:41.007 --> 00:19:45.000
*Zeg me dat het niet zo is

333
00:19:45.000 --> 00:19:49.011
*Zeg me dat het niet zo is

334
00:19:49.011 --> 00:19:55.013
*Zeg me dat het niet waar is

335
00:19:57.003 --> 00:20:00.023
*Kom we gaan, trek je jas aan

336
00:20:00.023 --> 00:20:04.011
*Anders wordt het te laat

337
00:20:04.011 --> 00:20:06.017
*Kom eens hier

338
00:20:06.017 --> 00:20:08.016
*Ik houd je vast

339
00:20:08.016 --> 00:20:11.008
*Ik laat je nooit meer gaan

340
00:20:11.008 --> 00:20:17.019
*En ik vertel je een grap, die je laat huilen van de lach

341
00:20:17.019 --> 00:20:20.002
*En we vergeten

342
00:20:20.002 --> 00:20:28.003
*De blikken van de mensen in de stad

343
00:20:39.003 --> 00:20:45.009
*We doen net alsof het niet zo is

344
00:20:45.009 --> 00:20:49.006
*Alsof het niet zo is

345
00:20:49.006 --> 00:20:57.003
*Alsof het niet waar is

346
00:20:57.003 --> 00:21:02.002
*We doen net alsof ze gewoon verder leeft

347
00:21:02.002 --> 00:21:09.013
*Alsof ze gewoon verder leeft

348
00:21:09.013 --> 00:21:14.022
*Zelfs als het niet zo is*

349
00:21:30.005 --> 00:21:35.000
U heeft massaal gehoor gegeven om uw overleden dierbaren te herdenken met een foto.

350
00:21:35.000 --> 00:21:37.023
De foto's stromen binnen.

351
00:21:37.023 --> 00:21:43.021
De Herinneringsboom komt steeds voller te hangen.

352
00:21:43.021 --> 00:21:46.012
Goedenavond.

353
00:21:46.012 --> 00:21:48.017
Voor wie zijn jullie hier?

354
00:21:48.017 --> 00:21:55.003
Voor mijn opa en oma.

355
00:21:55.003 --> 00:21:57.003
Wat is de mooiste herinnering?

356
00:21:57.003 --> 00:21:59.009
De vakanties.

357
00:21:59.009 --> 00:22:01.005
Waren ze lief?

358
00:22:01.005 --> 00:22:04.003
Heel lief.

359
00:22:04.003 --> 00:22:07.001
Hij had een hele sterke band met mijn moeder.

360
00:22:07.001 --> 00:22:10.007
Mijn moeder is een half jaar overleden.

361
00:22:10.007 --> 00:22:13.011
Zij kwam vaak bij ons.

362
00:22:19.019 --> 00:22:24.012
Mijn beide ouders zijn overleden.

363
00:22:24.012 --> 00:22:28.010
Dat is wel heftig.

364
00:22:28.010 --> 00:22:32.021
Je bent een soort van alleen over.

365
00:22:32.021 --> 00:22:36.005
Dan is het wel heel fijn dat je hier met elkaar naartoe kunt.

366
00:22:36.005 --> 00:22:38.013
Je bent niet alleen in het verdriet.

367
00:22:38.013 --> 00:22:40.024
Sterkte in ieder geval.

368
00:22:40.024 --> 00:22:44.003
Jullie zijn met zijn drieen.

369
00:22:44.003 --> 00:22:46.019
Heel veel plezier en veel sterkte.

370
00:22:46.019 --> 00:22:53.010
U kunt u foto nog mailen naar kro.nl/odeaandedoden.

371
00:22:53.010 --> 00:22:55.012
Ik kreeg een fotoalbum.

372
00:22:55.012 --> 00:22:58.006
Met de volgende tekst.

373
00:22:58.006 --> 00:23:00.024
De herinneringen zijn bijzonder.

374
00:23:00.024 --> 00:23:03.017
De pijn van jouw gemis is groot.

375
00:23:03.017 --> 00:23:05.013
Ik voel dat je altijd bij mij bent.

376
00:23:05.013 --> 00:23:09.002
Rond Allerzielen, de doden herdenken is een eeuwenoude traditie...

377
00:23:09.002 --> 00:23:12.010
die over heel de wereld gevierd wordt.

378
00:23:12.010 --> 00:23:16.011
Zo was ik gisteren op een oude scheepswerf in Amsterdam op de Nacht van de Doden...

379
00:23:16.011 --> 00:23:21.009
waar de overleden zielen terug naar de aarde werden gelokt.

380
00:23:40.024 --> 00:23:43.010
Dit zijn twee kaarsjes.

381
00:23:43.010 --> 00:23:45.002
En dit is om op te eten.

382
00:23:45.002 --> 00:23:47.004
Dat klopt.

383
00:23:50.012 --> 00:23:53.000
Brandend water.

384
00:23:53.000 --> 00:23:55.019
En met deze vlam...

385
00:23:55.019 --> 00:23:57.011
worden de doden opgeroepen?

386
00:23:57.011 --> 00:24:00.018
Ja.

387
00:24:00.018 --> 00:24:03.005
Hiermee laten wij ons overledenen...

388
00:24:03.005 --> 00:24:05.011
zien waar wij zijn.

389
00:24:05.011 --> 00:24:08.005
Dat wij op ze wachten.

390
00:24:08.005 --> 00:24:12.010
GEZANG.

391
00:24:12.010 --> 00:24:16.010
AVE MARIA.

392
00:24:26.010 --> 00:24:29.000
Mevrouw?

393
00:24:29.000 --> 00:24:31.011
Wat gebeurt hier?

394
00:24:31.011 --> 00:24:33.024
Dat weet ik niet precies.

395
00:24:36.007 --> 00:24:40.000
Wat leest u?

396
00:24:40.000 --> 00:24:42.014
Er hangen hier allemaal mooie berichten...

397
00:24:42.014 --> 00:24:44.024
aan overleden mensen.

