WEBVTT

1
00:00:07.000 --> 00:00:08.012
888

2
00:00:17.007 --> 00:00:18.019
In KRO Brandpunt:

3
00:00:18.024 --> 00:00:22.011
Je kind valt een scheur in z'n broek op het schoolplein.

4
00:00:22.016 --> 00:00:25.008
Of je bent het niet eens met het schooladvies.

5
00:00:25.013 --> 00:00:29.014
Steeds vaker schakelen ouders een advocaat in om hun recht te halen.

6
00:00:29.019 --> 00:00:31.018
We komen zo met nieuwe cijfers.

7
00:00:31.023 --> 00:00:35.004
Ik heb wel eens iemand met een mes voor mij gehad, ja.

8
00:00:35.009 --> 00:00:38.015
En het verhaal van de onwaarschijnlijke vriendschap...

9
00:00:38.020 --> 00:00:43.008
tussen Nelson Mandela en zijn blanke gevangenisbewaarder, Christo Brand.

10
00:00:43.013 --> 00:00:48.000
Hij hield zijn adem in deze week toen Mandela even op de rand van de dood zweefde.

11
00:00:48.005 --> 00:00:54.023
En in Brandpunt: Het is komende week precies 25 jaar geleden dat dit land definitief van kleur verschoot.

12
00:00:55.003 --> 00:00:58.010
1988. Wij wonnen van de Duitsers.

13
00:00:58.015 --> 00:01:02.012
Hans van Breukelen, Maarten van Rossum, Reimar von Meding...

14
00:01:02.017 --> 00:01:08.018
Auke Kok, Roland Heerkens en Hans van Hemert over de geboorte van de oranjekoorts.

15
00:01:08.023 --> 00:01:10.020
TUNE

16
00:01:16.001 --> 00:01:20.005
Ik claim dat het kind bijles moet krijgen... Ongelukken, adviezen...

17
00:01:20.010 --> 00:01:24.011
Het vonnis van de rechtbank... Eist dat cijfers opgehoogd worden...

18
00:01:24.016 --> 00:01:27.005
Rechtsbijstandsverzekering ingeschakeld...

19
00:01:27.010 --> 00:01:30.003
Boze ouders die de school van hun kind aanklagen:

20
00:01:30.008 --> 00:01:33.018
We kennen het van Amerika. Maar hier is het ook geen taboe meer.

21
00:01:33.023 --> 00:01:37.005
Ze komen aan mijn kind en dat accepteer ik van niemand.

22
00:01:37.010 --> 00:01:41.003
Het aantal zaken dat wordt ingediend is toegenomen met ruim 40 procent.

23
00:01:41.008 --> 00:01:46.014
De angst van schooldirecteuren dat ze in de toekomst vaker worden aangeklaagd, is groot.

24
00:01:46.019 --> 00:01:49.011
Zo blijkt uit onderzoek in opdracht van Brandpunt.

25
00:01:49.016 --> 00:01:53.011
De belangrijkste conclusie is dat wij een verharding zien...

26
00:01:53.016 --> 00:01:56.014
in de opstelling van ouders richting het onderwijs.

27
00:01:56.019 --> 00:02:01.002
Niet alleen een gebroken arm, maar ook pesten en het schooladvies...

28
00:02:01.007 --> 00:02:03.023
is steeds vaker inzet voor een rechtszaak.

29
00:02:04.003 --> 00:02:06.005
'Het is uw schuld, van de school.'

30
00:02:06.010 --> 00:02:10.019
En: 'We zullen dit varkentje even wassen.' En: 'U moet maar betalen.'

31
00:02:10.024 --> 00:02:15.004
Ik ga het winnen van school. Niks gevoel, ik ga het winnen.

32
00:02:15.009 --> 00:02:18.009
KRO Brandpunt over hoe het veilige schoolplein...

33
00:02:18.014 --> 00:02:21.015
dreigt te veranderen in een juridisch strijdtoneel.

34
00:02:23.018 --> 00:02:29.016
In onze zoektocht naar antwoorden spreken we ouders, advocaat, verzekeraar en schooldirecteuren.

35
00:02:29.021 --> 00:02:34.016
Als eerste adjunct-directeur van Klingelen van het Broeklandcollege in Breukelen...

36
00:02:34.016 --> 00:02:36.003
die dit meemaakte:

37
00:02:36.008 --> 00:02:39.018
Uit het raam hoor ik iemand naar beneden schreeuwen.

38
00:02:39.023 --> 00:02:44.017
Er werd gescholden naar ouders, die iets met mij hadden besproken.

39
00:02:44.022 --> 00:02:46.024
Toen ging ik naar boven.

40
00:02:47.004 --> 00:02:51.006
Ik heb die leerling meegenomen. Ik heb gezegd wat ik ervan dacht.

41
00:02:51.011 --> 00:02:54.017
En ik zei dat ze geschorst was. Dat we dat niet pikken.

42
00:02:54.022 --> 00:02:57.011
Ouders kwamen de volgende dag op school.

43
00:02:57.016 --> 00:03:01.006
Met veel deuren opengooien en: 'Ik wil toch weten dat...'

44
00:03:01.011 --> 00:03:02.023
Intimiderend, ja.

45
00:03:03.003 --> 00:03:06.003
Ik was blij dat een collega bij mij op de kamer zat.

