WEBVTT

1
00:00:02.010 --> 00:00:03.022
888

2
00:00:04.002 --> 00:00:07.017
Welke schaatser heeft tegenwoordig zijn eigen ploeg?

3
00:00:07.022 --> 00:00:12.014
En is zo fanatiek dat-ie z'n eigen schaatsers wel eens uitfoetert?

4
00:00:12.019 --> 00:00:14.018
En door, he!

5
00:00:16.018 --> 00:00:18.005
Dit zijn de momenten.

6
00:00:18.010 --> 00:00:20.015
En dan buitenom vol eroverheen.

7
00:00:20.020 --> 00:00:25.019
Lastige vraag: Wie zorgt er voor zijn trouwste supporter, dag en nacht?

8
00:00:25.024 --> 00:00:29.001
Ja, Jan Roelof. Och, gossie, Jan Roelof!

9
00:00:29.006 --> 00:00:31.015
Zeg ik hem zo heftig?

10
00:00:32.015 --> 00:00:35.000
Maar 't is waar, he? Jantina, toch?

11
00:00:35.005 --> 00:00:38.015
De klas kent Jantina denk ik toch? Henri, Jos?

12
00:00:38.020 --> 00:00:40.007
Geweldige vrouw.

13
00:00:40.012 --> 00:00:44.023
En het is bijzonder jammer dat ze niet helemaal meer gezond is.

14
00:00:45.003 --> 00:00:49.016
Ja. Jan Roelof, jij wil het er zelf graag over hebben, he?

15
00:00:49.021 --> 00:00:52.010
Nu lijkt het of wij je ermee overvallen.

16
00:00:52.015 --> 00:00:54.014
We zijn bij jou thuis geweest.

17
00:00:54.019 --> 00:00:58.024
Al die tijd dat ik schaatste, stond zij aan de kant om mij te verzorgen.

18
00:00:59.004 --> 00:01:04.008
Bij al die wedstrijden die ik gewonnen heb, was zij erbij. Mijn steun en toeverlaat.

19
00:01:07.017 --> 00:01:10.006
4 januari 1997.

20
00:01:10.011 --> 00:01:13.002
De 15e Elfstedentocht gaat van start.

21
00:01:13.007 --> 00:01:16.016
16.000 schaatsers en duizenden vrijwilligers.

22
00:01:16.021 --> 00:01:18.016
Henk Kroes bijvoorbeeld.

23
00:01:18.021 --> 00:01:21.016
Voorzitter, maar ook al ijsmeester in '85.

24
00:01:21.021 --> 00:01:23.017
Welke tocht was er mooier?

25
00:01:23.022 --> 00:01:26.009
Jan Uitham, deelnemer in '42 al.

26
00:01:26.014 --> 00:01:31.008
Tweede in '63. En nu voor de zesde keer aan de start. Zou hij het uitrijden?

27
00:01:31.013 --> 00:01:33.008
En winnaar Henk Angenent.

28
00:01:33.013 --> 00:01:36.022
Z'n leven veranderde. Zit hij nog in de spruitjes?

29
00:01:37.002 --> 00:01:40.007
Kortom, de 15e Elfstedentocht, 16 jaar later.

30
00:01:41.019 --> 00:01:45.001
Dit is een bijzondere aflevering van De reÈunie.

31
00:01:45.006 --> 00:01:47.001
Allemaal schaatsers.

32
00:01:47.006 --> 00:01:49.003
Voornamelijk schaatsers.

33
00:01:49.008 --> 00:01:53.017
Het is 50 jaar geleden dat in 1963 de Elfstedentocht werd verreden.

34
00:01:53.022 --> 00:01:55.016
Daar heeft iedereen het over.

35
00:01:55.021 --> 00:01:58.023
Wij gaan het over ALLE Elfstedentochten hebben.

36
00:01:59.003 --> 00:02:03.003
Ze zijn hier allemaal vertegenwoordigd sinds de Tweede Wereldoorlog.

37
00:02:03.008 --> 00:02:06.004
We hebben niet alleen wedstrijdrijders...

38
00:02:06.009 --> 00:02:08.018
we hebben vooral rijders hier uit '97.

39
00:02:08.023 --> 00:02:11.014
Maar ook de organisatie, Henk Kroes is er...

40
00:02:11.019 --> 00:02:13.012
en heel veel toerrijders.

41
00:02:13.017 --> 00:02:19.012
Want de Elfstedentocht is niet alleen een wedstrijd, maar vooral een volksfeest voor iedereen.

42
00:02:19.017 --> 00:02:22.005
Toch, Henk Kroes? Ja.

43
00:02:22.010 --> 00:02:25.001
Dat is het leuke van die Elfstedentocht.

44
00:02:25.006 --> 00:02:28.008
Geen wedstrijd zonder toertocht. Nee. Waarom niet?

45
00:02:28.013 --> 00:02:32.000
Ieder jaar is dat weer gezeur. Waarom doen jullie dat niet?

46
00:02:32.005 --> 00:02:36.012
Degene die dat het mooiste verwoord heeft is Rinus Rasenberg.

47
00:02:36.017 --> 00:02:40.020
Die dat in een van zijn liedjes het prachtig verwoordt.

48
00:02:41.000 --> 00:02:44.021
Rinus, jij hebt een hele cd gemaakt met Elfstedenliedjes.

49
00:02:45.001 --> 00:02:47.019
Ja, en dan zing ik bij De Naamloze Laatste:

50
00:02:47.024 --> 00:02:50.011
En gij, kampioen Je mag nooit vergeten

51
00:02:50.016 --> 00:02:52.012
Hoe groot je succes ook

52
00:02:52.017 --> 00:02:54.004
Het wordt afgemeten

53
00:02:54.009 --> 00:02:57.018
Bij het fietsen, het rennen, het lopen of schaatsen

54
00:02:57.023 --> 00:03:01.013
Bij het strijden en lijden van de roemloze laatste

55
00:03:01.018 --> 00:03:05.011
Zo! Daarmee is het helemaal verwoord.

56
00:03:05.016 --> 00:03:09.004
Henk, wedstrijdrijder, ben jij het daar ook mee eens?

57
00:03:09.009 --> 00:03:12.014
Ja, nu helemaal. Ik had vroeger ook mijn twijfels.

58
00:03:12.019 --> 00:03:16.010
Ik riep ook als wedstrijdrijder: Laat ze ermee stoppen.

59
00:03:16.015 --> 00:03:20.001
Want je wordt er als wedstrijdrijder kierewiet van.

60
00:03:20.006 --> 00:03:23.015
Als het twee nachtjes vriest, beginnen ze er al over.

61
00:03:23.020 --> 00:03:27.018
Nu heb ik het zelf meegemaakt, dan ga je er anders over denken.

62
00:03:27.023 --> 00:03:29.010
Jij zeker, Baukje.

63
00:03:29.015 --> 00:03:33.012
Jij hebt het eraan te danken dat er ook een toertocht was.

64
00:03:33.017 --> 00:03:36.021
Jij was wedstrijdrijdster in... '85.

65
00:03:37.001 --> 00:03:41.004
En je hebt er nu drie, maar allemaal van de toertocht! Dat klopt.

66
00:03:41.009 --> 00:03:43.008
Hoe zat het in '85 ook alweer?

67
00:03:43.013 --> 00:03:46.019
Ik kwam uit Polen. Iedereen kent dat verhaal wel.

68
00:03:46.024 --> 00:03:49.023
Iedereen was naar Polen om daar te schaatsen.

69
00:03:50.003 --> 00:03:53.006
De mensen die kijken weten dat niet. Nee.

70
00:03:53.011 --> 00:03:59.013
Ik had van maandag tot woensdag in die bus gezeten, heen en terug.

71
00:03:59.018 --> 00:04:02.014
En dan heb je geen bed gezien.

72
00:04:02.019 --> 00:04:04.012
En je bent doodvermoeid.

73
00:04:04.017 --> 00:04:07.014
Die benen willen dan niet meer. Nou...

74
00:04:07.019 --> 00:04:10.020
De kop wil wel maar de benen niet zo goed meer.

75
00:04:11.000 --> 00:04:13.010
Ik dacht: Wat wil je nou eigenlijk?

76
00:04:13.015 --> 00:04:16.004
Wil je een kruisje? Want dat wilde ik.

77
00:04:16.009 --> 00:04:18.002
Heel graag, al jaren.

78
00:04:18.007 --> 00:04:19.019
En eh...

79
00:04:19.024 --> 00:04:25.000
Ik denk: Weet je wat? Ik vraag of ik de wedstrijdtocht kan omzetten in de toertocht.

80
00:04:25.005 --> 00:04:28.014
Dat was geen probleem. Zo kon ik de toertocht meerijden.

81
00:04:28.019 --> 00:04:32.009
Jij dacht: Als ik die wedstrijd meedoe dan haal ik het niet.

82
00:04:32.014 --> 00:04:35.018
Ja, daar weet Lenie alles van. Dat lukte niet.

83
00:04:35.023 --> 00:04:38.018
Waarom weet Lenie er alles van?

84
00:04:38.023 --> 00:04:43.024
Omdat een vijfde van de tijd van de winnaar, dan moet je binnen zijn.

85
00:04:44.004 --> 00:04:48.007
En ik heb daar juist 16 jaar naartoe gewerkt.

86
00:04:48.012 --> 00:04:52.015
In het reglement stond: Alles wat voor die deelnemers geldt...

87
00:04:52.020 --> 00:04:55.012
geldt ook voor die deelneemsters.

88
00:04:55.017 --> 00:04:57.018
Dus die mogen in de wedstrijd.

89
00:04:57.023 --> 00:05:01.012
En ik denk juist: Ik wil er een wedstrijd van maken.

90
00:05:01.017 --> 00:05:03.018
Ik wist dat ik goed kon klunen.

91
00:05:03.023 --> 00:05:07.024
Dus ook de vrouwen moeten binnen... Binnen de mannentijd.

92
00:05:08.004 --> 00:05:10.001
Wat veel moeilijker is. Ja.

93
00:05:10.006 --> 00:05:13.020
Dus die kans op dat kruisje is niet zo groot. Nee.

94
00:05:14.000 --> 00:05:17.003
Dus jij hebt er ook geen? Of je hebt ze niet bij je?

95
00:05:17.008 --> 00:05:19.001
O, je hebt 'm hier zitten.

96
00:05:19.006 --> 00:05:23.023
Want jullie hebben allemaal, even laten zien, de kruisjes meegenomen.

97
00:05:24.003 --> 00:05:27.012
3, 1, 4, ja, hele bijzondere. Daar achterin.

98
00:05:27.017 --> 00:05:30.018
Jij hebt er twee. Hoeveel heb jij er, Henk?

99
00:05:30.023 --> 00:05:33.005
Eentje maar. '97. Waar is-ie dan?

100
00:05:33.010 --> 00:05:36.017
Thuis. Te goed opgeborgen. Ik kon hem niet vinden.

101
00:05:36.022 --> 00:05:39.015
Meen je dat nou? Dat meen ik echt, ja.

102
00:05:39.020 --> 00:05:41.019
Ja, ook zoek. Dat is toch erg.

103
00:05:41.024 --> 00:05:44.014
Dan win je 'm en dan ben je je kruisje kwijt.

104
00:05:44.019 --> 00:05:48.014
Van de zomer had ik hem nog, maar ik heb hem te goed opgeborgen.

105
00:05:48.019 --> 00:05:51.019
Maar deze mannen hier... Jij hebt er vier, Jan.

106
00:05:51.024 --> 00:05:55.002
Jij hebt hem zes keer gereden. Zes keer meegedaan.

107
00:05:55.007 --> 00:05:59.010
Vijf keer uitgereden. En vier kruisjes, want EEN keer te laat. Ja.

108
00:05:59.015 --> 00:06:05.002
Dat was in '86. Jij was 17 toen je je eerste Elfstedentocht schaatste.

109
00:06:05.007 --> 00:06:06.023
Ja. Dat is heel bijzonder.

110
00:06:07.003 --> 00:06:09.024
Als ik even terug denk hoe lang dat geleden is.

111
00:06:10.004 --> 00:06:11.018
Dat was namelijk in 1942.

112
00:06:11.023 --> 00:06:15.018
We hebben heel lang gezocht, maar er zijn nog beelden uit '42.

113
00:06:15.023 --> 00:06:20.002
Jij zit er niet bij, maar even om wat sfeer te proeven.

114
00:06:20.007 --> 00:06:23.022
POLYGOON: Ruim 5200 deelnemers, jongeren en ouderen...

115
00:06:24.002 --> 00:06:27.020
uit alles provincies zijn in Leeuwarden bijeen gekomen...

116
00:06:28.000 --> 00:06:32.010
om de traditionele rit langs de Friese Elf Steden te rijden.

117
00:06:32.015 --> 00:06:36.013
De zevende Elfstedentocht, 200 kilometer lang.

118
00:06:38.010 --> 00:06:42.017
Ondanks de tegenwind blijft het tempo waarmee gereden wordt hoog.

119
00:06:42.022 --> 00:06:45.001
Hoe lang deed jij er toen over, Jan?

120
00:06:45.006 --> 00:06:47.002
Ik weet het niet meer precies.

121
00:06:47.007 --> 00:06:50.022
Ik was om 16.07 uur binnen. Dat kaartje heb ik nog bewaard.

122
00:06:51.002 --> 00:06:54.011
Vanaf zes uur. Dat is een uur of tien geweest. Ja.

123
00:06:54.016 --> 00:06:57.022
Maar in de oorlog... Gaf dat geen problemen?

124
00:06:58.002 --> 00:07:00.022
Nee, het was zo... Het was wel de Duitse tijd.

125
00:07:01.002 --> 00:07:04.013
Maar de eerste oorlogsjaren, vooral in het noorden...

126
00:07:04.018 --> 00:07:06.018
daar ging alles z'n gewone gang.

127
00:07:06.023 --> 00:07:10.022
Veel mensen denken dat er achter iedere boom een Duitser stond.

