WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:01.012
888

2
00:00:04.008 --> 00:00:08.005
In Goudmijn vandaag het verhaal van een Marokkaans-Nederlandse vrouw...

3
00:00:08.010 --> 00:00:10.021
die een hoge prijs betaalt voor haar coming out.

4
00:00:11.001 --> 00:00:13.019
Eenmaal terug naar Marokko was een hel.

5
00:00:13.024 --> 00:00:18.003
Ik werd voor de eerste keer in mijn leven mishandeld.

6
00:00:18.008 --> 00:00:23.018
En de kraanmachinist die nachtenlang wakker ligt als hij natuur moet vernielen.

7
00:00:23.023 --> 00:00:29.019
Ik heb tegen mijn baas gezegd: Ik zie 's nachts die bomen nog omvallen. Hier heb ik geen trek in.

8
00:00:29.024 --> 00:00:35.014
Maar eerst hoe een onbekende kunstenaar uit Zwolle beroemd kon worden in New York.

9
00:00:35.019 --> 00:00:41.017
Feestje in Beverly Hills, feestje in Hollywood, feestje in Moskou. Je kunt aan de gang blijven.

10
00:00:59.009 --> 00:01:04.005
Goudmijn, een schat aan waargebeurde verhalen.

11
00:01:04.010 --> 00:01:08.000
Ik ben op weg naar Zwolle, naar Frank Dammers en zijn gezin.

12
00:01:08.005 --> 00:01:11.001
Een auto-ongeluk maakte hem beroemd in Amerika.

13
00:01:11.006 --> 00:01:12.018
Het was heel grappig.

14
00:01:12.023 --> 00:01:18.003
We keken op twitter en zonder dat hij het door had volgde Britney Spears hem.

15
00:01:18.008 --> 00:01:22.016
En op Facebook heeft hij 5000 vrienden. Er is zelfs een wachtlijst.

16
00:01:22.021 --> 00:01:25.008
Daar kun je wel aan meten dat hij wel bekend is.

17
00:01:33.016 --> 00:01:38.001
'Freedom New York', zo heet het schilderij dat Frank Dammers maakte...

18
00:01:38.006 --> 00:01:40.017
na de aanslag op het World Trade Center.

19
00:01:40.022 --> 00:01:45.015
Het is volgend jaar te zien in het Nine-Eleven Memorial Museum, dat nog in aanbouw is.

20
00:01:45.020 --> 00:01:51.003
Hoe komt een schilderij van een onbekende kunstenaar uit Zwolle daar terecht?

21
00:01:51.008 --> 00:01:53.003
Dat is uniek. Heel eervol.

22
00:01:53.008 --> 00:01:57.012
Ik heb nooit kunnen denken dat ik door zo'n museum wordt uitgenodigd...

23
00:01:57.017 --> 00:02:00.024
als eerste ter wereld om een schilderij toegevoegd te krijgen.

24
00:02:01.004 --> 00:02:05.008
Het verhaal van Frank begint in 1991.

25
00:02:05.013 --> 00:02:09.007
Op een ochtend als iedere andere gaat hij op weg naar zijn werk.

26
00:02:09.012 --> 00:02:15.000
Als hij moet wachten voor het rode licht, gaat het mis. Frank wordt plotseling van 2 kanten aangereden.

27
00:02:15.005 --> 00:02:18.010
Alles draait in je hoofd en ik hoorde niks meer.

28
00:02:18.015 --> 00:02:23.010
Ik had overal pijn en tintelingen. Allemaal lichamelijke klachten.

29
00:02:23.015 --> 00:02:28.007
Ik had een dubbele whiplash en heel zware hoofdpijnen.

30
00:02:28.012 --> 00:02:30.024
Ja, dat was een heel moeilijke tijd.

31
00:02:31.004 --> 00:02:32.016
Ik was zwanger.

32
00:02:32.021 --> 00:02:36.003
Ik wist eigenlijk net dat ik in verwachting was.

33
00:02:36.008 --> 00:02:42.008
Waarschijnlijk door de schrik en alle commotie eromheen kreeg ik een miskraam.

34
00:02:42.013 --> 00:02:48.020
De wereld van Frank en Gerda stort in. Het door hen zo gewenste kind komt er niet.

35
00:02:49.000 --> 00:02:52.012
Tot overmaat van ramp moet Frank ook zijn baan opgeven.

36
00:02:52.017 --> 00:02:58.000
Hij heeft een dubbele whiplash en uitvalsverschijnselen van zijn ogen, oren, benen en armen.

37
00:02:58.005 --> 00:03:00.017
Alleen al zo'n ongeluk is een schok.

38
00:03:00.022 --> 00:03:08.002
Maar als je daarna gewoon je leven weer op kunt pakken, dan kun je daar vrede mee hebben.

39
00:03:08.007 --> 00:03:14.024
Maar dat alles in EEN keer volkomen overhoop lag, dat was wel heel erg moeilijk.