398
00:24:44.024 --> 00:24:47.016
Lees er eens eentje voor.

399
00:24:47.016 --> 00:24:53.019
Lieve Lies.

400
00:24:53.019 --> 00:24:56.007
Wij denken en gedenken jullie op deze avond.

401
00:24:56.007 --> 00:24:59.016
Mooi.

402
00:24:59.016 --> 00:25:03.017
Heb je zelf ook iets opgeschreven?&gt;

403
00:25:03.017 --> 00:25:06.020
Daar was ik nu over aan het nadenken.

404
00:25:06.020 --> 00:25:08.022
Voor wie ga je iets opschrijven?

405
00:25:08.022 --> 00:25:10.017
Voor heel veel mensen.

406
00:25:10.017 --> 00:25:12.023
Voor mijn oma.

407
00:25:12.023 --> 00:25:16.000
Die heb ik nooit gekend.

408
00:25:16.000 --> 00:25:18.007
Voor de vader van mijn beste vriendin.

409
00:25:18.007 --> 00:25:20.009
Voor de vader van mijn vriend.

410
00:25:20.009 --> 00:25:24.010
En nog een paar mensen.

411
00:25:24.010 --> 00:25:26.009
En wat ga je opschrijven?

412
00:25:26.009 --> 00:25:30.015
Ik maak er een mooie tekening bij.

413
00:25:30.015 --> 00:25:32.022
En een naam.

414
00:25:32.022 --> 00:25:34.016
Meer hoeft niet.

415
00:25:34.016 --> 00:25:37.007
Sterkte.

416
00:25:49.024 --> 00:25:52.010
Voor wie steek jij een kaars op?

417
00:25:52.010 --> 00:25:54.018
Voor Sep.

418
00:25:54.018 --> 00:25:56.013
Wie is dat?

419
00:25:56.013 --> 00:25:58.016
Dat is een baby.

420
00:25:58.016 --> 00:26:01.003
Hij is net geboren.

421
00:26:01.003 --> 00:26:03.008
Hij heeft een hartkwaal.

422
00:26:03.008 --> 00:26:07.024
Hij is net geopereerd.

423
00:26:07.024 --> 00:26:11.017
Hij zit een beetje tussen leven en dood.

424
00:26:11.017 --> 00:26:14.016
Zij maken vanavond de borstkas dicht.

425
00:26:14.016 --> 00:26:18.007
Ik hoop heel erg dat hij het gaat halen.

426
00:26:18.007 --> 00:26:20.002
Hij is vernoemd naar David.

427
00:26:20.002 --> 00:26:23.001
Sep David.

428
00:26:23.001 --> 00:26:30.007
Een vriend die is overleden.

429
00:26:30.007 --> 00:26:33.013
Ik wil een kaars opsteken voor David zo dat Sep blijft leven.

430
00:26:33.013 --> 00:26:35.011
Zo ging het vannacht in Amsterdam...

431
00:26:35.011 --> 00:26:40.017
en hier op Begraafplaats Westerveld zijn inmiddels honderden mensen om hun doden te herdenken.

432
00:26:40.017 --> 00:26:44.000
Waarom bent u hierheen gekomen?

433
00:26:44.000 --> 00:26:47.013
Voor mijn zoon.

434
00:26:47.013 --> 00:26:50.002
Hij is vier jaar geleden verongelukt.

435
00:26:50.002 --> 00:26:53.003
En dat blijft altijd bij je.

436
00:26:53.003 --> 00:26:56.014
Komt u hier ieder jaar?

437
00:26:56.014 --> 00:27:00.012
Ik kom iedere week op Westerveld.

438
00:27:00.012 --> 00:27:03.002
Dit is de eerste keer bij deze happening.

439
00:27:03.002 --> 00:27:04.017
Ik ben blij dat ik er ben.

440
00:27:04.017 --> 00:27:10.012
Waarom?

441
00:27:10.012 --> 00:27:12.022
Omdat je het ook eens keer anders ziet.

442
00:27:12.022 --> 00:27:14.013
Niet alleen overdag.

443
00:27:14.013 --> 00:27:17.009
Maar ook in de avond.

444
00:27:17.009 --> 00:27:19.017
Ik ben even bij zijn plekje geweest.

445
00:27:19.017 --> 00:27:22.014
Het is mooi om te zien.

446
00:27:22.014 --> 00:27:25.000
Wat was het voor niemand?

447
00:27:25.000 --> 00:27:27.024
Iemand.

448
00:27:27.024 --> 00:27:30.003
Een heel erg goed en lief kind.

449
00:27:30.003 --> 00:27:32.004
Hulpvaardig.

450
00:27:35.015 --> 00:27:37.016
Wat geeft u de kracht om door te gaan?

451
00:27:37.016 --> 00:27:39.022
Dat moet je.

452
00:27:39.022 --> 00:27:42.003
Ook voor de mensen om je heen.

453
00:27:42.003 --> 00:27:46.020
En dat had hij ook gewild.

454
00:27:46.020 --> 00:27:48.021
Helpt het noemen van zijn naam, Luc?

455
00:27:48.021 --> 00:27:50.019
Jazeker.

456
00:27:50.019 --> 00:27:52.022
Dat blijf ik altijd doen.

457
00:27:52.022 --> 00:27:54.009
Dat doen wij ook.

458
00:27:54.009 --> 00:27:56.019
Luc.

459
00:27:56.019 --> 00:27:59.003
Voor wie ben jij hier?

460
00:27:59.003 --> 00:28:01.005
Voor mijn vader.

461
00:28:01.005 --> 00:28:04.015
Hij is al vijf jaar weg.

462
00:28:04.015 --> 00:28:07.008
Om hem toch een speciaal plekje te geven.

463
00:28:07.008 --> 00:28:10.006
Wat mis je het meest?

464
00:28:10.006 --> 00:28:13.000
Zijn aanwezigheid in zijn grappen.

465
00:28:13.000 --> 00:28:15.013
Hij zette zich in voor de hele familie.

