WEBVTT

1
00:00:01.004 --> 00:00:02.016
888

2
00:00:04.001 --> 00:00:08.001
Hij is de enige minister-president die diende onder twee koninginnen.

3
00:00:08.006 --> 00:00:15.011
Mag ik u vooral op het hart drukken dat u dit aan niemand...

4
00:00:15.016 --> 00:00:18.023
Nee, aan niemand zult zeggen?

5
00:00:19.003 --> 00:00:22.010
Vandaag blik ik terug op een roerige geschiedenis.

6
00:00:22.015 --> 00:00:25.011
Dat wil ik niet opgenomen hebben. Nee.

7
00:00:25.016 --> 00:00:30.019
En hij kijkt vooruit naar de inhuldiging van Willem Alexander.

8
00:00:30.024 --> 00:00:34.005
Daar zit-ie!

9
00:00:34.010 --> 00:00:35.022
Meneer Van Agt!

10
00:00:40.008 --> 00:00:42.020
Ik ben speciaal voor u op de fiets gekomen.

11
00:00:43.000 --> 00:00:47.014
Dat is geweldig! Kan ik hiermee verschijnen straks?

12
00:00:47.019 --> 00:00:50.008
Met de troonswissel? Kan ik voor de dag komen met dit ding? Zeker!

13
00:00:50.013 --> 00:00:54.022
Ik denk dat Alexander, zoals hij zelf genoemd wil worden...

14
00:00:55.002 --> 00:00:56.018
Hij zou er jaloers op zijn.

15
00:00:56.023 --> 00:01:00.017
Durft u het aan? Een blokje op de fiets? Ja, ja!

16
00:01:00.022 --> 00:01:02.021
Dat wil ik wel zien gebeuren.

17
00:01:03.001 --> 00:01:06.016
Nou, zet 'm op, meneer Van Agt!

18
00:01:06.021 --> 00:01:11.008
Dit is voor het eerst sinds eeuwen.

19
00:01:15.012 --> 00:01:17.011
Gaat-ie goed? Ja.

20
00:01:17.016 --> 00:01:20.024
Ho, ho, ho! Ik moet in volle sprint achter onze ex-premier aan.

21
00:01:21.004 --> 00:01:24.010
Na twee heup-operaties mag hij eigenlijk niet meer fietsen.

22
00:01:24.015 --> 00:01:27.018
Maar Dries van Agt, 82 jaar, gaat er in rap tempo vandoor.

23
00:01:30.021 --> 00:01:36.009
Ik heb ooit de eredraagspeld van de Koninklijke Nederlandse Wielrenunie gekregen.

24
00:01:36.014 --> 00:01:41.012
Kort na mijn aftreden in 1982.

25
00:01:41.017 --> 00:01:48.006
Omdat mijn houding en gedrag in de wielersport...

26
00:01:48.011 --> 00:01:50.007
zo immens had bijgedragen...

27
00:01:50.012 --> 00:01:53.009
zo luidde de huldigingsrede van voorzitter...

28
00:01:53.014 --> 00:02:01.022
aan de verbreiding van de wielersport door alle lagen van de bevolking heen.

29
00:02:02.002 --> 00:02:04.007
Is dat niet mooi? Dat is heel mooi.

30
00:02:04.012 --> 00:02:10.017
We gaan wandelen in het buitenmuseum Orientalis waar het heilige land Palestina is nagebouwd.

31
00:02:10.022 --> 00:02:13.001
Wat een prachtig gebouw! Ja, heel mooi.

32
00:02:13.006 --> 00:02:15.022
Dries van Agt heeft veel met deze plek.

33
00:02:16.002 --> 00:02:17.020
Hoe oud is dit? Deze kerk?

34
00:02:18.000 --> 00:02:19.014
Ik denk een dikke eeuw.

35
00:02:19.019 --> 00:02:27.001
Hier zie je de Byzantijnse vormgeving in optima forma.

36
00:02:27.006 --> 00:02:34.002
Wauw! Dit is helemaal beschilderd met Bijbelse taferelen.

37
00:02:34.007 --> 00:02:36.016
Wat heeft u met deze kerk? Heel veel.

38
00:02:38.019 --> 00:02:42.019
Het begint ermee dat in deze kerk...

39
00:02:42.024 --> 00:02:46.009
zijn mijn ouders getrouwd.

40
00:02:46.014 --> 00:02:52.013
Dus zonder deze kerk, kun je betogen, had ik misschien helemaal niet bestaan.

41
00:02:55.000 --> 00:02:58.008
Dries van Agt groeit op in een katholiek gezin in Geldrop.

42
00:02:58.013 --> 00:03:02.013
Destijds was de koningin niet echt belangrijk in het zuiden des lands.

43
00:03:02.018 --> 00:03:07.019
Het was daar op dat Brabantse dorp...

