WEBVTT

1
00:00:01.000 --> 00:00:02.012
888

2
00:00:04.000 --> 00:00:09.015
Wie heeft een uitvinding gedaan die treinen veiliger maakt en treinrampen kan voorkomen?

3
00:00:11.005 --> 00:00:16.020
Titia controleert een locomotief waarin een radiografische afstandsbediening zit.

4
00:00:17.000 --> 00:00:19.020
Zonder haar goedkeuring mag hij niet rijden.

5
00:00:20.000 --> 00:00:24.021
Wie zou er ski-leraar geworden zijn? Was er iemand goed in sport?

6
00:00:25.001 --> 00:00:28.010
Dit had ik vier jaar geleden niet kunnen bedenken.

7
00:00:28.015 --> 00:00:31.000
Dat ik nu zo op die baan kan staan...

8
00:00:31.005 --> 00:00:33.021
zoals het nu is en hoe het nu met me gaat.

9
00:00:34.001 --> 00:00:36.015
Dat had ik echt niet kunnen bedenken.

10
00:00:36.020 --> 00:00:40.001
Een van jullie is vier maanden gegijzeld geweest in de jungle.

11
00:00:40.006 --> 00:00:45.000
Elke dag moeten ze uren door de jungle lopen en 's nachts in de kou slapen.

12
00:00:45.005 --> 00:00:48.010
En Martha is inmiddels zeven maanden zwanger.

13
00:00:53.000 --> 00:00:55.003
Zomaar een foto uit duizenden.

14
00:00:55.008 --> 00:00:57.022
Het Berlingh College uit Beverwijk.

15
00:00:58.002 --> 00:01:02.015
Twintig jongens en meisjes met nog een heel leven voor zich.

16
00:01:02.020 --> 00:01:06.002
Elroy kwam uit Curacao en woonde al op zichzelf.

17
00:01:06.007 --> 00:01:07.019
Wat zou hij nu doen?

18
00:01:07.024 --> 00:01:10.023
En Mark droomde ervan om bioloog te worden.

19
00:01:11.003 --> 00:01:12.019
Zou hem dat gelukt zijn?

20
00:01:12.024 --> 00:01:17.015
Hartsvriendinnen Nancy en Linda spijbelden vaak.

21
00:01:17.020 --> 00:01:20.002
Zouden ze elkaar nog steeds zien?

22
00:01:20.007 --> 00:01:23.000
Kortom: 5 Havo, 33 jaar later.

23
00:01:27.000 --> 00:01:31.000
Nancy, ik kom even bij jou. Ja. Vertel 's iets over die school.

24
00:01:31.005 --> 00:01:35.010
Het was een hele grote school, he? Het was een hele grote school.

25
00:01:35.015 --> 00:01:38.004
Met wel 1200 leerlingen. Dat is veel.

26
00:01:38.009 --> 00:01:43.015
Een enorme shock voor mij, want ik kwam van een heel klein schooltje in Velsen-Noord.

27
00:01:43.020 --> 00:01:45.018
Met voor elke groep EEN klas.

28
00:01:45.023 --> 00:01:49.008
Dan voel je je heel klein op zo'n grote school, he? Ja.

29
00:01:49.013 --> 00:01:52.020
Eliza, jij vond het wel handig, een grote school.

30
00:01:53.000 --> 00:01:56.020
Dat je onopvallend... Handig is niet het goede woord. O.

31
00:01:57.000 --> 00:02:00.015
Het was wel eh... vrijheid. Vond ik, die grote school.

32
00:02:00.020 --> 00:02:06.011
Maar spookt hier ook veel uit dan? Nee. Je was gewoon braaf. Braaf.

33
00:02:06.016 --> 00:02:09.012
En mannen hier vooraan, Edwin, Jacques...

34
00:02:09.017 --> 00:02:13.005
Was het een strenge school, of kon je wel wat uitvogelen?

35
00:02:13.010 --> 00:02:15.011
Je kon wel wat uitvogelen. Ja.

36
00:02:15.016 --> 00:02:19.015
Ik weet dat jullie een klas een beetje hebben afgebroken.

37
00:02:19.020 --> 00:02:22.002
Ja, dat was een beetje demontage.

38
00:02:22.007 --> 00:02:27.000
Het waren tijdelijke gebouwen. En er was een scheikunde-lokaaltje.

39
00:02:27.005 --> 00:02:30.016
En Jacques vond het nodig om met een maat van hem...

40
00:02:30.021 --> 00:02:34.010
alvast te kijken of een tafel te demonteren was.

41
00:02:34.015 --> 00:02:36.002
Maar hoezo 'alvast'?

42
00:02:36.007 --> 00:02:41.010
Alles stond er nog, en we hadden nog les in dat lokaal, dus het was iets te vroeg getimed.

43
00:02:41.015 --> 00:02:44.020
O, het was het einde van het jaar. Ja, zo'n beetje.

44
00:02:45.000 --> 00:02:49.005
En we wisten dat die schoolgebouwen weg zouden gaan. O, oke!

45
00:02:49.010 --> 00:02:52.020
Maar de docent kwam, en die stond dat zo 's te bekijken.

46
00:02:53.000 --> 00:02:56.000
Ik probeerde ze duidelijk te maken: Stoppen.

47
00:02:56.005 --> 00:02:59.015
Maar ze gingen lustig door. Hilarisch natuurlijk.

48
00:02:59.020 --> 00:03:01.019
En die man werd steeds roder.

49
00:03:01.024 --> 00:03:03.011
En toen?

50
00:03:03.016 --> 00:03:07.010
Ja... we kregen een uitbrander, want dat was niet de bedoeling.

51
00:03:07.015 --> 00:03:09.012
Dat was werk voor de sloper.

52
00:03:09.017 --> 00:03:12.024
Maar je hebt wel keurig je school afgemaakt? Ja.

53
00:03:13.004 --> 00:03:16.015
En er waren een paar meiden daar, Nancy en Linda...

54
00:03:16.020 --> 00:03:20.005
Jullie waren toch goed bevriend met elkaar? Ja. Ja.

55
00:03:20.010 --> 00:03:24.010
Wie spookte... Wie was het ergste van jullie? Linda. Nancy.

56
00:03:24.015 --> 00:03:27.005
Linda, hahahaha! Nee, absoluut niet!

57
00:03:27.010 --> 00:03:32.000
Vertel jij wat Nancy uitspookte, dan vertel jij zo wat zij uitspookte.

58
00:03:32.005 --> 00:03:33.021
Nancy was ziek geweest.

59
00:03:34.001 --> 00:03:37.018
Jij kwam weer op school en je kreeg een Engels proefwerk.

60
00:03:37.023 --> 00:03:42.000
Dus jij kwam binnen, zag dat proefwerk en zei: Ik ga weer naar huis.

61
00:03:42.005 --> 00:03:44.004
O ja? En ging je ook? Ja. Ja.

62
00:03:44.009 --> 00:03:47.015
Hartman rende nog achter je aan: 'Hier blijven!'

63
00:03:47.020 --> 00:03:51.015
Wie rende er achteraan? Mevrouw Hartman, die Engels gaf.

64
00:03:51.020 --> 00:03:57.000
Maar dat proefwerk was niet van Engels, maar van meneer Kaasjager, van Duits.

65
00:03:57.005 --> 00:03:59.004
Ja, en toen ging je naar huis.

66
00:03:59.009 --> 00:04:02.020
Want die belde naar huis: Hoe kon ik opeens ziek zijn?

67
00:04:03.000 --> 00:04:07.020
Maar ik had tegen mijn moeder gezegd: Als je me niet dekt, blijf ik zitten.

68
00:04:08.000 --> 00:04:10.014
En dat wilde ze niet. O, chantage! Ja.

69
00:04:10.019 --> 00:04:14.018
Wat ondeugend! Ik manipuleerde mijn moeder heel erg, ja.

70
00:04:14.023 --> 00:04:19.000
En heb je wel je school afgemaakt? Ja. Nooit blijven zitten.

71
00:04:19.005 --> 00:04:21.002
Nooit blijven zitten. Nee.

72
00:04:21.007 --> 00:04:22.020
En wat doe je dan nu?

73
00:04:23.000 --> 00:04:26.010
Ik sta voor de klas. GELACH Kijk, onvoorstelbaar.

74
00:04:26.015 --> 00:04:28.020
En wat is er van jou terechtgekomen?

75
00:04:29.000 --> 00:04:32.000
Met zo'n voorbeeld, dat belooft niet veel goeds.

76
00:04:32.005 --> 00:04:35.010
Ik heb Nancy na de schooltijd niet meer gezien.

77
00:04:35.015 --> 00:04:39.000
Ik kwam haar in het begin nog wel eens tegen in de trein.

78
00:04:39.005 --> 00:04:43.000
Maar ik dacht: Ik heb mijn diploma, ik ga lekker werken.

79
00:04:43.005 --> 00:04:46.018
Ik ben nooit zo ambitieus geweest. Nee. Nee.

80
00:04:46.023 --> 00:04:50.010
En getrouwd? Eh... gescheiden. Gescheiden. Ja.

81
00:04:50.015 --> 00:04:53.003
En dit is jouw gezinnetje. Ja.

82
00:04:54.015 --> 00:04:56.022
Twee dochters. Twee dochters ja.

83
00:04:57.002 --> 00:05:00.005
En die studeren wel door? Die moeten van mama...

84
00:05:00.010 --> 00:05:04.003
De linker studeert wel. En de rechter lijkt op jou. Ja.

85
00:05:04.008 --> 00:05:07.001
Zij is van de havo af gegaan. Heel zonde.

86
00:05:07.006 --> 00:05:09.016
En die doet nu een mbo-opleiding.

87
00:05:09.021 --> 00:05:14.005
En probeer dan maar eens uit te leggen... Nee, dat gaat niet. Nee.

88
00:05:14.010 --> 00:05:15.022
GELACH Veel succes.

89
00:05:16.002 --> 00:05:21.000
Klas, wij hebben jullie, zoals altijd, weer een enquete in laten vullen.

90
00:05:21.005 --> 00:05:23.002
De feiten en statistieken.

91
00:05:23.007 --> 00:05:26.010
Hoe doen ze het in het leven? Zijn ze gelukkig?

92
00:05:26.015 --> 00:05:28.008
Hoe staan ze in het leven?

93
00:05:28.013 --> 00:05:30.000
Wat blijkt:

94
00:05:30.005 --> 00:05:32.018
De meesten hebben een vaste relatie.

95
00:05:32.023 --> 00:05:36.022
14 getrouwd, EEN samenwonend, EEN gescheiden, EEN LAT...