46
00:03:06.008 --> 00:03:12.009
De ouders waren het niet eens met de schorsing en wilden per se dat die werd ingetrokken.

47
00:03:12.014 --> 00:03:14.017
Nou, dat waren wij niet van plan.

48
00:03:14.022 --> 00:03:17.005
De emotie bij de ouders loopt hoog op.

49
00:03:17.010 --> 00:03:22.011
Van een normaal gesprek is geen sprake meer en directeur van Klingelen wil het beeindigen.

50
00:03:22.016 --> 00:03:24.013
Ik moest de politie bellen.

51
00:03:24.018 --> 00:03:27.017
Dat liep uiteindelijk uit op een kort geding.

52
00:03:27.022 --> 00:03:31.019
En een pleinverbod natuurlijk. Want je zegt: Dit kan niet.

53
00:03:31.024 --> 00:03:33.011
DEUR KLAPT DICHT

54
00:03:33.016 --> 00:03:36.015
Die ouders kregen een schoolpleinverbod? Ja.

55
00:03:36.020 --> 00:03:40.017
Ouders? Ja. Het gebeurt. En dan nog wel op een streekschool.

56
00:03:40.022 --> 00:03:45.006
Ik denk dat op een school in de stad de verhalen nog steviger zijn.

57
00:03:45.011 --> 00:03:49.000
De ouders vechten een pleinverbod aan bij de rechter.

58
00:03:49.005 --> 00:03:56.008
Ze komen tot een schikking, maar toch gaan ze voor de bodemprocedure, die ze verliezen, op alle punten.

59
00:03:56.013 --> 00:04:00.016
Het lijkt wel zo te zijn dat elke gebeurtenis...

60
00:04:00.021 --> 00:04:04.015
die niet gaat zoals mensen hadden gehoopt of gepland...

61
00:04:04.020 --> 00:04:08.009
dat eigenlijk iemand daar aansprakelijk voor moet zijn.

62
00:04:08.014 --> 00:04:10.023
En daar hebben scholen ook last van.

63
00:04:11.003 --> 00:04:16.012
Brechtje Paijmans, advocaat en onlangs gepromoveerd aan de universiteit van Utrecht op:

64
00:04:16.017 --> 00:04:19.000
De aansprakelijkheid van scholen.

65
00:04:19.005 --> 00:04:24.000
Een vonnis van de rechtbank Zwolle ging over kinderen tijdens het speelkwartier.

66
00:04:24.005 --> 00:04:27.017
In het eerste, zeg maar 'juridisch handboek voor scholen'...

67
00:04:27.022 --> 00:04:31.011
legt Paijmans vast in hoeverre ze aansprakelijk zijn voor claims als:

68
00:04:31.016 --> 00:04:37.002
Ongevallen, letsel- of zaakschade, maar ook pesten, misbruik, geweld en kwaliteit van onderwijs.

69
00:04:37.007 --> 00:04:39.012
Schade aan de tanden tot gevolg.

70
00:04:39.017 --> 00:04:42.008
Ik merk zeker dat scholen angstiger zijn.

71
00:04:42.013 --> 00:04:47.008
Het woord 'aansprakelijkheid' is echt een beangstigend woord.

72
00:04:47.013 --> 00:04:51.006
Ze denken dat ze overal aansprakelijk voor kunnen worden gesteld.

73
00:04:51.011 --> 00:04:57.002
Ik denk dat het ook wel invloed heeft op schoolreisjes, op activiteiten, ook op sportdagen.

74
00:04:57.007 --> 00:05:03.010
Vaak is iedereen het er wel over eens dat het niet goed was voor een kind, omdat het kind schade heeft.

75
00:05:03.015 --> 00:05:07.013
Last heeft, op wat voor manier dan ook, van een bepaalde situatie.

76
00:05:07.018 --> 00:05:11.016
De vraag is alleen: Is de school daarvoor aansprakelijk?

77
00:05:11.021 --> 00:05:15.011
In opdracht van Brandpunt heeft onderwijsvakbond CNV...

78
00:05:15.016 --> 00:05:21.009
de claimcultuur van ouders tegen scholen onderzocht onder de bij hen aangesloten schooldirecteuren.

79
00:05:21.014 --> 00:05:25.002
Ze zullen niet meer snel een kind even bij de arm pakken.

80
00:05:25.007 --> 00:05:27.024
Wat vroeger eigenlijk wel gewoon was.

81
00:05:28.004 --> 00:05:34.011
Als een kind echt vervelend was, pakte je 'm bij de arm en zette je het uit de klas, op een aparte plek.

82
00:05:34.016 --> 00:05:37.011
Dat zullen leerkrachten niet meer zo snel doen.

83
00:05:37.016 --> 00:05:39.011
Uit angst voor een claim.

84
00:05:39.016 --> 00:05:42.024
'Eist dat cijfers opgehoogd worden na een second opinion.'

85
00:05:43.004 --> 00:05:46.023
'Claimt dat het kind bijles moet krijgen om naar de havo te kunnen.'

86
00:05:47.003 --> 00:05:50.015
De belangrijkste conclusie is dat wij een verharding zien...

87
00:05:50.020 --> 00:05:54.001
in de opstelling van ouders richting het onderwijs.

88
00:05:54.006 --> 00:05:57.007
85 procent van onze schoolleiders ziet die verharding.

89
00:05:57.012 --> 00:06:00.023
Dat gaat het over claims en juridisering van het onderwijs.