466
00:28:15.013 --> 00:28:17.021
Het maakte niet uit voor wie.

467
00:28:17.021 --> 00:28:22.011
Hij deed het voor iedereen.

468
00:28:22.011 --> 00:28:25.003
En mijn neefjes die heel erg trots op hem waren.

469
00:28:25.003 --> 00:28:26.022
Op mijn vader.

470
00:28:26.022 --> 00:28:29.000
En nu is hij er niet meer.

471
00:28:29.000 --> 00:28:31.024
Hij wordt gemist.

472
00:28:31.024 --> 00:28:34.009
Waarom zijn jullie zo trots op hem?

473
00:28:34.009 --> 00:28:37.002
Nou, ja...

474
00:28:37.002 --> 00:28:39.016
Omdat-ie, eh...

475
00:28:39.016 --> 00:28:42.008
hij hield van ons.

476
00:28:42.008 --> 00:28:44.017
Hij hield van mijn broertjes.

477
00:28:44.017 --> 00:28:46.022
Het was een heel goed mens.

478
00:28:46.022 --> 00:28:48.019
Hij hield van iedereen.

479
00:28:48.019 --> 00:28:51.001
Van mijn oma.

480
00:28:51.001 --> 00:28:53.001
Hallo, oma.

481
00:28:53.001 --> 00:28:59.018
Ik begrijp het.

482
00:28:59.018 --> 00:29:03.015
Ik kan mij voorstellen dat u ook op andere momenten aan uw man denkt.

483
00:29:03.015 --> 00:29:05.010
Waarom bent u hier?

484
00:29:05.010 --> 00:29:09.010
Wij gaan altijd met het hele gezin.

485
00:29:09.010 --> 00:29:12.011
Of het nu op een speciale avond is of op een gewone dag.

486
00:29:12.011 --> 00:29:14.021
Wij gaan altijd met zijn allen.

487
00:29:14.021 --> 00:29:16.023
Wat is er de meerwaarde van?

488
00:29:16.023 --> 00:29:18.012
Dat je het kunt delen.

489
00:29:18.012 --> 00:29:20.002
Je verdriet.

490
00:29:20.002 --> 00:29:21.020
Maar ook de liefde.

491
00:29:21.020 --> 00:29:23.010
Dat helpt?

492
00:29:23.010 --> 00:29:26.008
Heel erg.

493
00:29:26.008 --> 00:29:27.024
Wat is zijn naam?

494
00:29:27.024 --> 00:29:29.022
Jan.

495
00:29:29.022 --> 00:29:32.000
Dank u wel.

496
00:29:32.000 --> 00:29:33.023
Wij gedenken zijn naam.

497
00:29:33.023 --> 00:29:41.019
Ook in Eindhoven zijn op dit moment mensen bij elkaar gekomen en daar staat Karin de Groot.

498
00:29:41.019 --> 00:29:50.011
Hier op begraafplaats De Oude Toren worden de doden herdacht...

499
00:29:50.011 --> 00:29:56.002
met een route langs kunstenaars die op de een of ander manier iets met herdenken doen.

500
00:29:56.002 --> 00:29:59.011
Een moderne vorm van Allerzielen vieren met verhalenvertellers...

501
00:29:59.011 --> 00:30:01.012
muziek en zwevende lichtgevende menselijke figuren.

502
00:30:01.012 --> 00:30:05.021
Ik sta hier met cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers.

503
00:30:05.021 --> 00:30:08.017
Wat doe jij met Allerzielen?

504
00:30:08.017 --> 00:30:11.020
Dan gaan wij naar het kerkhof.

505
00:30:11.020 --> 00:30:15.019
Ik ben geboren in Eindhoven.

506
00:30:15.019 --> 00:30:24.007
Dus ik ga altijd daar naar het kerkhof.

507
00:30:24.007 --> 00:30:29.001
Er zijn nog tantes was die dan alle graven schoon poetsen.

508
00:30:29.001 --> 00:30:33.024
In dit geval gaan wij naar het graf van mijn vader.

509
00:30:33.024 --> 00:30:39.005
Ik doe daar mijn eigen ritueel bij.

510
00:30:39.005 --> 00:30:42.013
Ik plaats een flesje bier op het graf van mijn vader.

511
00:30:42.013 --> 00:30:44.004
Ik gooi het leger.

512
00:30:44.004 --> 00:30:47.009
Ik drink het niet op.

513
00:30:47.009 --> 00:30:51.001
Ik gooi het leeg.

514
00:30:51.001 --> 00:30:53.022
Ik vind dat een mooi moment elk jaar.

515
00:30:53.022 --> 00:31:01.021
Het gaat om een specifiek merk.

516
00:31:01.021 --> 00:31:05.009
Het is dus het ouderwetse en traditionele moment.

517
00:31:05.009 --> 00:31:09.000
Maar jij voegt er iets moderns aan toe.

518
00:31:09.000 --> 00:31:11.013
Dat is het gevoel van Allerzielen.

519
00:31:11.013 --> 00:31:15.022
Het is een hele oude traditie.

520
00:31:15.022 --> 00:31:19.016
Het heeft te maken met de mythische momenten van het leven.

521
00:31:19.016 --> 00:31:23.001
Geboorte en dood.

522
00:31:23.001 --> 00:31:26.019
Het is wezenlijk om het te kunnen vieren.

523
00:31:26.019 --> 00:31:30.012
Omdat het gevoel zegt dat je het nodig hebt?

524
00:31:30.012 --> 00:31:33.021
Je wilt vormgeven met gebaren en teksten...

525
00:31:33.021 --> 00:31:36.010
aan de markering van dat moment.

526
00:31:36.010 --> 00:31:39.008
Sterven en dood.

527
00:31:39.008 --> 00:31:42.021
En natuurlijk ook de geboorte.

528
00:31:42.021 --> 00:31:46.024
En er zijn ook nieuwe rituelen nodig.

529
00:31:46.024 --> 00:31:50.009
De nieuwe rituelen versmelten met de oude rituelen.