128
00:07:11.002 --> 00:07:13.000
WAT GELACH Maar dat was niet zo.

129
00:07:13.005 --> 00:07:16.023
Het leven ging gewoon door. Hoe ging je dan naar Leeuwarden?

130
00:07:17.003 --> 00:07:18.015
Met de trein.

131
00:07:18.020 --> 00:07:21.023
Vanaf Groningen, met een slecht verwarmde trein.

132
00:07:22.003 --> 00:07:26.013
Maar tien kilometer voor Leeuwarden, in Hurdegaryp, Hardegarijp...

133
00:07:26.018 --> 00:07:29.001
Hoe heet dat, Kroes? Ja, Hurdegaryp.

134
00:07:29.006 --> 00:07:31.004
Toen ging de trein niet verder.

135
00:07:31.009 --> 00:07:35.023
Waarom niet? Omdat er een bom gevallen was vlak naast het spoor.

136
00:07:36.003 --> 00:07:38.003
Toen mocht de trein niet verder.

137
00:07:38.008 --> 00:07:41.004
Door dat gedreun van die zware locomotief...

138
00:07:41.009 --> 00:07:43.007
zou die bom kunnen ontploffen.

139
00:07:43.012 --> 00:07:47.020
We besloten om half schaatsend, half lopend naar Leeuwarden te gaan.

140
00:07:48.000 --> 00:07:51.015
En zo zijn we midden in de nacht in Leeuwarden aangekomen.

141
00:07:51.020 --> 00:07:54.003
Ongelofelijk. Achteraf bekeken...

142
00:07:54.008 --> 00:07:57.021
Ik heb zes keer meegedaan, maar '42 vind ik nog altijd...

143
00:07:58.001 --> 00:08:00.014
de mooiste tocht wat indrukken betreft.

144
00:08:00.019 --> 00:08:02.023
17 jaar, helemaal naar Friesland.

145
00:08:03.003 --> 00:08:06.023
Dat kwam toen over als een buitenlandse reis voor ons gevoel.

146
00:08:07.003 --> 00:08:09.022
Nou, we horen straks over je andere tochten.

147
00:08:10.002 --> 00:08:12.010
Even naar de feiten en statistieken.

148
00:08:12.015 --> 00:08:16.010
We hebben hier een bonte verzameling van bijzondere mensen.

149
00:08:16.015 --> 00:08:18.013
Maar ze hebben wel iets gemeen.

150
00:08:18.018 --> 00:08:23.017
Onder andere dat ze bij elkaar 35 Elfstedenkruisjes verzameld hebben.

151
00:08:23.022 --> 00:08:26.023
En een aantal zelfs vier elk.

152
00:08:27.003 --> 00:08:32.010
12, ondanks hun leeftijd hier en daar, schaatsen nog actief.

153
00:08:32.015 --> 00:08:36.012
En sommigen hebben in hun leven meer dan 200.000 kilometer...

154
00:08:36.017 --> 00:08:39.007
op de schaats afgelegd.

155
00:08:39.012 --> 00:08:41.023
Hoe zijn ze een beetje terechtgekomen?

156
00:08:42.003 --> 00:08:44.014
Iedereen hier heeft een vaste relatie.

157
00:08:44.019 --> 00:08:47.015
12 zijn er getrouwd, vier wonen er samen.

158
00:08:47.020 --> 00:08:52.005
41 kinderen en 39 kleinkinderen!

159
00:08:52.010 --> 00:08:55.023
Dan... Was er naast schaatsen nog tijd voor iets anders?

160
00:08:56.003 --> 00:08:59.003
Jawel, want het waren geen beroepsschaatsers.

161
00:08:59.008 --> 00:09:02.005
Tien hebben er gestudeerd.

162
00:09:02.010 --> 00:09:04.005
Twee hebben er ook een titel.

163
00:09:04.010 --> 00:09:07.015
En iedereen heeft of had een baan of is met pensioen.

164
00:09:07.020 --> 00:09:11.017
De helft is inmiddels met pensioen, de andere helft werkt nog.

165
00:09:11.022 --> 00:09:13.018
Zijn jullie een beetje braaf?

166
00:09:13.023 --> 00:09:17.014
Sporters, zou je denken, zijn natuurlijk brave mensen...

167
00:09:17.019 --> 00:09:21.005
of springen juist uit de band als er niet gesport wordt?

168
00:09:21.010 --> 00:09:24.021
Nee, heel braaf, niemand heeft ooit drugs gebruikt...

169
00:09:25.001 --> 00:09:27.011
en zelfs nu nog is het drankgebruik...

170
00:09:27.016 --> 00:09:30.016
onder de twee glazen de man, per week gemiddeld.

171
00:09:30.021 --> 00:09:35.001
Hadden jullie je leven anders gedaan als je het over zou mogen doen?

172
00:09:35.006 --> 00:09:37.017
Nee, hele tevreden jongens en meisjes.

173
00:09:37.022 --> 00:09:40.007
Bijna niemand zou z'n leven over doen.

174
00:09:40.012 --> 00:09:44.000
Ja, een paar... Eentje zou meer voor een ander gaan doen.

175
00:09:44.005 --> 00:09:47.003
En eentje had juist meer aan zichzelf gedacht.

176
00:09:47.008 --> 00:09:49.023
En eentje zegt: Ik zou alleen de sprint...

177
00:09:50.003 --> 00:09:53.003
van de Elfstedentocht van '85 over willen doen.

178
00:09:53.008 --> 00:09:55.012
Dan denk ik dat jij dat bent, Henri.

179
00:09:55.017 --> 00:09:58.011
Ja, tussen 1 en 2 zit een heel groot verschil.

180
00:09:58.016 --> 00:10:01.012
Ik moest na de finish naar de dopingcontrole.

181
00:10:01.017 --> 00:10:05.012
En Evert viel in de armen van koningin Beatrix.

182
00:10:05.017 --> 00:10:09.002
Dat was gelijk een verschil. Ja, toch even anders.

183
00:10:09.007 --> 00:10:12.023
Het zijn nog wel hele grote dromers deze mannen bij elkaar.

184
00:10:13.003 --> 00:10:16.001
Je zou zeggen: Ze hebben toch alles al bereikt.

185
00:10:16.006 --> 00:10:18.002
Nee, ze dromen rustig verder.

186
00:10:18.007 --> 00:10:22.000
Eentje droomt ervan om van Alaska naar Vuurland te fietsen.

187
00:10:22.005 --> 00:10:25.016
Eentje wil nog met een paard naar de Olympische Spelen.

188
00:10:25.021 --> 00:10:29.011
En eentje wil nog heel lang gelukkig getrouwd blijven.

189
00:10:29.016 --> 00:10:31.003
Prachtige dromen.

190
00:10:31.008 --> 00:10:35.003
En deze tevreden mensen geven het leven dan ook een vette 8,5.

191
00:10:35.008 --> 00:10:37.014
Tevreden mannen en vrouwen.

192
00:10:37.019 --> 00:10:42.000
Ehm, klas, we gaan het eens even over Henk Kroes hebben.

193
00:10:42.005 --> 00:10:46.014
Wie kan mij vertellen wat voor een type dat is?

194
00:10:46.019 --> 00:10:49.017
Eh, Heinze, jij maakte hem mee namens de media.

195
00:10:49.022 --> 00:10:51.009
Was hij streng?

196
00:10:51.014 --> 00:10:53.007
Makkelijk om mee te werken?

197
00:10:53.012 --> 00:10:56.010
Dat laatste zeker, makkelijk om mee te werken.

198
00:10:56.015 --> 00:11:00.003
Maar niet makkelijk om van z'n stuk gebracht te krijgen.

199
00:11:00.008 --> 00:11:04.017
Hij had ergens een mening over en die was wel degelijk gefundeerd.

200
00:11:04.022 --> 00:11:08.004
Maar als je hem dan van die mening af wilde brengen...

201
00:11:08.009 --> 00:11:11.016
omdat het in jouw straatje beter paste... Kansloos.

202
00:11:11.021 --> 00:11:13.008
Kansloos.

203
00:11:13.013 --> 00:11:15.013
En jullie, wat maakte hem uniek?

204
00:11:15.018 --> 00:11:19.021
Waarom is hij altijd een goede voorzitter en ijsmeester geweest?

205
00:11:20.001 --> 00:11:24.002
Nou, hij wist altijd heel goed... In 1985 kan ik me herinneren...

206
00:11:24.007 --> 00:11:28.004
dat we in de kooi stonden, dat hij zei waar de knelpunten zaten.

207
00:11:28.009 --> 00:11:32.000
En heel erg betrokken, ook bij de wedstrijdrijders...

208
00:11:32.005 --> 00:11:36.013
maar natuurlijk, eh, de wedstrijd en de toertocht hoorde bij elkaar.

209
00:11:36.018 --> 00:11:40.004
Daar waren ze heel straight in. En dat vind ik heel goed.

210
00:11:40.009 --> 00:11:42.024
Straight, rechtvaardig, recht door zee.

211
00:11:43.004 --> 00:11:46.009
En jij hebt hem zelf in '63 geschaatst, he? Ja.

212
00:11:46.014 --> 00:11:48.022
Nou, ik heb meegedaan in '63.

213
00:11:49.002 --> 00:11:52.000
Ja, precies, je hebt hem niet uitgereden. Nee.

214
00:11:52.005 --> 00:11:55.005
Jouw spannendste tocht was, denk ik, in '85. Ja.

215
00:11:55.010 --> 00:11:59.013
Dat was niet alleen omdat het het eerste grote media-event was...

216
00:11:59.018 --> 00:12:02.003
maar ook omdat het ijs niet zo goed was.

217
00:12:02.008 --> 00:12:06.007
En Henk was toen verantwoordelijk voor de toestand van het ijs.

218
00:12:06.012 --> 00:12:09.006
Met Henk gingen we terug naar Leeuwarden...

219
00:12:09.011 --> 00:12:13.014
om wat knelpunten te bezoeken en kijken hoe spannend het toen was.

220
00:12:13.019 --> 00:12:17.024
Nou, goeiemorgen. Goeiemorgen. Leuk je te ontmoeten. Vind ik ook.

221
00:12:18.004 --> 00:12:21.013
Leuk om even terug te gaan naar '85 en die andere jaren.

222
00:12:21.018 --> 00:12:24.017
Ja, dat was een hele andere tijd. Nou, he. Ja.

223
00:12:24.022 --> 00:12:26.009
Toen had je nog krullen.

224
00:12:27.019 --> 00:12:30.024
En ik ook, haha. Ja, die zijn nu helemaal verdwenen.

225
00:12:31.004 --> 00:12:34.007
Waarom beginnen we hier? Hier viel de beslissing?

226
00:12:34.012 --> 00:12:37.000
Nee, hierachter. O, hier! Nee, nog meer.

227
00:12:37.005 --> 00:12:39.009
Hier tussendoor. Dat gebouw daar.

228
00:12:39.014 --> 00:12:43.002
Dus we moeten zo om. Dit is echt een reconstructie, Henk.

229
00:12:43.007 --> 00:12:45.015
Nou, mensen, daar was het, kijk goed.

230
00:12:45.020 --> 00:12:47.015
Dat gebouw met die graffiti.

231
00:12:49.019 --> 00:12:52.007
Daar zaten jullie altijd te vergaderen?

232
00:12:52.012 --> 00:12:54.003
Daar vergaderden wij, ja.

233
00:12:54.008 --> 00:12:57.024
Henk is in 1985 ijsmeester van de Elfstedentocht.

234
00:12:58.004 --> 00:13:01.017
Dat betekent dat-ie de baas is van alle rayonhoofden...

235
00:13:01.022 --> 00:13:05.000
en namens hen in het bestuur van de vereniging zit.

236
00:13:05.005 --> 00:13:07.022
Op maandag 18 februari valt het besluit...

237
00:13:08.002 --> 00:13:11.024
dat de Elfstedentocht voor het eerst in 22 jaar weer doorgaat.

238
00:13:14.013 --> 00:13:16.000
Hoe was de sfeer toen?

239
00:13:16.005 --> 00:13:18.012
Eh, een geweldige opluchting.

240
00:13:18.017 --> 00:13:21.003
Ja? Dat het doorging. Dat het doorging.

241
00:13:21.008 --> 00:13:24.021
Jullie hadden pal ervoor nog een andere tocht afgezegd.

242
00:13:25.001 --> 00:13:28.017
Begin januari hadden we de hoop dat het door zou gaan.

243
00:13:28.022 --> 00:13:32.012
Maar toen ging het weer vriezen en toen was er geen sneeuw.

244
00:13:32.017 --> 00:13:34.010
Dat was het grote voordeel.

245
00:13:34.015 --> 00:13:38.016
Ik weet nog dat we erg rekening hielden met het journaal van 8 uur.

246
00:13:38.021 --> 00:13:44.010
En Harmen Roeland was altijd degene die het naar buiten bracht.

247
00:13:44.015 --> 00:13:47.016
Hoeveel deelnemers verwacht u, meneer Sipkema?

248
00:13:47.021 --> 00:13:51.009
Eh, ja, dat zullen er een 16.000 zijn.

249
00:13:51.014 --> 00:13:53.022
Dus daar waar het draaiboek op geldt.

250
00:13:54.002 --> 00:13:58.003
Wij moeten nu onmiddellijk weer door, want nu gaat het beginnen.

251
00:13:58.008 --> 00:14:00.016
Ik wens u sterkte en met dit nieuws...

252
00:14:00.021 --> 00:14:03.021
dat er donderdag weer een Elfstedentocht is...

253
00:14:04.001 --> 00:14:05.021
sluiten we af in Leeuwarden.

254
00:14:06.001 --> 00:14:09.021
Als ik me zo herinner, het was het eerste massa-evenement...

255
00:14:10.001 --> 00:14:13.012
massa-media-evenement was er heeft plaatsgevonden.

256
00:14:13.017 --> 00:14:17.001
Je had toen geen idee wat je losmaakte. Nee.