40
00:03:16.019 --> 00:03:21.001
Maar dan is er goed nieuws. Twee jaar na het ongeluk wordt Gerda toch zwanger.

41
00:03:21.006 --> 00:03:27.008
Als ze samen een dagje gaan winkelen, babyspulletjes kopen, slaat het noodlot opnieuw toe.

42
00:03:27.013 --> 00:03:32.016
Voor het eerst sinds twee jaar ging hij weer buiten Zwolle een eind rijden.

43
00:03:32.021 --> 00:03:36.001
We hadden een heel leuke route uitgestippeld.

44
00:03:36.006 --> 00:03:41.022
Gerda zat naast me met haar dikke buik, veiligheidsgordel om.

45
00:03:42.002 --> 00:03:47.017
Je ziet een auto als een projectiel op je afkomen. Je kunt geen kant op.

46
00:03:49.009 --> 00:03:51.024
Het ging zo razendsnel.

47
00:03:52.004 --> 00:03:56.001
Van het ene op het andere moment zat ik voor op mijn stoel.

48
00:04:00.013 --> 00:04:02.001
Ja, heftig.

49
00:04:02.006 --> 00:04:04.022
Ja, ik raakte wel een beetje in paniek.

50
00:04:05.002 --> 00:04:07.020
Zo van: de baby, de baby!

51
00:04:08.000 --> 00:04:12.024
Maar als een geluk bij een ongeluk overleeft de ongeboren baby de klap.

52
00:04:13.004 --> 00:04:16.024
Op 4 augustus 1993 wordt Rosemarie geboren.

53
00:04:17.004 --> 00:04:19.005
Frank en Gerda zijn dolgelukkig.

54
00:04:19.018 --> 00:04:26.003
Maar door het ongeluk zijn ze zo toegetakeld dat ze er blijvend lichamelijk letsel aan over houden.

55
00:04:26.008 --> 00:04:29.002
Je ziet het niet van de buitenkant. Dat is lastig.

56
00:04:29.007 --> 00:04:32.013
Het is echt van binnen, dat het kapot is.

57
00:04:32.018 --> 00:04:37.004
We probeerden het ook naar Rosemarie een beetje te camoufleren.

58
00:04:37.009 --> 00:04:42.016
Want het is heel vervelend voor een kind om op te groeien tussen gehandicapte ouders.

59
00:04:42.021 --> 00:04:46.009
In het begin, als je een jaartje of vijf, zes bent...

60
00:04:46.014 --> 00:04:50.005
ga je met je ouders naar de dierentuin bijvoorbeeld.

61
00:04:50.010 --> 00:04:55.015
Dan merk je wel dat ze steeds moeten rusten, maar dan let je er niet steeds op.

62
00:04:55.020 --> 00:04:59.017
Pas als je ouder wordt, in de leeftijd van 11 of 12 jaar...

63
00:04:59.022 --> 00:05:03.002
merk je: mijn ouders zijn toch net iets anders.

64
00:05:03.007 --> 00:05:06.014
We waren er voor haar en dat heeft ze ook gevoeld.

65
00:05:06.019 --> 00:05:11.018
Maar het is een heel naar gevoel dat je niet alles kunt doen met het kind.

66
00:05:13.011 --> 00:05:17.013
Frank, Gerda en Rosemarie proberen een zo normaal mogelijk leven te leiden.

67
00:05:17.018 --> 00:05:20.014
Maar met alle gezondheidsklachten valt dat niet mee.

68
00:05:20.019 --> 00:05:23.016
Met name Frank worstelt met het leven.

69
00:05:23.021 --> 00:05:28.003
Als hij 50 wordt krijgt hij een cadeau om zich creatief te kunnen uiten.

70
00:05:28.008 --> 00:05:34.001
Toen gaf ik met mijn moeder een schildersezel en schilderspullen zodat hij mooi kon gaan schilderen.

71
00:05:34.006 --> 00:05:37.017
Ja, ik was verbaasd, maar ik vond het ook heel leuk.

72
00:05:37.022 --> 00:05:42.009
Hartstikke leuk. Ik vond het heel bijzonder om dit te krijgen.

73
00:05:42.014 --> 00:05:48.014
Vanaf de eerste streek op het doek viel bij hem het kwartje: Dit is het.

74
00:05:48.019 --> 00:05:50.006
MUZIEK

75
00:05:53.021 --> 00:06:01.015
Ik kon me helemaal laten gaan in het schilderen. Heerlijk muziek erbij aan. Wat wil je nog meer?

76
00:06:03.008 --> 00:06:07.018
*I was born by the river*

77
00:06:07.023 --> 00:06:12.015
Ik wist toen natuurlijk niet meteen dat het een succes zou worden...

78
00:06:12.020 --> 00:06:16.012
maar ik wist wel: dit past bij hem en hij maakt vast iets heel moois.

79
00:06:19.009 --> 00:06:23.009
Frank tekent en schildert alsof zijn leven ervan af hangt.

80
00:06:23.014 --> 00:06:28.008
Maar zijn werk krijgt pas echt betekenis als hij tijdens een vakantie in Mexico...