530
00:31:50.009 --> 00:31:54.023
Er is veel persoonlijke inbreng mogelijk.

531
00:31:54.023 --> 00:31:59.018
Doordat het in de openlucht gevierd wordt...

532
00:31:59.018 --> 00:32:03.007
het is een para liturgie.

533
00:32:03.007 --> 00:32:06.009
Mensen kunnen hun eigen invulling geven...

534
00:32:06.009 --> 00:32:11.008
en een eigen rituelen uitvoeren.

535
00:32:11.008 --> 00:32:14.019
Maar het essentiele is dat het niet individueel is...

536
00:32:14.019 --> 00:32:17.001
Maar dat je het met elkaar viert.

537
00:32:17.001 --> 00:32:19.023
Het is collectief.

538
00:32:19.023 --> 00:32:23.015
Dat is het mooie van Allerzielen.

539
00:32:23.015 --> 00:32:26.007
Het stilstaan bij het sterven.

540
00:32:26.007 --> 00:32:29.009
Dat moet met elkaar gedeeld worden.

541
00:32:29.009 --> 00:32:32.000
Dat verbindt ons allemaal op dit moment.

542
00:32:32.000 --> 00:32:34.008
Met onze dierbaren.

543
00:32:34.008 --> 00:32:40.007
En ook met onze eigen sterfelijkheid.

544
00:32:40.007 --> 00:32:45.010
Caroline, een kunstenares.

545
00:32:45.010 --> 00:32:48.009
Mensen kunnen bij jou zelf een kaartje maken.

546
00:32:48.009 --> 00:32:49.021
Kaarsje.

547
00:32:49.021 --> 00:32:52.017
Wat doen ze ermee?

548
00:32:52.017 --> 00:32:55.020
Ze plaatsen het in een kroonluchter.

549
00:32:55.020 --> 00:33:01.017
Met allemaal belletjes.

550
00:33:01.017 --> 00:33:05.006
De mensen hebben hun herinnering afgedrukt in de klei.

551
00:33:05.006 --> 00:33:09.007
Ze zijn bezig geweest.

552
00:33:09.007 --> 00:33:13.006
Ze zijn even op zichzelf.

553
00:33:13.006 --> 00:33:17.014
En daarna plaatsen ze het weer in het grote geheel.

554
00:33:17.014 --> 00:33:25.016
En uiteindelijk wordt het omhoog gehesen.

555
00:33:25.016 --> 00:33:29.019
Het is dus het individuele herdenken maar eigenlijk ook samen.

556
00:33:29.019 --> 00:33:32.012
Je moet ze opgenomen voelen in het geheel.

557
00:33:32.012 --> 00:33:33.024
In het collectief.

558
00:33:33.024 --> 00:33:37.016
Dat vind ik mooi.

559
00:33:37.016 --> 00:33:40.016
Zeker aan deze manier van Allerzielen vieren.

560
00:33:40.016 --> 00:33:44.011
Ik heb het nooit heel bewust gevierd.

561
00:33:44.011 --> 00:33:48.009
Maar ik vind het prachtig dat mensen met elkaar delen.

562
00:33:48.009 --> 00:33:54.008
Dat mensen bij elkaar aan een tafeltje zitten.

563
00:33:54.008 --> 00:33:57.000
Dat is precies het moderne Allerzielen.

564
00:33:57.000 --> 00:34:01.022
De nieuwe vorm van herdenken.

565
00:34:01.022 --> 00:34:05.016
Zo gaat het hier in Eindhoven.

566
00:34:05.016 --> 00:34:08.008
Je kunt hier nog steeds een toekomen.

567
00:34:08.018 --> 00:34:12.010
In een brief aan haar ouders schreef ze:

568
00:34:12.010 --> 00:34:16.015
Je kunt in 1000 huizen wonen maar er is maar EEN thuis.

569
00:34:16.015 --> 00:34:18.014
Susanne van der Schoot was 20 jaar en had net als haar ouders...

570
00:34:18.014 --> 00:34:22.012
Susanne van der Schoot was 20 jaar en had net als haar ouders...

571
00:34:22.012 --> 00:34:26.004
geen idee dat ze nooit meer terug zou keren naar dat ene 'thuis'.

572
00:34:26.004 --> 00:34:29.023
Op backpack-vakantie door Australie komt ze in april om...

573
00:34:29.023 --> 00:34:35.009
bij een auto-ongeluk waarvan haar vriendin Linda ook nog eens de schuld krijgt.

574
00:34:40.022 --> 00:34:44.010
Suus wilde de wereld ontdekken, ze wilde vrij zijn.

575
00:34:44.010 --> 00:34:48.006
Die wilde de wereld in. Op eigen vleugels.

576
00:34:48.006 --> 00:34:53.011
En die reis naar Australie, dat was toch wel om te bewijzen...

577
00:34:53.011 --> 00:34:57.012
dat ze goed van huis weg kon.

578
00:34:57.012 --> 00:35:02.001
In september 2011 vertrekt Susanne naar Australie...

579
00:35:02.001 --> 00:35:04.018
om een jaar te gaan backpacken.

580
00:35:04.018 --> 00:35:06.017
Onderweg ontmoet ze Linda.

581
00:35:06.017 --> 00:35:10.001
De twee meiden vinden elkaar in hun hang naar avontuur.

582
00:35:10.001 --> 00:35:13.003
Zij wilde heel graag naar de westkust, naar de Outback.

583
00:35:13.003 --> 00:35:14.023
Het avontuur opzoeken.

584
00:35:14.023 --> 00:35:17.000
Dagen rijden zonder iemand tegen te komen.

585
00:35:17.000 --> 00:35:19.008
Ze was helemaal...

586
00:35:20.013 --> 00:35:23.009
Er hing hier een bordje: No worries, mate.

587
00:35:23.009 --> 00:35:26.012
We sliepen achterin. Bijna heup tegen heup.

588
00:35:26.012 --> 00:35:30.004
Er kon echt net een arm tussen en de ander legde haar arm er bovenop.