96
00:05:37.002 --> 00:05:40.000
en EEN is gescheiden EN LAT. Dat kan, dat kan.

97
00:05:40.005 --> 00:05:42.022
35 kinderen met elkaar.

98
00:05:43.002 --> 00:05:44.015
Dat is veel, ja!

99
00:05:44.020 --> 00:05:47.015
Wij niet. Dat is twee... Jullie niet. Nee.

100
00:05:47.020 --> 00:05:51.005
Dat is gemiddeld twee, dus ook een paar met drie of vier.

101
00:05:51.010 --> 00:05:53.003
Jullie werken allemaal.

102
00:05:53.008 --> 00:05:57.000
Achttien keer. Dat hebben we eigenlijk nog nooit gehad.

103
00:05:57.005 --> 00:06:00.015
Niet overdreven hard, gemiddeld 36 uur in de week.

104
00:06:00.020 --> 00:06:02.011
Dat vind ik heel gezond.

105
00:06:02.016 --> 00:06:06.015
En jullie verdienen gemiddeld 3800 euro bruto in de maand.

106
00:06:06.020 --> 00:06:08.019
Op een paar uitschieters na.

107
00:06:08.024 --> 00:06:12.010
Maar jullie staan maatschappelijk gezien dicht bij elkaar.

108
00:06:12.015 --> 00:06:16.001
En hoe staan jullie in het leven? Heb je ergens spijt van?

109
00:06:16.006 --> 00:06:17.024
Wat had je anders gedaan?

110
00:06:18.004 --> 00:06:19.018
Driekwart zegt: Niks.

111
00:06:19.023 --> 00:06:23.010
Eentje zegt: Maakt niet uit, als ik maar kan dansen.

112
00:06:23.015 --> 00:06:28.000
En eentje zegt: Ik zou minder achter de computer hebben gezeten.

113
00:06:28.005 --> 00:06:31.000
Een ander zegt: Ik was archeoloog geworden.

114
00:06:31.005 --> 00:06:34.008
En eentje zegt: Ik was goeroe geworden. GELACH

115
00:06:34.013 --> 00:06:36.018
Misschien horen we zo wie dat is.

116
00:06:36.023 --> 00:06:41.000
Veertien van de achttien vinden het leven een vat vol keuzes.

117
00:06:41.005 --> 00:06:45.018
En vier anderen zeggen: Je hebt het niet voor het kiezen, het overkomt je.

118
00:06:45.023 --> 00:06:50.000
Dat verklaart misschien waarom er veel zevens gegeven zijn.

119
00:06:50.005 --> 00:06:52.010
Tevreden, maar niet overdreven.

120
00:06:52.015 --> 00:06:55.015
Maar ook veel tienen. Dus gemiddeld een dikke 8.

121
00:06:55.020 --> 00:06:57.009
Dus een tevreden klas.

122
00:06:57.014 --> 00:06:59.009
Maar het kan altijd beter.

123
00:06:59.014 --> 00:07:02.021
Simone, is dat een beetje hoe jij er ook in staat?

124
00:07:03.001 --> 00:07:07.012
Of heb jij toevallig net een 10 gegeven? Nee, ik heb geen 10 gegeven

125
00:07:07.017 --> 00:07:10.012
Maar mijn hobby is mijn beroep geworden.

126
00:07:10.017 --> 00:07:14.005
O, vertel. Dus dat is geweldig. Wat is jouw hobby dan?

127
00:07:14.010 --> 00:07:17.023
Ik heb een eigen dansschool. Ik geef stijldansles.

128
00:07:18.003 --> 00:07:22.005
O, jij zegt: Ik had alles anders gedaan, behalve het dansen. Ja.

129
00:07:22.010 --> 00:07:25.018
Laten we even kijken. Dit is jouw dansschool. Ja.

130
00:07:25.023 --> 00:07:29.011
En geen kleine, zeg! Nee, nee. 170 vierkante meter.

131
00:07:29.016 --> 00:07:31.017
Waar staat dat? In Beverwijk.

132
00:07:31.022 --> 00:07:35.000
En die is jouw man, de middelste. Ja.

133
00:07:35.005 --> 00:07:36.017
Die danst ook. Ja.

134
00:07:36.022 --> 00:07:39.011
Op de dansvloer ontmoet? Ja, ook dat.

135
00:07:39.016 --> 00:07:41.003
Toen we 15 waren.

136
00:07:41.008 --> 00:07:44.000
En hoe heet hij? Silvo. Silvo, oke.

137
00:07:44.005 --> 00:07:47.008
En jullie geven ook, en dat is wel bijzonder...

138
00:07:47.013 --> 00:07:51.005
jullie geven les aan... Verstandelijk gehandicapten.

139
00:07:51.010 --> 00:07:55.018
Dat is een toer, denk ik! Dat gaat alle kanten op! Dat valt wel mee.

140
00:07:55.023 --> 00:07:59.015
Je moet het gewoon wat vaker voordoen en geduldig zijn.

141
00:07:59.020 --> 00:08:03.023
Hier. Ja, dit zijn er een paar. Met het syndroom van Down. Ja.

142
00:08:04.003 --> 00:08:06.020
En die hebben lol voor tien. Zeker weten.

143
00:08:07.000 --> 00:08:10.010
En we hebben gelukkig ook heel veel vrijwilligers.

144
00:08:10.015 --> 00:08:15.010
En is dat leuker lesgeven dan aan harken als ik? Eh... Eerlijk! GELACH

145
00:08:15.015 --> 00:08:18.018
Nee, ik denk het niet. Het is gewoon heel anders.

146
00:08:18.023 --> 00:08:21.000
Maar hoe ben je daar op gekomen?

147
00:08:21.005 --> 00:08:25.008
Silvo's broer is verstandelijk gehandicapt, dus vandaar.

148
00:08:25.013 --> 00:08:29.010
En die wilde natuurlijk graag bij jou dansen. Uiteraard.

149
00:08:29.015 --> 00:08:31.010
En dat doen we nu al 23 jaar.

150
00:08:31.015 --> 00:08:33.010
Jeetje! Ja. Bijzonder.

151
00:08:33.015 --> 00:08:35.002
Nou, prachtig.

152
00:08:35.007 --> 00:08:38.008
Klas, we gaan een beginvraag beantwoorden.

153
00:08:38.013 --> 00:08:41.015
Wie heeft er een koninklijke onderscheiding?

154
00:08:41.020 --> 00:08:43.019
Tja, wie zou dat kunnen zijn?

155
00:08:43.024 --> 00:08:45.011
Titia.

156
00:08:45.016 --> 00:08:48.005
O, Mirjam, jij wist het? Ja, ik wist dat.

157
00:08:48.010 --> 00:08:52.017
Hoe kan dat dan? Wij doen beiden vrijwilligerswerk op school.

158
00:08:52.022 --> 00:08:54.021
Dus zo kennen wij elkaar ook.

159
00:08:55.001 --> 00:08:58.019
En ik wist ook dat ze heel actief was met basketbal. Ja.

160
00:08:58.024 --> 00:09:01.000
Wat doe je voor basketbal dan?

161
00:09:01.005 --> 00:09:03.010
Ik ben heel actief in basketbal.

162
00:09:03.015 --> 00:09:06.014
Ik ben penningmeester en ik geef training.

163
00:09:06.019 --> 00:09:10.010
Ik heb bijna alle functies binnen de club wel vervuld.

164
00:09:10.015 --> 00:09:12.022
Behalve die van voorzitter niet.

165
00:09:13.002 --> 00:09:16.010
Maar voor de rest ben ik daar actief mee bezig. Ja.

166
00:09:16.015 --> 00:09:19.004
En ik basketbal zelf ook nog. Ook nog!

167
00:09:19.009 --> 00:09:21.020
Ik speel zelf ook nog competitie.

168
00:09:22.000 --> 00:09:23.012
Druk baasje.

169
00:09:23.017 --> 00:09:25.015
En die onderscheiding? Ja.

170
00:09:25.020 --> 00:09:29.012
Die onderscheiding heb ik drie jaar geleden gekregen.

171
00:09:29.017 --> 00:09:32.008
O, je hebt 'm bij je! Ja. Laat even zien.

172
00:09:32.013 --> 00:09:35.022
Ik wil wel even kijken. Ja. Mooi he? Ja, prachtig.

173
00:09:36.002 --> 00:09:37.020
Het is echt een mooi ding.

174
00:09:38.000 --> 00:09:41.009
Dat was heel leuk. De vereniging bestond 30 jaar.

175
00:09:41.014 --> 00:09:44.000
Sorry, maar wat ben je dan, nu?

176
00:09:44.005 --> 00:09:48.018
Ik ben nu Lid... Prinses. Lid in de Orde van Oranje Nassau.

177
00:09:48.023 --> 00:09:53.015
Lid in de Orde van Oranje Nassau. Ja. Prachtig. Ja, dan eh...

178
00:09:53.020 --> 00:09:57.015
Huilen... LACHEND: Ja. LACHEND: Ja?! Ja, ik was...

179
00:09:57.020 --> 00:10:01.021
Mensen zeggen altijd: Ik wilde 'm nooit, maar als 'm dan krijgt...

180
00:10:02.001 --> 00:10:04.000
Nou, ik voel me heel vereerd.

181
00:10:04.005 --> 00:10:07.020
Want ik heb hem niet alleen voor het basketbal gekregen.

182
00:10:08.000 --> 00:10:13.000
Ik was ook actief bij het jeugdwerk en ik deed veel op een lagere school

183
00:10:13.005 --> 00:10:16.010
En nu is-ie binnen en nu hou je ermee op. GELACH

184
00:10:16.015 --> 00:10:22.011
Ik zit in de medezeggenschapsraad en de oudervereniging van een middelbare school.

185
00:10:22.016 --> 00:10:26.015
Je zou denken dat jij huisvrouw bent en dus alle tijd hebt.

186
00:10:26.020 --> 00:10:28.015
Maar niets is minder waar!

187
00:10:28.020 --> 00:10:35.005
Want wie heeft een uitvinding gedaan waardoor treinen wellicht niet meer bij een treinramp betrokken zijn?

188
00:10:35.010 --> 00:10:36.022
Jij.

189
00:10:37.002 --> 00:10:40.010
De afgelopen jaren waren er vier treinrampen...

190
00:10:40.015 --> 00:10:44.006
als gevolg van een niet helemaal veilig remsysteem.

191
00:10:44.011 --> 00:10:48.005
Nou, dat is niet helemaal juist. Leg het zo maar even uit.

192
00:10:48.010 --> 00:10:51.000
We zijn bij Titia op haar werk geweest.

193
00:10:51.005 --> 00:10:54.015
Jij bent veiligheidsinspecteur van treinen. Ja.