90
00:06:01.003 --> 00:06:06.011
65 procent van onze schoolleiders vindt dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van onderwijs.

91
00:06:06.016 --> 00:06:09.010
Wij denken dat dit het topje van de ijsberg is.

92
00:06:09.015 --> 00:06:12.005
Dat er veel meer gebeurt dan nu bekend is.

93
00:06:12.010 --> 00:06:15.014
Maar de scholen willen dit vooral intern oplossen.

94
00:06:15.019 --> 00:06:17.016
Niet aan de grote klok hangen.

95
00:06:17.021 --> 00:06:20.006
Ze willen dat het imago goed blijft.

96
00:06:20.011 --> 00:06:25.024
Interimdirecteur Bert Meijer herkent die angst van scholen voor hun imago maar al te goed...

97
00:06:26.004 --> 00:06:30.007
en erkent wel eens te bezwijken onder dreigementen van ouders.

98
00:06:30.012 --> 00:06:32.019
Vaak zijn het claims qua kleding.

99
00:06:32.024 --> 00:06:36.016
Een kind valt op het schoolplein, jas stuk, broek stuk.

100
00:06:36.021 --> 00:06:40.020
Ouder staat op de stoep en zegt: Willen jullie dat even betalen.

101
00:06:41.000 --> 00:06:42.023
En trekt u dan uw portemonnee?

102
00:06:43.003 --> 00:06:45.004
Nou, niet na het eerste gesprek.

103
00:06:45.009 --> 00:06:50.005
Maar als de ouder vasthoudend is, dan wordt er wel eens gedreigd...

104
00:06:50.010 --> 00:06:53.008
met het benaderen van pers bijvoorbeeld.

105
00:06:53.013 --> 00:06:57.010
En de laatste tijd zegt men wel eens: Dan stap ik naar de rechter.

106
00:06:57.015 --> 00:07:00.008
Vindt u dat normaal? Nee, zeker niet.

107
00:07:00.013 --> 00:07:06.015
Maar soms ga je door de dreigingen toch overstag, dat je denkt: Laat ik die 50 of 100 euro maar betalen.

108
00:07:06.020 --> 00:07:10.020
Dan zijn we ervan af. Terwijl u het eigenlijk niet wil? Precies.

109
00:07:11.000 --> 00:07:14.005
Zo is er het voorval met de nieuwe schoentjes.

110
00:07:14.010 --> 00:07:16.022
Een ouder kwam schoenen claimen.

111
00:07:17.002 --> 00:07:20.001
Want het kind had in de zandbak gespeeld.

112
00:07:20.006 --> 00:07:24.010
Wij hadden maar moeten verbieden dat dat kind dat deed op dat moment.

113
00:07:24.015 --> 00:07:28.015
Want het kind had nieuwe schoenen aan. Dat gaat wel erg ver.

114
00:07:28.020 --> 00:07:30.011
Maar wat zegt u dan?

115
00:07:30.016 --> 00:07:33.004
Ja, dan zeg ik: Luister eens, mevrouw...

116
00:07:33.009 --> 00:07:35.003
ik ben blij dat uw kind speelt.

117
00:07:35.008 --> 00:07:38.012
Stuur uw kind dan niet met nieuwe schoenen naar school.

118
00:07:38.017 --> 00:07:42.009
Aan de ene kant zie je dat schooldirecteuren verkrampen...

119
00:07:42.014 --> 00:07:45.002
door de vele claims die op ze afkomen...

120
00:07:45.007 --> 00:07:51.000
en aan de andere kant zie je dat ouders zich machteloos voelen wat betreft pesten of een schooladvies.

121
00:07:51.005 --> 00:07:54.014
Zo houden ouders en scholen elkaar in hun wurggreep.

122
00:07:54.019 --> 00:07:57.013
*Dromen en wensen Mogelijkheden zonder grenzen

123
00:07:57.018 --> 00:08:00.016
*Weer naar school, op de fiets Alles beter dan niets

124
00:08:00.021 --> 00:08:04.014
*Wil weer terug naar de klas Met mijn schoolspullen in mijn tas*

125
00:08:04.019 --> 00:08:08.023
In die wurggreep zit de 15-jarige Shyron Doekhi uit Leeuwarden.

126
00:08:09.003 --> 00:08:12.024
Al bijna twee jaar is hij niet naar school geweest door een conflict.

127
00:08:13.004 --> 00:08:18.003
Deze clip maakte hij voor de 16.000 zogenaamde thuiszitters, zoals hijzelf

128
00:08:18.008 --> 00:08:21.024
Shy was getuige bij het dodelijk ongeval van zijn vriendje.

129
00:08:22.004 --> 00:08:25.008
Toen hij daarmee werd gepest op school, flipte hij.

130
00:08:25.013 --> 00:08:30.000
Er zat een jongen naast mij. Die zei: Doe het ongeluk even na.

131
00:08:30.005 --> 00:08:33.001
Dat wilde hij niet. Toen deden ze het zelf na.

132
00:08:33.006 --> 00:08:35.023
Toen ging eentje nep van de stoel af vallen.

133
00:08:36.003 --> 00:08:37.021
Toen zei ik: Hou eens op.

134
00:08:38.001 --> 00:08:39.014
Dat deden ze niet.

135
00:08:39.019 --> 00:08:43.008
Bij de derde keer zei de docent tegen hem: Nu ga je eruit.