257
00:14:17.006 --> 00:14:20.022
Geest uit de fles. Ja, nou, dat gevoel hadden we inderdaad.

258
00:14:21.002 --> 00:14:24.000
En dan denk je ook: Dat krijg je er nooit meer in.

259
00:14:24.005 --> 00:14:27.008
Nee, dat wilden we natuurlijk ook niet. Nee, haha.

260
00:14:27.013 --> 00:14:29.009
Maar je schrikt je wezenloos.

261
00:14:29.014 --> 00:14:31.024
Ik ben me echt wezenloos geschrokken.

262
00:14:32.004 --> 00:14:34.014
Jij dacht: Had ik het maar niet gedaan.

263
00:14:34.019 --> 00:14:38.016
Nou, ik ging wel naar huis van: Jongens, wat heb ik aangehaald?

264
00:14:38.021 --> 00:14:41.004
Ik kon niet meer terug. Ik moest door.

265
00:14:41.009 --> 00:14:45.010
Ik moest het goede ervan maken. Ik ging het als vrijwilliger aan.

266
00:14:45.015 --> 00:14:48.016
Je denkt: Ach, in het bestuur en dat organiseren.

267
00:14:48.021 --> 00:14:50.017
En dan ineens zie je de impact.

268
00:14:50.022 --> 00:14:53.002
*Ole!

269
00:14:53.007 --> 00:14:57.009
*Ole, ole, ole!

270
00:15:00.010 --> 00:15:02.007
Het hele land staat op z'n kop.

271
00:15:02.012 --> 00:15:05.015
16.000 schaatsers en duizenden toeschouwers...

272
00:15:05.020 --> 00:15:09.002
reizen naar Leeuwarden om het avontuur mee te maken.

273
00:15:09.007 --> 00:15:11.024
Henk maakt zich vooral zorgen over het ijs.

274
00:15:12.004 --> 00:15:14.014
Waar neem je me toch mee naartoe, Henk?

275
00:15:14.019 --> 00:15:17.019
Waar zijn we? Je moet er wat voor over hebben, he.

276
00:15:17.024 --> 00:15:20.007
Dit is de start? Nou, de start is daar.

277
00:15:20.012 --> 00:15:24.003
Aan het begin van de Zwette Haven en dan zo daar tussendoor.

278
00:15:24.008 --> 00:15:27.002
Dan hier over het Van Haringsmakanaal heen.

279
00:15:27.007 --> 00:15:28.019
En dan daar De Zwette in.

280
00:15:28.024 --> 00:15:30.011
STARTSCHOT

281
00:15:35.013 --> 00:15:38.016
Waar was dan het moment dat jij naar buiten liep...

282
00:15:38.021 --> 00:15:42.009
en zag dat er al mensen op het ijs stonden... Dat was hier.

283
00:15:42.014 --> 00:15:46.005
En die brug was hier, maar daar stond ook allemaal publiek.

284
00:15:46.010 --> 00:15:48.023
En dat publiek stond hier. Op het ijs? Ja.

285
00:15:49.003 --> 00:15:52.019
En ik heb geprobeerd dat publiek daar weg te halen.

286
00:15:52.024 --> 00:15:56.021
Maar ze riepen allemaal alleen maar: Henkie! Henkie! Henkie!

287
00:15:57.001 --> 00:15:59.011
Nou, daar...

288
00:15:59.016 --> 00:16:02.019
Op een bepaald moment dacht: Jongens, ga toch weg!

289
00:16:02.024 --> 00:16:06.004
Jullie doen net of hier een betonvloer ligt.

290
00:16:06.009 --> 00:16:08.000
Het was niet alleen feest.

291
00:16:08.005 --> 00:16:11.006
Wij dachten allemaal: Het wordt een groot feest.

292
00:16:11.011 --> 00:16:13.000
Maar jij dacht ook nog...

293
00:16:13.005 --> 00:16:19.017
Nee, je bent alleen maar bezig die dag met de zorg over de schaatsers.

294
00:16:19.022 --> 00:16:21.024
En dat het allemaal goed kan gaan.

295
00:16:22.004 --> 00:16:25.011
Dus, nee, je knijpt hem als een oude dief, de hele dag.

296
00:16:29.015 --> 00:16:33.014
Gelukkig gaat het de eerste uren van de tocht allemaal nog goed.

297
00:16:37.018 --> 00:16:41.013
Thuis heeft Henk een groot archief en hij wil me laten zien...

298
00:16:41.018 --> 00:16:43.024
wat-ie allemaal heeft meegemaakt.

299
00:16:44.004 --> 00:16:47.015
Even de kranten bekijken. Heb je die allemaal bewaard?

300
00:16:47.020 --> 00:16:49.011
Ja, ik heb heel veel, eh...

301
00:16:49.016 --> 00:16:53.007
Ik vind het eigenlijk ook zo leuk om niet alleen te weten...

302
00:16:53.012 --> 00:16:55.014
wat die Elfstedentocht geeft...

303
00:16:55.019 --> 00:16:59.001
maar ook wat er nog meer gebeurde in die periode.

304
00:16:59.006 --> 00:17:00.018
Wim Kok zie ik al.

305
00:17:00.023 --> 00:17:02.010
Ja.

306
00:17:04.013 --> 00:17:08.001
Als Evert van Benthem als winnaar over de streep komt...

307
00:17:08.006 --> 00:17:10.021
is al te zien dat het ijs begint te smelten.

308
00:17:11.001 --> 00:17:14.001
Er zijn dan nog duizenden schaatsers onderweg.

309
00:17:14.006 --> 00:17:17.024
Als ijsmeester twijfelt Henk of hij de tocht moet afbreken.

310
00:17:18.004 --> 00:17:21.019
Op sommige plekken is het onverantwoord om te schaatsen.

311
00:17:21.024 --> 00:17:26.000
Hoe was het om uiteindelijk toch veel mensen van het ijs te halen?

312
00:17:26.005 --> 00:17:28.015
Nou, we zijn nog heel lang doorgegaan.

313
00:17:28.020 --> 00:17:32.021
Het is nog heel lang dat wij... Maar niet tot 12 uur 's nachts. Nee.

314
00:17:33.001 --> 00:17:36.004
Op een bepaald moment zeiden we: Het kan niet meer.

315
00:17:36.009 --> 00:17:39.024
Wij durfden de verantwoordelijkheid niet meer te nemen.

316
00:17:40.004 --> 00:17:42.014
Hoe was het om die beslissing te nemen?

317
00:17:42.019 --> 00:17:46.018
Er zijn mensen heel kwaad geworden. Maar een regel is een regel.

318
00:17:46.023 --> 00:17:48.018
Dat is net als 12 uur sluiten.

319
00:17:48.023 --> 00:17:51.013
Daar heb ik ook heel wat over me heen gehad.

320
00:17:51.018 --> 00:17:54.012
Het publiek telt mee en er komt iemand aan...

321
00:17:54.017 --> 00:17:59.000
en die is twee seconden over 12... O, wat erg! Die krijgt geen kruisje.

322
00:17:59.005 --> 00:18:02.012
Maar moet je dan de mensen die vier minuten over 12...

323
00:18:02.017 --> 00:18:05.022
Waar ligt dan de grens?

324
00:18:08.019 --> 00:18:12.010
Ja... Wie is er allemaal wel eens te laat binnengekomen...

325
00:18:12.015 --> 00:18:14.002
of van het ijs gehaald?

326
00:18:14.007 --> 00:18:15.019
O, daar, Jos.

327
00:18:15.024 --> 00:18:17.013
Jos, wanneer was dat dan?

328
00:18:17.018 --> 00:18:21.014
Nou, ik ben in '86 voorbij Franeker van het ijs gehaald.

329
00:18:21.019 --> 00:18:23.024
Toen was m'n schouder uit de kom.

330
00:18:24.004 --> 00:18:26.015
Dus ik belandde daar in het ziekenhuis.

331
00:18:26.020 --> 00:18:30.011
Dat was bijzonder frustrerend. Die tocht vergeet ik snel.

332
00:18:30.016 --> 00:18:34.004
Je had toch niet door willen rijden? Jawel, natuurlijk.

333
00:18:34.009 --> 00:18:36.022
Maar ze kregen m'n arm niet meer in de kom.

334
00:18:37.002 --> 00:18:38.020
In het ziekenhuis ook niet.

335
00:18:39.000 --> 00:18:41.023
Het is uiteindelijk onder verdoving gebeurd.

336
00:18:42.003 --> 00:18:44.011
Maar, eh, geen goede herinneringen.

337
00:18:44.016 --> 00:18:46.024
Wie haalde je dan van het ijs? De EHBO.

338
00:18:47.004 --> 00:18:51.003
Ze trokken met een paar man aan die arm om hem in de kom te krijgen.

339
00:18:51.008 --> 00:18:53.019
Dat lukte niet. En jij sputterde tegen.

340
00:18:53.024 --> 00:18:55.022
Ja, ik zat onder de adrenaline.

341
00:18:56.002 --> 00:18:59.007
Ja, je wilde kort in die tocht eindigen.

342
00:18:59.012 --> 00:19:01.001
En dat was ook wel gelukt.

343
00:19:01.006 --> 00:19:05.001
Maar, pech... En dat gebeurt ook vaak in een Elfstedentocht.

344
00:19:05.006 --> 00:19:07.014
We hebben hier een EHBO'er in de klas.

345
00:19:07.019 --> 00:19:10.002
Etie, jij kent deze verhalen wel...

346
00:19:10.007 --> 00:19:13.005
dat je mensen tegen zichzelf moet beschermen.

347
00:19:13.010 --> 00:19:15.023
Had-ie van jou door mogen rijden? Nou...

348
00:19:16.003 --> 00:19:19.014
We deden altijd ons best om mensen te laten doorrijden.

349
00:19:19.019 --> 00:19:22.022
Als hij bij het ziekenhuis vandaan had gekomen...

350
00:19:23.002 --> 00:19:27.005
en die arm zat er weer in en hij was weer terug bij het ijs gekomen...

351
00:19:27.010 --> 00:19:30.002
dan hadden wij gedachten: Rij lekker door.

352
00:19:30.007 --> 00:19:32.022
Maar de wedstrijd... Dan ben je al te laat.

353
00:19:33.002 --> 00:19:36.002
Hij kon het niet meer omzetten in een toertocht.

354
00:19:36.007 --> 00:19:38.022
Heb jij mensen van het ijs moeten halen...

355
00:19:39.002 --> 00:19:41.017
en dat je de woede over je heen kreeg. Ja...

356
00:19:41.022 --> 00:19:43.022
Ik kreeg geen woede over me heen.

357
00:19:44.002 --> 00:19:46.017
Wat wij deden... Als ze in Dokkum komen...

358
00:19:46.022 --> 00:19:49.007
hebben ze al een heel groot stuk gehad.

359
00:19:49.012 --> 00:19:52.015
Wij deden ons best om die mensen te opkalefateren.

360
00:19:52.020 --> 00:19:56.013
Door ze op te warmen en op te drogen.

361
00:19:56.018 --> 00:20:00.004
En eventjes weer op te peppen en zeggen van: Kom op, joh!

362
00:20:00.009 --> 00:20:01.021
Je kunt het!

363
00:20:02.001 --> 00:20:05.017
Ze mochten even binnenkomen, ze kregen een warme deken...

364
00:20:05.022 --> 00:20:08.005
en dan hoopten wij dat ze door konden.

365
00:20:08.010 --> 00:20:12.001
Maar jij zag ook alle blessures. Het is niet ongevaarlijk.

366
00:20:12.006 --> 00:20:15.013
Wat kwam er allemaal langs? Mensen met hoofdwonden.

367
00:20:15.018 --> 00:20:17.007
Ook wel gebroken dingen.

368
00:20:17.012 --> 00:20:19.020
Maar ook heel veel bevroren ogen.

369
00:20:20.000 --> 00:20:21.021
Wat een drama! Dat is heel erg.

370
00:20:22.001 --> 00:20:25.001
En toch vind je het leuk werk. Ik vind het zo mooi!

371
00:20:25.006 --> 00:20:28.006
We doen het alleen maar om de mensen te helpen...

372
00:20:28.011 --> 00:20:30.009
om ze aan die finish te krijgen.

373
00:20:30.014 --> 00:20:33.008
Dat kruisje is zo veel waard voor die mensen!

374
00:20:33.013 --> 00:20:36.007
Hoeveel vrijwilligers zijn er bij de tocht?

375
00:20:36.012 --> 00:20:39.008
Heel veel, we kennen ze gewoon allemaal niet.

376
00:20:39.013 --> 00:20:41.024
Het wordt plaatselijk georganiseerd.

377
00:20:42.004 --> 00:20:45.015
Het leuke is dat die mensen er allemaal bij willen zijn.

378
00:20:45.020 --> 00:20:50.005
Iedereen heeft z'n eigen verhaal en dat heb je alleen als je erbij bent.

379
00:20:50.010 --> 00:20:53.011
Daarom krijgen we altijd zo veel vrijwilligers.

380
00:20:53.016 --> 00:20:56.008
Dat is zo aan de Elfstedentocht. Geweldig.

381
00:20:56.013 --> 00:20:59.007
We gaan naar de tocht van '97. Henk Angenent.

382
00:20:59.012 --> 00:21:03.021
Jij schaatst ook niet meer vanwege je knieen, he. Klopt.

383
00:21:04.001 --> 00:21:05.013
Wat is dat verhaal?

384
00:21:05.018 --> 00:21:08.012
Ja, in 2007 ben ik gevallen op de Weissensee.

385
00:21:08.017 --> 00:21:12.020
Ze dachten eerst dat het meeviel. Later toch een stukje meniscus.

386
00:21:13.000 --> 00:21:16.005
Toen zei de orthopeed: Als je geen schaatser was...

387
00:21:16.010 --> 00:21:18.005
dan lost het zichzelf wel op.

388
00:21:18.010 --> 00:21:22.000
Toch snel geopereerd en daar kreeg ik een ontsteking bij.