589
00:35:30.004 --> 00:35:32.012
Onze vriendschap werd ook heel hecht.

590
00:35:32.012 --> 00:35:36.020
Als de ene draaide, moest de ander eigenlijk ook mee draaien.

591
00:35:36.020 --> 00:35:39.001
Dat was heel, eh... ja.

592
00:35:39.001 --> 00:35:42.004
We parkeerden gewoon ergens bij een benzinestation...

593
00:35:42.004 --> 00:35:44.007
of bij de McDonalds voor.

594
00:35:44.007 --> 00:35:47.018
Gordijntjes dicht in de auto. In het begin was het heel spannend.

595
00:35:47.018 --> 00:35:49.021
Dan keken we elkaar aan: Vind jij het ook zo spannend?

596
00:35:49.021 --> 00:35:52.017
Ja, ik ook. Het was echt... ja.

597
00:35:52.017 --> 00:35:56.005
Susanne geniet met volle teugen van haar reis.

598
00:35:56.005 --> 00:35:59.024
Dit is wat ze wilde. Vrij zijn, op eigen benen staan.

599
00:35:59.024 --> 00:36:03.017
Het was haar eerste stap naar volwassenheid.

600
00:36:03.017 --> 00:36:05.023
Naarmate de reis vorderde...

601
00:36:05.023 --> 00:36:09.010
In het begin zag je nog foto's van een schuchter kind.

602
00:36:09.010 --> 00:36:12.015
Afwachtend... beetje kat uit de boom, gespannen.

603
00:36:12.015 --> 00:36:16.009
Maar naarmate die reis vorderde...

604
00:36:16.009 --> 00:36:19.001
Het was een en al smile.

605
00:36:19.001 --> 00:36:22.015
Zo van: Dit kan ik, zo hoort het, zo moet het.

606
00:36:22.015 --> 00:36:28.020
MUZIEK VAN GUY SEBASTIAN: DON'T WORRY BE HAPPY

607
00:36:30.009 --> 00:36:32.011
Ja, don't worry, be happy.

608
00:36:32.011 --> 00:36:37.017
Als we dat nummer hoorden, dan ging-ie heel hard.

609
00:36:37.017 --> 00:36:41.020
Het was echt ons nummer, ons reisnummer.

610
00:36:41.020 --> 00:36:46.009
MUZIEK VAN GUY SEBASTIAN: DON'T WORRY BE HAPPY

611
00:36:46.009 --> 00:36:50.010
Ik was heel benieuwd, hoe ze straks na een jaar terug zou komen.

612
00:36:50.010 --> 00:36:54.012
Of het dan toch nog dezelfde Suus zou zijn.

613
00:36:54.012 --> 00:36:59.003
Of dat het... Tuurlijk. Ja, maar wel volwassener.

614
00:36:59.003 --> 00:37:02.007
Hoe anders, hoe gegroeid ze zou zijn.

615
00:37:02.007 --> 00:37:05.001
Maar Susanne komt niet terug.

616
00:37:05.001 --> 00:37:09.011
Op 3 april worden Linda en Susanne in de auto aangereden.

617
00:37:09.011 --> 00:37:11.012
Susanne is op slag dood.

618
00:37:11.012 --> 00:37:15.002
De zwaargewonde Linda moet nog maanden in Australie blijven...

619
00:37:15.002 --> 00:37:18.011
om te bewijzen dat ze geen schuld had aan het ongeluk.

620
00:37:18.011 --> 00:37:21.007
Stomtoevallig had Susanne voor haar vertrek...

621
00:37:21.007 --> 00:37:24.024
een brief geschreven met als titel: 'If.'

622
00:37:24.024 --> 00:37:27.018
Ik heb die brief uit de kast gepakt...

623
00:37:27.018 --> 00:37:30.016
en die hebben we 's avonds mee naar bed genomen.

624
00:37:30.016 --> 00:37:33.007
Dinsdagavond 3 april.

625
00:37:33.018 --> 00:37:36.002
We hebben hem niet geopend.

626
00:37:36.002 --> 00:37:38.019
We hebben gewacht tot woensdagochtend.

627
00:37:38.019 --> 00:37:41.003
We zaten om half vijf aan de tafel.

628
00:37:41.003 --> 00:37:43.020
Slaappilletje was uitgewerkt.

629
00:37:43.020 --> 00:37:46.020
Die brief geopend en daar stond echt in:

630
00:37:46.020 --> 00:37:52.003
'Als jullie dit lezen, dan is er met mij iets ergs gebeurd.'

631
00:37:52.003 --> 00:37:54.017
'Zo niet, ik ben dood.'

632
00:37:54.017 --> 00:37:57.015
Nou, ja, dan het hele verhaal er achteraan.

633
00:37:57.015 --> 00:38:00.001
'Lieve familie, als jullie dit lezen...

634
00:38:00.001 --> 00:38:03.003
ben ik overleden of iets anders ergs.'

635
00:38:03.003 --> 00:38:06.021
In plaats van koffie en cake wil ik een goede borrel.

636
00:38:06.021 --> 00:38:09.013
Muziek: 'Sorry' van Kyteman.

637
00:38:09.013 --> 00:38:12.018
En dat heeft ons ontzettend geholpen, gedragen.

638
00:38:12.018 --> 00:38:17.011
Voor hetzelfde geld doe je het niet en je komt voor die keus te staan.

639
00:38:17.011 --> 00:38:22.002
Ja, wat moet je? Wat vond ze leuk, wat vond ze niet leuk.

640
00:38:22.002 --> 00:38:24.005
Doen we dit goed?

641
00:38:24.005 --> 00:38:28.012
Juist omdat ze nog zo jong was.

642
00:38:28.012 --> 00:38:32.018
Dat heeft het toch een hele waardige dag gemaakt en het voelde goed.

643
00:38:32.018 --> 00:38:37.000
Het was... voor zover je dat kunt noemen, een goede dag.