81
00:06:28.013 --> 00:06:31.011
slachtoffers en nabestaanden van Nine Eleven ontmoet.

82
00:06:31.016 --> 00:06:33.019
Niet te filmen wat je dan hoort.

83
00:06:33.024 --> 00:06:40.006
Dat die mensen midden in de zwarte rook, terwijl ze niks zagen, uit die gebouwen weg kwamen.

84
00:06:40.011 --> 00:06:46.020
En ook het persoonlijke leed van verlies van collega's en van familie.

85
00:06:47.000 --> 00:06:50.014
De verhalen waren heel ingrijpend.

86
00:06:50.019 --> 00:06:52.006
SIRENES

87
00:06:52.011 --> 00:06:55.022
Zeker als je zelf het een en ander heb meegemaakt.

88
00:06:56.002 --> 00:06:59.005
Het heeft mij extra geraakt.

89
00:06:59.010 --> 00:07:05.011
Vanuit die optiek, toen ik al die verhalen heb gehoord, dacht ik: daar ga ik wat mee doen.

90
00:07:05.016 --> 00:07:07.003
MUZIEK: NEW YORK

91
00:07:13.007 --> 00:07:16.012
Zo is er dus een drieluik van het doek ontstaan.

92
00:07:16.017 --> 00:07:21.014
Zo als het was met de Twin Towers, zoals het nu is en de toekomst.

93
00:07:24.007 --> 00:07:27.023
De bouw van het nieuwe World Trade Center moet volgend jaar klaar zijn.

94
00:07:28.003 --> 00:07:32.003
In dat gebouw zal ook het Nine Eleven Memorial Museum komen.

95
00:07:32.008 --> 00:07:38.010
De staf van dat museum wil heel graag het schilderij van Frank opnemen in de permanente collectie.

96
00:07:38.015 --> 00:07:41.022
Ze zeggen: Het geeft anderen weer positieve energie.

97
00:07:42.002 --> 00:07:48.009
Als ze alle negatieve indrukken hebben verwerkt dan worden ze naar mijn werk toe geleid...

98
00:07:48.014 --> 00:07:55.004
om niet op een vervelende manier uit het museum te stappen, maar: He, geweldig, dat is er ook nog!

99
00:07:55.009 --> 00:07:57.010
Het geeft de mensen weer hoop.

100
00:08:00.024 --> 00:08:04.018
In een brief met daarop de namen van vier Amerikaanse presidenten...

101
00:08:04.023 --> 00:08:08.011
wordt Frank gevraagd zijn schilderij beschikbaar te stellen.

102
00:08:08.016 --> 00:08:13.000
Alleen heeft het museum geen geld en moet Frank op zoek naar sponsoren.

103
00:08:13.005 --> 00:08:19.020
Ondertussen is hij in New York een graag geziene gast en wordt hij uitgenodigd voor exclusieve feesten.

104
00:08:20.000 --> 00:08:26.008
Feestje in Beverly Hills, feestje in Hollywood, feestje in Moskou.

105
00:08:26.013 --> 00:08:30.014
Voor de Golden Globes uitreiking wordt je zelfs gevraagd.

106
00:08:30.019 --> 00:08:36.009
En ook het filmfestival in Nice en autoraces in Cannes.

107
00:08:36.014 --> 00:08:41.014
Ga zo maar door. Krankzinnig waar je allemaal tegenaan loopt.

108
00:08:41.019 --> 00:08:46.013
Het heeft zijn passie. Het is heel fijn om je man weer zo te zien.

109
00:08:46.018 --> 00:08:48.016
Ja.

110
00:08:48.021 --> 00:08:51.023
Ik ben heel erg trots. Ja, ik vind het echt superleuk.

111
00:08:53.017 --> 00:08:55.014
Wilt u meer weten over Franks kunst?

112
00:08:55.019 --> 00:08:58.007
Ga naar Facebook, KRO Goudmijn.

113
00:08:59.008 --> 00:09:03.008
Ferry Portegies maakt zich heel druk om het behoud van de natuur.

114
00:09:03.013 --> 00:09:07.016
En dat is heel lastig als je kraanmachinist bent en natuur juist kapot moet maken.

115
00:09:07.021 --> 00:09:12.006
Ik heb honderden planten, bomen en beestjes om zeep geholpen.

116
00:09:12.011 --> 00:09:14.016
In het begin deed dat er niet toe.

117
00:09:19.014 --> 00:09:22.013
Grote kranen verzetten grote hopen grond.

118
00:09:22.018 --> 00:09:26.014
En kleine kranen doen het fijnere werk.

119
00:09:26.019 --> 00:09:30.022
Iets maken en een machine beheersen wordt ook gewaardeerd.

120
00:09:31.002 --> 00:09:34.005
Dat maakt het leuk, dat kan je niet ontkennen.

121
00:09:34.010 --> 00:09:37.001
Je hebt ook affiniteit met zo'n machine.