44
00:03:07.024 --> 00:03:11.000
Het was niet afwezig.

45
00:03:12.022 --> 00:03:17.019
De koningin werd gewaardeerd. Dat was toen nog Wilhelmina.

46
00:03:17.024 --> 00:03:19.011
Ze had gezag.

47
00:03:19.016 --> 00:03:23.010
Maar het deed de mensen emotioneel niet veel.

48
00:03:23.015 --> 00:03:25.006
Ik heb een foto voor u.

49
00:03:25.011 --> 00:03:27.002
Kijk 's. Ja, ja, ja, ja, ja!

50
00:03:27.007 --> 00:03:29.001
Herkent u haar? Wilhelmina.

51
00:03:29.006 --> 00:03:33.021
Uitgegeven krachtens Koninklijk Besluit van vier februari 1943.

52
00:03:34.001 --> 00:03:35.015
Wettig betaalmiddel.

53
00:03:35.020 --> 00:03:40.006
Wanneer heeft u meer gevoel voor het koningshuis gekregen?

54
00:03:40.011 --> 00:03:44.000
Dat is ongetwijfeld gebeurd...

55
00:03:44.005 --> 00:03:47.008
toen in de bezettingsjaren tot mij doordrong...

56
00:03:47.013 --> 00:03:49.007
dat er een Radio Oranje bestond.

57
00:03:49.012 --> 00:03:52.024
En mijn vader zei dat we aan niemand mochten zeggen...

58
00:03:53.004 --> 00:03:55.011
Dat is helemaal spannend, he?

59
00:03:55.016 --> 00:03:59.021
Wij mochten aan niemand zeggen dat wij een radio hadden.

60
00:04:00.001 --> 00:04:05.001
En al helemaal niet dat wij luisterden naar Radio Oranje.

61
00:04:05.006 --> 00:04:07.017
Dan kon je de petoet in en erger.

62
00:04:07.022 --> 00:04:10.006
Daardoor werd het spannend.

63
00:04:10.011 --> 00:04:12.023
STEM KONINGIN WILHELMINA: Landgenoten.

64
00:04:13.003 --> 00:04:15.007
Ik wil een enkel woord tot u richten.

65
00:04:15.012 --> 00:04:17.017
In deze bange tijd...

66
00:04:17.022 --> 00:04:20.011
Wat betekende koningin Wilhelmina voor u?

67
00:04:20.016 --> 00:04:24.002
Niet heel veel meer dan een mysterieuze stem van ver...

68
00:04:24.007 --> 00:04:33.010
naar wie mensen, ouder dan ik, voor wie ik achting had, intens luisterden.

69
00:04:33.015 --> 00:04:36.017
Dus zij was iemand die blijkbaar heel belangrijk was.

70
00:04:36.022 --> 00:04:40.021
Wist ik veel? Maar ik zag het gebeuren. Dat is het.

71
00:04:41.001 --> 00:04:43.006
Ik heb nog niets meegenomen.

72
00:04:43.011 --> 00:04:46.000
Een munt. Zeg het maar, kop of kop?

73
00:04:46.005 --> 00:04:48.017
Eh... kop.

74
00:04:48.022 --> 00:04:50.009
He, he, he, he!

75
00:04:50.014 --> 00:04:52.018
U hebt nog gelijk ook. Juliana.

76
00:04:52.023 --> 00:04:56.016
Kunt u zich die troonswisseling nog herinneren? Ja.

77
00:04:56.021 --> 00:05:00.020
Daar herinner ik mij nog wel iets van.

78
00:05:01.000 --> 00:05:06.006
Wat ik mij onder meer herinner... is dat het zo lang duurde.

79
00:05:06.011 --> 00:05:08.004
Dat het zo lang duurde? Ja.

80
00:05:08.009 --> 00:05:11.005
Dat er zo lang feest was.

81
00:05:11.010 --> 00:05:12.024
Zo lang achter elkaar.

82
00:05:13.004 --> 00:05:15.022
Drie dagen achter elkaar was er feest.

83
00:05:16.002 --> 00:05:17.020
POLYGOON: Het feest gaat door.

84
00:05:18.000 --> 00:05:20.024
2000 vaartuigen van allerlei soorten en afmetingen...

85
00:05:21.004 --> 00:05:24.005
kortom, bijna geheel varend Nederland is hier bijeen...

86
00:05:24.010 --> 00:05:27.021
voor een overweldigende huldiging aan de scheidende koningin.

87
00:05:28.001 --> 00:05:38.014
Ik stel er prijs op u zelf mede te delen dat ik zojuist mijn troonsafstand heb getekend...

88
00:05:38.019 --> 00:05:42.018
ten behoeve van mijn dochter, koningin Juliana.