644
00:38:43.010 --> 00:38:46.023
MUZIEK

645
00:38:50.015 --> 00:38:53.023
*Kan nauwelijks wat zien

646
00:38:53.023 --> 00:38:55.024
*Door de waas voor m'n ogen, lijkt alles gelogen

647
00:38:55.024 --> 00:39:00.023
*Door de waas voor m'n ogen, lijkt alles gelogen

648
00:39:00.023 --> 00:39:04.019
*Al het mooie lijkt dood

649
00:39:04.019 --> 00:39:11.013
*Ik heb zelfs de kracht niet, om op te geven

650
00:39:11.013 --> 00:39:15.015
*Al wil ik het niet

651
00:39:15.015 --> 00:39:18.015
*Het leven gaat door

652
00:39:19.007 --> 00:39:26.004
*We leefden ons leven om samen te sterven

653
00:39:26.004 --> 00:39:30.002
*De bergen beklommen

654
00:39:30.002 --> 00:39:33.021
*De dalen gedeeld

655
00:39:33.021 --> 00:39:41.001
*In het diepst van de nacht zelfs de zon laten schijnen

656
00:39:41.001 --> 00:39:47.021
*Niets wat niet kon niets was te veel

657
00:39:48.011 --> 00:39:54.011
*We wilden geloven

658
00:39:54.011 --> 00:39:58.004
*Waar jij verscheen scheen de zon met je mee

659
00:39:58.004 --> 00:40:00.009
*Geen tijd voor verdriet

660
00:40:00.009 --> 00:40:03.006
*Maar elke dag omarmt

661
00:40:03.006 --> 00:40:05.024
*En altijd vrolijk

662
00:40:05.024 --> 00:40:13.022
*Hoe jij dat voor elkaar kreeg met oneindig veel moed

663
00:40:13.022 --> 00:40:18.024
*Leven is niet fair

664
00:40:18.024 --> 00:40:25.017
*De dans, gedanst, op een zilveren tapijt

665
00:40:25.017 --> 00:40:32.020
*Met jou dicht bij mij, de verloren tijd beweend

666
00:40:32.020 --> 00:40:38.000
*Doelloos verzonken en dronken

667
00:40:38.000 --> 00:40:40.016
*En niets dat niet mocht

668
00:40:40.016 --> 00:40:45.006
*Wij twee door de tijd, de tijd heen

669
00:40:45.006 --> 00:40:49.003
*Midzomernacht droom

670
00:40:49.003 --> 00:40:55.023
*Waar jij verscheen scheen de zon met je mee

671
00:40:55.023 --> 00:40:58.019
*Geen tijd voor verdriet

672
00:40:58.019 --> 00:41:02.024
*Maar elke dag omarmd

673
00:41:02.024 --> 00:41:06.000
*En altijd vrolijk

674
00:41:06.000 --> 00:41:13.016
*Hoe jij dat voor elkaar kreeg met oneindig veel moed

675
00:41:13.016 --> 00:41:17.018
*Leven is niet fair

676
00:41:17.018 --> 00:41:23.013
*Jouw stralende lach en je mooie gezicht

677
00:41:23.013 --> 00:41:26.023
*Jouw tedere woorden, je onverwoestbaar krachtige wil

678
00:41:26.023 --> 00:41:31.024
*Jouw tedere woorden, je onverwoestbaar krachtige wil

679
00:41:31.024 --> 00:41:38.009
*Je hebt je noodlot, steeds het hoofd geboden

680
00:41:38.009 --> 00:41:45.015
*Tot het eind geloofd in jouw idee van geluk

681
00:41:45.015 --> 00:41:50.008
*Jouw idee van geluk

682
00:41:50.008 --> 00:41:56.006
*Ik ga niet weg, heb nog wat tijd gekregen

683
00:41:56.006 --> 00:42:04.008
*Zal altijd maar doorgaan, tot aan het eind

684
00:42:04.008 --> 00:42:11.002
*Heb je voor altijd, m'n hart gegeven

685
00:42:11.002 --> 00:42:19.015
*Ik draag je bij me, tot het licht straks dooft

686
00:42:19.015 --> 00:42:35.013
*Ik draag je bij me, tot het licht straks dooft*

687
00:42:48.021 --> 00:42:52.015
Prachtig.

688
00:42:52.015 --> 00:42:54.021
Voor wie is dit lichtje?

689
00:42:54.021 --> 00:42:57.009
Voor Ernst.

690
00:42:57.009 --> 00:43:00.007
Dat was mijn grote liefde.

691
00:43:00.007 --> 00:43:03.019
Hij is twee jaar terug plotseling overleden.

692
00:43:03.019 --> 00:43:06.018
Hij ging naar het ziekenhuis voor een operatie.

693
00:43:06.018 --> 00:43:09.005
En hij is er niet meer uitgekomen.

694
00:43:09.005 --> 00:43:11.001
Alle toekomst weg?

695
00:43:11.001 --> 00:43:13.008
Dat klopt.

696
00:43:13.008 --> 00:43:16.003
Wij zouden gaan reizen.

697
00:43:16.003 --> 00:43:19.009
Alles kwijt.

698
00:43:19.009 --> 00:43:21.019
Ik was mijn baaitje kwijt.

699
00:43:21.019 --> 00:43:24.015
Omdat wij zouden gaan reizen.

700
00:43:24.015 --> 00:43:27.011
Ik voelde mij heel eenzaam.

701
00:43:27.011 --> 00:43:29.012
Ik heb gelukkig wel drie kinderen.

702
00:43:29.012 --> 00:43:32.010
En dat is heel fijn.

703
00:43:32.010 --> 00:43:36.000
Waarom bent u hier?

704
00:43:36.000 --> 00:43:39.021
Omdat alleen te verwerken, maar dat gaat niet.

705
00:43:39.021 --> 00:43:43.006
Is het anders om hier met zoveel mensen te staan.

706
00:43:43.006 --> 00:43:47.005
Die hier allemaal zijn met dezelfde gedachte.