122
00:09:39.019 --> 00:09:43.022
Ferry Portegies is 21 jaar als hij kraanmachinist wordt.

123
00:09:44.002 --> 00:09:51.002
Vanaf dat moment is het zijn taak natuur te slopen om grond bouwrijp te maken en dat valt hem soms zwaar.

124
00:09:51.007 --> 00:09:56.019
Als je een weg maakt, dan graaf je eerst iets uit tot op de klei of het zand.

125
00:09:56.024 --> 00:10:00.008
Dan haal je sowieso al heel het bodemleven eruit.

126
00:10:00.013 --> 00:10:03.012
Maar je zit ook wel eens in een konijnenhol.

127
00:10:03.017 --> 00:10:07.012
In het begin kon ik daar nog wel een beetje mee weg komen.

128
00:10:07.017 --> 00:10:11.012
Dat het een doel had om die zaak te vernielen.

129
00:10:11.017 --> 00:10:15.003
En dat we op een gegeven moment ook zouden stoppen.

130
00:10:15.008 --> 00:10:19.003
Dit hadden wij, mensen, nodig voor onze levensruimte.

131
00:10:19.008 --> 00:10:23.007
Dan moesten die paar hazen en kikkers er maar aan geloven.

132
00:10:23.012 --> 00:10:25.001
Dat is een misrekening.

133
00:10:25.006 --> 00:10:29.003
Het stopt helemaal niet, het blijft oneindig doorgaan.

134
00:10:32.011 --> 00:10:37.008
Hoewel Ferry opgroeit op een flat is hij altijd te vinden in het Amsterdamse Bos.

135
00:10:37.013 --> 00:10:40.020
Als jong jochie doet hij niets liever dan spelen in de natuur.

136
00:10:41.000 --> 00:10:44.014
En als hij 10 jaar is, mag hij de schillenboer helpen op het platteland.

137
00:10:44.019 --> 00:10:47.008
Die man werkte toen nog met een paard.

138
00:10:47.013 --> 00:10:52.010
Je hoorde de kikkers kwaken en toen zaten er nog patrijzen en fazanten.

139
00:10:52.015 --> 00:10:54.017
Er was leven om je heen.

140
00:10:54.022 --> 00:10:56.024
De liefde voor de natuur zit diep.

141
00:10:57.004 --> 00:11:02.020
Iedere avond stapt Ferry in bed met de wens dat alle gebouwen, mensen en auto's om hem heen wegvallen.

142
00:11:03.000 --> 00:11:05.005
Dat was waar ik mee in slaap viel.

143
00:11:05.010 --> 00:11:09.005
Met de hoop dat als ik morgen wakker werd, alles weg was.

144
00:11:09.010 --> 00:11:11.024
Dat ik wakker werd in een hutje op de hei.

145
00:11:12.004 --> 00:11:14.023
En later op de kraan komt die wens telkens terug.

146
00:11:15.003 --> 00:11:19.012
Het wordt een verlangen, een onuitgesproken verlangen dat hem blijft achtervolgen.

147
00:11:19.017 --> 00:11:26.001
Het eigenaardige vond ik dat mijn collega's daar schijnbaar iets minder moeite mee hadden.

148
00:11:26.006 --> 00:11:30.003
Ik dacht: Dan is het misschien wel niet zo erg of het moet.

149
00:11:30.008 --> 00:11:34.007
In de Westhavens moest een stuk talud afgegraven worden.

150
00:11:34.012 --> 00:11:40.015
Die haven werd vergroot en daar waren allemaal stenen. Daar zat allemaal paling tussen.

151
00:11:40.020 --> 00:11:45.017
Het barstte daar van de petroleum, maar er zat allemaal paling tussen.

152
00:11:45.022 --> 00:11:47.021
Die ging ik dan terug gooien.

153
00:11:48.001 --> 00:11:53.017
Maar iemand anders nam dat over en ik vroeg: Heb je die paling nog gezien? Helemaal niks.

154
00:11:53.022 --> 00:11:59.019
Loop dan even mee. Het barstte ervan. Maar hij zag het niet. Het interesseert ze ook niet.

155
00:11:59.024 --> 00:12:05.023
Ondanks de toenemende twijfel en frustratie over zijn werk blijft Ferry doorgaan.

156
00:12:06.003 --> 00:12:11.002
Maar als hij op een dag voor de opbouw van de Floriade nieuwe paden moet maken, wordt het hem teveel.

157
00:12:11.007 --> 00:12:14.023
Het terrein staat vol met jonge boompjes en juist die moeten weg.

158
00:12:15.003 --> 00:12:18.012
Ze hadden in de Floriade eerst alles aangeplant.

159
00:12:18.017 --> 00:12:23.014
Daarna hadden ze paden uitgezet of waarschijnlijk later nog bedacht.

160
00:12:23.019 --> 00:12:28.018
Waardoor ik de hele dag niets anders deed dan bomen uit de grond trekken.