194
00:10:54.020 --> 00:10:59.020
En we hebben haar opgezocht op het rangeerterrein in Rotterdam.

195
00:11:00.000 --> 00:11:02.000
MUZIEK

196
00:11:04.000 --> 00:11:07.005
Titia gaat na de middelbare school naar de HTS.

197
00:11:07.010 --> 00:11:09.022
Ze bezoekt ook een open dag van de NS.

198
00:11:10.002 --> 00:11:14.005
En valt als een blok voor alles wat met treinen heeft te maken.

199
00:11:14.010 --> 00:11:18.000
Ze is nu inspecteur bij een keuringsdienst voor treinen.

200
00:11:18.005 --> 00:11:21.005
Ik ben hier voor een keuring van een radioloc.

201
00:11:21.010 --> 00:11:26.020
Ja, wat trekt me daarin aan? Weten hoe iets gebouwd is en dat het ook kan werken.

202
00:11:27.000 --> 00:11:30.010
Ja, gewoon een beetje gebiologeerd door techniek.

203
00:11:39.002 --> 00:11:45.005
Vandaag controleert Titia een locomotief met een radiografische afstandsbediening.

204
00:11:45.010 --> 00:11:48.013
Zonder haar goedkeuring mag hij niet rijden.

205
00:11:48.018 --> 00:11:53.010
Het inbouwen van de afstandsbediening moet goed gebeuren.

206
00:11:53.015 --> 00:11:57.005
Het waren een paar aanpassingen. En dat ging perfect.

207
00:11:57.010 --> 00:12:01.005
Veel vragen, natuurlijk. Ja, ze doet het goed. Zeker.

208
00:12:01.010 --> 00:12:08.004
Eerst moet de radiobesturing verbonden worden met de locomotief.

209
00:12:08.009 --> 00:12:12.004
Dat is een heel protocol dat afgedraaid moet worden...

210
00:12:12.009 --> 00:12:16.000
voordat echt de verbinding goed tot stand is gekomen.

211
00:12:16.005 --> 00:12:19.005
Want dat moet op een veilige manier gebeuren.

212
00:12:19.010 --> 00:12:22.015
Het is niet meer van: Je doet de schakelaar aan.

213
00:12:22.020 --> 00:12:26.000
Ze sturen voortdurend berichten naar elkaar.

214
00:12:26.005 --> 00:12:28.017
En al die berichten moeten kloppen.

215
00:12:28.022 --> 00:12:32.021
En dan pas is de radiobesturing, zoals Elroy die heeft...

216
00:12:33.001 --> 00:12:35.002
verbonden met de locomotief.

217
00:12:35.007 --> 00:12:38.015
En dan kan hij 'm dus vanaf hier bedienen.

218
00:12:38.020 --> 00:12:40.007
MUZIEK

219
00:12:42.000 --> 00:12:47.018
Titia heeft in de 25 jaar dat ze met treinen werkt veel bereikt om te veiliger te maken.

220
00:12:47.023 --> 00:12:51.000
Zo heeft ze het ATB-remsysteem verbeterd.

221
00:12:51.005 --> 00:12:55.010
Dat zorgt ervoor dat treinen stoppen als ze door een rood sein rijden.

222
00:12:55.015 --> 00:12:59.018
Het oude systeem werkte niet als treinen heel langzaam reden.

223
00:12:59.023 --> 00:13:02.002
Gevolg: Ernstige ongelukken.

224
00:13:02.007 --> 00:13:05.012
Ik ben gaan praten met de technische afdeling.

225
00:13:05.017 --> 00:13:09.016
Kunnen we niet een aanvulling op het ATB-systeem krijgen?

226
00:13:09.021 --> 00:13:11.013
Zo gezegd zo gedaan.

227
00:13:11.018 --> 00:13:15.015
Uiteindelijk is daar een ontwerp voor gekomen.

228
00:13:15.020 --> 00:13:18.000
Er waren meerdere oplossingen.

229
00:13:18.005 --> 00:13:22.010
Ik ben toen projectleider geworden voor al die wijzigingen.

230
00:13:22.015 --> 00:13:26.005
Uiteindelijk was dit het systeem wat als beste uit de bus kwam.

231
00:13:26.010 --> 00:13:30.011
Hier onderin zitten de ATB-opneemspoelen.

232
00:13:30.016 --> 00:13:33.015
Die ontvangen het signaal uit de baan.

233
00:13:33.020 --> 00:13:36.021
En die verwerken het in een kast in het materieel.

234
00:13:37.001 --> 00:13:41.010
Er zijn in het verleden natuurlijk diverse botsingen geweest.

235
00:13:41.015 --> 00:13:48.002
Dan zei de Raad voor Ongevallen, met destijds de heer Van Vollenhoven aan het hoofd...

236
00:13:48.007 --> 00:13:52.007
'Dat was opgelost als dat ATB-gat er niet was.'

237
00:13:52.012 --> 00:13:55.016
Dat is nu voor een heel groot gedeelte opgelost.

238
00:13:55.021 --> 00:13:59.001
Wat mij betreft zijn de testen geslaagd.

239
00:13:59.006 --> 00:14:01.015
Dit is oke.

240
00:14:01.020 --> 00:14:06.017
Het werkt zoals het behoort te werken.

241
00:14:06.022 --> 00:14:11.002
Nu moet alleen de documentatie nog even aangepast worden.

242
00:14:11.007 --> 00:14:14.000
Ja 'even'? De tekeningen controleren.

243
00:14:14.005 --> 00:14:18.003
Dan ontdekt Titia dat die toch niet helemaal in orde zijn.

244
00:14:18.008 --> 00:14:21.011
Dat vermoedde ik wel, maar ik wilde het zeker weten.

245
00:14:21.016 --> 00:14:26.011
Als je keuringsdienst bent, moet je gewoon zeker weten dat het klopt.

246
00:14:26.016 --> 00:14:31.007
Ik was al bang omdat we 't op een A4 hadden gedaan. Het was allemaal zo klein.

247
00:14:31.012 --> 00:14:36.004
Dan moet je het gewoon op A3 doen. Dat had ook gekund.

248
00:14:36.009 --> 00:14:38.014
Dan ben je van dat probleem af.

249
00:14:38.019 --> 00:14:41.022
Er moet nog een kleine wijziging plaatsvinden.

250
00:14:42.002 --> 00:14:45.006
Het is nog niet helemaal correct. We gaan aan de gang.

251
00:14:47.013 --> 00:14:51.024
De mannen moet er nog even aan het werk voordat de locomotief de rails weer op mag.

252
00:14:52.004 --> 00:14:57.021
Het is bijzonder hoe Titia zich staande houdt in zo'n mannenbolwerk. Ze weet wel waar dat vandaan komt.

253
00:14:58.001 --> 00:15:03.001
Al vanaf dat ik heel klein ben... Ik had alleen maar buurjongetjes van mijn leeftijd.

254
00:15:03.006 --> 00:15:05.014
Dus ik heb altijd met jongens gespeeld.

255
00:15:05.019 --> 00:15:10.022
Misschien dat ik daarom ook wel affiniteit met techniek heb.

256
00:15:11.002 --> 00:15:14.023
Ik heb me altijd in een mannenwereld begeven en dat bevalt me prima.

257
00:15:15.003 --> 00:15:18.004
Mannen zijn heel makkelijk in de omgang.

258
00:15:18.009 --> 00:15:20.012
Die onthouden dingen ook niet.

259
00:15:20.017 --> 00:15:26.001
Vrouwen, meiden kunnen soms dingen onthouden van twee jaar geleden.

260
00:15:26.006 --> 00:15:28.019
Mannen zijn dat dan al lang vergeten.

261
00:15:28.024 --> 00:15:31.024
Die hebben zoiets van: Maak je daar niet druk om.

262
00:15:38.006 --> 00:15:41.024
Jolande, in de klas was het geloof ik een heel stil meisje, he? Ja.

263
00:15:42.004 --> 00:15:47.005
En die exacte-vakken-liefhebberij zat er al heel vroeg in.

264
00:15:47.010 --> 00:15:51.014
Ik heb ook bij haar op de lagere school gezeten.

265
00:15:51.019 --> 00:15:57.007
Ik vond haar altijd wel rustig. Ja. Niet heel opvallend. Nee.

266
00:15:57.012 --> 00:16:00.000
Des te opvallender dat ze dit soort werk doet. Ja.

267
00:16:00.005 --> 00:16:02.012
Klas, even een tussenvraagje.

268
00:16:02.017 --> 00:16:05.006
Wie woonde er al in het examenjaar op kamers?

269
00:16:05.011 --> 00:16:07.024
Weten jullie wie dat is?

270
00:16:08.004 --> 00:16:11.001
Elroy, dat was jij toch? Ja.

271
00:16:11.006 --> 00:16:15.004
Dat is ook een heel verhaal, he? Ja, dat is een heel verhaal.

272
00:16:15.009 --> 00:16:18.007
Een lang verhaal. Je bent niet in Nederland geboren.

273
00:16:18.012 --> 00:16:20.015
Je bent in '76 uit Curacao hier gekomen.

274
00:16:20.020 --> 00:16:22.015
Ik ben geboren op Curacao.

275
00:16:22.020 --> 00:16:26.003
Mijn vader was ambtenaar. Hij moest vaak in Nederland zijn.

276
00:16:26.008 --> 00:16:28.017
Daardoor gingen wij steeds op en neer.

277
00:16:28.022 --> 00:16:32.002
In '76 zijn wij inderdaad naar Nederland gekomen.

278
00:16:32.007 --> 00:16:35.011
Uiteindelijk kwam ik in '77 op het Berlingh College.

279
00:16:35.016 --> 00:16:38.005
Mijn ouders waren gescheiden.

280
00:16:38.010 --> 00:16:42.024
Mijn moeder ging met mijn stiefvader met mijn broertjes in Amerika wonen.

281
00:16:43.004 --> 00:16:45.015
Ik had geen zin meer in dat gereis.

282
00:16:45.020 --> 00:16:48.000
Ik zei: Ik zoek wel mijn eigen weg.

283
00:16:48.005 --> 00:16:50.019
Ik was toen al 17 of 18 jaar.

284
00:16:50.024 --> 00:16:53.013
Dat is de leeftijd dat je dat heel stoer roept.

285
00:16:53.018 --> 00:16:56.024
En dan zit je op je kamertje en denkt: Wie doet de was? Nee.

286
00:16:57.004 --> 00:17:02.003
Nee? O! Wat er gebeurde was dat ik hele goede vrienden had...

287
00:17:02.008 --> 00:17:09.000
De vader van een goede vriend van mij kende wel iemand waar ik in de kost kon.