136
00:08:43.013 --> 00:08:45.011
Daar werd ik boos om.

137
00:08:45.016 --> 00:08:48.018
Mij zoon zei... Ik ben niet blij met zijn woordkeus...

138
00:08:48.023 --> 00:08:51.013
'Ja, godverdomme, word ik er nu uitgestuurd.'

139
00:08:51.018 --> 00:08:54.013
*Daarom kreeg ik een schorsing naar mijn hoofd gesmeten

140
00:08:54.018 --> 00:08:58.020
*Ondanks de leerplichtwet worden ik en alle thuiszitters aan de kant gezet*

141
00:08:59.000 --> 00:09:01.014
Niet de pesters maar Shyron wordt geschorst.

142
00:09:01.019 --> 00:09:04.017
In eerste instantie gaan school en ouders in gesprek.

143
00:09:04.022 --> 00:09:07.023
Tijdelijk moet Shyron naar een onderwijsvoorziening...

144
00:09:08.003 --> 00:09:10.017
maar de beloofde psychische hulp blijft uit.

145
00:09:10.022 --> 00:09:13.008
De school wist dat het kind een pestverleden had.

146
00:09:13.013 --> 00:09:17.022
Toen dacht ik: Schorsing, onterecht, maar ik ga daarna gewoon weer.

147
00:09:18.002 --> 00:09:21.024
Toen zei mijn moeder: Ga maar niet, want ze willen je niet meer.

148
00:09:22.004 --> 00:09:24.015
Een stille oorlog hebben ze nu met mij.

149
00:09:24.020 --> 00:09:27.002
Ik weet dat ik erg lastig ben voor ze nu.

150
00:09:27.007 --> 00:09:32.000
*Ondanks de leerplichtwet worden ik en alle thuiszitters aan de kant gezet*

151
00:09:32.005 --> 00:09:35.023
Vroeger had de onderwijzer een autoriteit.

152
00:09:36.003 --> 00:09:39.009
Die wist het. Wat hij of zij zei was waar.

153
00:09:39.014 --> 00:09:43.021
Mensen gedragen zich nu veel meer als kritische klanten.

154
00:09:44.001 --> 00:09:48.010
Dat verklaart mede de toename van het aantal onderwijsrechtszaken.

155
00:09:48.015 --> 00:09:53.012
Zo ziet ook de grootste rechtsbijstandsverzekeraar van Nederland in hun cijfers.

156
00:09:53.017 --> 00:10:00.000
Wij zien dat bij Achmea rechtsbijstand het aantal zaken is toegenomen met ruim 40 procent.

157
00:10:00.005 --> 00:10:02.002
Tussen 2011 en 2013.

158
00:10:02.007 --> 00:10:06.015
Dat is behoorlijk wat. Dat is meer dan op andere rechtsgebieden.

159
00:10:06.020 --> 00:10:08.007
GEGIL

160
00:10:08.012 --> 00:10:13.020
En als het gaat om zaakschades zien we zelfs een verdriedubbeling in tien jaar tijd.

161
00:10:14.000 --> 00:10:17.006
Ik verwacht in de toekomst dat het aantal zaken zal toenemen.

162
00:10:17.011 --> 00:10:20.023
Je ziet dat scholen erg gericht zijn op de grote massa.

163
00:10:21.003 --> 00:10:23.000
En niet op de individu.

164
00:10:23.005 --> 00:10:25.002
Het zijn fabrieken geworden.

165
00:10:25.007 --> 00:10:27.022
En ouders zien alleen het belang van hun kind.

166
00:10:28.002 --> 00:10:31.006
Die hebben onvoldoende oog van de belangen van de school.

167
00:10:31.011 --> 00:10:33.008
En draven daar soms in door.

168
00:10:33.013 --> 00:10:38.012
Geholpen door advocaten die er brood in zien en zaken aannemen voor 'no cure no pay'.

169
00:10:39.013 --> 00:10:41.013
De zaak waar ik nu even aan denk:

170
00:10:41.018 --> 00:10:47.008
Ik heb geen seconde gedacht dat het het belang was van de advocaat om iets op te lossen.

171
00:10:47.013 --> 00:10:49.000
Integendeel.

172
00:10:49.005 --> 00:10:51.008
Het belang zat veel meer in van:

173
00:10:51.013 --> 00:10:58.007
Hoe kunnen we er voor zorgen dat het niet opgelost wordt en dat het uiteindelijk bij de rechtbank komt.

174
00:10:59.007 --> 00:11:02.010
De stijging van het aantal rechtszaken tegen school...

175
00:11:02.015 --> 00:11:06.014
komt ook doordat ouders op relatief nieuwe terreinen een claim indienen.

176
00:11:06.019 --> 00:11:12.007
Zoals de kwaliteit van onderwijs, misbruik, geweld, pesten, maar ook het schooladvies.

177
00:11:12.012 --> 00:11:16.018
Ik heb wel eens meegemaakt dat er iemand met een mes voor mij stond.

178
00:11:16.023 --> 00:11:19.011
In een school, niet thuis, maar in school.

179
00:11:19.016 --> 00:11:21.011
Een ouder? Een ouder, ja.

180
00:11:21.016 --> 00:11:24.013
En zei: Jij geeft mijn zoon een vwo-advies.

181
00:11:24.018 --> 00:11:26.008
Ik heb gezegd: nee.