161
00:12:28.023 --> 00:12:33.005
Dat vond ik een gigantische verspilling, maar ook een behoorlijk vervelend werk.

162
00:12:33.010 --> 00:12:40.004
Ik heb toen tegen mijn baas gezegd: Ik zie 's nachts die bomen nog omvallen. Hier heb ik geen trek in.

163
00:12:40.009 --> 00:12:43.014
In het begin denk je dat het nodig is blijkbaar.

164
00:12:43.019 --> 00:12:45.018
Dat is het misschien ook wel.

165
00:12:45.023 --> 00:12:48.012
Het punt is dat ik het niet nodig vind.

166
00:12:48.017 --> 00:12:52.020
Voor mij hoeft die weg er niet te komen of dat stuk bouwgrond.

167
00:12:53.000 --> 00:12:54.020
Voor mij mogen we stoppen.

168
00:12:55.000 --> 00:12:59.024
Voor mij hoeven die huizen er niet te komen, zeker niet ten koste van dat.

169
00:13:02.003 --> 00:13:07.001
Ferry beseft steeds meer dat hij zijn leven rigoureus moet omgooien.

170
00:13:07.010 --> 00:13:10.017
Hij besluit helemaal alleen naar de bossen van Canada te gaan...

171
00:13:10.022 --> 00:13:14.016
om daar een kilometers lange tocht te maken, in een kano.

172
00:13:14.021 --> 00:13:16.024
Hier ben ik in een kano gestapt.

173
00:13:17.004 --> 00:13:21.017
En de Winterriver afgepeddeld. De Peel River tot Fort McPherson.

174
00:13:25.007 --> 00:13:29.009
Dit is de Yukon, dit is Carlisle en dit is Alaska. Een prachtige grens.

175
00:13:29.014 --> 00:13:33.015
Het wordt een soort overlevingstocht, dwars door de wildernis.

176
00:13:33.020 --> 00:13:35.017
Bijzonder, maar ook zwaar.

177
00:13:35.022 --> 00:13:38.019
Ik ben na een paar dagen in elkaar gestort.

178
00:13:38.024 --> 00:13:44.014
Ineens barstte ik in tranen uit en ging aan de kant en zag het helemaal niet zitten.

179
00:13:44.019 --> 00:13:48.006
Alles zat ook tegen. En achteraf denk ik ook dat dat de bedoeling was.

180
00:13:48.011 --> 00:13:51.001
Ik heb het ergste onweer meegemaakt.

181
00:13:51.006 --> 00:13:53.021
Constant wind tegen. Het was een martelgang.

182
00:13:56.002 --> 00:13:59.016
En dan is er ook nog die beer die plotseling opduikt.

183
00:13:59.021 --> 00:14:03.007
Die zwarte beer had mijn tas met eten opengemaakt.

184
00:14:03.012 --> 00:14:06.023
Hij had zelfs de lege pot pindakaas eruit gehaald.

185
00:14:07.003 --> 00:14:09.021
Maar mijn geweer lag ook nog in die kano.

186
00:14:10.001 --> 00:14:11.013
Dus ik heb niks.

187
00:14:11.018 --> 00:14:13.005
DREIGENDE MUZIEK

188
00:14:15.016 --> 00:14:18.003
Ik heb een paar schreeuwen gegeven.

189
00:14:18.008 --> 00:14:20.022
Daardoor keek hij me alleen maar aan.

190
00:14:21.002 --> 00:14:27.021
Toen ben ik erop af gestormd al schreeuwend en zwaaiend. Toen ging hij de bosjes in.

191
00:14:28.001 --> 00:14:32.006
Na 3 maanden van volledige vrijheid in de ongerepte natuur van Canada...

192
00:14:32.011 --> 00:14:35.019
kan Ferry het niet langer opbrengen de natuur te vernietigen.

193
00:14:35.024 --> 00:14:39.009
Op de kraan schieten er steeds flitsen door zijn hoofd.

194
00:14:39.014 --> 00:14:41.013
Ik noemde het Tour-flitsen.

195
00:14:41.018 --> 00:14:47.019
Net als bij de Tour de France kreeg ik gewoon beelden van de dingen die ik daar gedaan had.

196
00:14:47.024 --> 00:14:51.008
Daar kon ik in wegdromen en dat verzacht dan iets.

197
00:14:51.013 --> 00:14:54.010
Maar het werd wel ondraaglijker aan het eind.

198
00:14:54.015 --> 00:14:57.013
Je denkt heel veel: Ik MOET ermee stoppen.

199
00:14:57.018 --> 00:15:02.005
Het punt dat je ermee gaat stoppen, is als er een alternatief is.

200
00:15:02.010 --> 00:15:04.010
En dat alternatief komt er.

201
00:15:04.015 --> 00:15:07.020
In het Amsterdamse Bos wordt een natuurbeschermer gezocht.

202
00:15:08.000 --> 00:15:10.009
Dit is Ferry's kans, maar toch is er twijfel.

203
00:15:10.014 --> 00:15:13.023
Het afscheid nemen van collega's valt hem zwaar.