389
00:21:22.005 --> 00:21:24.024
Ik heb in een maand vier keer op de OK gelegen.

390
00:21:25.004 --> 00:21:29.005
Eigenlijk is de knie daar dusdanig van geruineerd dat het, eh...

391
00:21:29.010 --> 00:21:31.020
Ik heb toen nog twee jaar doorgereden.

392
00:21:32.000 --> 00:21:36.001
De doktoren wilden voor mij niet het besluit nemen om te stoppen.

393
00:21:36.006 --> 00:21:38.019
Ze zeiden: Fietsen en schaatsen is goed.

394
00:21:38.024 --> 00:21:40.011
Dan maar op hoog niveau.

395
00:21:40.016 --> 00:21:44.015
We vroegen ons af: Wat gaat een oud-marathonschaatser doen...

396
00:21:44.020 --> 00:21:46.024
als z'n schaatscarriere erop zit?

397
00:21:47.004 --> 00:21:50.004
We zochten Henk op, hij is inmiddels trainer...

398
00:21:50.009 --> 00:21:52.005
van z'n eigen marathonploeg.

399
00:21:52.010 --> 00:21:56.001
Hij zei: Neem je fiets mee, want er wordt hier wel getraind.

400
00:21:56.006 --> 00:21:59.009
Morgen! Goedemiddag. Ik ben er klaar voor. Ik wel.

401
00:21:59.014 --> 00:22:01.021
Jij ook? Ik ook. Dat is mooi.

402
00:22:02.001 --> 00:22:03.017
Dan ga ik m'n fiets pakken.

403
00:22:03.022 --> 00:22:06.014
Dan ga ik achter jullie aan hengelen. Mooi.

404
00:22:06.019 --> 00:22:09.017
Dan ga je me onderweg alles vertellen over '97.

405
00:22:09.022 --> 00:22:13.013
Ik probeer het, maar dat redden we niet in een uur. Nee? Nee.

406
00:22:13.018 --> 00:22:17.004
Is dat een heel verhaal? Je hebt het al 100 keer verteld.

407
00:22:17.009 --> 00:22:19.017
Je komt steeds weer op nieuwe dingen.

408
00:22:19.022 --> 00:22:21.009
Daar zijn ze te zien.

409
00:22:21.014 --> 00:22:23.016
Daar zijn ze!

410
00:22:25.005 --> 00:22:28.023
Het wordt een lange sprint! Het wordt een hele lange sprint!

411
00:22:29.003 --> 00:22:31.022
Wat een mooie finale! Daar komt Hulzebosch!

412
00:22:32.002 --> 00:22:34.015
Rechts in beeld. In het midden Angenent.

413
00:22:34.020 --> 00:22:37.016
Het wordt Angenent? Angenent of Hulzebosch!

414
00:22:37.021 --> 00:22:40.009
Hulzebosch... Het gaat om centimeters!

415
00:22:40.014 --> 00:22:42.024
Hulzebosch of Angenent? Het wordt...

416
00:22:43.004 --> 00:22:44.016
Henk Angenent!

417
00:22:44.021 --> 00:22:47.024
De beroemdste spruitjeskweker van Nederland...

418
00:22:48.004 --> 00:22:50.009
wint de 15e Elfstedentocht.

419
00:22:50.014 --> 00:22:55.019
Henk Angenent is de opvolger van Evert van Benthem!

420
00:22:55.024 --> 00:22:59.004
Jij zat in '97 toch met Evert van Benthem in de ploeg?

421
00:22:59.009 --> 00:23:02.007
In '92/'93 heb ik bij Evert in de ploeg gezeten.

422
00:23:02.012 --> 00:23:06.007
Dus jij wist wat er overheen je zou komen als je zou winnen. Ja.

423
00:23:06.012 --> 00:23:09.015
En dat is nog meer gebleken dan ik toen verwachtte.

424
00:23:09.020 --> 00:23:12.006
Dat is ook EEN van de redenen geweest...

425
00:23:12.011 --> 00:23:14.011
waarom ik in m'n boek heb gezegd:

426
00:23:14.016 --> 00:23:17.023
'Halverwege heb ik wel eens gedacht: Wil ik dit wel?'

427
00:23:18.003 --> 00:23:19.015
Echt waar? Ja.

428
00:23:19.020 --> 00:23:23.000
Maar, ja, zo'n kans krijg je niet zo vaak in je leven.

429
00:23:23.005 --> 00:23:26.021
Waarom zou je het niet willen? Dat heb ik me ook afgevraagd.

430
00:23:27.001 --> 00:23:30.001
Je krijgt nooit meer je leven terug van voor '97.

431
00:23:30.006 --> 00:23:33.024
Je bent natuurlijk in een tijd van, eh, zeg maar zeven uur...

432
00:23:34.004 --> 00:23:36.023
Daarvoor kende misschien 1000 mensen je...

433
00:23:37.003 --> 00:23:39.020
en opeens kent 85 procent van Nederland je.

434
00:23:40.000 --> 00:23:41.020
Dat zijn er 12 miljoen.

435
00:23:42.000 --> 00:23:43.012
Dat is wel iets anders.

436
00:23:43.017 --> 00:23:46.007
Je gaat als nobody richting Friesland...

437
00:23:46.012 --> 00:23:49.013
en op de terugweg kun je niet eens normaal tanken.

438
00:23:49.018 --> 00:23:52.010
Dat is een grote... En dat vond je niet leuk?

439
00:23:52.015 --> 00:23:55.007
Ja... Daar zag je tegenop? Nou, nee, nee...

440
00:23:55.012 --> 00:23:59.002
Ik zag er niet tegenop, maar je weet dat het wel verandert.

441
00:23:59.007 --> 00:24:01.003
En daar moet je wel aan wennen.

442
00:24:01.008 --> 00:24:05.016
Dat heeft toch ook wel meegespeeld dat Evert naar Canada is verhuisd?

443
00:24:05.021 --> 00:24:08.007
Ja, dat gevoel heb ik wel eens. Ja, toch?

444
00:24:08.012 --> 00:24:11.015
Je hoort die verhalen. Hij had die kaasboerderij.

445
00:24:11.020 --> 00:24:15.004
En daar kwamen mensen omdat ze alleen hem wilden zien.

446
00:24:15.009 --> 00:24:19.012
Het heeft ook voordelen. Je hebt er veel spruitjes door verkocht.

447
00:24:19.017 --> 00:24:22.007
Het jaar daarna was een goed spuitenjaar.

448
00:24:22.012 --> 00:24:25.023
Ik weet niet of dat door de Elfstedentocht kwam. Jawel.

449
00:24:26.003 --> 00:24:28.009
Want iedereen vond spruitjes vies.

450
00:24:28.014 --> 00:24:31.010
Dat vinden we nog, maar we eten ze wel door jou.

451
00:24:31.015 --> 00:24:34.007
Er zijn nu nog mensen als ik die tegenkom...

452
00:24:34.012 --> 00:24:37.015
Het eerste wat ze roepen: Hee, die spruitjesboer.

453
00:24:37.020 --> 00:24:41.011
En pas daarna roepen ze je naam. Dat geeft de impact wel aan.

454
00:24:41.016 --> 00:24:45.009
Hulzebosch schreeuwt naar Van Benthem dat-ie moet rijden.

455
00:24:45.014 --> 00:24:47.020
Daar komt Kleine! Jawel.

456
00:24:48.000 --> 00:24:49.012
Angenent reageert.

457
00:24:49.017 --> 00:24:52.022
Waar bedacht jij halverwege: Zal ik hem wel winnen?

458
00:24:53.002 --> 00:24:56.011
En waar dacht je: Ik doe het toch. Net voor Bartlehiem.

459
00:24:56.016 --> 00:24:58.012
Toen zat je in de kopgroep. Ja.

460
00:24:58.017 --> 00:25:02.005
En er hing een spandoek, ik weet niet meer wat erop stond.

461
00:25:02.010 --> 00:25:04.016
Maar in ieder geval de naam van Erik.

462
00:25:04.021 --> 00:25:06.021
Toen dacht ik: Dat gebeurt niet.

463
00:25:07.001 --> 00:25:10.008
Dan is-ie voor mij. Ja, want hij was razendpopulair.

464
00:25:10.013 --> 00:25:13.020
Die had de draaiboeken klaarliggen voor als hij won.

465
00:25:14.000 --> 00:25:16.013
O, ja? Ja. Maar daar was ik niet mee bezig.

466
00:25:16.018 --> 00:25:19.021
Je wist op de finish ook dat je hem hebben kon? Ja...

467
00:25:20.001 --> 00:25:22.011
Dat is achteraf. Nee, dat wist ik echt.

468
00:25:22.016 --> 00:25:26.016
Ik heb nooit geen moment zenuwen gevoeld in de wedstrijd.

469
00:25:26.021 --> 00:25:30.014
Als ik nu de beelden terug zie, dan krijg ik nog kippenvel...

470
00:25:30.019 --> 00:25:34.001
De eerste keer dat ik het zag kreeg ik echt kippenvel.

471
00:25:34.006 --> 00:25:36.011
Zo spannend als dat ik het vond.

472
00:25:36.016 --> 00:25:39.001
Maar tijdens de koers had ik geen last.

473
00:25:39.006 --> 00:25:40.024
We gaan lekker fietsen. Ja.

474
00:25:41.004 --> 00:25:44.005
En je wacht een beetje op mij? Dat hoeft toch niet?

475
00:25:44.010 --> 00:25:47.002
Hoeft niet? Ik hoop dat ik ze bij kan houden.

476
00:25:47.007 --> 00:25:50.012
Want Henk traint z'n eigen marathonschaatsploeg.

477
00:25:50.017 --> 00:25:54.014
Daarin ook Ruud Aarts, die Henk ziet als mogelijke winnaar...

478
00:25:54.019 --> 00:25:56.023
van een volgende Elfstedentocht.

479
00:25:57.003 --> 00:25:59.009
En dit jouw werk, niet je hoofdbaan?

480
00:25:59.014 --> 00:26:03.010
Nee, dit is, zeg maar, 50 procent van m'n werk.

481
00:26:03.015 --> 00:26:07.001
Wat is die andere 50 procent dan? Ja, paarden.

482
00:26:07.006 --> 00:26:09.008
Paarden? En wat voor paarden dan?

483
00:26:09.013 --> 00:26:12.018
Allemaal springpaarden. Geen spruiten meer? Nee.

484
00:26:12.023 --> 00:26:15.001
Al bijna 15 jaar niet meer.

485
00:26:25.005 --> 00:26:27.015
Even op m'n tweede adem komen!

486
00:26:27.020 --> 00:26:29.014
Dan pak ik ze zo wel weer!

487
00:26:31.015 --> 00:26:33.002
Een tandje zwaarder!

488
00:26:33.007 --> 00:26:34.024
Tandje zwaarder? Ja.

489
00:26:35.004 --> 00:26:36.023
Even het mes erop!

490
00:26:44.021 --> 00:26:46.008
Jongens, gas!

491
00:26:46.013 --> 00:26:49.007
ROB LACHT WAT Dit is uitfietsen, wat ze doen.

492
00:26:49.012 --> 00:26:52.000
Uitfietsen(!) Dit is gewoon lekker, he.

493
00:26:52.005 --> 00:26:55.011
Ja, heerlijk(!) Dit is het strelen van de beentjes.

494
00:26:55.016 --> 00:26:58.000
Doet me niks(!) Nee, precies.

495
00:26:58.005 --> 00:27:00.013
Dit was even los fietsen voor jullie?

496
00:27:00.018 --> 00:27:04.000
Dit was even los fietsen, ja. Lekker getraind, toch?

497
00:27:04.005 --> 00:27:06.016
En die oude man, die trainer van jullie.

498
00:27:06.021 --> 00:27:10.005
Kan-ie het nog een beetje? Hij ziet er nog fris uit, he.

499
00:27:10.010 --> 00:27:13.010
En heb je het gevoel dat je nog wat aan hem hebt...

500
00:27:13.015 --> 00:27:15.015
of loopt-ie alleen te foeteren?

501
00:27:15.020 --> 00:27:17.007
ZE LACHEN

502
00:27:19.009 --> 00:27:20.021
Dat lachje zegt genoeg.

503
00:27:21.001 --> 00:27:24.001
Is dat zo, Henk? Ja, dat moet je aan hun vragen?

504
00:27:24.006 --> 00:27:26.023
Ik bedoel, ik probeer ze wat bij te brengen.

505
00:27:27.003 --> 00:27:30.016
We hebben veel aan Henk, maar hij kan ook foeteren, hoor.

506
00:27:30.021 --> 00:27:34.022
Hij schold jullie vorig uit voor sukkels, toen jullie verloren.

507
00:27:35.002 --> 00:27:37.012
En de rest, he, hahaha! Wat was de rest?

508
00:27:37.017 --> 00:27:41.003
Wat was de rest dan? Er kwamen nog wel meer woorden voor.

509
00:27:41.008 --> 00:27:43.012
Dat is het fanatieke wat in hem zit.

510
00:27:43.017 --> 00:27:46.005
Maar daarom mag-ie nu niet meer coachen?

511
00:27:46.010 --> 00:27:48.008
Dat was z'n eigen beslissing.

512
00:27:48.013 --> 00:27:53.002
Daarom coach jij nu niet meer? Dat is wel EEN van de redenen.

513
00:27:53.007 --> 00:27:57.013
Ik denk, net wat die jongens zeggen, dat ik daar te fanatiek voor ben.

514
00:27:57.018 --> 00:28:01.017
Als je misschien tien jaar verder bent en je krijgt meer rust...

515
00:28:01.022 --> 00:28:03.022
dan gaat dat misschien wel weer.

516
00:28:04.002 --> 00:28:07.003
Normaal coacht iemand anders dus de schaatsers.

517
00:28:07.008 --> 00:28:09.021
Maar voor EEN keertje doet Henk het weer.

518
00:28:10.001 --> 00:28:11.013
Ertussen!