288
00:17:09.005 --> 00:17:14.019
En zo is het gebeurd. Dat was bij mevrouw Van der Kolk in Heemskerk.

289
00:17:14.024 --> 00:17:20.001
Daar ben ik in de kost gegaan. En ik heb een prima tijd gehad. Ja.

290
00:17:20.006 --> 00:17:24.003
Twee jaar heeft het geduurd. Het zou maar een jaar duren, maar...

291
00:17:24.008 --> 00:17:30.004
Maar je slaagde net niet. In '79, ja dat klopt. Ai ai, ai!

292
00:17:30.009 --> 00:17:33.009
Net niet, een paar... Het mag geen naam hebben.

293
00:17:33.014 --> 00:17:37.000
Maar ik moest dat laatste jaar dus nog een keer doen.

294
00:17:37.005 --> 00:17:41.016
Niemand in de klas wist dat jij op kamers zat? Ik wist het. Titia wist het wel!

295
00:17:41.021 --> 00:17:44.022
Wij zaten samen ook in de Berlingh Bond.

296
00:17:45.002 --> 00:17:47.015
Waar zat je in? De Berlingh Bond.

297
00:17:47.020 --> 00:17:50.009
Dat was de leerlingenvereniging. O!

298
00:17:50.014 --> 00:17:54.004
Wat deed die bond dan? We maakten de schoolkrant.

299
00:17:54.009 --> 00:17:56.001
En we hielden feesten.

300
00:17:56.006 --> 00:18:03.015
Dus je was op school ook al heel actief? Ja, dat heb ik mijn hele leven gedaan.

301
00:18:03.020 --> 00:18:07.001
We gaan weer een beginvraag beantwoorden.

302
00:18:07.006 --> 00:18:12.005
Wie is er in deze klas skileraar geworden? Ook zo'n beroep waar je grote dromen bij hebt.

303
00:18:12.010 --> 00:18:14.020
Eliza, we komen bij jou. Ja.

304
00:18:15.000 --> 00:18:18.004
Hoe ben je dat geworden en waar zit je dan?

305
00:18:18.009 --> 00:18:21.016
We hebben haar opgezocht in de skischool in Heerhugowaard.

306
00:18:21.021 --> 00:18:25.013
Er was een bijzondere reden waarom skien zoveel voor haar betekent.

307
00:18:25.018 --> 00:18:30.005
Dat heeft onder meer te maken met het feit dat je man manisch-depressief was. Ja.

308
00:18:38.009 --> 00:18:42.003
Als je aan het skien bent, denk je helemaal niet aan andere dingen.

309
00:18:42.008 --> 00:18:49.024
Dan heb je geen tijd om na te denken over zaken die buiten het skien wel door je hoofd gaan.

310
00:18:54.009 --> 00:18:56.006
Alsjeblieft. Dank je wel.

311
00:18:56.011 --> 00:19:00.024
Het maakt niet uit of je hier aan het skien bent of in de sneeuw in de Alpen.

312
00:19:01.004 --> 00:19:03.009
Maar zo is het gewoon.

313
00:19:03.014 --> 00:19:05.005
Het is heerlijk!

314
00:19:07.014 --> 00:19:11.010
Na de Havo doet Eliza de vakopleiding voor VVV.

315
00:19:11.015 --> 00:19:17.017
Als ze 14 jaar in het toerisme heeft gewerkt, laat ze zich in 2005 omscholen tot skileraar.

316
00:19:17.022 --> 00:19:21.013
En nu geeft ze al weer een hele tijd les op een indoorbaan.

317
00:19:21.018 --> 00:19:23.017
Skien is een uitweg voor mij.

318
00:19:23.022 --> 00:19:30.019
Het heeft me door een behoorlijk moeilijke periode heen geholpen.

319
00:19:30.024 --> 00:19:35.023
Een manisch-depressieve man beinvloedt alles in je leven.

320
00:19:37.022 --> 00:19:41.020
En hier kon hij niet aan komen. Dit was helemaal van mij.

321
00:19:44.008 --> 00:19:46.023
Iemand die manisch-depressief is...

322
00:19:47.003 --> 00:19:49.020
Die weet...

323
00:19:50.000 --> 00:19:52.008
Dat komt altijd als een verrassing.

324
00:19:52.013 --> 00:19:54.008
Hoe gaat de dag lopen?

325
00:19:54.013 --> 00:19:56.000
Hoe wordt hij wakker?

326
00:19:56.005 --> 00:19:58.003
Is hij depressief of manisch?

327
00:19:58.008 --> 00:20:01.018
Schiet het door naar een psychose? Het is allemaal mogelijk.

328
00:20:01.023 --> 00:20:08.007
Je leeft eigenlijk dagelijks in angst. Hoe zal het gaan vandaag?

329
00:20:10.002 --> 00:20:14.006
En als je dan even die zorgen helemaal opzij kunt zetten...

330
00:20:14.011 --> 00:20:17.006
als je met skien bezig bent, dat is geweldig.

331
00:20:18.014 --> 00:20:20.008
Je enkel en je knie buigt.

332
00:20:20.013 --> 00:20:23.010
Waardoor je die bocht echt kan sturen.

333
00:20:25.012 --> 00:20:28.004
En naar rechts. Recht op.

334
00:20:28.009 --> 00:20:29.021
En links.

335
00:20:30.001 --> 00:20:35.006
Eerst goed rechtop gaan staan. Ja. Helemaal rechtop.

336
00:20:35.011 --> 00:20:39.017
Nee, dit is niet rechtop. Hi, hi!

337
00:20:39.022 --> 00:20:43.016
Dit had ik vier jaar geleden niet kunnen bedenken.

338
00:20:43.021 --> 00:20:47.001
Dat ik hier op die baan kan staan zoals het nu is.

339
00:20:47.012 --> 00:20:49.017
En hoe het nu met mij gaat.

340
00:20:51.013 --> 00:20:54.006
Dat had ik echt niet kunnen bedenken.

341
00:20:54.011 --> 00:21:00.014
Vier jaar geleden, in 2008, wordt haar man vrijwillig opgenomen in een psychiatrische inrichting.

342
00:21:00.019 --> 00:21:03.010
Aanvankelijk lijkt het beter met hem te gaan.

343
00:21:03.015 --> 00:21:07.004
Maar als Eliza met haar zoon aan het kamperen is, krijgt ze te horen

344
00:21:07.009 --> 00:21:09.021
dat hij zichzelf van het leven heeft beroofd.

345
00:21:10.001 --> 00:21:15.024
Als een ziek mens...

346
00:21:16.004 --> 00:21:19.001
in een zware depressie uiteindelijk zelfmoord pleegt...

347
00:21:21.006 --> 00:21:25.004
dan weet je het gewoon niet meer.

348
00:21:32.020 --> 00:21:38.011
Eigenlijk was hij een heel onzeker persoon.

349
00:21:38.016 --> 00:21:41.016
Hij was iemand die geen nee kon zeggen.

350
00:21:44.005 --> 00:21:48.011
Als je elk jaar ziet dat iemand alleen maar zieker wordt...

351
00:21:48.016 --> 00:21:54.014
en niet openstaat voor advies van mensen die er verstand van hebben...

352
00:21:54.019 --> 00:21:56.022
Dat is moeilijk.

353
00:22:07.023 --> 00:22:15.018
Het moeilijkste was dat hij naar de buitenwacht toe de gezellige en joviale man nog steeds was.

354
00:22:15.023 --> 00:22:21.016
En hier in huis zat hij als een dood vogeltje op de bank.

355
00:22:21.021 --> 00:22:24.018
Er was geen gesprek meer met hem te voeren.

356
00:22:24.023 --> 00:22:29.014
Er was weinig contact met hem te maken.

357
00:22:29.019 --> 00:22:33.017
Hij was helemaal in zichzelf gekeerd in periodes van depressies.

358
00:22:33.022 --> 00:22:36.002
En dat eh...

359
00:22:36.007 --> 00:22:38.015
Dat is zo moeilijk om mee om te gaan.

360
00:22:49.018 --> 00:22:52.012
Als je er zo aan terugdenkt...

361
00:22:54.006 --> 00:22:58.023
dan komt die onmacht die ik toen had weer naar boven.

362
00:23:00.015 --> 00:23:02.023
Het was gewoon onmacht.

363
00:23:03.003 --> 00:23:05.001
Geen grip op de situatie hebben.

364
00:23:06.014 --> 00:23:14.007
Ik ben iemand die graag een beetje controle uitoefent over wat er om haar heen gebeurt.

365
00:23:14.012 --> 00:23:16.011
Dat had ik gewoon niet.

366
00:23:18.014 --> 00:23:20.022
Dat is frustrerend.

367
00:23:33.016 --> 00:23:36.003
Natuurlijk ben ik boos.

368
00:23:36.008 --> 00:23:37.020
Ik ben boos op hem.

369
00:23:40.009 --> 00:23:42.007
Om zonder...

370
00:23:44.024 --> 00:23:47.013
iets te zeggen...

371
00:23:47.018 --> 00:23:49.005
jezelf dood te maken.

372
00:23:49.010 --> 00:23:54.009
Geen briefje achterlaten, geen sms'je, geen voicemailtje. Helemaal niets.

373
00:23:54.014 --> 00:23:59.012
Je kind van zijn vader beroven.

374
00:23:59.017 --> 00:24:01.018
Ja, daar ben ik boos om.

375
00:24:08.007 --> 00:24:11.014
Ik begrijp dat hij het niet meer zag zitten.

376
00:24:11.019 --> 00:24:16.001
Maar ja, ik vind dat hij het te makkelijk heeft opgegeven.

377
00:24:18.014 --> 00:24:21.007
Hij had er voor kunnen vechten.

378
00:24:29.022 --> 00:24:33.009
We zouden dit jaar dus 25 jaar getrouwd zijn geweest.

379
00:24:33.014 --> 00:24:35.023
Dat realiseer ik mij nu ineens. Ha, ha!

380
00:24:38.013 --> 00:24:40.024
Het heeft niet zo mogen zijn.

381
00:24:41.004 --> 00:24:43.020
En eh...

382
00:24:44.000 --> 00:24:45.023
Ja...

383
00:24:48.023 --> 00:24:52.020
Met Eliza en haar zoon Thomas gaat het nu hartstikke goed.

384
00:24:53.000 --> 00:24:57.007
Eliza is ervan overtuigd dat ze heeft gedaan wat ze kon doen...

385
00:24:57.012 --> 00:25:01.011
ook al betekende dat dat afstand moest nemen van haar eigen man.