204
00:15:14.003 --> 00:15:18.012
Hoe ga ik dat die mensen waar ik prettig mee samen heb gewerkt...

205
00:15:18.017 --> 00:15:24.013
en waar ik respect voor heb, vertellen: Ik stop ermee, want ik ben het er niet mee eens.

206
00:15:24.018 --> 00:15:28.024
Op de een of andere manier hebben ze dat toch begrepen.

207
00:15:32.003 --> 00:15:34.006
Kom maar.

208
00:15:34.011 --> 00:15:39.008
Ferry heeft zijn droombaan gevonden: natuurbeheerder in het Amsterdamse bos.

209
00:15:39.013 --> 00:15:42.004
Sinds een paar jaar woont hij er zelfs.

210
00:15:42.009 --> 00:15:45.004
Ja, ik ben veel gelukkiger als voorheen.

211
00:15:45.009 --> 00:15:48.004
Natuurlijk, het is schitterend.

212
00:15:48.009 --> 00:15:54.007
En de kraanmachine, die zet hij nu in om de natuur te beschermen in plaats van te slopen.

213
00:15:54.012 --> 00:15:57.023
In een andere vorm werk ik nog steeds met machines.

214
00:15:58.003 --> 00:16:02.002
Maar nu wordt het gebruikt voor het onderhoud van het bos.

215
00:16:02.007 --> 00:16:07.018
Die kennis die ik heb opgedaan in al die jaren, daarvan is een deel hier toepasbaar.

216
00:16:07.023 --> 00:16:13.017
Ik heb geen hekel aan machines. Zolang ze er zijn, gebruik ik ze.

217
00:16:13.022 --> 00:16:16.022
Ik ga naar Ikram, zij is Marokkaans en lesbisch.

218
00:16:17.002 --> 00:16:20.002
Volgens sommigen een onmogelijke combinatie.

219
00:16:20.007 --> 00:16:22.015
Soms vreest ze zelfs voor haar leven.

220
00:16:22.020 --> 00:16:26.008
Mijn familie wilde dat ik zou stoppen met lesbisch zijn.

221
00:16:30.012 --> 00:16:33.017
Ikram groeit in de bergen van noordoost Marokko...

222
00:16:33.022 --> 00:16:37.002
als jongste in een gezin met zeven broers en zussen.

223
00:16:41.001 --> 00:16:43.022
Kun je beschrijven wat voor een meisje je was?

224
00:16:44.002 --> 00:16:46.013
Ik was een heel stout meisje in Marokko.

225
00:16:46.018 --> 00:16:48.007
Ik was EEN van de jongens.

226
00:16:48.012 --> 00:16:50.023
Ik speelde ook met meisjes.

227
00:16:51.003 --> 00:16:54.011
Maar, voornamelijk met jongens.

228
00:16:54.016 --> 00:16:57.020
De jongens zagen mij ook als EEN van hun.

229
00:16:58.000 --> 00:17:00.021
En de meisjes zagen mij als EEN van de jongens.

230
00:17:01.001 --> 00:17:05.014
Ik wist al heel jong dat ik op meisjes viel.

231
00:17:05.019 --> 00:17:08.012
Ja? Ja. Wat noem je heel jong?

232
00:17:08.017 --> 00:17:10.010
Nou...

233
00:17:10.015 --> 00:17:14.008
Ik heb nooit iets gevoeld voor een man, laat ik het zo zeggen.

234
00:17:14.013 --> 00:17:18.006
Ook niet als kind, dat je verliefd werd op een jongetje? Nee.

235
00:17:18.011 --> 00:17:22.013
Wel altijd op, eh, ja... op meisjes, eh...

236
00:17:22.018 --> 00:17:26.013
Uit mijn klas of een andere klas. Daar werd je verliefd op. Ja.

237
00:17:26.018 --> 00:17:28.018
Ikram woont in een groot huis...

238
00:17:28.023 --> 00:17:32.005
waar het een komen en gaan is van familie en vrienden.

239
00:17:32.010 --> 00:17:35.021
Uitgebreide traditionele maaltijden horen daarbij.

240
00:17:36.001 --> 00:17:39.001
Als Ikram 13 is vertelt ze aan een volle tafel...

241
00:17:39.006 --> 00:17:41.010
over haar gevoelens voor meisjes.

242
00:17:41.015 --> 00:17:45.008
'Ik wil jullie aandacht, ik moet iets belangrijks zeggen.'

243
00:17:45.013 --> 00:17:47.010
'Niet zo heel erg leuks.'

244
00:17:47.015 --> 00:17:52.012
'Eh... ik, eh... ik ben voor de eerste keer van m'n leven verliefd.'

245
00:17:52.017 --> 00:17:56.008
Nou, dan krijg je direct de aandacht van de hele familie.

246
00:17:56.013 --> 00:18:00.005
Iedereen kijkt naar je van: Oke, wie is dat?

247
00:18:00.010 --> 00:18:03.017
En toen zei ik: Op een meisje.