519
00:28:11.018 --> 00:28:13.005
Shit!

520
00:28:17.004 --> 00:28:18.016
En door, he!

521
00:28:20.009 --> 00:28:22.017
Hoppa! Er zitten er nog maar drie bij.

522
00:28:22.022 --> 00:28:24.009
Kom op!

523
00:28:24.014 --> 00:28:28.006
Dit zijn de momenten, buitenom vol er overheen.

524
00:28:28.011 --> 00:28:30.011
Drie bij de eerste twaalf, Henk.

525
00:28:33.014 --> 00:28:36.000
Ik vind dat jij je keurig gedragen hebt.

526
00:28:36.005 --> 00:28:38.015
Er was ook geen reden om boos te worden.

527
00:28:38.020 --> 00:28:40.015
Dan hoeft dat ook niet, haha!

528
00:28:40.020 --> 00:28:43.010
In 2009 rijdt Henk z'n laatste wedstrijd.

529
00:28:45.005 --> 00:28:48.012
Na vele operaties heeft-ie zo'n last van z'n knie...

530
00:28:48.017 --> 00:28:50.013
dat-ie besluit om te stoppen.

531
00:28:50.018 --> 00:28:54.023
Maar ondanks die blessure lukt het hem toch nog om tweede te worden.

532
00:28:55.003 --> 00:28:57.011
En dat had-ie zelf ook niet verwacht.

533
00:28:58.023 --> 00:29:01.019
Dat je de laatste wedstrijd zo kunt rijden...

534
00:29:01.024 --> 00:29:04.024
De tiende keer dat ik bij het NK op het podium sta.

535
00:29:05.004 --> 00:29:07.015
En dat je dat moet missen, dat is jammer.

536
00:29:07.020 --> 00:29:09.011
Maar aan de andere kant...

537
00:29:09.016 --> 00:29:12.004
Dat je tweede mag worden in je laatste...

538
00:29:12.009 --> 00:29:14.015
Dat weet ik nog, bij die interviews.

539
00:29:14.020 --> 00:29:17.014
Jij was altijd zo'n ijzeren Hein. Dat klopt.

540
00:29:17.019 --> 00:29:22.004
Toen hield je ermee op en toen dacht ik ineens: Oh, wat een klein hartje!

541
00:29:22.009 --> 00:29:23.021
Ja, ja... dat klopt.

542
00:29:24.001 --> 00:29:26.014
Ik heb twee keer gehuild in m'n carriere.

543
00:29:26.019 --> 00:29:29.020
Toen ik Nederlands kampioen werd en dat was toen.

544
00:29:30.000 --> 00:29:33.022
En niet bij de Elfstedentocht. Nee... dat was zo onverwachts.

545
00:29:34.002 --> 00:29:35.016
Dat komt over je heen? Ja.

546
00:29:43.011 --> 00:29:47.006
Ik denk, als je geen blessure had, dat je nu nog zou schaatsen.

547
00:29:47.011 --> 00:29:50.024
Nou, toen ik begon te rijden, zei ik: Ik doe het twee jaar.

548
00:29:51.004 --> 00:29:53.021
En als het gaat, dan ga ik nog tien jaar door.

549
00:29:54.001 --> 00:29:56.020
Uiteindelijk waren het er 18 op hoog niveau.

550
00:29:57.000 --> 00:30:00.005
Je moet op een gegeven moment die beslissing nemen.

551
00:30:00.010 --> 00:30:03.021
Ik ben heel blij dat ik toen die beslissing heb genomen.

552
00:30:04.001 --> 00:30:06.020
Die heb ik in een half uur genomen, in Zweden.

553
00:30:07.000 --> 00:30:10.015
Ik ben precies op tijd gestopt. Even naar je buurman Bert.

554
00:30:10.020 --> 00:30:13.016
Jij was de man in het geeld, in die eindsprint.

555
00:30:13.021 --> 00:30:18.022
Ja, als Henk wel gestopt was na twee jaar had-ie mij niet terug gehaald.

556
00:30:19.002 --> 00:30:23.001
Maar dan had ik misschien al die publiciteit over me heen gehad.

557
00:30:23.006 --> 00:30:26.013
Dat vind ik wel apart, ik ben opgevoed met het idee...

558
00:30:26.018 --> 00:30:28.013
dat alle mensen gelijk zijn.

559
00:30:28.018 --> 00:30:32.004
Dan start je in zo'n wedstrijd inderdaad als nobody...

560
00:30:32.009 --> 00:30:35.003
en als je dan wint ben je opeens iemand, of zo.

561
00:30:35.008 --> 00:30:38.004
Ze willen je allemaal ergens voor gebruiken.

562
00:30:38.009 --> 00:30:40.019
Dat heb ik altijd heel apart gevonden.

563
00:30:40.024 --> 00:30:43.020
Dat heb ik van Evert van Benthem ook begrepen.

564
00:30:44.000 --> 00:30:47.009
Dat mensen bij je langskomen, met je op de foto willen.

565
00:30:47.014 --> 00:30:50.002
Ik werd derde, ik heb het ook meegemaakt.

566
00:30:50.007 --> 00:30:52.009
Dat is een apart wereldje, BN'er.

567
00:30:52.014 --> 00:30:54.024
Maar goed, nu ben ik het gelukkig niet.

568
00:30:55.004 --> 00:30:56.018
Dat is wel lekker rustig.

569
00:30:56.023 --> 00:31:00.016
Baalde je? Nu zeg je, gelukkig heb ik al die heisa niet gehad.

570
00:31:00.021 --> 00:31:03.013
Maar baalde je toen niet verschrikkelijk?

571
00:31:03.018 --> 00:31:06.010
Als schaatser wil je het hoogste bereiken.

572
00:31:06.015 --> 00:31:08.010
En dat is de Elfstedentocht.

573
00:31:08.015 --> 00:31:11.013
Ik deed alles goed, maar Henk was gewoon beter.

574
00:31:11.018 --> 00:31:14.003
Dan houdt het op en nu had hij die heisa.

575
00:31:14.008 --> 00:31:17.023
En wat doe jij nu? Ik ben bloemenkweker, dat was ik toen al.

576
00:31:18.003 --> 00:31:22.004
Het is geen beroepssport, he. Je kunt er geen geld mee verdienen.

577
00:31:22.009 --> 00:31:25.024
Een leuk zakcentje. En ik wilde die kwekerij uitbreiden.

578
00:31:26.004 --> 00:31:29.014
Als ik die Elfstedentocht had gewonnen was ik gestopt.

579
00:31:29.019 --> 00:31:31.010
Dit ben jij in de kwekerij.

580
00:31:31.015 --> 00:31:35.014
Dit zijn de sneeuwballen, die we de hele winter door aanvoeren.

581
00:31:35.019 --> 00:31:38.009
Er moet steeds meer geproduceerd worden.

582
00:31:38.014 --> 00:31:42.009
Het is ook bij ons crisis. Daar moet je je brood mee verdienen.

583
00:31:42.014 --> 00:31:45.002
Schaatsen is een leuke bijkomstigheid.

584
00:31:45.007 --> 00:31:47.000
Het was een prachtige tijd.

585
00:31:47.005 --> 00:31:49.018
Net wat Henk zegt: Ik zou het zo over doen.

586
00:31:49.023 --> 00:31:53.016
Jij bent natuurlijk ook actief buiten de schaatssport. Ja.

587
00:31:53.021 --> 00:31:57.022
Het is jouw droom om ooit met een paard op de Olympische Spelen...

588
00:31:58.002 --> 00:32:00.010
Niet als ruiter, maar als fokker. Ja.

589
00:32:00.015 --> 00:32:03.013
Wat doe je precies? Wij fokken springpaarden.

590
00:32:03.018 --> 00:32:06.008
Ik doe het met Sanne. Sanne is je vrouw. Ja.

591
00:32:06.013 --> 00:32:08.019
En we leiden ze op tot vijf, zes jaar.

592
00:32:08.024 --> 00:32:13.000
Als ze voor het eerst in de ring gaan, gaan ze naar andere ruiters.

593
00:32:13.005 --> 00:32:16.005
Ik doe veel met internationale springruiters.

594
00:32:16.010 --> 00:32:20.013
En daar ben je weer net zo fanatiek in als met schaatsen. Ja.

595
00:32:20.018 --> 00:32:23.014
We gaan even naar de andere nummers twee hier.

596
00:32:23.019 --> 00:32:26.011
De mannen die hem in '63 hebben uitgereden.

597
00:32:26.016 --> 00:32:29.014
Negende, volgens mij, Piet. En jij was tweede.

598
00:32:29.019 --> 00:32:34.005
Was het nu echt zo zwaar? In '63 was lichamelijk een hele zware tocht.

599
00:32:34.010 --> 00:32:38.007
Ja, want ze moesten bij jou de schaatsen van je voeten snijden?

600
00:32:38.012 --> 00:32:40.018
Is dat waar? Dat verhaal is waar, ja.

601
00:32:40.023 --> 00:32:44.011
Ik kwam aan, ik zat in de kopgroep.

602
00:32:44.016 --> 00:32:49.018
Reinier... die liep uit.

603
00:32:49.023 --> 00:32:53.024
En er kwam nog een kopgroep achter en dat haalde elkaar steeds in.

604
00:32:54.004 --> 00:32:58.011
Maar het stuk tussen Dokkum, Bartlehiem, Oudkerk...

605
00:32:58.016 --> 00:33:00.003
werd ik sneeuwblind.

606
00:33:00.008 --> 00:33:04.013
Eh, nou, het stoof verschrikkelijk. Het vroor 18 graden.

607
00:33:04.018 --> 00:33:06.011
Daar kun je me zien.

608
00:33:06.016 --> 00:33:09.022
Nou, verschrikkelijk, zo bevroren was ik.

609
00:33:10.002 --> 00:33:12.004
Je kunt het niet zien aan m'n ogen.

610
00:33:12.009 --> 00:33:15.010
Dat wist ik zelf ook niet, maar dat begon te komen.

611
00:33:15.015 --> 00:33:20.000
Maar je schoof in elke sneeuwduin... En daar schoof je onderdoor.

612
00:33:20.005 --> 00:33:24.009
Maar ik ben uiteindelijk gefinisht.

613
00:33:24.014 --> 00:33:26.022
En toen sneden ze m'n schaatsen open.

614
00:33:27.002 --> 00:33:29.010
Je kunt het zien aan m'n scheenbenen.

615
00:33:29.015 --> 00:33:33.014
Die waren helemaal bevroren. De schaatsen konden niet meer af.

616
00:33:33.019 --> 00:33:36.009
Toen hebben ze de schaatsen los gesneden.

617
00:33:36.014 --> 00:33:39.006
En toen bleek dat mijn rechterteen wit was.

618
00:33:39.011 --> 00:33:40.023
Dus bevroren.

619
00:33:41.003 --> 00:33:43.016
Zei men. Dat was ook zo.

620
00:33:43.021 --> 00:33:46.002
Dus die moest snel ontdooid worden.

621
00:33:46.007 --> 00:33:48.013
Toen kwamen ze met wat te warm water.

622
00:33:48.018 --> 00:33:51.015
En die teen groeide vrij snel.

623
00:33:51.020 --> 00:33:55.021
Dus... Maar het was inderdaad een hele zware tocht.

624
00:33:57.004 --> 00:33:59.021
En Jan, jij was tweede in '63.

625
00:34:00.001 --> 00:34:02.013
Ja, ik was de eerste van de verliezers.

626
00:34:02.018 --> 00:34:04.016
Je hebt hem zes keer gereden...

627
00:34:04.021 --> 00:34:07.021
maar je bent ook twee keer geblesseerd geraakt.

628
00:34:08.001 --> 00:34:10.014
In '56 ben je van het ijs gehaald. Waarom?

629
00:34:10.019 --> 00:34:13.005
We kwamen bij Sneek, het was nog donker.

630
00:34:13.010 --> 00:34:16.013
Ik deed m'n handschoen uit om een koekje te pakken.

631
00:34:16.018 --> 00:34:20.004
En toen ging er iemand met z'n schaats op m'n hand staan.

632
00:34:20.009 --> 00:34:23.007
En als reactie kneep ik die hand nog dicht.

633
00:34:23.012 --> 00:34:26.015
Dat was helemaal fout. Hij trok die schaats terug.

634
00:34:26.020 --> 00:34:32.018
En langs m'n ringvinger werd m'n vinger tot op het bot doorgesneden.

635
00:34:32.023 --> 00:34:36.005
Nou, m'n handen weer op de rug, m'n handschoenen aan.

636
00:34:36.010 --> 00:34:43.007
Ik had wel een snerpende pijn, maar je hebt de drang om verder te gaan.

637
00:34:43.012 --> 00:34:48.010
En bij Stavoren, na 70 kilometer, reed er iemand achter mij, die zei:

638
00:34:48.015 --> 00:34:51.013
Wat heb je toch? Je bent helemaal rood op je rug.

639
00:34:51.018 --> 00:34:55.009
Ik had namelijk een witte trui aan, die had m'n zus gebreid.

640
00:34:55.014 --> 00:34:58.008
Maar doordat die bloeding maar doorging...

641
00:34:58.013 --> 00:35:01.007
werd het op de rug helemaal rood gekleurd.

642
00:35:01.012 --> 00:35:05.004
Dus ik zag eruit als een loonslager.

643
00:35:05.009 --> 00:35:06.021
GELACH

644
00:35:07.001 --> 00:35:10.012
Ik had de drang... verbandje erom en dan weer verder.

645
00:35:10.017 --> 00:35:12.015
Dat was niet gek, want in '97...

646
00:35:12.020 --> 00:35:16.006
heb je hem nog uit geschaatst met een gebroken heup. Ja.

647
00:35:16.011 --> 00:35:18.013
Toen had ik het echt op m'n heupen.

648
00:35:18.018 --> 00:35:22.005
GELACH Vertel gelijk even van '97 dan.

649
00:35:22.010 --> 00:35:26.005
Nou, ik was 72 jaar en ik kon nog redelijk goed schaatsen.