182
00:11:26.013 --> 00:11:30.014
'Weet u dat ik karatekampioen van Nederland ben?'

183
00:11:30.019 --> 00:11:32.006
Ik zeg: ja, en?

184
00:11:32.011 --> 00:11:35.007
Dan moet je erg stevig in je schoenen staan.

185
00:11:35.012 --> 00:11:40.009
En ik moet eerlijk zeggen: Ik ging toen wel met knikkende knieen naar huis.

186
00:11:40.014 --> 00:11:42.016
Dat heeft veel impact gehad, ja.

187
00:11:42.021 --> 00:11:48.017
Als ouders erg boos worden of van alles eisen, dan is het makkelijker om het schooladvies aan te passen.

188
00:11:48.022 --> 00:11:54.017
Als u zegt dat ouders eigenlijk een schooladvies kunnen afdwingen, dan heeft het dus zin.

189
00:11:54.022 --> 00:11:56.012
Het gebeurt echt.

190
00:11:57.017 --> 00:12:04.012
Ja, het is onbegrijpelijk, maar ouders willen een zo hoog mogelijk niveau voor hun kind.

191
00:12:04.017 --> 00:12:08.006
Alsof dat zaligmakend of heilig is.

192
00:12:08.011 --> 00:12:10.013
MUZIEK

193
00:12:10.018 --> 00:12:16.006
Terwijl ouders zich juist vaak machteloos voelen tegenover de 'almachtige school'.

194
00:12:16.011 --> 00:12:20.000
Ik hou van hem en het komt goed, omdat we van elkaar houden.

195
00:12:20.005 --> 00:12:24.013
Het lyceum waar Shyron op zat, wil de schorsing omzetten in een verwijdering.

196
00:12:24.018 --> 00:12:29.001
Maar geeft geen reden, waardoor Shyron ook niet naar een andere school kan.

197
00:12:29.006 --> 00:12:31.011
Ik ga ze aansprakelijk stellen.

198
00:12:31.016 --> 00:12:35.012
Voor de onderwijsachterstand dat mijn kind heeft opgelopen.

199
00:12:35.017 --> 00:12:39.003
Dus de school die in principe de poorten had moeten openen...

200
00:12:39.008 --> 00:12:42.023
een toelatingsprocedure hanteert van negen maanden.

201
00:12:43.003 --> 00:12:46.010
Voor het leed dat ze mijn gezin hebben aangedaan.

202
00:12:46.015 --> 00:12:48.021
Ze hebben mij op mijn ziel getrapt.

203
00:12:49.001 --> 00:12:52.002
Deze week mocht Shyron met thuisonderwijs beginnen.

204
00:12:52.007 --> 00:12:56.020
De aangeklaagde school zegt om privacy-redenen geen commentaar te kunnen geven.

205
00:12:57.000 --> 00:12:59.010
Moeder Jane denkt haar zaak te gaan winnen.

206
00:12:59.015 --> 00:13:03.014
Maar dat het beter is een rechtszaak te voorkomen, vindt iedereen.

207
00:13:03.019 --> 00:13:07.012
Blijf in gesprek met ouders. Zorg dat het niet zover komt.

208
00:13:07.017 --> 00:13:11.000
Het kost alleen een boel geld.

209
00:13:11.005 --> 00:13:13.024
Van een procedure wordt niemand gelukkig.

210
00:13:14.004 --> 00:13:19.018
Geen enkele partij die ik ooit heb gezien is blij na een procedure, ook niet de partij die wint.

211
00:13:19.023 --> 00:13:25.009
Vindt u dat ouders te snel naar een advocaat stappen bij een meningsverschil met een school?

212
00:13:25.014 --> 00:13:29.018
Ja of nee? Doe mee aan onze poll op de website.

213
00:13:29.023 --> 00:13:32.004
TUNE

214
00:13:42.014 --> 00:13:45.007
De wereld hield deze week even de adem in.

215
00:13:45.012 --> 00:13:50.015
Nelson Mandela zweefde voor de tweede keer in korte tijd op het randje van de dood.

216
00:13:50.020 --> 00:13:55.007
En vooral EEN man in Zuid-Afrika haalde opgelucht adem: Christo Brand.

217
00:13:55.012 --> 00:14:01.004
De blanke gevangenisbewaarder die een onwaarschijnlijke vriendschap ontwikkelde met Mandela.

218
00:14:04.023 --> 00:14:08.014
Collega verslaggever Foeke de Koe was in Zuid-Afrika...

219
00:14:08.019 --> 00:14:11.010
en hij sprak met de man die tegen de stroom in...

220
00:14:11.015 --> 00:14:16.019
Mandela probeerde te beschermen tegen de vernederingen van het apartheidsregime.

221
00:14:56.016 --> 00:14:59.002
MUZIEK

222
00:15:02.010 --> 00:15:05.024
AFRIKAANS: Een toespraak wat in die geschiedenis zal staan...

223
00:15:06.004 --> 00:15:10.020
als het water scheiden in het Zuid-Afrikaanse politieke ontwikkelingsproces.

224
00:15:44.022 --> 00:15:48.008
Meer dan 10 jaar zijn ze op elkaar aangewezen:

225
00:15:48.013 --> 00:15:52.003
Nelson Mandela, de gevangene, en Christo Brand, zijn bewaker.