248
00:18:06.004 --> 00:18:09.007
Alle gezichten gingen anders kijken. Hoe anders?

249
00:18:09.012 --> 00:18:11.020
Eh...

250
00:18:12.000 --> 00:18:14.000
Nou, mijn vader vooral.

251
00:18:14.005 --> 00:18:17.005
Die liet heel goed zien dat hij heel erg boos was.

252
00:18:17.010 --> 00:18:21.000
Dat zie je ook aan z'n ogen, dat hij anders keek naar mij...

253
00:18:21.005 --> 00:18:24.001
dan even daarvoor, voordat ik dat had gezegd.

254
00:18:30.007 --> 00:18:34.001
Toen voelde ik me wel... Het is net, eh...

255
00:18:34.006 --> 00:18:36.022
Ja... teleurgesteld.

256
00:18:37.002 --> 00:18:40.010
Ik ben lesbisch en ik ben de Ikram die jullie kennen.

257
00:18:40.015 --> 00:18:42.008
Dus waarom dat veranderen?

258
00:18:42.013 --> 00:18:48.006
Dat kon ik gewoon niet accepteren, maar ik kon het ook niet begrijpen.

259
00:18:48.011 --> 00:18:51.016
In de jaren na haar coming out lukt het Ikram niet...

260
00:18:51.021 --> 00:18:53.017
haar gevoelens te verbergen.

261
00:18:53.022 --> 00:18:57.017
Haar familie accepteert haar, als ze er maar niet over praat.

262
00:18:57.022 --> 00:19:01.019
Totdat de vader van Ikram het geroddel over z'n dochter zat is.

263
00:19:01.024 --> 00:19:04.016
Hij stuurt haar naar Parijs om te studeren.

264
00:19:04.021 --> 00:19:09.006
Daar kan ze gewoon lesbisch zijn. Maar al snel wordt ze achtervolgd...

265
00:19:09.011 --> 00:19:13.006
door de broers van haar vader die haar keuze niet accepteren.

266
00:19:13.011 --> 00:19:18.024
In de zomer van 2002, eh... werd ik verrast door visite van m'n vader.

267
00:19:19.004 --> 00:19:23.022
Dat was ook niet een aangename surprise.

268
00:19:24.002 --> 00:19:31.012
Omdat ik, eh... Ik werd eigenlijk, eh, meegesleept naar Marokko.

269
00:19:31.017 --> 00:19:33.006
Je doet open, neem ik aan.

270
00:19:33.011 --> 00:19:37.006
Ja, ik deed open en hij zei: Je gaat nu direct mee naar Marokko.

271
00:19:37.011 --> 00:19:41.005
Was je bang? Nou, ik was, eh...

272
00:19:41.010 --> 00:19:42.022
...meer dan bang.

273
00:19:45.016 --> 00:19:49.004
Dus, ja, eenmaal terug naar Marokko, dat was wel een hel.

274
00:19:49.009 --> 00:19:54.003
Ik werd toen voor de eerste keer in mijn leven echt mishandeld.

275
00:19:54.008 --> 00:20:00.004
Ja, dan ben je 21 jaar, dan is het ook een hele andere belevenis.

276
00:20:00.009 --> 00:20:04.015
Dan ben je een volwassen vrouw die door haar vader mishandeld wordt.

277
00:20:04.020 --> 00:20:08.001
Met woorden en met echt geweld.

278
00:20:08.006 --> 00:20:09.018
Fysiek geweld.

279
00:20:12.015 --> 00:20:14.022
Ikram zit maanden opgesloten.

280
00:20:15.002 --> 00:20:18.002
Haar vader wil dat ze stopt met lesbisch zijn...

281
00:20:18.007 --> 00:20:20.007
want ze schaadt de familie-eer.

282
00:20:20.012 --> 00:20:23.021
'Je moet veranderen, je hebt mij te schande gemaakt!'

283
00:20:24.001 --> 00:20:28.018
Eh, het respect van de mensen voor mij was weg.

284
00:20:28.023 --> 00:20:31.004
Hoe ben je uit die situatie gekomen?

285
00:20:31.009 --> 00:20:33.008
Dankzij mijn moeder.

286
00:20:34.021 --> 00:20:37.021
Na zes maanden opgesloten te hebben gezeten...

287
00:20:38.001 --> 00:20:42.013
Mijn moeder deed voor de eerste keer de deur van die kamer open.

288
00:20:42.018 --> 00:20:45.003
Het was net of ik droomde op dat moment.

289
00:20:45.008 --> 00:20:50.001
Mijn moeder had, in die zes maanden dat ik opgesloten werd...

290
00:20:50.006 --> 00:20:54.003
alles geregeld, zodat ik naar Europa kon.

291
00:20:55.004 --> 00:20:57.014
Mijn moeder zei letterlijk tegen mij:

292
00:20:57.019 --> 00:21:01.003
'Ik wil niet een tweede dochter verliezen.'