89
00:05:42.023 --> 00:05:46.021
Had u toen het idee dat u later wel eens te maken kon krijgen met de koningin?

90
00:05:47.001 --> 00:05:49.010
Niet in het minst!

91
00:05:49.015 --> 00:05:52.001
Niet het flauwste idee.

92
00:05:52.006 --> 00:05:54.006
Oh nee, oh nee!

93
00:05:54.011 --> 00:05:55.024
Nee, nee!

94
00:05:56.004 --> 00:06:00.002
Dat was iets heel ver weg.

95
00:06:00.007 --> 00:06:07.007
Leve het vaderland! GEJUICH Hoera! Hoera!

96
00:06:08.008 --> 00:06:10.015
En die ontmoeting komt pas in de jaren 70.

97
00:06:10.020 --> 00:06:15.012
Dries van Agt is een kersverse hoogleraar aan de juridische faculteit in Nijmegen.

98
00:06:15.017 --> 00:06:18.001
Hem wordt gevraagd om minister te worden.

99
00:06:18.006 --> 00:06:27.001
Tot mijn steile verbazing werd er toen door Biesheuvel gebeld met het verzoek:

100
00:06:27.006 --> 00:06:30.013
Jij moet minister van Justitie... U! U!

101
00:06:30.018 --> 00:06:33.021
U moet minister van Justitie worden.

102
00:06:34.001 --> 00:06:35.019
En u moet snel beslissen.

103
00:06:35.024 --> 00:06:38.014
Ik moet het eigenlijk vanavond al weten.

104
00:06:38.019 --> 00:06:43.007
Hij was kennelijk al helemaal aan het einde van zijn formatie. Ja.

105
00:06:43.012 --> 00:06:46.007
Mijn vrouw zei toen: 'Weet je wat je doet?'

106
00:06:46.012 --> 00:06:49.000
'Dit kun jij niet.'

107
00:06:49.005 --> 00:06:51.000
'Dat weet je zelf ook.'

108
00:06:51.005 --> 00:06:54.004
'Daar ben je helemaal niet voor opgeleid.'

109
00:06:54.009 --> 00:06:58.009
'Je hebt geen voor-ervaring die relevant is. Dat wordt niks.'

110
00:06:58.014 --> 00:07:02.003
'Maar ik zou het toch doen.' Hoezo dan?

111
00:07:02.008 --> 00:07:04.003
Nou, zei ze, kijk:

112
00:07:04.008 --> 00:07:10.012
'Ook al ben je over een jaar thuis omdat ze je toch blijkbaar niet kunnen gebruiken daar...'

113
00:07:10.017 --> 00:07:14.005
'Je kunt later altijd aan je kleinkinderen vertellen:'

114
00:07:14.010 --> 00:07:17.009
'Opa is wel ooit minister geweest!' Ha, ha!

115
00:07:17.014 --> 00:07:19.001
En zo is het begonnen.

116
00:07:22.017 --> 00:07:29.017
Koningin Juliana heb ik voor het eerst ontmoet...

117
00:07:29.022 --> 00:07:37.019
Ik denk pas op de dag dat ik als piepjonge minister van Justitie werd beedigd.

118
00:07:37.024 --> 00:07:40.002
En dat is geweest op 6 juli 1971.

119
00:07:40.007 --> 00:07:48.006
De verjaardag van mijn vrouw. Kijk 's!

120
00:07:48.011 --> 00:07:51.012
In het begin was ik nog een schuchter baasje.

121
00:07:51.017 --> 00:07:53.020
Minister van Justitie dus nog.

122
00:07:54.000 --> 00:07:55.024
Een schuchter baasje. Ik was bij de koningin.

123
00:07:58.003 --> 00:08:00.023
Juliana schonk zelf de thee in.

124
00:08:03.004 --> 00:08:08.024
Zij keerde zich om om de theepot terug te zetten op het dressoir.

125
00:08:09.004 --> 00:08:13.015
En intussen, die rothond van haar, slobberde meteen mijn thee leeg.

126
00:08:13.020 --> 00:08:17.018
Waar u bij zat? Voor mijn neus!

127
00:08:17.023 --> 00:08:19.018
Ha, ha! Voor mijn neus!

128
00:08:21.018 --> 00:08:24.007
Wat deed u toen? Ik deed niks.

129
00:08:26.001 --> 00:08:28.011
De koningin draait zich om en zegt:

130
00:08:28.016 --> 00:08:34.001
'U hebt dorst! Wilt u nog een kopje thee meneer Van Agt?'

131
00:08:34.006 --> 00:08:35.022
Graag majesteit.

132
00:08:36.002 --> 00:08:37.024
Dus zij schonk weer in.

133
00:08:38.004 --> 00:08:44.012
En dat kopje thee heb ik braaf helemaal leeggedronken.