226
00:15:52.008 --> 00:15:58.005
Een relatie die tegen de regels van het apartheidsregime uitgroeit tot een langdurige vriendschap.

227
00:15:58.010 --> 00:16:03.012
De twee mannen zijn in alle opzichten tegenpolen: Mandela, de jurist met koninklijk bloed...

228
00:16:03.017 --> 00:16:06.019
en Brand, de boerenzoon uit de blanke onderklasse.

229
00:16:11.021 --> 00:16:16.012
Het is 1978, een stormachtige winteravond in Kaapstad.

230
00:16:21.006 --> 00:16:24.002
Brand heeft geen idee wat 'm te wachten staat.

231
00:16:32.007 --> 00:16:35.001
Koud en vermoeid komt-ie op het eiland aan.

232
00:16:35.006 --> 00:16:39.018
Nelson Mandela zit dan al 15 jaar opgesloten in de zogenaamde B-sectie:

233
00:16:39.023 --> 00:16:43.007
De afdeling voor de meest staatsgevaarlijke gevangenen.

234
00:16:43.008 --> 00:16:47.013
De jonge Brand gaat aan het werk, maar heeft geen idee wie de gevangenen zijn.

235
00:17:30.002 --> 00:17:36.022
In 1964 wordt Mandela veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf en verbannen naar het eiland.

236
00:17:37.002 --> 00:17:40.019
Dit is het laatste beeld dat Zuid-Afrika van hem te zien krijgt.

237
00:17:40.024 --> 00:17:44.012
Wanneer Christo Brand begint aan zijn werk als cipier...

238
00:17:44.017 --> 00:17:48.012
weet de buitenwereld niet hoe Mandela er inmiddels uitziet.

239
00:17:52.009 --> 00:17:57.013
Het vertrouwen dat niemand hem zal herkennen is zo groot, dat het regime het aandurft om Mandela...

240
00:17:57.018 --> 00:18:02.017
samen met Brand in het diepste geheim naar het ziekenhuis in de stad te laten gaan.

241
00:18:02.022 --> 00:18:08.002
Vanaf 1981 loopt Zuid Afrika's staatsvijand nummer 1 regelmatig door Kaapstad.

242
00:18:29.017 --> 00:18:35.007
Terug op het eiland valt Mandela weer ten prooi aan een regime van vernedering en onderdrukking.

243
00:18:35.012 --> 00:18:38.006
Toch is hij over sommige bewakers erg mild.

244
00:18:38.011 --> 00:18:40.024
In zijn autobiografie schrijft-ie:

245
00:18:41.004 --> 00:18:44.005
De belangrijkste persoon voor elke gedetineerde...

246
00:18:44.010 --> 00:18:49.000
is niet de minister van Justitie of de baas van de gevangenis, maar de cipier.

247
00:18:49.005 --> 00:18:52.019
En: We behandelden de bewakers zoals zij ons behandelden.

248
00:18:52.024 --> 00:18:56.001
Maar vriendelijk zijn tegen hen is niet eenvoudig...

249
00:18:56.006 --> 00:19:00.014
want voor de meesten is beschaafd gedrag tegen een zwarte man ronduit walgelijk.

250
00:19:36.014 --> 00:19:40.001
Begin jaren 80 verslechtert z'n gezondheidstoestand.

251
00:19:40.006 --> 00:19:43.000
Mandela heeft last van zijn longen en prostaat.

252
00:19:43.005 --> 00:19:47.010
Het regime in Pretoria is erg bang dat-ie in gevangenschap sterft...

253
00:19:47.015 --> 00:19:51.012
wat tot een massale opstand zou kunnen leiden in heel Zuid-Afrika.

254
00:19:51.017 --> 00:19:56.016
Christo Brand wordt er steeds vaker op uitgestuurd om Mandela begeleiden naar het ziekenhuis.

255
00:19:56.021 --> 00:20:01.002
Onder andere naar dit hospitaal, net buiten 't centrum van Kaapstad.

256
00:20:16.000 --> 00:20:18.022
Omdat zelfs de chirurgen niet worden vertrouwt...

257
00:20:19.002 --> 00:20:22.005
blijft Brand ook in de operatiekamer bij Mandela.

258
00:20:42.005 --> 00:20:47.009
De artsen worden niet vertrouwd, maar ook Brand wordt scherp in de gaten gehouden.

259
00:20:47.014 --> 00:20:50.018
Regelmatig duikt zijn baas op in het ziekenhuis.

260
00:21:26.013 --> 00:21:29.011
Vanaf 1984 zoekt het apartheidsregime...

261
00:21:29.016 --> 00:21:32.020
voorzichtig toenadering tot de top van het ANC.

262
00:21:33.000 --> 00:21:36.005
Rechtstreeks praten met de terroristen is uit den boze.

263
00:21:36.010 --> 00:21:42.004
Toch wil president Botha weten wat Mandela over heeft voor een voorwaardelijke vrijlating.

264
00:21:42.009 --> 00:21:45.003
De geheime dienst klopt aan bij Christo Brand.

265
00:21:45.008 --> 00:21:48.013
Zijn relatie met Mandela zou wel eens van pas kunnen komen.

266
00:21:48.018 --> 00:21:52.017
Met enkele specifieke vragen wordt Brand wordt naar z'n cel gestuurd.

267
00:22:27.024 --> 00:22:32.019
Botha is een hardliner; wat hem betreft blijft de Mandela achter de tralies.