293
00:21:01.008 --> 00:21:04.006
'Eentje is genoeg.' Eentje was overleden? Ja.

294
00:21:04.011 --> 00:21:08.010
Mijn oudste zus is overleden op haar 19e jaar.

295
00:21:08.015 --> 00:21:12.001
Wat dacht je toen ze dat zei? Begreep je wat ze bedoelde?

296
00:21:12.006 --> 00:21:14.012
Ik begreep precies wat ze bedoelde.

297
00:21:14.017 --> 00:21:18.005
Ja, alleen dat ging echt...

298
00:21:18.010 --> 00:21:21.003
Ik was... Ik geloofde het gewoon niet.

299
00:21:22.016 --> 00:21:26.009
De moeder van Ikram stuurt haar naar het vrije Nederland...

300
00:21:26.014 --> 00:21:29.015
omdat ze weet dat vrouwen hier rechten hebben...

301
00:21:29.020 --> 00:21:32.006
en dat homoseksualiteit geen taboe is.

302
00:21:32.011 --> 00:21:36.010
Ikram is als EEN van de weinige Marokkanen helemaal uit de kast.

303
00:21:36.015 --> 00:21:40.008
Ze geniet van haar vrijheid en gaat graag naar gay-party's.

304
00:21:40.013 --> 00:21:43.005
MUZIEK VAN SHANIA TWAIN: I FEEL LIKE A WOMAN

305
00:21:47.020 --> 00:21:50.020
Ikram woont inmiddels zeven jaar in Nederland.

306
00:21:51.000 --> 00:21:54.009
Met haar moeder in Marokko praat ze stiekem via Skype.

307
00:21:54.014 --> 00:21:56.022
Met haar vader heeft ze geen contact.

308
00:21:57.002 --> 00:21:58.022
Tot enkele maanden geleden.

309
00:21:59.002 --> 00:22:02.015
Ik heb besloten om m'n vader te bellen. Wat zei je?

310
00:22:02.020 --> 00:22:05.022
Ik zei: Hallo, pap.

311
00:22:06.002 --> 00:22:09.013
En... hij was echt stil.

312
00:22:09.018 --> 00:22:12.003
Ik wist ook niet wat ik moest zeggen...

313
00:22:12.008 --> 00:22:16.012
Ik word al zenuwachtig als je het vertelt.

314
00:22:16.017 --> 00:22:20.008
En toen zei hij: O, hoe is het met je?

315
00:22:20.013 --> 00:22:22.019
En toen dacht ik... IKRAM ZUCHT DIEP

316
00:22:22.024 --> 00:22:26.008
Soms kun je veel woede tegen iemand hebben...

317
00:22:26.013 --> 00:22:30.012
of dat iemand... Het blijft toch wel mijn vader.

318
00:22:30.017 --> 00:22:32.004
Ja? Ondanks alles.

319
00:22:32.009 --> 00:22:37.020
Kijk, ik kan hem wel, eh... vergeven.

320
00:22:38.000 --> 00:22:41.013
Maar ik kan niet vergeten wat hij gedaan heeft.

321
00:22:41.018 --> 00:22:43.005
Nee. Nooit.

322
00:22:43.010 --> 00:22:47.000
Maar vergeven... Misschien wel.

323
00:22:47.005 --> 00:22:51.008
Ikram blijft strijden voor de acceptatie van homoseksualiteit.

324
00:22:51.013 --> 00:22:55.004
Dat is niet altijd makkelijk. Ze wordt constant bedreigd.

325
00:22:55.009 --> 00:22:58.009
Vorig jaar is ze nog voor haar huis aangevallen.

326
00:22:58.014 --> 00:23:01.021
Als ik bedenk wat je allemaal hebt moeten doormaken.

327
00:23:02.001 --> 00:23:03.021
Het blijkt uit je verhaal...

328
00:23:04.001 --> 00:23:07.006
dat Marokkaans en lesbisch zijn een groot taboe is.

329
00:23:07.011 --> 00:23:10.014
Toch ben jij er altijd voor uitgekomen wie je bent.

330
00:23:10.019 --> 00:23:13.007
Veel mensen denken dat je in je eentje...

331
00:23:13.012 --> 00:23:15.012
de wereld niet kunt veranderen.

332
00:23:15.017 --> 00:23:18.018
Maar als je dat wilt, moet je met jezelf beginnen.

333
00:23:18.023 --> 00:23:23.005
Als ik niks doe en de rest ook niet, dan verander je ook niks.

334
00:23:23.010 --> 00:23:26.004
Ik ben wie ik ben en ik kan niet veranderen...

335
00:23:26.009 --> 00:23:29.012
maar ik ga ook niet veranderen voor iemand anders.

336
00:23:29.017 --> 00:23:31.017
Ik doe niets verkeerd, zo ben ik.

337
00:23:32.017 --> 00:23:34.015
Ik denk dat ik een goed mens ben.

338
00:23:34.020 --> 00:23:38.002
Ik ben in ieder geval geen slecht mens, dat ik weet.