134
00:08:44.017 --> 00:08:49.013
Inclusief een portie hondenslijm.

135
00:08:49.018 --> 00:08:54.002
Lekker bakje of niet? Ja. Ja.

136
00:08:54.007 --> 00:08:58.000
Als minister van Justitie ontwikkelt Van Agt een speciale band met Juliana.

137
00:08:58.005 --> 00:09:01.005
Een bijzondere koningin. Wat voor band had u met Juliana?

138
00:09:01.010 --> 00:09:04.001
Een goede band. Een goede band.

139
00:09:04.006 --> 00:09:07.012
Die band werd natuurlijk inniger...

140
00:09:10.004 --> 00:09:14.020
naarmate het onderwerp ons beide meer te pakken had.

141
00:09:15.000 --> 00:09:16.018
Meer aangreep.

142
00:09:16.023 --> 00:09:20.024
Dus ik heb een hele...

143
00:09:21.004 --> 00:09:24.011
Ik heb vooral een band gehad met Juliana...

144
00:09:24.016 --> 00:09:29.019
En dan ga ik even terug in de tijd toen ik minister van Justitie was...

145
00:09:29.024 --> 00:09:32.006
en toen het ging over de drie van Breda.

146
00:09:32.011 --> 00:09:35.003
Van Agt krijgt het als minister van Justitie zwaar te verduren.

147
00:09:35.008 --> 00:09:40.020
In 1972, een jaar na zijn aantreden, haalt hij zich de woede van veel Nederlanders op de hals...

148
00:09:41.000 --> 00:09:44.011
Wanneer hij pleit voor de vrijlating van de drie van Breda.

149
00:09:44.016 --> 00:09:49.013
Zij was overtuigd en van voller harte geporteerd voor beeindiging...

150
00:09:49.018 --> 00:09:59.022
van die toch al bijna 30 jaar durende gevangenneming...

151
00:10:01.019 --> 00:10:08.016
van een drietal oude mannetjes, die helemaal of bijna gedementeerd waren.

152
00:10:08.021 --> 00:10:11.006
Als ze vrij zouden komen, hoe zou u dat ervaren?

153
00:10:11.011 --> 00:10:14.002
Als ze vrijkomen, als ze vrijkomen...

154
00:10:14.007 --> 00:10:18.011
Of het nu Van Agt is of niet, dan maak ik hem af!

155
00:10:18.016 --> 00:10:23.000
Dan wil ik die laatste jaren van mijn leven nog gaan zitten.

156
00:10:23.005 --> 00:10:27.014
De mogelijke vrijlating van de oorlogsmisdadigers roept heftige emoties op.

157
00:10:27.019 --> 00:10:29.016
Van Agt krijgt veel haatbrieven.

158
00:10:29.021 --> 00:10:34.000
Op een gegeven moment zat er een ansichtkaart tussen.

159
00:10:34.005 --> 00:10:41.024
Daar had iemand een karikatuur van mijn snuit getekend.

160
00:10:42.004 --> 00:10:46.018
Dat is makkelijk. Het begin al met de neus dan ben je zo klaar.

161
00:10:48.009 --> 00:10:50.022
En die karikatuur...

162
00:10:51.002 --> 00:10:55.009
daar was met een rode ballpoint...

163
00:10:55.014 --> 00:11:01.000
een rode punt getekend op mijn voorhoofd.

164
00:11:01.005 --> 00:11:02.017
En daar stond onder...

165
00:11:02.022 --> 00:11:05.002
Het was geadresseerd aan de kinderen.

166
00:11:05.007 --> 00:11:08.019
Dat stond ook zo op het adres. Aan de kinderen.

167
00:11:11.018 --> 00:11:15.015
Er stond: Binnenkort zullen we jullie vader van kant maken.

168
00:11:15.020 --> 00:11:17.018
Kijk maar. En dat was dus dit.

169
00:11:17.023 --> 00:11:22.018
Op een gegeven moment heb ik vrouw en kinderen ook laten onderduiken.

170
00:11:22.023 --> 00:11:27.021
Die zijn uit Nijmegen weggegaan naar een toen geheimgehouden locatie.

171
00:11:28.001 --> 00:11:32.012
De uitslag van de stemming is, dat zich hebben verklaard VOOR deze motie...

172
00:11:32.017 --> 00:11:35.006
85 leden. Daartegen 61. De motie is aangenomen.

173
00:11:35.011 --> 00:11:39.020
POLYGOON: Zo sprak de volksvertegenwoordiging zich uit tegen de vrijlating.

174
00:11:40.000 --> 00:11:42.022
Die is voor degenen die de Duitse hel hebben overleefd..

175
00:11:43.002 --> 00:11:45.018
tot op de dag van vandaag een onoverkomelijke zaak.