707
00:43:47.005 --> 00:43:50.011
Ik hoor ook mensen die hun kinderen verloren hebben.

708
00:43:50.011 --> 00:43:54.021
Dan denk ik, het gaat wel goed met mij.

709
00:43:54.021 --> 00:43:57.014
Het was een groot cadeau en ik heb er van genoten.

710
00:43:57.014 --> 00:44:02.007
Zo moet ik verder.

711
00:44:02.007 --> 00:44:05.010
Hoe blijft u hem herdenken?

712
00:44:05.010 --> 00:44:08.012
Ik woon hier heel dicht bij.

713
00:44:08.012 --> 00:44:11.021
Ik fiets vaak langs.

714
00:44:11.021 --> 00:44:14.008
En thuis veel kaarsen.

715
00:44:14.008 --> 00:44:16.017
Het was een zeeman.

716
00:44:16.017 --> 00:44:18.016
Dank je wel.

717
00:44:18.016 --> 00:44:21.001
Wij gedenken hem.

718
00:44:21.001 --> 00:44:24.023
En na de troostende muziek van Hind gaan we naar Sander de Kramer in Groningen.  oot.

719
00:44:24.023 --> 00:44:27.003
Eerder vanavond liep hij rond op een schoolplein vol leerlingen.

720
00:44:36.015 --> 00:44:42.011
Hoe is het daar?

721
00:44:42.011 --> 00:44:45.014
Waar zijn wij?

722
00:44:45.014 --> 00:44:49.002
Bij de boom van verdriet.

723
00:44:49.002 --> 00:44:54.005
Met allemaal troostvogels.

724
00:44:54.005 --> 00:44:56.007
Ik heb die roze gemaakt.

725
00:44:56.007 --> 00:44:58.009
Voor mijn zusje.

726
00:44:58.009 --> 00:45:00.017
Zij is overleden.

727
00:45:00.017 --> 00:45:09.022
Ze is te vroeg geboren.

728
00:45:09.022 --> 00:45:13.006
Denk je nog veel aan haar? JAA.

729
00:45:13.006 --> 00:45:17.005
Waar denk je dan aan?

730
00:45:17.005 --> 00:45:20.010
Mijn zusje heeft weer een nieuwe baby gemaakt.

731
00:45:20.010 --> 00:45:21.024
Hij heet Mike.

732
00:45:21.024 --> 00:45:23.023
Een nieuw broertje.

733
00:45:23.023 --> 00:45:28.008
Hij is nu al 1.

734
00:45:28.008 --> 00:45:31.019
Dus ook een beetje blij?

735
00:45:31.019 --> 00:45:33.012
Lieve oma.

736
00:45:33.012 --> 00:45:36.008
Ik mis je.

737
00:45:36.008 --> 00:45:38.014
Als ik aan je denkt, moet ik huilen.

738
00:45:38.014 --> 00:45:40.022
Ik geef alles om je.

739
00:45:40.022 --> 00:45:43.002
Ik heb alleen opa nog.

740
00:45:43.002 --> 00:45:45.007
En oma niet meer.

741
00:45:45.007 --> 00:45:47.024
Ik moet huilen van verdriet.

742
00:45:47.024 --> 00:45:53.018
Van Rachida.

743
00:45:53.018 --> 00:45:55.024
Voor wie steek jij een kaarsje op?

744
00:45:55.024 --> 00:46:01.018
Voor mijn vogel.

745
00:46:01.018 --> 00:46:03.023
Hij heette Rex.

746
00:46:03.023 --> 00:46:06.011
Wat is er gebeurd?

747
00:46:06.011 --> 00:46:08.024
Hij is in de avond overleden.

748
00:46:08.024 --> 00:46:14.013
Ik weet niet precies hoe.

749
00:46:14.013 --> 00:46:17.014
Ik was hem, volgens mij, vergeten te voeren.

750
00:46:17.014 --> 00:46:19.002
Denk je nog veel aan hem?

751
00:46:19.002 --> 00:46:21.008
Ja.

752
00:46:21.008 --> 00:46:26.004
Wat is de mooiste herinnering?

753
00:46:26.004 --> 00:46:29.003
Toen ik op de bank zat en met hem tv ging kijken.

754
00:46:29.003 --> 00:46:30.024
Hij zat voor de tv.

755
00:46:33.008 --> 00:46:36.018
Wat gebeurt hier?

756
00:46:36.018 --> 00:46:39.016
Dit is de wensmuur.

757
00:46:39.016 --> 00:46:42.010
Daar kun je een wens opschrijven.

758
00:46:42.010 --> 00:46:48.001
Ik heb eigenlijk niets gewenst.

759
00:46:48.001 --> 00:46:51.004
Ik wilde eigenlijk dat er in de Tweede Wereldoorlog...

760
00:46:51.004 --> 00:46:54.012
geen doden waren gevallen.

761
00:46:54.012 --> 00:46:56.011
Heb je dat neergezet?

762
00:46:56.011 --> 00:46:58.015
Ja.

763
00:47:02.008 --> 00:47:04.017
Ben jij de pannen koekenbakker vandaag?

764
00:47:04.017 --> 00:47:09.018
Ja.

765
00:47:09.018 --> 00:47:14.001
Wat heeft het met herdenken te maken?

766
00:47:14.001 --> 00:47:19.024
In de islamitische cultuur is het gebruikelijk...

767
00:47:19.024 --> 00:47:23.022
dat er bij het overlijden van iemand eten wordt gemaakt.

768
00:47:23.022 --> 00:47:25.022
Ik herdenk iedereen die dood is.

769
00:47:25.022 --> 00:47:28.003
Iedereen is bijzonder.

770
00:47:28.003 --> 00:47:32.000
Heel goed gezegd.

771
00:47:32.000 --> 00:47:33.019
Mag ik een lekkere pannenkoek?

772
00:47:33.019 --> 00:47:35.017
Lekker!

773
00:47:35.017 --> 00:47:39.006
Ze zijn nog warm.