650
00:35:26.010 --> 00:35:29.021
En twee kilometer voor de finish werden we verblind...

651
00:35:30.001 --> 00:35:32.020
door die felle schijnwerpers bij de finish.

652
00:35:33.000 --> 00:35:36.004
En toen viel ik over een stukje hout of wat riet.

653
00:35:36.009 --> 00:35:38.004
Keihard op m'n rechterheup.

654
00:35:38.009 --> 00:35:42.006
Nou, toen heb ik met m'n bijna... of helemaal gebroken heup...

655
00:35:42.011 --> 00:35:46.000
heb ik de laatste twee kilometer overbrugd.

656
00:35:46.005 --> 00:35:48.008
Met de wind in de rug, dat ging wel.

657
00:35:48.013 --> 00:35:50.000
GELACH

658
00:35:52.024 --> 00:35:56.017
En zo ben ik aan de finish gekomen. En kun je nu nog schaatsen?

659
00:35:56.022 --> 00:36:01.000
Nou, vorig jaar voor het laatst, maar toen viel ik op m'n schouder.

660
00:36:01.005 --> 00:36:03.005
Ik durf het eigenlijk niet meer.

661
00:36:03.010 --> 00:36:07.015
Kun je me beloven dat je lekker thuis blijft als-ie weer komt, haha.

662
00:36:07.020 --> 00:36:10.018
Ja... Nee, ik durf het eigenlijk niet meer aan.

663
00:36:10.023 --> 00:36:14.016
Ik zou het wel kunnen, ik heb geen faalangst, maar valangst.

664
00:36:14.021 --> 00:36:16.012
Dat kan ik me voorstellen.

665
00:36:16.017 --> 00:36:19.015
Heinze, wat voor mannen en vrouwen zijn het...

666
00:36:19.020 --> 00:36:22.016
dat ze van die ontzettende doordouwers zijn?

667
00:36:22.021 --> 00:36:26.024
Maakt die tocht dat van ze, of zijn ze het al omdat ze die tocht doen?

668
00:36:27.004 --> 00:36:30.002
Dat is moeilijk. Wij van de tv dachten in '85...

669
00:36:30.007 --> 00:36:33.010
dat we een geweldige inspanning hadden verricht.

670
00:36:33.015 --> 00:36:37.008
Om iets te organiseren wat 22 jaar terug voor het laatst was.

671
00:36:37.013 --> 00:36:42.019
Maar als ik deze verhalen hoor, Rob, dan was dat maar een kleinigheidje.

672
00:36:42.024 --> 00:36:44.017
We blijven nog even bij '85.

673
00:36:44.022 --> 00:36:48.012
We hebben hier de hele kopgroep op Evert van Benthem na...

674
00:36:48.017 --> 00:36:51.003
die jullie de hartelijke groeten doet.

675
00:36:51.008 --> 00:36:54.008
Hij zit in Canada en moet op de boerderij passen.

676
00:36:54.013 --> 00:36:57.016
Deze mannen... Jullie waren de verliezers in '85.

677
00:36:57.021 --> 00:36:59.021
Henri, jij zei in het begin al...

678
00:37:00.001 --> 00:37:02.012
dat had je leven totaal op z'n kop gezet.

679
00:37:02.017 --> 00:37:05.005
Wat is er van jou terechtgekomen daarna?

680
00:37:05.010 --> 00:37:09.011
Ik ben in de sport blijven steken. Ik ben door blijven schaatsen.

681
00:37:09.016 --> 00:37:12.017
Tot bijna m'n 48e heb ik bij de A-rijders gereden.

682
00:37:12.022 --> 00:37:16.010
Onvoorstelbaar! Ik heb het 25 jaar gedaan op topniveau.

683
00:37:16.015 --> 00:37:20.020
Vroeger was ik voetballer en toen ben ik in de winter van '78/'79...

684
00:37:21.000 --> 00:37:24.007
Toen kon je niet voetballen, toen ging ik schaatsen.

685
00:37:24.012 --> 00:37:28.000
'Dolle Dries' en Jan Roelof waren enorm populair.

686
00:37:28.005 --> 00:37:30.022
En toen is mijn schaatscarriere begonnen.

687
00:37:31.002 --> 00:37:33.019
Ik wist helemaal niet dat ik kon schaatsen.

688
00:37:33.024 --> 00:37:36.007
Maar blijkbaar kon ik dat een beetje.

689
00:37:36.012 --> 00:37:39.011
En toen ik 48 was heb ik die afgesloten.

690
00:37:39.016 --> 00:37:43.007
En ik werk nog in een sportwinkel, dus ik zit nog in de sport.

691
00:37:43.012 --> 00:37:46.004
Ja, want je hebt een fiets... fietswinkel.

692
00:37:46.009 --> 00:37:49.018
Die heb ik niet zelf, ik werk daar, ik ben mecanicien.

693
00:37:49.023 --> 00:37:51.023
Elke schaatser kan fietsen, he.

694
00:37:52.003 --> 00:37:54.022
Wat heeft de schaatssport jullie gebracht?

695
00:37:55.002 --> 00:37:58.000
Wat heeft de Elfstedentocht jullie gebracht?

696
00:37:58.005 --> 00:37:59.017
Mooie herinneringen.

697
00:37:59.022 --> 00:38:03.017
Al die sport die we gedaan hebben. Hele mooie herinneringen.

698
00:38:03.022 --> 00:38:06.003
En de contacten die je nog hebt.

699
00:38:06.008 --> 00:38:08.006
Het is heel anders dan voetbal.

700
00:38:08.011 --> 00:38:11.009
Er wordt niet geslagen, er wordt niet geknokt.

701
00:38:11.014 --> 00:38:13.018
Het is EEN grote familie, zeg maar.

702
00:38:13.023 --> 00:38:16.019
Toerrijders, wedstrijdrijders, iedereen.

703
00:38:16.024 --> 00:38:21.005
Daar kun jij over meepraten, want jij hebt je vrouw op 't ijs ontmoet.

704
00:38:21.010 --> 00:38:24.011
Ja, dat schaatsen is een soort huwelijksbureau.

705
00:38:24.016 --> 00:38:26.003
GELACH

706
00:38:26.008 --> 00:38:30.009
Mijn ouders hebben elkaar ontmoet in de strenge winter van 1947.

707
00:38:30.014 --> 00:38:32.001
In Schoonhoven.

708
00:38:32.006 --> 00:38:35.000
En mijn vrouw en ik hebben elkaar ontmoet...

709
00:38:35.005 --> 00:38:38.018
Daar ben je toch niet verwekt, he? Dat zal niet. Nee, nee.

710
00:38:38.023 --> 00:38:42.022
Dat moet dan een lange draag geweest zijn, ik ben in '53 geboren.

711
00:38:43.002 --> 00:38:47.005
O, oke. Wij hebben elkaar ontmoet in dus bus naar de Jaap Edenbaan.

712
00:38:47.010 --> 00:38:48.022
Mijn vrouw en ik.

713
00:38:49.002 --> 00:38:51.010
Ik ging terug even naast haar zitten.

714
00:38:51.015 --> 00:38:54.009
Die plek was nog vrij. En dat is goed gekomen.

715
00:38:54.014 --> 00:38:56.001
En, eh... GELACH

716
00:38:56.006 --> 00:39:00.003
Mijn oudste zoon heeft weer een vriendin uit het schaatsen...

717
00:39:00.008 --> 00:39:02.016
die hebben elkaar in Inzell ontmoet.

718
00:39:02.021 --> 00:39:06.014
Dus het blijft toch wel in die wereld.

719
00:39:06.019 --> 00:39:09.000
Lenie, we gaan even naar de vrouwen.

720
00:39:09.005 --> 00:39:12.005
Jij hebt de Elfstedentocht gewonnen als vrouw.

721
00:39:12.010 --> 00:39:15.008
En jij hebt ook je liefde op het ijs ontmoet. Ja.

722
00:39:15.013 --> 00:39:19.014
Vertel even. Gewonnen zeggen ze niet, maar je bent eerste vrouw.

723
00:39:19.019 --> 00:39:22.005
Je mag niet zeggen dat je gewonnen hebt.

724
00:39:22.010 --> 00:39:24.021
Ik heb in een mannenwedstrijd gereden.

725
00:39:25.001 --> 00:39:28.016
Daar moet iets aan veranderen, geloof ik, Henk. Dat is al.

726
00:39:28.021 --> 00:39:32.011
Ik heb zo veel op m'n kop gehad van die vrouwen. En terecht.

727
00:39:32.016 --> 00:39:34.003
Ja, ja, ja.

728
00:39:34.008 --> 00:39:38.023
Maar ik heb Jan ontmoet na een wedstrijd in 1970.

729
00:39:39.003 --> 00:39:42.003
Ik heb daarvoor al de trainingswedstrijden...

730
00:39:42.008 --> 00:39:46.020
voor natuurijs... Toen bestond het woord marathonschaatsen nog niet.

731
00:39:47.000 --> 00:39:50.001
Toen reed ik met de mannen en toen reed hij ook mee.

732
00:39:50.006 --> 00:39:53.007
Daarna zocht hij me steeds op op de Jaap Edenbaan.

733
00:39:53.012 --> 00:39:57.000
En wie kan er beter schaatsen? Nou, hij doet ook z'n best.

734
00:39:57.005 --> 00:40:00.002
HARD GELACH Het is duidelijk.

735
00:40:00.007 --> 00:40:02.002
Ik wil even van de klas weten:

736
00:40:02.007 --> 00:40:05.001
Wat voor schaatser was Jan Roelof Kruithof?

737
00:40:05.006 --> 00:40:06.022
Wie wil er wat over zeggen?

738
00:40:07.002 --> 00:40:11.001
O, kijk, die mannen daar, die jaren met hem hebben geschaatst.

739
00:40:11.006 --> 00:40:12.018
Enorm fanatiek!

740
00:40:12.023 --> 00:40:17.014
Ik heb het zelden gezien dat iemand zich zo kan focussen op iets.

741
00:40:17.019 --> 00:40:19.006
En zo fanatiek is.

742
00:40:19.011 --> 00:40:23.009
En dat mag, niks ten kwade over gezegd.

743
00:40:23.014 --> 00:40:27.009
Maar soms wel eens dat het wel een streepje te ver ging.

744
00:40:27.014 --> 00:40:29.001
Dat idee had ik dan.

745
00:40:29.006 --> 00:40:34.014
Jan Roelofs ronde kuiten, gevlochten, roestvrij staal.

746
00:40:34.019 --> 00:40:38.015
Z'n benen zijn gesmeed uit het edelste metaal.

747
00:40:38.020 --> 00:40:41.016
Zie ik de mooie benen, de kromming van z'n rug.

748
00:40:41.021 --> 00:40:45.000
Dan denk ik, Roelof Kruithof is net de IJsselbrug.

749
00:40:46.013 --> 00:40:48.004
GELACH Dat is wel mooi, he.

750
00:40:48.009 --> 00:40:49.021
Zo sterk was-ie.

751
00:40:50.001 --> 00:40:52.016
Ik kan nog wel iets vertellen. Heinze ook.

752
00:40:52.021 --> 00:40:56.018
Er gaat ook een stuk leed verscholen in die periode van 22 jaar.

753
00:40:56.023 --> 00:40:58.010
Van '63 naar '85.

754
00:40:58.015 --> 00:41:01.024
Dat is namelijk een generatie die te jong was in '63...

755
00:41:02.004 --> 00:41:05.012
en eigenlijk, met respect, te oud in '85.

756
00:41:05.017 --> 00:41:10.019
Er is een hele generatie potentiele Elfstedenwinnaars verloren gegaan.

757
00:41:10.024 --> 00:41:14.012
En de ongekroonde koning van die club was natuurlijk...

758
00:41:14.017 --> 00:41:17.007
en is hij nog steeds, Jan Roelof Kruithof.

759
00:41:17.012 --> 00:41:21.007
Die 9, 10, 11 keer een 200 kilometer won? 11 keer.

760
00:41:21.012 --> 00:41:25.003
Absoluut de grote winnaar van 200 kilometer wedstrijden.

761
00:41:25.008 --> 00:41:27.019
Jan Roelof... Wat wil je erover zeggen?

762
00:41:27.024 --> 00:41:30.005
Ja, ik heb elf maal een 200 gewonnen.

763
00:41:30.010 --> 00:41:32.020
Maar er is maar EEN echte.

764
00:41:33.000 --> 00:41:35.004
En ik zou ze allemaal inruilen...

765
00:41:35.009 --> 00:41:38.014
voor EEN overwinning op een echte Elfstedentocht.

766
00:41:38.019 --> 00:41:40.006
Toch wel? Zonder meer.

767
00:41:40.011 --> 00:41:42.004
We gingen bij jou op bezoek.

768
00:41:42.009 --> 00:41:45.010
Omdat je de kilometervreter uit het peloton was.

769
00:41:45.015 --> 00:41:48.000
Ook omdat je prachtige verhalen hebt.

770
00:41:48.005 --> 00:41:51.012
En ook om je bijzondere relatie met je vrouw Jantina.

771
00:41:51.017 --> 00:41:55.008
Daarom gingen we op bezoek in het hoge noorden.

772
00:41:55.013 --> 00:41:57.000
MUZIEK

773
00:42:17.021 --> 00:42:19.020
Hehe, lekker.

774
00:42:24.020 --> 00:42:30.003
We gaan eens kijken hoe het met de grootste ausdauer onder de marathonschaatsers is.

775
00:42:31.006 --> 00:42:34.011
Heeft ooit in een etmaal 650 kilometer geschaatst.

776
00:42:34.016 --> 00:42:37.017
Dit is een van mijn jeugdhelden. Echt waar.

777
00:42:41.016 --> 00:42:43.014
Goedemorgen. Goedemorgen.

778
00:42:43.019 --> 00:42:46.021
Hai, ik ben Rob. Ik ben Jan Roelof Kruithof.