176
00:11:45.023 --> 00:11:51.011
Zij heeft het heel verdrietig gevonden dat het onmogelijk is gebleken.

177
00:11:51.016 --> 00:11:53.016
Nou ja, ik was daar ook voor.

178
00:11:53.021 --> 00:11:57.005
Ik had voorgesteld om daar een einde aan te maken.

179
00:11:57.010 --> 00:11:59.016
En om die gratie wel te verlenen.

180
00:11:59.021 --> 00:12:02.018
Daarin waren wij eens geestes.

181
00:12:04.023 --> 00:12:07.014
En dus elkaar zeer nabij.

182
00:12:07.019 --> 00:12:10.000
Hoe vaak zag u haar?

183
00:12:10.005 --> 00:12:13.022
Als minister niet zo vaak.

184
00:12:14.002 --> 00:12:18.016
Later toen ik minister-president was geworden...

185
00:12:18.021 --> 00:12:21.006
op de gebruikelijke maandagmiddag.

186
00:12:21.011 --> 00:12:24.014
Elke maandagmiddag.

187
00:12:24.019 --> 00:12:29.018
Natuurlijk ging het in mijn periode aan de hand van die ministerraad...

188
00:12:29.023 --> 00:12:33.008
heel vaak over de economische problemen van toen.

189
00:12:33.013 --> 00:12:35.021
Want ook toen hadden we al een crisis.

190
00:12:36.001 --> 00:12:37.013
En die was niet gering.

191
00:12:37.018 --> 00:12:42.009
En ook toen hadden we al een aanmerkelijk hoge werkloosheid.

192
00:12:42.014 --> 00:12:44.022
Daar maakte zij zich grote zorgen over.

193
00:12:46.011 --> 00:12:49.014
Moederlijk bezorgd als zij was.

194
00:12:49.019 --> 00:12:54.011
Als vertrouwenspersoon wordt als eerste geinformeerd dat Juliana wil aftreden.

195
00:12:54.016 --> 00:12:56.017
Mocht u het verder vertellen?

196
00:12:56.022 --> 00:12:58.009
Hoooo!

197
00:12:59.016 --> 00:13:03.019
'Meneer Van Agt, mag ik u toch vooral op het hart drukken...'

198
00:13:03.024 --> 00:13:06.023
'dat u dit aan niemand, nee aan niemand...'

199
00:13:07.003 --> 00:13:13.017
'zult zeggen. Ook niet aan de ministers.'

200
00:13:15.004 --> 00:13:17.015
'Nee, zelfs niet aan uw vrouw.'

201
00:13:17.020 --> 00:13:19.019
Dat werd er wel bij verteld.

202
00:13:19.024 --> 00:13:24.011
En, heeft u het ook niet aan uw vrouw verteld? Na, die wel.

203
00:13:24.016 --> 00:13:26.010
Ha, ha!

204
00:13:26.015 --> 00:13:31.020
Dus u heeft de geheimhoudingsplicht overschreden. Ja, de groeten!

205
00:13:32.000 --> 00:13:37.021
Juliana wil bij haar afscheid graag strafvermindering voor gevangenen. Dat ziet hij totaal niet zitten.

206
00:13:38.001 --> 00:13:40.005
Zij was teleurgesteld. En...

207
00:13:42.008 --> 00:13:48.015
Toen ging ik, korte tijd nadien, even op bezoek.

208
00:13:48.020 --> 00:13:50.007
In Thailand.

209
00:13:50.012 --> 00:13:57.004
en die gelegenheid nam Juliana blijkbaar te baat om de kwestie weer eens op te rakelen.

210
00:13:57.009 --> 00:13:59.021
Bij de waarnemend premier van toen.

211
00:14:00.001 --> 00:14:07.011
Toen ik van honk was, was Hans Wiegel even waarnemend premier.

212
00:14:07.016 --> 00:14:09.023
Ze bracht de zaak weer ter sprake.

213
00:14:10.003 --> 00:14:14.004
Wiegel wist daar alles van. Hij voelde er ook geen snars voor.

214
00:14:14.009 --> 00:14:16.021
Maar ja...

215
00:14:17.001 --> 00:14:20.004
En in haar wanhoop zei Juliana uiteindelijk:

216
00:14:20.009 --> 00:14:27.017
Ja, maar kunnen we dan niet aan die gevangen mensen een taart toezenden?

217
00:14:29.007 --> 00:14:32.011
En toen heeft Wiegel geantwoord:

218
00:14:32.016 --> 00:14:36.005
Majesteit, dat is een uitstekend idee!

219
00:14:36.010 --> 00:14:42.008
Dan zullen wij met de slagroomspuit op elk van die taarten schrijven:

220
00:14:42.013 --> 00:14:45.000
En nog vele jaren! Nee!

221
00:14:45.005 --> 00:14:47.004
Echt waar? Ongelofelijk!