268
00:22:32.024 --> 00:22:37.022
Maar met het toenemende geweld in het land en onder druk van wereldwijde sancties...

269
00:22:38.002 --> 00:22:41.011
wordt het regime gedwongen om met het ANC te gaan onderhandelen.

270
00:22:41.016 --> 00:22:45.022
Ondertussen ontstaat steeds meer belangstelling voor de persoon Nelson Mandela.

271
00:22:46.002 --> 00:22:49.004
En dus zijn de wandelingen door Kaapstad voorgoed voorbij.

272
00:23:10.012 --> 00:23:15.003
Na bijna 26 jaar op Robbeneiland en in de Pollsmoore-gevangenis...

273
00:23:15.008 --> 00:23:19.017
brengt de cipier zijn gevangene naar zijn laatste onderkomen.

274
00:23:19.022 --> 00:23:21.024
De Victor Verster gevangenis.

275
00:23:22.004 --> 00:23:24.023
In de voormalige villa van de directeur...

276
00:23:25.003 --> 00:23:28.013
zit Nelson Mandela de laatste twee jaar van zijn detentie uit.

277
00:23:41.024 --> 00:23:44.019
Op 11 februari 1990 is het eindelijk zover.

278
00:23:44.024 --> 00:23:49.006
Voor de poort van de gevangenis staat een massa mensen te wachten...

279
00:23:49.011 --> 00:23:51.023
op een eerste glimp van de nieuwe leider.

280
00:23:52.003 --> 00:23:54.023
Nieuwshelikopters hangen boven de villa...

281
00:23:55.003 --> 00:23:58.005
miljoenen zitten in spanning voor de televisie.

282
00:24:11.015 --> 00:24:14.016
Twaalf jaar lang is Christo Brand de cipier.

283
00:24:14.016 --> 00:24:17.005
In 1992 wordt Mandela ZIJN President.

284
00:24:17.010 --> 00:24:20.019
Na het gesprek aan de vooravond van de vrijlating...

285
00:24:20.024 --> 00:24:22.017
blijft het lange tijd stil.

286
00:24:22.022 --> 00:24:25.015
Dan, in 1995 belt de gevangene zijn bewaker...

287
00:24:25.020 --> 00:24:29.002
en biedt hem een baan aan in het presidentieel kantoor.

288
00:24:36.017 --> 00:24:39.003
Jarenlang zijn de twee weer samen...

289
00:24:39.008 --> 00:24:43.018
zoals hier tijdens het laatste bezoek van Mandela aan Nederland.

290
00:24:56.022 --> 00:25:00.002
Vrijdag is het precies 25 jaar geleden.

291
00:25:00.007 --> 00:25:03.011
Exacter: 21 juni 1988, 3 minuten 10 in de avond.

292
00:25:03.016 --> 00:25:07.023
Er gebeurt iets waardoor dit land voor altijd zal veranderen.

293
00:25:08.003 --> 00:25:10.016
Ongelofelijk wat er toen van me af viel.

294
00:25:10.021 --> 00:25:13.016
Het lijkt wel alsof het toen begonnen is, ja.

295
00:25:13.021 --> 00:25:19.002
De meest massale 'yes!-moment' sinds mei 1945.

296
00:25:19.007 --> 00:25:21.004
COMMENTATOR: Ja!!!!

297
00:25:21.009 --> 00:25:24.021
De nationale tijdgeest slaat om met dit voetbalmoment.

298
00:25:25.001 --> 00:25:30.013
Een steekpassje van Jan Wouters bereikt Marco van Basten die vallend Eike Immel passeert.

299
00:25:30.018 --> 00:25:33.002
Het wordt vaderlandse geschiedenis.

300
00:25:33.007 --> 00:25:36.020
COMMENTATOR: Ja, Marco van Basten!! 2-1. Vlak voor tijd!

301
00:25:37.000 --> 00:25:40.000
We verslaan de Duitsers. Nederland ontploft.

302
00:25:40.005 --> 00:25:43.007
GEJUICH In de nadagen van de sombere jaren 80...

303
00:25:43.012 --> 00:25:46.012
beleven we de 'moeder aller overwinningen'.

304
00:25:46.017 --> 00:25:49.015
Voor veel mensen was het een mentale opkikker.

305
00:25:49.020 --> 00:25:51.023
Een geschifte emotie overigens.

306
00:25:52.003 --> 00:25:55.013
Alles wordt erbij gesleept. De Tweede Wereldoorlog

307
00:25:55.018 --> 00:25:59.000
Ik hoopte eigenlijk altijd dat Duitsland verloor.

308
00:25:59.005 --> 00:26:01.010
Met kunstzwemmen had ik het nog. Ja.

309
00:26:01.015 --> 00:26:04.010
Dat is toch raar, achteraf? Volkomen bizar.

310
00:26:04.015 --> 00:26:06.012
Duitsland is wereldkampioen.

311
00:26:06.017 --> 00:26:08.021
De verloren WK-finale van 1974...

312
00:26:09.001 --> 00:26:11.006
Ja... Je had een gevoel van onrecht.

313
00:26:11.011 --> 00:26:14.004
Wij hebben een beetje een Duitslandtrauma.

314
00:26:14.009 --> 00:26:18.024
Het is DE afrekening met onze dikke, rijke, zelfgenoegzame buren.