779
00:42:47.001 --> 00:42:49.009
Leuk je eindelijk eens te ontmoeten.

780
00:42:49.014 --> 00:42:52.015
Ik vind het ook een eer om jou te ontmoeten. Ga weg!

781
00:42:52.020 --> 00:42:55.020
Ik heb jaren van je genoten op tv. Ik vind het een eer.

782
00:42:56.000 --> 00:42:57.013
Ja, echt waar.

783
00:42:57.018 --> 00:43:01.011
Mogen we binnenkomen met het hele stel? Ja, kom verder.

784
00:43:01.016 --> 00:43:06.004
Jan Roelof Kruithof, de diesel onder de marathonschaatsers.

785
00:43:06.009 --> 00:43:09.003
Hoe langer de afstand, hoe beter Jan Roelof.

786
00:43:09.008 --> 00:43:14.015
In de jaren 70 en 80 is hij bijna niet te verslaan in wedstrijden langer dan 100 kilometer.

787
00:43:14.020 --> 00:43:17.009
Hij is beroemd om zijn training in de koelcel.

788
00:43:17.014 --> 00:43:20.015
11 keer wint hij de Alternatieve Elfstedentocht.

789
00:43:20.020 --> 00:43:25.019
En in 1994 vestigt hij het ook nog het 24-uurs wereldrecord schaatsen.

790
00:43:32.001 --> 00:43:35.012
En hier staan je prijzen? Een gedeelte van de prijzen.

791
00:43:35.017 --> 00:43:39.021
Ik heb op dit moment nog het 24 uur wereldrecord. Ja, 650 kilometer.

792
00:43:40.001 --> 00:43:41.023
655 en 700 meter.

793
00:43:42.003 --> 00:43:45.024
Ik heb 24 geschaatst zonder mijn benen stil te houden.

794
00:43:46.004 --> 00:43:49.020
Plassen deed ik in een plasfles en dan aan de kant schuiven.

795
00:43:50.000 --> 00:43:51.012
Eten deed ik onderwijl.

796
00:43:51.017 --> 00:43:55.011
En er waren jongens bij uit Canada, Amerika, Rusland...

797
00:43:55.016 --> 00:43:58.014
die 30 jaar jonger waren en die gingen na 8 uur rusten.

798
00:43:58.019 --> 00:44:01.011
Dat is de grootste fout, je moet doorgaan.

799
00:44:01.016 --> 00:44:05.022
En er was een gemiddelde snelheid van 27,2 km/u.

800
00:44:06.002 --> 00:44:09.024
Als ik dan die 24 uur bezig ben, dat is ook met de Elfstedentocht...

801
00:44:10.004 --> 00:44:13.004
dan ben ik daar 24 uur met de gedachten mee bezig.

802
00:44:13.009 --> 00:44:15.005
Niemand die mij af kan leiden.

803
00:44:15.010 --> 00:44:19.005
Dus het is concentratie en wilskracht? Ja, dat is belangrijk.

804
00:44:19.010 --> 00:44:23.003
En ik zei dan onderweg: Ik ben moe, maar die anderen nog meer.

805
00:44:23.009 --> 00:44:25.013
Je kunt jezelf ook ziek praten, he.

806
00:44:25.018 --> 00:44:29.002
Maar helemaal alleen deed Jan Roelof het natuurlijk niet.

807
00:44:29.007 --> 00:44:33.005
Bij alle wedstrijden stond zijn vrouw Jantina langs de baan.

808
00:44:33.010 --> 00:44:36.009
Met eten, drinken en een knuffel aan de finish.

809
00:44:37.014 --> 00:44:40.008
Tijdens de wedstrijd ben ik niet makkelijk.

810
00:44:40.013 --> 00:44:42.005
En ook de dagen ervoor niet.

811
00:44:42.010 --> 00:44:46.004
Dan is het wel belangrijk dat er iemand naast je staat...

812
00:44:46.009 --> 00:44:49.004
die weet hoe je met zo'n mens om moet gaan.

813
00:44:57.002 --> 00:44:58.018
Als ik dat nou zo bekijk...

814
00:44:58.023 --> 00:45:03.017
dan heb je er met een marathonschaatser als man eigenlijk een extra kind bij.

815
00:45:03.022 --> 00:45:06.011
Ja, wat verzorgen betreft.

816
00:45:06.016 --> 00:45:08.024
Dan moet-ie wel een extraatje hebben.

817
00:45:09.004 --> 00:45:11.014
Vind je het leuk om te doen? Nou...

818
00:45:11.019 --> 00:45:15.007
Soms, maar je denkt ook wel eens: He, dat schaatsen!

819
00:45:15.012 --> 00:45:18.008
Intussen zijn de rollen volledig omgedraaid.

820
00:45:18.013 --> 00:45:22.002
Want bij Jantina is vijf jaar geleden 'n hersentumor ontdekt.

821
00:45:22.007 --> 00:45:26.019
En door de bestralingen heeft ze een hersenbeschadiging opgelopen.

822
00:45:26.024 --> 00:45:29.014
Ik vind het een voorrecht om haar te verzorgen.

823
00:45:29.019 --> 00:45:33.022
Want een groot deel van mijn overwinningen is ook haar deel.

824
00:45:35.012 --> 00:45:37.006
Ik ben heel blij met haar.

825
00:45:37.011 --> 00:45:41.001
Weet zij dat wij hier zijn? Ik heb het gezegd.

826
00:45:46.013 --> 00:45:48.011
Kijk eens, Jantina.

827
00:45:48.016 --> 00:45:50.003
We hebben visite.

828
00:45:51.010 --> 00:45:53.024
Of slaap je nu?

829
00:45:54.004 --> 00:45:55.020
Doe de ogen maar even los.

830
00:45:56.000 --> 00:45:59.007
Ja? Nee, ze is zo'n geweldige vrouw.

831
00:45:59.012 --> 00:46:02.024
Als ik zeg: Toen zij 70 was, zijn we naar Zweden geweest...

832
00:46:03.004 --> 00:46:06.001
toen heb ik daar nog 200 kilometer geschaatst...

833
00:46:06.006 --> 00:46:09.023
en al die tijd stond zij aan de kant op mij te verzorgen.

834
00:46:10.003 --> 00:46:13.022
Zij was ook bij al die wedstrijden die ik gewonnen heb erbij.

835
00:46:14.002 --> 00:46:16.002
Ze was mijn steun en toeverlaat.

836
00:46:16.007 --> 00:46:18.016
Nu ben je haar steun en toeverlaat. Ja.

837
00:46:18.021 --> 00:46:20.010
He, Jantina?

838
00:46:20.015 --> 00:46:22.024
Geweldig, he. Goed zo, meissie.

839
00:46:23.007 --> 00:46:25.009
Als ik onderweg was en ik moest eten hebben...

840
00:46:25.014 --> 00:46:27.022
dan zei ik: Eten! Drinken! Echt waar?

841
00:46:28.002 --> 00:46:33.024
Ja, als je gaat zeggen 'mag ik alstublieft wat koffie', dan lukt dat natuurlijk niet.

842
00:46:34.004 --> 00:46:37.007
Maar dan stond zij gewoon ergens langs de kant? Ja.

843
00:46:37.012 --> 00:46:40.011
In Finland en zo stond zij gewoon langs de kant. Koud!

844
00:46:40.016 --> 00:46:43.016
Ja, en al die tijd dat ik aan het schaatsen was...

845
00:46:43.021 --> 00:46:47.014
stond zij dus aan de kant en ze was de enige vrouw die dat deed.

846
00:46:47.019 --> 00:46:51.020
Maar dan moest ze net zo'n doorzettingsvermogen hebben als jij.

847
00:46:52.000 --> 00:46:54.008
Want hoe koud was het daar in Finland?

848
00:46:54.013 --> 00:46:57.017
We hebben een keer meegemaakt dat het 10 graden was...

849
00:46:57.022 --> 00:47:01.000
en toen we door finish kwamen was het 20 graden onder nul.

850
00:47:01.005 --> 00:47:03.018
En dan met keiharde wind. En daar stond ze.

851
00:47:03.023 --> 00:47:07.020
Daar stond ze gewoon te wachten tot die idioot weer langskwam.

852
00:47:08.000 --> 00:47:09.018
Dat is gewoon fantastisch.

853
00:47:09.023 --> 00:47:12.019
Ik ben ook heel trots op haar, he!

854
00:47:12.024 --> 00:47:16.000
Moet je eens kijken wie er allemaal is! Mooi, he?

855
00:47:16.005 --> 00:47:19.001
En je hebt ook altijd zoveel te vertellen, he.

856
00:47:19.006 --> 00:47:21.002
Ja, hartstikke goed.

857
00:47:21.007 --> 00:47:23.012
Ja, Jantina is altijd zo lief.

858
00:47:23.017 --> 00:47:25.004
He!

859
00:47:25.009 --> 00:47:30.004
Als Jantina weer even slaapt laat Jan Roelof mij zijn krantenknipsels zien.

860
00:47:31.008 --> 00:47:33.024
Dit is de knipselkist? Ja.

861
00:47:34.004 --> 00:47:37.013
En waar zit die foto van die ijsbeer? Ja, dat weet ik niet.

862
00:47:37.018 --> 00:47:39.016
Want dat hoor ik altijd van jou.

863
00:47:39.021 --> 00:47:44.002
'In Finland hadden we geen publiek langs de baan, alleen ijsberen.'

864
00:47:45.007 --> 00:47:47.015
Dit is typisch mijn schaatshouding.

865
00:47:48.011 --> 00:47:51.020
Kijk, vroeger kon je zien aan een rijder wie het was.

866
00:47:52.000 --> 00:47:54.005
Nu rijden ze allemaal in dezelfde stijl.

867
00:47:54.010 --> 00:47:56.008
Maar was dat nou echt waar...

868
00:47:56.013 --> 00:48:00.004
dat je in Finland een ijsbeer tegenkwam? Nee, zo gek was 't niet.

869
00:48:00.009 --> 00:48:03.018
Dat heb je gewoon beweerd! Ik heb wel meer beweerd.

870
00:48:03.023 --> 00:48:06.020
Ik heb ook beweerd dat ik altijd in de diepvries zat.

871
00:48:07.000 --> 00:48:08.015
Ik heb er drie keer in gezeten.

872
00:48:08.020 --> 00:48:12.005
Iedereen dacht dat ik elke dag in de diepvries zat. Ja!

873
00:48:12.010 --> 00:48:15.003
Ik dacht, die kist zal hier wel ergens staan. Nee.

874
00:48:15.008 --> 00:48:19.005
Dat deed je alleen voor de camera's? Ja. Zo hoor je nog eens wat.

875
00:48:19.010 --> 00:48:22.010
Elf keer de alternatieve Elfstedentocht gewonnen.

876
00:48:22.015 --> 00:48:26.020
Maar de echte nooit. Nee, die kwam voor mij een aantal jaren te laat.

877
00:48:27.000 --> 00:48:28.014
En te vroeg.

878
00:48:28.019 --> 00:48:32.001
Nou... 63. In 63 was ik nog ongetraind.

879
00:48:32.006 --> 00:48:35.002
Want ik ben pas in 69 begonnen.

880
00:48:35.007 --> 00:48:40.018
En ik heb in wezen van 1963 tot 1985 22 jaar moeten wachten.

881
00:48:40.023 --> 00:48:43.013
En dat is in wezen een schaatsgeneratie.

882
00:48:43.018 --> 00:48:47.014
Ja, het is eigenlijk onvoorstelbaar dat je zo lang hebt geschaatst.

883
00:48:47.019 --> 00:48:50.020
Maar in 1991 heb je nog de alternatieve gewonnen.

884
00:48:51.000 --> 00:48:53.011
En in 1984 en in 1987 ook.

885
00:48:53.016 --> 00:48:57.009
Dus je kan niet zeggen dat je in 1985 niet in topvorm was.

886
00:48:57.014 --> 00:49:00.003
Nee. Kijk, je moet het zo zien:

887
00:49:00.008 --> 00:49:03.016
Het nadeel van de Elfstedentocht: die is nooit te plannen.

888
00:49:03.021 --> 00:49:06.000
En Finland is altijd te plannen...

889
00:49:06.005 --> 00:49:09.005
want je weet dat-ie in half januari of februari er is.

890
00:49:09.010 --> 00:49:12.008
Dus dan kun je je topvorm daarnaartoe brengen.

891
00:49:12.013 --> 00:49:14.009
En daar was ik dus heel goed in.

892
00:49:14.014 --> 00:49:19.018
En is dat dan een eeuwige, weet ik wat, irritatie...

893
00:49:19.023 --> 00:49:24.006
of pijn in je hart dat je nooit de echte Elfstedentocht hebt gewonnen?

894
00:49:24.011 --> 00:49:28.008
Ik heb het voordeel dat ik elfmaal de alternatieve heb gewonnen.

895
00:49:28.013 --> 00:49:32.023
Als je naar de jaren ervoor rekent, dan had ik nooit iets kunnen winnen.

896
00:49:34.003 --> 00:49:37.020
In 1985 is Jan Roelof, hier met rugnummer 91...

897
00:49:38.000 --> 00:49:40.014
de grote kanshebber voor de overwinning.

898
00:49:40.019 --> 00:49:42.006
Maar het gaat fout.

899
00:49:42.011 --> 00:49:46.004
Door een val verliest hij de aansluiting met de kopgroep...

900
00:49:46.009 --> 00:49:47.021
en wordt hij 12e.

901
00:49:48.001 --> 00:49:51.019
Als hij nou komt zit jij voor de buis te zwaaien? Voor de buis?

902
00:49:51.024 --> 00:49:54.022
Meedoen is erg, maar niet meedoen is nog erger!

903
00:49:55.002 --> 00:49:58.015
Dus je gaat ondanks die knie... Ja, ik start zonder meer.

904
00:49:58.020 --> 00:50:02.008
Ik heb startnummer 170 en ik ga die Elfsteden rijden.