222
00:14:47.009 --> 00:14:51.009
Het leuke is... en dat is een compliment aan Juliana.

223
00:14:51.014 --> 00:14:55.006
Die moest heel erg lachen. En daarmee was de zaak totaal van tafel.

224
00:14:55.011 --> 00:14:59.024
Het wachten is op de koningin die op dit moment de Mozeszaal binnenkomt.

225
00:15:04.014 --> 00:15:08.012
Staat-ie hoor! Een piepjonge Van Agt. Ja, een heel jong baasje.

226
00:15:08.017 --> 00:15:12.021
Nog een handtekening en dan ben je 't!

227
00:15:14.023 --> 00:15:18.012
En nu is ze koningin!

228
00:15:18.017 --> 00:15:23.020
Koningin Beatrix. Heel lief en warm.

229
00:15:24.000 --> 00:15:26.024
SANDER: Wat een moment was dat! Ja, een grote moment.

230
00:15:27.004 --> 00:15:29.016
Nu uw handtekening.

231
00:15:29.021 --> 00:15:32.016
Ja, anders was zij geen koningin geworden.

232
00:15:32.021 --> 00:15:35.021
Zojuist...

233
00:15:36.001 --> 00:15:38.005
Dan komt de ellende op de Dam.

234
00:15:38.010 --> 00:15:42.022
Met ernst heb ik mij voorbereid op deze zware taak.

235
00:15:43.002 --> 00:15:48.003
En ik besef dat er veel van mij gevraagd zal worden.

236
00:15:48.008 --> 00:15:50.024
Vandaag al. LAWAAI VAN DE DAM

237
00:15:53.001 --> 00:15:55.018
Dat is niet zonder slag of stoot gegaan. Nee.

238
00:15:55.023 --> 00:15:59.018
Die dag is gedeeltelijk mislukt.

239
00:15:59.023 --> 00:16:07.008
Door alle rellerij, door de herrie van der protestbeweging.

240
00:16:07.013 --> 00:16:13.022
De krakers, die onder het motto Geen woning, geen kroning...

241
00:16:14.002 --> 00:16:22.010
zich hadden voorgenomen om zoveel mogelijk verstoring teweeg te brengen.

242
00:16:22.015 --> 00:16:26.015
Om het feest zoveel mogelijk te verminderen. SCHOT

243
00:16:29.021 --> 00:16:34.007
Amsterdam jaren 80. Er is veel leegstand en tegelijkertijd woningnood.

244
00:16:34.012 --> 00:16:36.022
De politie treedt keihard op tegen krakers.

245
00:16:37.002 --> 00:16:39.007
Op 30 april komt het tot confrontaties.

246
00:16:39.012 --> 00:16:43.013
Krakers en sympathisanten proberen de abdicatie van Beatrix te verstoren.

247
00:16:57.005 --> 00:17:00.006
Hebben jullie het feest wel goed voorbereid? Ja.

248
00:17:00.011 --> 00:17:02.015
Maar het is gedeeltelijk mislukt.

249
00:17:02.020 --> 00:17:06.006
Maar dat wil niet zeggen dat het niet goed is voorbereid.

250
00:17:06.011 --> 00:17:09.013
Hier komen we dus op een kardinale kwestie.

251
00:17:11.021 --> 00:17:18.003
Hoe ver moet je gaan in het voorkomen, eventueel verijdelen...

252
00:17:19.015 --> 00:17:23.002
van protestdaden, protestacties...

253
00:17:24.015 --> 00:17:32.024
Zonder dat je de hoofdstad van Nederland omvormt tot de hoofdstad van een politiestaat.

254
00:17:33.004 --> 00:17:39.016
Je had op de Dam alleen mensen kunnen toelaten...

255
00:17:39.021 --> 00:17:44.017
Die vooraf een pasje hadden gekregen om daar te mogen komen.

256
00:17:44.022 --> 00:17:49.021
Moet je kijken wat daar een protest tegen gekomen zou zijn. En terecht!

257
00:17:50.001 --> 00:17:51.023
Wat wij niet wilden doen...

258
00:17:52.003 --> 00:17:57.004
Als ik zei: pasjes uitreiken, het centrum van Amsterdam helemaal afsluiten...

259
00:17:59.012 --> 00:18:00.024
Dat had wel gekund.

260
00:18:01.004 --> 00:18:08.021
Dan had Beatrix tijdens de balkonscene geen rookbommen gezien.

261
00:18:15.002 --> 00:18:19.004
Hoeveel gewonden zijn er uiteindelijk gevallen? 600.

262
00:18:19.009 --> 00:18:21.019
Misschien een paar meer of minder.

263
00:18:21.024 --> 00:18:24.014
Maar dat is, zeg maar afgerond, het getal.