774
00:47:39.006 --> 00:47:43.019
Wat mij betreft gaan wij elke dag herdenken.

775
00:47:43.019 --> 00:47:47.008
U heeft inmiddels meer dan foto's van overleden dierbaren ingestuurd.

776
00:47:47.008 --> 00:47:50.013
Deze ga ik nog in de boom hangen maar blijf ons foto's sturen...

777
00:47:50.013 --> 00:47:59.003
want ook op de site blijven ze zichtbaar.

778
00:47:59.003 --> 00:48:02.012
Met ook deze foto en de tekst.

779
00:48:02.012 --> 00:48:05.002
Waar jij nu bent is geen pijn en verdriet.

780
00:48:05.002 --> 00:48:10.012
Wij missen je.

781
00:48:10.012 --> 00:48:17.024
Je licht zal altijd blijven stralen.

782
00:48:17.024 --> 00:48:20.018
Achter al deze foto's schuilt een persoonlijk verhaal...

783
00:48:20.018 --> 00:48:25.022
en vaak verdriet, ze worden gemist maar we zijn ook dankbaar dat ze geleefd hebben.

784
00:48:25.022 --> 00:48:28.011
We schakelen terug naar Anita.

785
00:48:28.011 --> 00:48:31.013
Zij staat temidden van honderden mensen...

786
00:48:31.013 --> 00:48:39.004
die allemaal op deze donkere avond naar Westerveld zijn gekomen om hun geliefde dierbare te herdenken.

787
00:48:39.004 --> 00:48:43.011
Het ziet er prachtig uit.

788
00:48:43.011 --> 00:48:48.003
Vanavond hebben wij laten zien...

789
00:48:48.003 --> 00:48:51.008
hoe wij onze doden herdenken.

790
00:48:51.008 --> 00:48:55.006
De doden levend houden kan met oude en nieuwe rituelen, maar ook met muziek.

791
00:48:55.006 --> 00:49:01.002
Bram Vermeulen schreef hierover een onvergetelijk lied: Het Testament.

792
00:49:01.002 --> 00:49:06.000
Nu vertolkt door Frederique Spigt!

793
00:49:26.000 --> 00:49:32.003
*Als ik dood ga, huil maar niet

794
00:49:33.021 --> 00:49:38.021
*Ik ben niet echt dood moet je weten

795
00:49:41.021 --> 00:49:48.021
*Het is maar een lichaam dat ik achterliet

796
00:49:48.021 --> 00:49:56.021
*Dood ben ik pas als jij die bent vergeten

797
00:50:01.012 --> 00:50:03.009
*En als ik dood ga, treur maar niet

798
00:50:04.013 --> 00:50:08.023
*En als ik dood ga, treur maar niet

799
00:50:08.023 --> 00:50:16.013
*Ik ben niet echt weg moet je weten

800
00:50:16.013 --> 00:50:23.022
*Het is de heimwee die ik achterliet

801
00:50:23.022 --> 00:50:31.005
*Dood ben ik pas als jij dat bent vergeten

802
00:50:33.016 --> 00:50:40.015
*En als ik dood ga, huil maar niet

803
00:50:40.015 --> 00:50:48.019
*Ik ben niet echt dood moet je weten

804
00:50:48.019 --> 00:50:55.015
*Het is het verlangen dat ik achterliet

805
00:50:55.015 --> 00:51:04.018
*Dood ben ik pas als jij dat bent vergeten

806
00:51:04.018 --> 00:51:06.018
*Dood ben ik pas als jij me bent vergeten

807
00:51:06.018 --> 00:51:13.007
*Dood ben ik pas als jij me bent vergeten

808
00:51:32.018 --> 00:51:35.007
Zolang mensen aan je denken ben je niet dood?

809
00:51:35.007 --> 00:51:36.019
Klopt dat?

810
00:51:36.019 --> 00:51:40.019
Daar ben ik van overtuigd.

811
00:51:40.019 --> 00:51:44.002
Ik heb mijn man verloren.

812
00:51:44.002 --> 00:51:46.023
Hij is twee jaar ziek geweest.

813
00:51:46.023 --> 00:51:49.017
Maar wij denken nog altijd aan hem.

814
00:51:49.017 --> 00:51:52.013
En hoe gedenken jullie hem?

815
00:51:52.013 --> 00:51:56.021
Dat doen wij op onze eigen manier.

816
00:51:56.021 --> 00:51:59.006
Door ook veel over hem te praten.

817
00:51:59.006 --> 00:52:04.018
Ja...

818
00:52:04.018 --> 00:52:07.021
Ik ben naar Santiago.

819
00:52:07.021 --> 00:52:10.014
Om te lopen.

820
00:52:10.014 --> 00:52:13.004
Ik ben daar geweest.

821
00:52:13.004 --> 00:52:15.004
Hij was mee.

822
00:52:15.004 --> 00:52:17.007
Dat was duidelijk.

823
00:52:17.007 --> 00:52:21.000
Dat is mooi.

824
00:52:21.000 --> 00:52:23.014
Onderweg had ik een schelp mee.

825
00:52:23.014 --> 00:52:26.017
Die hadden wij samen gevonden.

826
00:52:26.017 --> 00:52:29.003
Dat is mijn manier om hem levend te houden.

827
00:52:29.003 --> 00:52:31.014
Dank je wel.

828
00:52:31.014 --> 00:52:34.018
Wij sluiten hiermee af.

829
00:52:34.018 --> 00:52:36.012
Ode aan de doden gaat verder.

830
00:52:36.012 --> 00:52:39.010
We hebben vanavond laten zien hoe Nederland zijn doden herdenkt.

831
00:52:39.010 --> 00:52:42.008
Wij stoppen, maar Ode aan de Doden gaat door...

832
00:52:42.008 --> 00:52:46.017
met het bijzondere concert See You in Heaven, nu om 8 uur op Radio 2.

833
00:52:46.017 --> 00:52:49.003
Bedankt en tot ziens.