386
00:25:06.019 --> 00:25:09.018
Als je dan hoort dat hij dood is...

387
00:25:11.013 --> 00:25:14.012
Ik heb geen spijt gehad van het loslaten...

388
00:25:14.017 --> 00:25:20.002
want ik heb iemand losgelaten die zichzelf niet meer was.

389
00:25:21.016 --> 00:25:26.021
Hij was helemaal niet meer de man die hij was toen ik met hem trouwde.

390
00:25:28.012 --> 00:25:31.017
Een totaal ander mens, een totaal andere persoonlijkheid.

391
00:25:31.022 --> 00:25:34.012
Het was heel moeilijk om daar nog van te houden.

392
00:25:38.023 --> 00:25:41.015
Omdat...

393
00:25:41.020 --> 00:25:44.003
Iemand die...

394
00:25:45.021 --> 00:25:48.024
Iemand waar je geen contact mee hebt...

395
00:25:49.004 --> 00:25:55.007
Iemand waar je geen andere binding meer mee hebt dan dat je toevallig in hetzelfde huis woont...

396
00:25:58.006 --> 00:26:01.015
Daarvan ben je al een tijdje aan het afscheid nemen.

397
00:26:01.020 --> 00:26:04.007
Tot het moment van loslaten.

398
00:26:04.012 --> 00:26:06.005
En dan...

399
00:26:06.010 --> 00:26:09.002
Nee, geen schuldgevoel.

400
00:26:22.018 --> 00:26:25.013
Wat zit je te denken, Simone? Ja, heavy.

401
00:26:25.018 --> 00:26:28.008
Ja he? Ja, onwijs.

402
00:26:28.013 --> 00:26:31.014
Wat een loer kan het leven je draaien. Ja.

403
00:26:31.019 --> 00:26:35.007
Erik, jij hebt ooit nog verkering met Eliza gehad, toch? Ja.

404
00:26:35.012 --> 00:26:37.005
Ja, klopt. Ja.

405
00:26:37.010 --> 00:26:40.015
Je wilt daar van alles van weten natuurlijk...

406
00:26:40.020 --> 00:26:44.008
maar ik vind dit een beetje een ongepast moment.

407
00:26:44.013 --> 00:26:49.008
Maar is zij veranderd bijvoorbeeld? Eh...

408
00:26:49.013 --> 00:26:53.005
Ja en nee. Ja, ze is ouder geworden.

409
00:26:53.010 --> 00:26:58.019
Maar als je dan even weer bij haar in de buurt bent, lijkt toch wel heel erg op wie ze was.

410
00:26:58.024 --> 00:27:00.013
In die zin dus niet.

411
00:27:00.018 --> 00:27:02.015
Maar...

412
00:27:02.020 --> 00:27:08.001
Was ze vroeger al sterk? Ik denk dat je heel sterk moet zijn om dit te kunnen doormaken. Nou...

413
00:27:08.006 --> 00:27:10.006
Ja, en...

414
00:27:10.011 --> 00:27:12.022
Eliza was best wel een beetje stil.

415
00:27:13.002 --> 00:27:15.020
Maar ik vond haar wel heel erg leuk.

416
00:27:16.000 --> 00:27:19.017
Ze was eigenlijk een heel onopvallend meisje.

417
00:27:19.022 --> 00:27:25.018
De laatste die je zo'n verhaal gunt, is Eliza.

418
00:27:25.023 --> 00:27:29.007
Ik ben er eigenlijk wel een beetje stil van. Ja.

419
00:27:29.012 --> 00:27:33.011
Ik vind het toch wel een aangrijpend verhaal, moet ik je zeggen.

420
00:27:33.016 --> 00:27:37.004
Het komt ook in een rare hoek binnen. Je hebt iets met haar gehad.

421
00:27:37.009 --> 00:27:40.009
Dan denk je: Zij wordt gelukkig met iemand anders. Ja.

422
00:27:41.014 --> 00:27:44.002
Dat blijkt dan niet zo te zijn. Dat is raar. Ja.

423
00:27:44.007 --> 00:27:50.020
Maar jij kunt dat natuurlijk niet beinvloeden. Nee, daar heb je op geen enkele manier grip op. Niets.

424
00:27:51.000 --> 00:27:55.015
Zoals ik zeg: Ik vind het een heftig verhaal.

425
00:27:55.020 --> 00:28:01.003
Het lijkt me vreselijk om je man op zo'n manier te verliezen. Hoe dan ook natuurlijk.

426
00:28:01.008 --> 00:28:02.024
Maar aan de andere kant...

427
00:28:03.004 --> 00:28:05.021
Je kunt er ook weer veel sterker uitkomen.

428
00:28:06.001 --> 00:28:09.024
Als ik haar zo in het filmpje hoor, denk ik dat dat toch het geval is. Ja.

429
00:28:10.004 --> 00:28:12.011
Ik wil graag weten: Hoe is het met Thomas?

430
00:28:12.016 --> 00:28:16.002
Hoe maakt die dit door? Het gaat hartstikke goed met Thomas. Ja.

431
00:28:16.007 --> 00:28:20.015
Het gaat met jullie allebei goed. Als 't met mij goed gaat, gaat 't met hem ook goed.

432
00:28:20.020 --> 00:28:22.007
Zo is dat met kinderen.

433
00:28:22.012 --> 00:28:28.006
Je bent terecht boos dat jouw kind zijn vader ontnomen wordt. Ja.

434
00:28:28.011 --> 00:28:30.022
Dat heb je aan Thomas moeten uitleggen. Ja.

435
00:28:31.002 --> 00:28:32.022
Dat zijn de rotste gesprekken.

436
00:28:33.002 --> 00:28:36.000
Hoe leg je dat uit aan een kind van zes? Niet. Niet.

437
00:28:39.006 --> 00:28:44.001
Mag ik even bij jou komen, Josina? Ik zie je de hele tijd wegkijken en voor je uitkijken.

438
00:28:44.006 --> 00:28:48.017
Het is raar voor jou om dit filmpje te zien. Het is zeker heel raar.

439
00:28:48.022 --> 00:28:50.024
Het is heel confronterend. Ja.

440
00:28:51.004 --> 00:28:55.015
Ik heb het bij twee gevallen meegemaakt.

441
00:28:55.020 --> 00:28:59.007
In twee gevallen? In twee gevallen, ja.

442
00:28:59.012 --> 00:29:03.024
Mijn vader heeft 20 jaar geleden zelfmoord gepleegd.

443
00:29:04.004 --> 00:29:11.006
Wij hebben achteraf kunnen bedenken dat het ook manisch-depressiviteit moet zijn geweest.

444
00:29:11.011 --> 00:29:16.006
In het filmpje zegt Eliza ook: Die joviale man naar buiten.

445
00:29:16.011 --> 00:29:21.005
En de omgeving zegt na de zelfmoord: Hoe kan dit nou?

446
00:29:21.010 --> 00:29:24.006
Want het was altijd zo'n joviale man.

447
00:29:24.011 --> 00:29:27.014
Het zal wel aan die vrouw van hem hebben gelegen.

448
00:29:27.019 --> 00:29:31.012
Jouw moeder kreeg de schuld? Ja, dat werd toch heel raar bekeken.

449
00:29:31.017 --> 00:29:35.003
Mijn vader werkte ook bij de politie in Heemskerk.

450
00:29:35.008 --> 00:29:38.006
Het was een redelijk bekend gezicht in Heemskerk.

451
00:29:38.011 --> 00:29:41.017
Dus ja, dat heeft wel zijn impact gehad.

452
00:29:41.022 --> 00:29:45.017
En het tweede geval is twee jaar geleden geweest.

453
00:29:45.022 --> 00:29:48.011
De coach/trainer van een opleiding die ik volg.

454
00:29:48.016 --> 00:29:50.021
Hetzelfde verhaal eigenlijk.

455
00:29:51.001 --> 00:29:52.020
Ook een joviale man.

456
00:29:53.000 --> 00:29:56.016
Maar achter de schermen... Maar achter de schermen.

457
00:29:56.021 --> 00:29:59.015
En thuis inderdaad de depressies.

458
00:29:59.020 --> 00:30:01.007
Ik heb 100 vragen.

459
00:30:01.012 --> 00:30:04.015
Had jij een leuke vader in de tijd dat hij er was voor je?

460
00:30:04.020 --> 00:30:07.005
Ja. Of hetzelfde als... Ehm...

461
00:30:07.010 --> 00:30:12.004
Ik denk dat het bij mijn vader ergens iets is geweest wat het getriggerd heeft.

462
00:30:12.009 --> 00:30:15.002
Toen is hij manisch-depressief geworden.

463
00:30:15.007 --> 00:30:18.006
Als jong kind zijnde heb ik echt een leuke vader gehad.

464
00:30:18.011 --> 00:30:22.019
Ik denk dat er ergens in z'n functie als politieagent iets niet goed is gegaan.

465
00:30:22.024 --> 00:30:26.010
Dat hoor je vaker. ze maken heel veel traumatische dingen mee. Ja.

466
00:30:26.015 --> 00:30:29.009
Daardoor is-ie getriggerd. Tragisch! Ja. Ja.

467
00:30:29.014 --> 00:30:33.009
Mijn vraag voor jullie allebei is: Kun je geloven in een happy end?

468
00:30:33.014 --> 00:30:37.006
Of denk je: Van wie je ook gaat houden, dit ligt altijd op de loer?

469
00:30:37.013 --> 00:30:42.011
Nou ja, je krijgt andere inzichten.

470
00:30:42.016 --> 00:30:45.018
Het leven is jouw leven.

471
00:30:45.023 --> 00:30:49.003
En de manier waarop je omgaat met iets wat op je pad komt...

472
00:30:49.008 --> 00:30:51.005
Dat is jouw keuze.

473
00:30:51.010 --> 00:30:57.005
Wat er met mijn vader is gebeurd, heeft mij toch wel eh...

474
00:30:57.010 --> 00:31:01.011
Dat heeft mij doen accepteren wat er in mijn leven is.

475
00:31:01.016 --> 00:31:03.020
Geniet van de dingen die er wel zijn.

476
00:31:04.000 --> 00:31:07.012
Maak keuzes voor jezelf en neem daar de verantwoording voor.

477
00:31:07.017 --> 00:31:10.003
Dat is wat mij... Dat is de opdracht: Geniet!

478
00:31:10.008 --> 00:31:14.007
Geniet en maakt de keuzes die voor jou het beste zijn.

479
00:31:14.012 --> 00:31:18.013
Laat het niet van de omgeving afhangen waarom je iets doet.

480
00:31:18.018 --> 00:31:20.020
Geef de schuld niet aan de omgeving.