264
00:18:24.019 --> 00:18:32.005
Ik zweer aan het Nederlandse volk dat ik de grondwet steeds zal onderhouden en handhaven.

265
00:18:34.009 --> 00:18:37.017
Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

266
00:18:37.022 --> 00:18:42.018
Het eerste dat de koningin gedaan heeft de volgende ochtend...

267
00:18:42.023 --> 00:18:44.011
na de grote dag...

268
00:18:44.016 --> 00:18:48.017
is naar het ziekenhuis gaan om de gewonden...

269
00:18:48.022 --> 00:18:56.013
de gewonde beveiligers en militairen en agenten aan het ziekbed op te zoeken.

270
00:18:56.018 --> 00:18:59.001
In de ziekenhuizen.

271
00:18:59.006 --> 00:19:02.011
Mooi begin van een koningschap, he?

272
00:19:02.016 --> 00:19:05.018
Wat werd er anders toen koningin Beatrix kwam?

273
00:19:05.023 --> 00:19:07.017
Ze wou ALLES weten! Alles!

274
00:19:07.022 --> 00:19:13.011
Ze vroeg je het hemd van het lijf.

275
00:19:13.016 --> 00:19:21.010
Zij zat vanaf de eerste samenkomst met een klein notitieblokje op de schoot.

276
00:19:23.000 --> 00:19:25.012
Daarin werd alles opgeschreven...

277
00:19:25.017 --> 00:19:28.005
Alles wat u zei? wat deze meneer zei.

278
00:19:28.010 --> 00:19:32.010
Zo is het mij wel eens overkomen...

279
00:19:32.015 --> 00:19:34.002
dat ik terug kreeg...

280
00:19:34.007 --> 00:19:35.023
Ja, maar wat u nu zegt...

281
00:19:36.003 --> 00:19:47.020
Dat rijmt volgens mij niet helemaal met wat u in april zei.

282
00:19:48.000 --> 00:19:52.004
En dan werd er terug gebladerd in het notitieboekie.

283
00:19:52.009 --> 00:19:54.020
En daar stond dan:

284
00:19:55.000 --> 00:19:59.018
Dat las zij dan voor. 'Hoe rijmt u dat?'

285
00:20:01.021 --> 00:20:04.010
Ik zei: Daar heb ik enige fantasie voor nodig.

286
00:20:04.015 --> 00:20:06.020
He?

287
00:20:07.000 --> 00:20:12.004
Zat u niet met rode oortjes? Er zal wel eens wat dichterlijke vrijheid in het spel geweest zijn.

288
00:20:12.009 --> 00:20:13.021
Ha, ha, ha!

289
00:20:14.001 --> 00:20:17.018
Ik maakte me er met een kwinkslag van af natuurlijk.

290
00:20:17.023 --> 00:20:24.008
Maar daar bleek vooral uit met hoeveel uiterste toegewijdheid...

291
00:20:24.013 --> 00:20:27.015
en zorgvuldigheid en precisie...

292
00:20:27.020 --> 00:20:32.021
zij haar taak opvatte en vervulde. Dat vooral.

293
00:20:33.001 --> 00:20:36.007
Bent u al een beetje gewend aan uw nieuwe onderkomen?

294
00:20:36.012 --> 00:20:40.001
Zeker, meneer Van Agt. Ik kwam hier vroeger ook al graag.

295
00:20:41.014 --> 00:20:48.009
Mag ik zeggen dat uw keuze voor 30 april als Koninginnedag mij nogal heeft verrast?

296
00:20:48.014 --> 00:20:51.020
Met de werkgevers was ik al min of meer overeengekomen...

297
00:20:52.000 --> 00:20:55.010
dat dit geen speciale vrije dag meer zou blijven naast 5 mei.

298
00:20:55.015 --> 00:20:59.010
Dat heb ik begrepen. Maar daar denk ik anders over.

299
00:20:59.015 --> 00:21:02.016
Toch zou ik het op prijs stellen als u mij in de toekomst...

300
00:21:02.021 --> 00:21:06.005
niet meer voor zulke verrassingen plaatst. Vanzelfsprekend.

301
00:21:06.010 --> 00:21:09.011
Als u er niet meer van uitgaat dat een besluit van uw kant...

302
00:21:09.016 --> 00:21:11.020
klakkeloos door mij wordt overgenomen.

303
00:21:12.000 --> 00:21:15.007
U heeft uw verantwoordelijkheid en ik heb de mijne.

304
00:21:15.012 --> 00:21:17.015
Laten wij elkaar daarin respecteren.

305
00:21:21.008 --> 00:21:24.012
Natuurlijk mevrouw. Oeh, mevrouw! Fout!

306
00:21:24.017 --> 00:21:27.020
Ik zou het zeer op prijs stellen als u mij in het vervolg aanspreekt met majesteit.