905
00:50:02.013 --> 00:50:05.020
Maar... Als ik het achter een rollator, ik ga rijden.

906
00:50:08.006 --> 00:50:10.016
Dan heb ik natuurlijk wel de hamvraag:

907
00:50:11.023 --> 00:50:13.019
Wie wacht jou bij de finish op?

908
00:50:13.024 --> 00:50:16.001
Dit is de foto van jou met Jantina.

909
00:50:16.006 --> 00:50:19.010
Hoe zal het dan zijn om hem te rijden zonder haar?

910
00:50:19.015 --> 00:50:22.015
Dan zal ik het onderweg enorm moeilijk krijgen.

911
00:50:22.020 --> 00:50:26.013
Dan moeten de mensen je extra aanmoedigen. Emotioneel, ja.

912
00:50:26.018 --> 00:50:32.023
Dan is de kans groot dat ik onderweg huilbuien krijg omdat ik er niet bij kan zijn. Meen je dat nou? Ja.

913
00:50:33.003 --> 00:50:35.001
Zonder meer. Dat weet ik zeker.

914
00:50:35.006 --> 00:50:38.007
Je hebt zonder haar nog geen grote tocht gemaakt.

915
00:50:38.012 --> 00:50:42.015
Bij al die alternatieve elfsteden die ik gewonnen heb, was ze bij.

916
00:50:42.020 --> 00:50:46.023
Ook bij de 24-uurs race heeft ze 24 uur aan de kant gestaan. Wakker?

917
00:50:47.003 --> 00:50:49.024
En iedere keer voeding geven en al die dingen.

918
00:50:50.004 --> 00:50:53.017
Ze is een ontzettende grote steun in mijn leven geweest.

919
00:50:53.022 --> 00:50:55.018
Een voorbeeld voor iedereen.

920
00:51:03.003 --> 00:51:06.001
Nou, kijk eens, Jantina, krijg je lekkere pap.

921
00:51:11.003 --> 00:51:12.017
Nou, kijk eens, Jantina.

922
00:51:18.012 --> 00:51:20.008
Je gaat een beetje naar boven.

923
00:51:21.010 --> 00:51:22.022
Gaat het goed zo? Ja.

924
00:51:23.002 --> 00:51:24.014
Goed zo.

925
00:51:28.024 --> 00:51:30.011
Kijk eens.

926
00:51:30.016 --> 00:51:32.011
Het gaat hartstikke goed zo.

927
00:51:33.023 --> 00:51:35.010
Lekker, he?

928
00:51:35.015 --> 00:51:37.015
Lekkere yoghurt met bessensap.

929
00:51:37.020 --> 00:51:39.007
Ja, he?

930
00:51:41.004 --> 00:51:43.017
Jantina moet een beetje verwend worden.

931
00:51:43.022 --> 00:51:45.020
Je hebt Jan ook altijd verwend.

932
00:51:46.000 --> 00:51:49.001
Nou is Jan aan de beurt om jou te verwennen. He? Ja.

933
00:51:51.001 --> 00:51:55.007
Het is een klein kunstje om haar naar het verpleegtehuis te brengen.

934
00:51:55.012 --> 00:51:59.003
Dat gebeurt niet. Al moet ik haar op mijn knieen verzorgen.

935
00:52:00.008 --> 00:52:03.019
Nee, hoor. Dan moet je wel heel veel van haar houden. Ja.

936
00:52:03.024 --> 00:52:06.010
Maar ik hou er ook veel van. Zonder meer.

937
00:52:11.022 --> 00:52:16.006
We zijn al 56 jaar bij elkaar, dus ik blijf haar verzorgen.

938
00:52:16.011 --> 00:52:18.018
Tot het bittere eind.

939
00:52:18.023 --> 00:52:20.018
Jantina, je gaat even opzij.

940
00:52:22.008 --> 00:52:24.016
Even opzij draaien. Een, twee, drie.

941
00:52:26.005 --> 00:52:28.013
Dat kussen. Deze? Ja, deze.

942
00:52:28.018 --> 00:52:30.005
Dank je wel.

943
00:52:30.010 --> 00:52:35.022
Maak je dat veel mee, dat echtgenoten zo zorg hebben voor hun vrouw?

944
00:52:36.002 --> 00:52:40.008
Het is heel bijzonder hoe Jan Roelof dit allemaal doet.

945
00:52:40.013 --> 00:52:43.005
Ik denk wel eens: Wordt het niet een te veel?

946
00:52:43.010 --> 00:52:46.017
Af en toe. Af en toe heb ik het er wel eens moeilijk mee.

947
00:52:46.022 --> 00:52:49.002
Maar ik hoor u nooit klagen.

948
00:52:49.007 --> 00:52:51.000
Nee. Dat vind ik wel heel...

949
00:52:51.005 --> 00:52:53.024
Nee, klagen dat past niet bij mij.

950
00:52:54.004 --> 00:52:57.017
Gewoon doen. Je weet niet eens hoe je het moet schrijven.

951
00:52:57.022 --> 00:53:00.017
Nee, gewoon doen en niet klagen.

952
00:53:00.022 --> 00:53:02.013
Want klagen helpt niet.

953
00:53:02.018 --> 00:53:04.005
Helemaal niet.

954
00:53:11.023 --> 00:53:14.008
Hier ben je stil van. Baukje?

955
00:53:14.013 --> 00:53:18.020
Ik zei: Hier ben je stil van. Zo'n andere kant van de man.

956
00:53:20.008 --> 00:53:23.021
Een ijzeren Hein als je hem kent van de schaats.

957
00:53:24.001 --> 00:53:25.013
Ja.

958
00:53:27.020 --> 00:53:32.001
Henk Angenent, wat wil jij denken? Diep respect.

959
00:53:32.006 --> 00:53:33.022
Ja, he? Echt diep respect.

960
00:53:35.020 --> 00:53:38.008
Stoere schaatsers met een klein hartje.

961
00:53:38.013 --> 00:53:40.019
Misschien past dat bij schaatsers.

962
00:53:40.024 --> 00:53:42.011
Ja, he?

963
00:53:42.016 --> 00:53:45.016
Henri, dit is voor jou niet makkelijk om te zien?

964
00:53:47.000 --> 00:53:50.000
Ja... voor mij is het heel anders gegaan.

965
00:53:50.005 --> 00:53:54.008
Mijn vrouw heeft ook heel lang voor mij gezorgd en die raakte ik...

966
00:53:54.013 --> 00:53:58.004
tien jaar geleden in een keer door een auto-ongeluk kwijt.

967
00:53:58.009 --> 00:53:59.021
En... ja...

968
00:54:00.001 --> 00:54:03.009
Ik moest afscheid nemen op een moment...

969
00:54:04.014 --> 00:54:06.005
dat ik niet wist, zeg maar.

970
00:54:06.010 --> 00:54:09.021
En bij Jan Roelof vind ik het mooie nog dat je je vrouw...

971
00:54:10.001 --> 00:54:15.002
Jan Roelof... die kan er nog tot het eind toe bij zijn.

972
00:54:16.002 --> 00:54:18.000
En ik was Alie in een keer kwijt.

973
00:54:19.004 --> 00:54:20.016
En nog heel jong ook nog.

974
00:54:22.005 --> 00:54:25.005
Maar dit... Dit is toen mijn broer Rene trouwde.

975
00:54:25.010 --> 00:54:27.005
Die is 14 jaar jonger als ons.

976
00:54:27.010 --> 00:54:29.011
Dat is... En toen...

977
00:54:29.016 --> 00:54:31.003
Wanneer was dit?

978
00:54:31.008 --> 00:54:32.020
Dit is in '96.

979
00:54:33.000 --> 00:54:35.017
Toen is Rene getrouwd, mijn broer.

980
00:54:35.022 --> 00:54:38.010
En in 2002 verongelukte Alie.

981
00:54:38.015 --> 00:54:41.007
Want rechts is Alie, he? Ja, rechts is Alie.

982
00:54:41.012 --> 00:54:44.012
Toen kwam er in een keer een hele andere wending in mijn leven.

983
00:54:44.017 --> 00:54:47.002
Dan heb je nergens meer zin in, denk ik.

984
00:54:47.007 --> 00:54:51.000
Het is net alsof je in een film terechtkomt, een horrorfilm.

985
00:54:51.005 --> 00:54:53.000
Dat verwacht je gewoon niet.

986
00:54:53.005 --> 00:54:55.000
Dus maar eh... ja.

987
00:54:55.005 --> 00:54:57.016
Je kunt alles niet van tevoren plannen.

988
00:54:58.021 --> 00:55:01.004
Het leven gaat zoals het gaat.

989
00:55:02.007 --> 00:55:05.007
De een wordt ziek en de ander verongelukt.

990
00:55:05.012 --> 00:55:09.007
Een ander heeft weer wat anders. Aan het leven ontkom je niet.

991
00:55:09.012 --> 00:55:14.009
Als zoiets je overkomt, dan zijn die prestaties eigenlijk niks meer.

992
00:55:14.014 --> 00:55:17.012
Het hele sportgebeuren is dan niks meer.

993
00:55:17.017 --> 00:55:20.017
Jan Roelof, jij gaat hem schaatsen als hij komt?

994
00:55:20.022 --> 00:55:24.012
Dat is wel de bedoeling. Ik ga het in ieder geval proberen.

995
00:55:24.017 --> 00:55:26.004
Ik heb startnummer 170.

996
00:55:26.009 --> 00:55:29.016
De Elfsteden is een heel stuk van mijn leven geweest.

997
00:55:29.021 --> 00:55:33.018
Ik heb al eens gezegd: Als de Elfsteden niet meer komt, stop ik.

998
00:55:33.023 --> 00:55:37.012
Maar ik ben net Heintje Davids. Ik kom steeds weer.

999
00:55:37.017 --> 00:55:41.003
Ik probeer het zo lang mogelijk nog te doen.

1000
00:55:41.008 --> 00:55:43.019
Het is een enorme uitlaadklep voor mij.

1001
00:55:43.024 --> 00:55:46.012
Ben je nou blij dat je dit hebt laten zien?

1002
00:55:46.017 --> 00:55:48.004
Dat is geen probleem.

1003
00:55:48.009 --> 00:55:51.014
Ik denk ook dat een heleboel mensen mij anders zien.

1004
00:55:51.019 --> 00:55:53.010
In de sport was ik keihard.

1005
00:55:53.015 --> 00:55:56.018
Dat zei hij, he? Te hard, te ver.

1006
00:55:56.023 --> 00:55:59.004
Ik was nooit vriendelijk onderweg.

1007
00:55:59.009 --> 00:56:04.013
O, was dat zo? Was het geen fijne schaatscollega op de baan zelf?

1008
00:56:04.018 --> 00:56:08.017
Wat Jan Roelof zegt klopt. Hij was onderweg nooit vriendelijk.

1009
00:56:08.022 --> 00:56:12.010
Maar hij zat in een bepaalde drive. Een enorm fanatisme.

1010
00:56:12.015 --> 00:56:15.002
Dit is natuurlijk totaal anders.

1011
00:56:15.007 --> 00:56:20.009
Ik heb heel veel waardering voor de manier waarop hij Jantina verzorgt.

1012
00:56:20.014 --> 00:56:23.023
Dat vind ik gewoon fantastisch. Ja, doet hij mooi, he?

1013
00:56:24.003 --> 00:56:26.009
Nou ja, het is emotioneel, zeg maar.

1014
00:56:26.014 --> 00:56:30.019
Ook voor ons. Ik denk dat mensen hem niet kennen zoals we hem nu zien.

1015
00:56:30.024 --> 00:56:33.003
Ik vind het ook mooi... Wat, Lenie?

1016
00:56:33.008 --> 00:56:36.023
Ik vind het mooi om te zien dat hij ontzettend gedreven is.

1017
00:56:37.003 --> 00:56:39.020
Daar ken een ander een voorbeeld aan geven.

1018
00:56:40.000 --> 00:56:43.016
Wat hij teruggeeft aan zijn vrouw is ook die gedrevenheid.

1019
00:56:43.021 --> 00:56:47.020
Dat zit in zijn karakter. Dan ken hij ook voor zijn vrouw zorgen.

1020
00:56:49.023 --> 00:56:51.016
We gaan het hierbij houden.

1021
00:56:51.021 --> 00:56:54.021
Ik ben ontzettend blij dat jullie gekomen zijn.

1022
00:56:55.001 --> 00:56:58.006
Als die tocht weer komt, wie gaat hem dan schaatsen?

1023
00:56:59.024 --> 00:57:02.007
Daar. Eigenlijk toch de meeste weer.

1024
00:57:02.012 --> 00:57:04.018
Jij ook, Henk, ondanks de knietjes.

1025
00:57:04.023 --> 00:57:07.011
Ja, dan verbijten we maar een dag de pijn.

1026
00:57:07.016 --> 00:57:11.011
Wat zeg je? Dan verbijten we maar een dag de pijn. Dat lukt wel.

1027
00:57:11.016 --> 00:57:14.002
Ik zal jullie aanmoedigen als hij komt.

1028
00:57:14.007 --> 00:57:17.023
Klas, hartelijk bedankt voor jullie prachtige verhalen.

1029
00:57:18.003 --> 00:57:22.000
Jullie openhartigheid en humor waarmee jullie terugkijken.

1030
00:57:22.005 --> 00:57:26.019
Wil je ook wel eens een reÈunie van je schoolklas of je voetbalvereniging?

1031
00:57:26.024 --> 00:57:31.007
Ga naar kro.nl om alvast een foto-reÈunie te beginnen van je oude klas.

1032
00:57:32.010 --> 00:57:35.011
Kom naar voren, dan gaan we een klassenfoto maken.

1033
00:57:53.015 --> 00:57:55.002
Yo!

1034
00:57:58.003 --> 00:58:02.009
Het is een klein kunstje om haar naar het verpleegtehuis te brengen.

1035
00:58:02.014 --> 00:58:06.005
Dat gebeurt niet. Al moet ik haar op mijn knieen verzorgen.