481
00:31:21.000 --> 00:31:26.008
Want dat was wat hij wel heel veel deed. Ja. Het was altijd de omgeving

482
00:31:26.013 --> 00:31:30.007
Is er bij jou al weer plek voor een nieuwe liefde in je leven? Zeker weten.

483
00:31:30.012 --> 00:31:37.006
O, oke! Is het er EEN? Of is de lijst te lang? Het is er EEN. Oke.

484
00:31:37.011 --> 00:31:39.022
Hoe heet-ie? Fred.

485
00:31:40.002 --> 00:31:44.007
Kan Fred al een beetje skien? Die kan hartstikke leuk skien.

486
00:31:44.012 --> 00:31:48.009
Hij kan mij nog niet bijhouden. Hij kan je niet bijhouden. Nog niet.

487
00:31:48.014 --> 00:31:52.024
Dat moet ook niet gaan gebeuren. Thomas mag jou ooit inhalen. Die mag het wel.

488
00:31:53.004 --> 00:31:55.005
Over een paar jaar.

489
00:31:55.010 --> 00:32:00.004
Inge, ik kom bij jou. Ja Rob. Jij bent interieurarchitect geworden.

490
00:32:00.009 --> 00:32:04.000
Je hebt de kunstacademie gedaan. Ja, ik ben naar Utrecht gegaan.

491
00:32:04.005 --> 00:32:07.001
En gebleven. Dat wilde je al op de middelbare school.

492
00:32:07.006 --> 00:32:10.018
Mijn ouders hadden een zaak in interieurspullen.

493
00:32:10.023 --> 00:32:14.014
Ik vond het altijd wel heel mooi wat zij deden.

494
00:32:14.019 --> 00:32:19.009
En ik ben eh... Jij ging zelf ontwerpen. Ja.

495
00:32:19.014 --> 00:32:22.018
Maar ik wilde niet in die winkel. Dat gaan we niet doen.

496
00:32:22.023 --> 00:32:25.008
Dat is niets voor mij. Wat doe je nu dan?

497
00:32:25.013 --> 00:32:28.022
Ik ben zelfstandig ondernemer. Ik heb een eigen bedrijf.

498
00:32:29.002 --> 00:32:30.017
Ik ben interieurarchitect.

499
00:32:30.022 --> 00:32:33.019
Ik doe verbouwingen, uitbouwen en bouwaanvragen.

500
00:32:33.024 --> 00:32:40.014
Valt er in de bouw nog iets te beleven? Er mag nog wel wat bij. Ja.

501
00:32:40.019 --> 00:32:45.009
Waar ben je in gespecialiseerd? Ik doe zowel binnen als buiten.

502
00:32:45.014 --> 00:32:48.019
Ik vind het het mooiste om een huis te verbouwen.

503
00:32:48.024 --> 00:32:52.008
En het hele project dan te doen met de opdrachtgever.

504
00:32:52.013 --> 00:32:55.024
En ervoor te zorgen dat het voor elkaar komt. Geniet ervan. Ja.

505
00:32:56.004 --> 00:32:59.007
Erik, we moeten even horen hoe jij terechtgekomen bent.

506
00:32:59.012 --> 00:33:04.017
Want na Eliza... Nu willen we wel weten hoe dat was met Eliza.

507
00:33:04.022 --> 00:33:07.011
Waarom heb je haar laten schieten in godsnaam?

508
00:33:07.016 --> 00:33:09.019
Wat wil je weten? Alles! O jeetje!

509
00:33:09.024 --> 00:33:15.008
Na Eliza kreeg ik verkering met mijn huidige vrouw, overigens. Ja, ja.

510
00:33:15.013 --> 00:33:19.000
Eh... Leerde je die kennen terwijl je Eliza nog had?

511
00:33:19.005 --> 00:33:23.015
Heb je Eliza gedumpt voor je huidige vrouw? Of zat er nog 'n week tussen?

512
00:33:23.020 --> 00:33:27.021
Een beetje lullig om te zeggen. Ik heb haar eigenlijk wel gedumpt.

513
00:33:28.001 --> 00:33:29.019
O ja? En dat wist jij niet?

514
00:33:29.024 --> 00:33:34.004
Maar hij is nog steeds met haar, he. Ja, ja. Dat was dan wel de ware.

515
00:33:34.009 --> 00:33:37.012
Nou ja, het verhaal is... Hoe heet ze? Antoinette.

516
00:33:37.017 --> 00:33:40.020
Maar niet van deze klas of school? Helemaal niet.

517
00:33:41.000 --> 00:33:42.023
Het was een vakantieliefje.

518
00:33:43.003 --> 00:33:47.023
In een vakantie in Zwitserland. Wij kwamen steeds op dezelfde camping.

519
00:33:48.003 --> 00:33:51.001
Ik vond haar leuk, maar we hadden eigenlijk niks.

520
00:33:51.006 --> 00:33:56.015
Op een gegeven moment gingen we weer op vakantie en ik dacht: Ik ga haar toch weer zien.

521
00:33:56.020 --> 00:34:02.002
Dat zit dan toch in je achterhoofd. Ik zie Eliza denken: Ik hoor nu echt iets nieuws.

522
00:34:02.007 --> 00:34:04.001
Ik dacht: Dat weet jij wel.

523
00:34:04.006 --> 00:34:08.005
Dat weet ik helemaal niet. Dat is jaren terug! Wel ja! Klaar.

524
00:34:08.010 --> 00:34:13.000
Toen is het wel gaande weg steeds meer aangeraakt. Ja. Ja. Ja, ja, ja.

525
00:34:13.005 --> 00:34:18.007
Hoelang zijn jullie met elkaar dan? Sinds, eh... 19... Toen.

526
00:34:18.012 --> 00:34:21.006
Ja. Sinds toen eigenlijk. Nou, prachtig.

527
00:34:21.011 --> 00:34:24.018
Wat zijn jullie geworden, Jacques en Edwin?

528
00:34:24.023 --> 00:34:30.016
Ik ben werkvoorbereider geworden bij een aannemingsbedrijf in de grond-, weg- en waterbouw.

529
00:34:30.021 --> 00:34:33.016
Dus je hebt het erg rustig nu. Gelukkig niet.

530
00:34:33.021 --> 00:34:37.024
Of je moet erg hard rekenen om er een paar procent af te krijgen. Ja.

531
00:34:38.004 --> 00:34:41.011
Maar wij hebben nog werk. Ja. Geen klagen. Gelukkig.

532
00:34:41.016 --> 00:34:45.022
En huisje, boompje, beestje? Ja. Huisje, boompje, beestje, ja.

533
00:34:46.002 --> 00:34:47.021
Twee leuke dochters.

534
00:34:48.001 --> 00:34:49.013
Lieve vrouw.

535
00:34:49.018 --> 00:34:52.013
Helemaal in orde. Ja. Ik heb geen klagen.

536
00:34:52.018 --> 00:34:54.005
Oke. En jij, Edwin?

537
00:34:54.010 --> 00:34:57.009
Ik ben ook gelukkig getrouwd, twee kinderen.

538
00:34:57.014 --> 00:35:00.023
Een zoon van 17 en een dochter van 13. Twee plaatjes.

539
00:35:01.003 --> 00:35:02.019
Ik ben fysiotherapeut.

540
00:35:02.024 --> 00:35:07.012
Ik heb een aantal praktijken waar ik eigenaar van ben. Toe maar. Ja.

541
00:35:07.017 --> 00:35:09.004
Klinkt goed. Ja.

542
00:35:09.009 --> 00:35:10.021
Mark, nu over jou.

543
00:35:11.001 --> 00:35:15.002
Ellen, weet jij nog een beetje wat voor type Mark was in de klas?

544
00:35:15.007 --> 00:35:18.013
Nou... serieus, volgens mij. Serieuze jongen. Ja.

545
00:35:18.018 --> 00:35:22.005
Is dat hetzelfde als saai? Nee, nee, nee.

546
00:35:22.010 --> 00:35:25.014
Gewoon, serieus. Dat is niet hetzelfde als saai.

547
00:35:25.019 --> 00:35:27.020
Hield hij toen al van de natuur?

548
00:35:28.000 --> 00:35:29.023
Ja, ik denk het wel. Ja.

549
00:35:30.003 --> 00:35:34.002
Toch? Ja. Ja. Maar hij was niet de gangmaker van de klas?

550
00:35:34.007 --> 00:35:36.021
Nee. Niet een wild iemand of zo.

551
00:35:37.001 --> 00:35:40.020
Je was er volgens mij vaak niet, je zat vaak in de duinen of zo.

552
00:35:41.000 --> 00:35:44.021
Nou, ik heb wel lang over de middelbare school gedaan. Ja.

553
00:35:45.001 --> 00:35:49.002
Maar uiteindelijk ben je wel afgestudeerd als bioloog. Ja.

554
00:35:49.007 --> 00:35:53.014
Maar dat was een lange weg. Wat ben je dan? Doctorandus of ingenieur?

555
00:35:53.019 --> 00:35:55.016
Doctorandus. Ja.

556
00:35:55.021 --> 00:35:59.021
Het is erg ingewikkeld om uit te leggen wat voor werk je nu doet.

557
00:36:00.001 --> 00:36:02.007
Je bent de hele wereld overgegaan.

558
00:36:02.012 --> 00:36:08.021
Je hebt projecten opgezet om te zorgen dat de plaatselijke bevolking hun leefgebied niet kwijtraakte.

559
00:36:09.001 --> 00:36:12.016
Op een van die reizen belandde jij in een erg lastig parket.

560
00:36:12.021 --> 00:36:17.022
We wilden graag met Mark terug naar Papoea om precies te zien wat er gebeurd was...

561
00:36:18.002 --> 00:36:22.003
maar de Indonesische regering gaf geen toestemming om te filmen.

562
00:36:22.008 --> 00:36:28.022
Mark zei: Ik doe nu projecten in Nederlandse dierentuinen, bezoek me maar in Arnhem; en dat deden we.

563
00:36:29.002 --> 00:36:31.021
MUZIEK

564
00:36:40.023 --> 00:36:42.014
Waar kijk je naar, Mark?

565
00:36:42.019 --> 00:36:44.006
Hee. Hoi. Hoi.

566
00:36:44.011 --> 00:36:46.006
Naar welke boom kijken we?

567
00:36:46.011 --> 00:36:49.013
Ik zit even te kijken van, eh... Hier achter je.

568
00:36:49.018 --> 00:36:53.003
Dat is toch een stukje Zuid-Amerika wat hier staat. O.

569
00:36:53.008 --> 00:36:57.018
Wat is dit voor vogeltje? O, die is net weg. Dat durf ik niet te zeggen.