307
00:21:28.000 --> 00:21:31.020
Ja, ja, daar komt ze. Majesteit.

308
00:21:33.015 --> 00:21:35.004
Interessant verhaal.

309
00:21:35.009 --> 00:21:40.010
Het is zoals natuurlijk zo vaak met dit soort naspeeldingen...

310
00:21:42.002 --> 00:21:45.012
Deels waar en deels niet.

311
00:21:45.017 --> 00:21:48.009
Hoe waar is dit? Het is zeker niet helemaal waar.

312
00:21:48.014 --> 00:21:51.024
Wat me opvalt, is dat u heel afstandelijk bent met de koningin.

313
00:21:52.004 --> 00:21:56.014
Klopt dat wel? Ik was geen maatje van de koningin.

314
00:21:56.019 --> 00:21:58.008
Zeg het maar zo.

315
00:21:58.013 --> 00:22:00.003
Ik was geen maatje.

316
00:22:00.008 --> 00:22:04.009
Wat was u dan wel? Het was tamelijk formeel.

317
00:22:04.014 --> 00:22:06.022
Het was een tamelijk formele omgang.

318
00:22:07.002 --> 00:22:10.014
Dus eigenlijk een beetje zoals in het filmpje? Dat is juist.

319
00:22:13.000 --> 00:22:19.005
Ik stond niet voortdurend in militaire houding voor majesteit hoor! Zo was het ook weer niet.

320
00:22:19.010 --> 00:22:24.012
In 1982 wordt Dries van Agt opgevolgd door Lubbers. Zijn taak als premier zit erop.

321
00:22:24.017 --> 00:22:27.014
Ik trad af na heel veel commotie en emotie.

322
00:22:27.023 --> 00:22:30.016
Het was onverwacht dat ik wegging.

323
00:22:30.021 --> 00:22:33.018
Er waren mensen die schreven brieven:

324
00:22:33.023 --> 00:22:35.022
'Eindelijk zijn we van die man af.'

325
00:22:36.002 --> 00:22:39.017
Maar er waren meer mensen die schreven: 'Wat jammer toch!'

326
00:22:41.012 --> 00:22:45.021
Ik kwam thuis en de volgende dag... of dezelfde dag nog...

327
00:22:46.001 --> 00:22:52.024
arriveerde een kistje met voortreffelijke wijn...

328
00:22:53.004 --> 00:22:56.017
uit Toscane. Van Beatrix.

329
00:22:56.022 --> 00:22:59.020
Kijk eens aan. Van haar eigen landgoed.

330
00:23:00.000 --> 00:23:04.001
En nu zit het er op voor Beatrix. Haar zoon volgt haar op.

331
00:23:04.006 --> 00:23:09.010
Ik kan mij echt niet voorstellen dat je het koningschap in dit lastige Nederland...

332
00:23:09.015 --> 00:23:11.024
Want dit is geen makkelijk land, hoor!

333
00:23:12.004 --> 00:23:19.011
beter kunnen vormgeven en hooghouden dan zij gedaan heeft.

334
00:23:19.016 --> 00:23:21.003
Ga er maar aan staan.

335
00:23:21.008 --> 00:23:25.002
En nou moet die jongeman proberen ook zoiets... Nou...

336
00:23:25.007 --> 00:23:28.001
Ik ben blij dat ik het niet hoef te doen.

337
00:23:28.006 --> 00:23:32.003
Want heel veel ontzag heeft hij nog niet.

338
00:23:32.008 --> 00:23:34.000
Dan moet hij wel krijgen.

339
00:23:34.005 --> 00:23:37.023
Want dat is de tweede zuil waarop het koningschap...

340
00:23:38.003 --> 00:23:41.022
om stevig gegrondvest te blijven, zal moeten staan.

341
00:23:42.002 --> 00:23:44.012
Dat is nogal wat wat u zegt!

342
00:23:44.017 --> 00:23:46.016
Hij moet nog heel erg groeien.

343
00:23:46.021 --> 00:23:49.000
Hij moet ontzag verwerven.

344
00:23:49.005 --> 00:23:52.009
Maar dat kun je ook als kroonprins niet gemakkelijk.

345
00:23:52.014 --> 00:23:54.001
Als koning veel eerder.

346
00:23:54.006 --> 00:23:57.019
Hoe groot denkt u dat de invloed van Maxima straks is?

347
00:23:57.024 --> 00:24:00.000
Ik kan mij niet voorstellen...

348
00:24:00.005 --> 00:24:05.012
dat Maxima part noch deel zou krijgen...

349
00:24:05.017 --> 00:24:11.019
aan de keuzen en beslissingen die de nieuwe vorst straks...

350
00:24:11.024 --> 00:24:14.004
van dag tot dag zal hebben te maken.