570
00:36:57.023 --> 00:37:02.001
Maar, eh... Nou ja, hier ja, je ziet het niet, maar de zeekoe...

571
00:37:02.006 --> 00:37:06.018
Caribische zeekoe. Dit zijn de zeekoeien van Zuid-Amerika.

572
00:37:06.023 --> 00:37:09.015
Daar deden we onderzoek naar zeekoeien.

573
00:37:09.020 --> 00:37:13.007
Waar komen die beesten nou precies voor? Waar grazen ze?

574
00:37:13.012 --> 00:37:19.017
Er zijn nog maar weinig zeekoeien in Indonesie, dus wat kun je doen, hoe kun je die beesten beschermen?

575
00:37:19.022 --> 00:37:23.011
Rare beesten zijn het ook, he. Ja. Een soort worsten. Ja.

576
00:37:23.016 --> 00:37:27.015
En jouw specialiteit is Azie eigenlijk? Nou, nee hoor, nee.

577
00:37:27.020 --> 00:37:29.011
Niet meer? Niet Azie. O.

578
00:37:29.016 --> 00:37:33.000
Ik heb op alle continenten gewoond en gewerkt. O ja?

579
00:37:33.005 --> 00:37:38.009
Op alle continenten. Gelijk vanaf de middelbare school? Biologie-studie.

580
00:37:38.014 --> 00:37:40.024
Eigenlijk vanaf de middelbare school.

581
00:37:41.004 --> 00:37:43.024
Want je wilde het al worden op school, toch? Ja.

582
00:37:44.004 --> 00:37:48.003
Mijn militaire dienst zat ertussen. O ja. Dat was verplicht.

583
00:37:48.008 --> 00:37:51.018
Dat wilde ik niet natuurlijk. Wat was je? Soldaat? Nee!

584
00:37:51.023 --> 00:37:55.001
Dat heb ik geweigerd. O ja? Dat zag ik niet zitten.

585
00:37:55.006 --> 00:37:58.009
Je kan veel van mij gedaan krijgen...

586
00:37:58.014 --> 00:38:02.013
maar als mensen mij orders gaan geven, dan houdt het snel op.

587
00:38:02.018 --> 00:38:05.018
Je moet niet zeggen: We gaan even daar kijken.

588
00:38:05.023 --> 00:38:10.000
Dan moet je mij toch eventjes meenemen. Ben je zo eigenwijs?

589
00:38:10.005 --> 00:38:13.001
Dat wil ik niet zeggen, maar voor orders...

590
00:38:13.006 --> 00:38:16.023
waar ik zelf niet achtersta, dat is toch lastig. Ja, ja.

591
00:38:17.003 --> 00:38:19.018
Daar heb je in het leger veel van, natuurlijk.

592
00:38:19.023 --> 00:38:21.018
Ik zeg gewoon: eigenwijs.

593
00:38:21.023 --> 00:38:26.022
En misschien is dat wel de reden dat Mark zo lang deed over zijn middelbare school.

594
00:38:27.002 --> 00:38:30.019
Hij was namelijk vaker in de natuur te vinden dan in de klas.

595
00:38:30.024 --> 00:38:35.014
Nu werkt hij voor de IUCN, een internationale koepelorganisatie...

596
00:38:35.019 --> 00:38:39.001
waar onder andere het Wereld Natuur Fonds lid van is.

597
00:38:39.006 --> 00:38:43.007
Je zat overal. Waarom staan we nu in een dierenpark in Nederland?

598
00:38:43.012 --> 00:38:46.019
We zijn met een aantal dierentuinen in zee gegaan.

599
00:38:46.024 --> 00:38:51.019
Om te kijken hoe we hun inkoopbeleid kunnen verduurzamen. Van voedsel?

600
00:38:51.024 --> 00:38:53.020
Voedsel, dus de horeca...

601
00:38:54.000 --> 00:38:57.020
Ja. En tegelijkertijd ook het voedsel voor de dieren. Oke.

602
00:38:58.000 --> 00:39:00.016
Je kunt je voorstellen natuurlijk...

603
00:39:00.021 --> 00:39:04.007
Als jij straks een kroketje eet in het restaurant...

604
00:39:04.012 --> 00:39:07.000
Daar zit wat in en dat komt ergens vandaan.

605
00:39:07.005 --> 00:39:10.013
Maar dat is toch erg saai? Je bent gewend om in een jungle...

606
00:39:10.018 --> 00:39:14.013
zeldzame dieren te bekijken en nu ben je met kroketjes bezig.

607
00:39:14.018 --> 00:39:19.000
Het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Je doet het allebei? Ja.

608
00:39:19.005 --> 00:39:23.018
Mark reist veel om lokale bevolkingen en organisaties...

609
00:39:23.023 --> 00:39:27.012
te begeleiden bij natuurbeschermingsprogramma's.

610
00:39:27.017 --> 00:39:31.004
Maar desondanks weet hij toch niet alles van de natuur.

611
00:39:31.009 --> 00:39:34.020
Wat is dit? Nou... als bioloog... Ik zeg een spreeuw.

612
00:39:35.000 --> 00:39:38.020
Als niet-vogelaar zeggen we: kleine gele kutvogeltjes. Haha!

613
00:39:39.000 --> 00:39:41.005
Maar dat zal ik hier niet zeggen.

614
00:39:42.012 --> 00:39:46.007
Op zijn reizen krijgt Mark veel te maken met lokale gebruiken.

615
00:39:46.012 --> 00:39:50.014
In Colombia bijvoorbeeld zag het ontbijt er toch wat anders uit.

616
00:39:50.019 --> 00:39:57.004
Jij komt met je slaperige hoofd om zes uur naar beneden om te kijken wat er te eten is. Ik ben benieuwd!

617
00:39:57.009 --> 00:40:02.010
En dan ligt er zo'n heel grote rivierschildpad op z'n rug, in het kampvuur zeg maar.

618
00:40:02.015 --> 00:40:04.010
Levend. Echt waar? Levend.

619
00:40:04.015 --> 00:40:08.023
Dan kunnen ze zeg maar makkelijker het buikschild openhakken. Ach!

620
00:40:09.003 --> 00:40:13.012
Het beest leeft dus nog. Ze hebben alleen dat buikschild weggehaald.

621
00:40:13.017 --> 00:40:18.002
Daar word je toch misselijk van? Dat wordt jouw ontbijt. Jouw ontbijt?!

622
00:40:18.007 --> 00:40:22.008
En dan zie je dat hart nog even pompen. Dan denk je toch van...

623
00:40:22.013 --> 00:40:25.023
Laten we zeggen... Heb je het opgegeten? Ja. Ja, ja, ja.

624
00:40:26.003 --> 00:40:32.009
Het is ook zeer onbeleefd... Mensen doen erg veel moeite om jou iets fatsoenlijks te eten te geven.

625
00:40:32.014 --> 00:40:37.014
Dan kun je moeilijk zeggen van: Nee, dank u. Daar gaat je schoolboekenwijsheid.

626
00:40:37.019 --> 00:40:42.014
Ik denk dan: Het is toch respect en fatsoen... Ja. Wat, wat...

627
00:40:42.019 --> 00:40:47.020
Maar je wilt ze ook leren dat ze dat beter niet kunnen doen, met zo'n zeldzaam dier.

628
00:40:48.000 --> 00:40:51.013
Ik ben bang dat ik veel beschermde dieren heb opgegeten.

629
00:40:51.018 --> 00:40:55.007
En waarschijnlijk ook nog met smaak. Gelukkig dan maar!

630
00:40:55.012 --> 00:40:58.023
Zo'n verhaal heb ik nog nooit gehoord van een bioloog.

631
00:40:59.003 --> 00:41:03.015
Maar het verhaal wat erbij hoort is: Hoe jaag je? Doe je 't duurzaam? Ja.

632
00:41:03.020 --> 00:41:10.004
Ga je het zo regelen dat je kleinkinderen ook nog die taart kunnen eten?

633
00:41:10.009 --> 00:41:13.009
Ik ontmoet ook Martha, de vrouw van Mark.

634
00:41:13.014 --> 00:41:17.004
Ze is ook biologe en leerde Mark kennen tijdens de studie.

635
00:41:17.009 --> 00:41:21.011
Samen werkten ze in veel landen en dat is niet altijd zonder risico.

636
00:41:21.016 --> 00:41:26.012
Dat blijkt wel als ze in 1996 in West-Papoea zijn, dat toen nog Irian Jaya heette...

637
00:41:26.017 --> 00:41:28.023
en Martha twee maanden zwanger is.

638
00:41:32.013 --> 00:41:36.003
STEM: Een team van wetenschappers doet onderzoek in de jungle.

639
00:41:36.008 --> 00:41:42.001
De verzetsbeweging OPM ziet z'n kans schoon om de strijd voor een vrij Papoea wereldkundig te maken.

640
00:41:42.006 --> 00:41:47.000
Ze gijzelen vier Javanen, vier Britse studenten, een Duitser en een Nederlands stel.

641
00:41:47.005 --> 00:41:51.001
Martha Klein is op dan op vakantie bij haar vriend Mark van der Wal.

642
00:41:51.006 --> 00:41:55.017
Op een gegeven moment hoorden wij erg veel geschreeuw uit de bergen.

643
00:41:55.022 --> 00:41:59.021
We zagen toen een grote groep traditioneel geklede mensen...

644
00:42:00.001 --> 00:42:02.008
hard rennend naar beneden komen.

645
00:42:02.013 --> 00:42:06.010
STEM: Indonesie heeft Irian Jaya sinds 1962 in handen.

646
00:42:06.015 --> 00:42:12.007
Maar de plaatselijke bevolking, de Papoea's, verzette zich altijd tegen die overheersing.

647
00:42:12.012 --> 00:42:15.024
In 1996 gingen Papoea-rebellen over tot een gijzeling.

648
00:42:16.004 --> 00:42:19.024
Wat kreeg je te eten? Waar sliep je? Wat waren de omstandigheden?

649
00:42:20.004 --> 00:42:23.005
We zijn vrij veel onderweg geweest de hele tijd.

650
00:42:23.010 --> 00:42:27.024
Hun kracht is dat ze... De hele dag marcheren. Ja. Lange tochten maken.

651
00:42:28.004 --> 00:42:30.022
Hun kracht is dat zij de omgeving kennen.

652
00:42:31.002 --> 00:42:32.024
En steeds in beweging zijn.

653
00:42:33.004 --> 00:42:36.004
En wat we aten dat was wat mensen ons brachten.

654
00:42:36.009 --> 00:42:42.001
Vooral zoete aardappels en een bepaalde komkommer-achtige.

655
00:42:42.006 --> 00:42:45.018
En dit soort jongens, he. Ja. Die zwijntjes. Wilde zwijnen.

656
00:42:45.023 --> 00:42:48.008
Daar zijn ze gek op. Absoluut favoriet.

657
00:42:49.008 --> 00:42:55.013
Behalve over eten maakt Martha zich vooral zorgen over de kans dat ze in de jungle moet bevallen.

658
00:43:07.001 --> 00:43:09.012
Wij werden op zich erg goed behandeld.

659
00:43:09.017 --> 00:43:12.020
Ja, het klinkt niet als een terreurverhaal. Nee!

660
00:43:13.000 --> 00:43:15.012
Maar wij zijn erg zwakke individuen.

661
00:43:15.017 --> 00:43:18.004
Zij liepen dagelijks berg op, berg af.

662
00:43:18.009 --> 00:43:22.011
Ja, nu, achteraf, kan je dat zeggen. Maar toen zat je er middenin.

663
00:43:22.016 --> 00:43:26.004
Jawel, maar toch. Maar je vermagert, je wordt ziek.

664
00:43:26.009 --> 00:43:30.007
Maar dat was niet zo zeer... Het gevoel was dat zij alles deden.

665
00:43:30.012 --> 00:43:33.020
En de beste zorg aan ons gaven die mogelijk was.

666
00:43:36.007 --> 00:43:39.000
Toch verkeren ze in grote onzekerheid.

667
00:43:39.005 --> 00:43:42.006
De gijzeling duurt inmiddels al vier maanden.

668
00:43:42.011 --> 00:43:46.006
Elke dag moeten ze uren lopen en 's nachts slapen ze in de kou.

669
00:43:46.011 --> 00:43:49.021
En Martha is inmiddels zeven maanden zwanger.

670
00:43:50.001 --> 00:43:52.023
In een horrorfilm zit je dan. Eh...

671
00:43:53.003 --> 00:43:56.018
Ja... Of bleef je net zo rustig zoals je het nu vertelt?

672
00:43:56.023 --> 00:43:59.020
Dat weet ik niet. Nee, natuurlijk ben je bang.

673
00:44:00.000 --> 00:44:02.010
Je denkt aan strategieen in je hoofd.

674
00:44:02.015 --> 00:44:08.011
Ontsnappen? Maar 't is wel een erg groot bos! Waar ga je heen? Ja.

675
00:44:13.019 --> 00:44:17.022
Ik weet alleen nog niet... Hoe is de bevrijding, de inval gegaan?

676
00:44:18.002 --> 00:44:20.021
Wij zijn op het Indonesische leger gestuit.

677
00:44:21.001 --> 00:44:26.010
Dat wisten zij eerder dan wij. Ze zagen een antennedraad over de rivier gespannen.

678
00:44:26.015 --> 00:44:29.021
Van een veldradio. Dat was aan het einde van de dag.

679
00:44:30.001 --> 00:44:33.023
We zouden kamp gaan maken ergens. En toen brak er paniek uit.

680
00:44:34.003 --> 00:44:38.013
En toen zijn wij gevlucht met z'n allen, de rivier in en stroomafwaarts.

681
00:44:38.018 --> 00:44:42.006
Toen kwam het leger ons tegemoet en die begon te schieten.

682
00:44:42.011 --> 00:44:44.012
SPANNENDE MUZIEK

683
00:44:53.022 --> 00:44:57.018
Jullie kwamen terug, jullie waren bevrijd. Hoe was dat?

684
00:44:57.023 --> 00:45:01.015
Je leeft en je bent vrij. En we kregen onze eerste kind. O ja.

685
00:45:01.020 --> 00:45:04.007
We zaten wel behoorlijk op een wolk.

686
00:45:04.012 --> 00:45:09.015
Toen je bij het leger was, waar werden jullie naartoe gebracht?

687
00:45:09.020 --> 00:45:13.017
We werden naar een... Naar een militair ziekenhuis eerst.

688
00:45:13.022 --> 00:45:16.000
Nee. Naar het hotel van de mijn.

689
00:45:16.005 --> 00:45:19.015
Er zat een vijfsterrenhotel van een goudmijn daar.

690
00:45:19.020 --> 00:45:23.021
Daar werden we naartoe gevlogen. En daar ging je aan de whisky. Nee!

691
00:45:24.001 --> 00:45:29.004
Ik weet nog wel dat ik naar mijn gevoel uren heb staan schrobben onder de douche.

692
00:45:29.009 --> 00:45:34.018
Je dacht dat je bruin was, maar dat was gewoon ranzigheid van heb ik jou daar.

693
00:45:34.023 --> 00:45:39.008
Maar na vier maanden... Om jezelf weer schoon... En lekker eten. O ja.

694
00:45:39.013 --> 00:45:41.014
Weet je nog wat je hebt gegeten?

695
00:45:41.019 --> 00:45:45.010
Sandwiches waren dat volgens mij. Maar die waren prima.

696
00:45:45.015 --> 00:45:50.024
En van daaruit gingen we naar Jakarta, naar een militair ziekenhuis, gedebrieft.

697
00:45:51.004 --> 00:45:55.023
Omdat je informatie... En natuurlijk aankomen. Hoeveel kilo was je kwijt?

698
00:45:56.003 --> 00:45:59.020
Mijn foto's zagen er wel concentratiekamp-achtig uit. Ja.

699
00:46:00.000 --> 00:46:02.003
Hebben jullie toen overwogen van:

700
00:46:02.012 --> 00:46:06.014
We gaan nooit meer in gevaarlijke gebieden zitten? Nee. Nee.

701
00:46:06.019 --> 00:46:09.011
We zijn ook terug naar Indonesie geweest.

702
00:46:09.016 --> 00:46:14.000
Het was nooit een gevaarlijk gebied. Het was geen oorlogsgebied.

703
00:46:14.005 --> 00:46:17.022
Maar zoals ik het vraag, vragen je ouders en vrienden ook van:

704
00:46:18.002 --> 00:46:21.014
Dit gaan we nooit meer doen, he? Voortaan veilig thuis.

705
00:46:21.019 --> 00:46:24.008
MARTHA ZUCHT Nee, nee. Geen seconde?

706
00:46:24.013 --> 00:46:27.023
Geen seconde gedacht: Dit doen we niet meer? Nee. Nee.

707
00:46:28.003 --> 00:46:31.008
COUNTRYMUZIEK

708
00:46:42.001 --> 00:46:44.000
Wat zat jij te denken, Titia?

709
00:46:44.005 --> 00:46:48.003
Nou, wel bijzonder. Dat iemand dan zoiets meemaakt...

710
00:46:48.008 --> 00:46:52.023
en dan gewoon zegt van: Ik blijf dat doen, want dat vind ik... Ja...

711
00:46:53.003 --> 00:46:57.001
Dat je dat gewoon blijft doen, ondanks wat je overkomen is.

712
00:46:57.006 --> 00:46:58.018
Ja... bijzonder.

713
00:47:00.006 --> 00:47:03.011
Daar ben je het wel mee eens, Mirjam? Ja.

714
00:47:03.016 --> 00:47:06.004
Ja, ik kan het mij ook wel voorstellen.

715
00:47:06.009 --> 00:47:09.007
Want Indonesie is ook zo ontzettend groot.

716
00:47:09.012 --> 00:47:14.008
Ik kan me wel voorstellen dat het ook gewoon vette pech is geweest.

717
00:47:14.013 --> 00:47:17.010
He. Ja, ik weet niet... Ja. Ja.

718
00:47:17.015 --> 00:47:21.007
Het was niet de enige keer dat je pech had trouwens, Mark.

719
00:47:21.012 --> 00:47:25.023
Want daarna kwam je in Sierra Leone in andere problemen terecht. GELACH

720
00:47:26.003 --> 00:47:28.016
Misschien moet je dat effe vertellen.

721
00:47:28.021 --> 00:47:33.019
In Sierra Leone ging ik voor het werk wat ik nu doe een aantal partners bezoeken.

722
00:47:33.024 --> 00:47:37.015
Dat was toen net nadat het conflict daar afgelopen was.

723
00:47:37.020 --> 00:47:41.010
Op een gegeven moment zouden we weer uitgevlogen worden.

724
00:47:41.015 --> 00:47:46.000
Maar dat gebeurt niet, omdat het regent, terwijl het er nooit regent.

725
00:47:46.005 --> 00:47:51.014
Je voelde wel: Dit is niet goed, we moeten hier niet lang blijven, want je valt op.

726
00:47:51.019 --> 00:47:55.010
Wij konden mee met 'n ambulance van het Rode Kruis. Tot punt X.

727
00:47:55.015 --> 00:47:59.005
Want jullie kwamen bij zo'n roadblock, geloof ik? Ja.

728
00:47:59.010 --> 00:48:03.021
Volgens de VN was dat een veilige, gecontroleerde weg.

729
00:48:04.001 --> 00:48:07.018
Waar alleen maar UN roadblocks zouden zijn.

730
00:48:07.023 --> 00:48:12.005
Dus je stuit dan op zo'n controlepost van de rebellen.

731
00:48:12.010 --> 00:48:16.024
Dan voel je je toch wat minder op je gemak, laat ik het zo zeggen.

732
00:48:17.004 --> 00:48:21.008
En die jongen waarmee ik was, die voelde zich nog minder op z'n gemak.

733
00:48:21.013 --> 00:48:23.004
Dus dat versterkte elkaar.

734
00:48:23.009 --> 00:48:26.016
Maar dat liep ook goed af. Dat ging net goed, ja. Ja.

735
00:48:26.021 --> 00:48:29.009
Ehm, klas, ik ga jullie bedanken.

736
00:48:29.014 --> 00:48:34.000
Voor jullie vrolijke, bijzondere verhalen. Openhartige verhalen.

737
00:48:34.005 --> 00:48:38.010
Zit je nu te kijken en denk je: Ik wil ook een reunie. Surf dan naar:

738
00:48:38.015 --> 00:48:41.007
Daar kan je alvast een fotoreunie beginnen.

739
00:48:41.012 --> 00:48:45.019
En jullie, kom lekker naar voren, dan maken we een klassenfoto.

740
00:48:45.024 --> 00:48:47.022
MUZIEK

741
00:48:51.020 --> 00:48:54.018
Ja. Jullie klas is best groot.

742
00:48:54.024 --> 00:48:57.006
Ik ga wel helemaal aan de zijkant.

743
00:48:59.012 --> 00:49:00.024
Yo!

744
00:49:03.017 --> 00:49:10.006
Het leven is jouw leven en de manier waar je ermee omgaat met iets wat op je pad komt, is jouw keuze.