315
00:26:19.004 --> 00:26:22.010
Duitsers werden eigenlijk steeds ergere mensen.

316
00:26:22.015 --> 00:26:27.010
Een land dat zijn identiteit grotendeels ontleend aan afkeer van de Duitsers...

317
00:26:27.015 --> 00:26:30.010
schudt iets van zich af en zet een nieuwe muts op.

318
00:26:30.015 --> 00:26:33.006
De geboorte van de oranjekoorts. Volksgekte.

319
00:26:33.011 --> 00:26:36.007
We zouden er nooit meer helemaal van herstellen.

320
00:26:36.012 --> 00:26:41.010
In Schiedam woont Reimar von Meding. Architect afkomstig uit Duitsland.

321
00:26:41.015 --> 00:26:43.005
Hij ontvangt ons thuis.

322
00:26:43.010 --> 00:26:45.017
Hallo. Hallo. Reimar von Meding.

323
00:26:45.022 --> 00:26:49.004
Hij heeft, kan het Nederlandser, vandaag papadag.

324
00:26:49.009 --> 00:26:52.022
Hij is, zegt-ie zelf, geboren tussen de twee oorlogen.

325
00:26:53.002 --> 00:26:56.003
Ja, tussen de twee grote oorlogen in 74 en 88.

326
00:26:56.008 --> 00:27:00.011
Toen-ie in Nederland neerstreek, viel het hem nogal rauw op zijn dak:

327
00:27:00.016 --> 00:27:03.020
Duitser te zijn in het moreel superieure Nederland.

328
00:27:04.000 --> 00:27:06.022
Dat is best confronterend om mee te maken.

329
00:27:07.002 --> 00:27:10.002
Ik had nog een auto met een Duitse nummerplaat.

330
00:27:10.007 --> 00:27:14.022
Ik werd op de snelweg nog wel eens met uitgestrekte arm begroet.

331
00:27:15.002 --> 00:27:19.017
En alle Nederlanders hadden in het verzet gezeten. Uiteraard!

332
00:27:19.022 --> 00:27:23.021
Als Duitsland is verslagen en we ook nog de finale van de Russen winnen..

333
00:27:24.001 --> 00:27:26.019
oogt een heel land als een houseparty bij daglicht.

334
00:27:26.024 --> 00:27:30.021
Keeper Hans van Breukelen over die ongekende explosie bij thuiskomst.

335
00:27:31.001 --> 00:27:34.005
Ik keek uit het vliegtuigraampje naar beneden.

336
00:27:34.010 --> 00:27:37.005
We vlogen een keer over het vliegveld heen.

337
00:27:37.010 --> 00:27:39.017
En dan zie je een soort oranjezee.

338
00:27:39.022 --> 00:27:41.017
GEZANG

339
00:27:41.022 --> 00:27:46.021
Ik zat met vrienden te kijken in Haarlem.

340
00:27:47.001 --> 00:27:51.020
We keken naar buiten en daar gingen de stromen al naar de Grote Markt toe.

341
00:27:52.000 --> 00:27:54.005
Je kon gewoon niet blijven zitten.

342
00:27:54.010 --> 00:27:57.000
Wat is dit?! Hebben wij dit veroorzaakt?

343
00:27:57.005 --> 00:27:58.022
GEZANG

344
00:27:59.002 --> 00:28:02.001
Dat het zo massaal door het hele land...

345
00:28:02.006 --> 00:28:04.020
Dat iedereen naar buiten stroomde.

346
00:28:05.000 --> 00:28:07.017
Dat is een sociologisch unicum geweest.

347
00:28:08.017 --> 00:28:11.003
Zweetbandjes. Vlaggenlijnen.

348
00:28:11.008 --> 00:28:14.003
Eigenlijk verkopen wij puur op emotie.

349
00:28:14.008 --> 00:28:16.019
Shirtjes voor de kinderen. Flesjes.

350
00:28:16.024 --> 00:28:19.010
Het missen van een penalty is killing.

351
00:28:19.015 --> 00:28:25.004
Roland Heerkens heeft een bedrijf in Oranje-parafernalia. Magazijnen vol.

352
00:28:25.009 --> 00:28:28.001
Ook hij weet nog: De kiem van de koorts...

353
00:28:28.006 --> 00:28:30.014
en DUS van zijn business ligt in 88.

354
00:28:30.019 --> 00:28:34.000
Oranje is eigenlijk best een lelijke kleur, toch?

355
00:28:34.005 --> 00:28:37.022
Ja. Maar met hele fijne mensen en hele fijne klanten erin.

356
00:28:38.002 --> 00:28:40.010
Het is onze... Neem nou dat shirtje!

357
00:28:40.015 --> 00:28:43.015
Ja, vreselijk. Ja. Het was het shirtje van 88.

358
00:28:43.020 --> 00:28:45.015
Ja. Foeilelijk. Ja.

359
00:28:45.020 --> 00:28:49.008
Zo'n fijne omzet. Zo'n fijne aantallen verkoop.

360
00:28:49.013 --> 00:28:51.018
Want het IS nog steeds ons shirt.

361
00:28:51.023 --> 00:28:54.007
Ook vandaag nog? Ja, ja.

362
00:28:54.012 --> 00:28:57.012
Wij verkopen nog steeds elke dag dit shirt.

363
00:28:57.017 --> 00:29:00.012
Niet alleen dat shirt blijkt onvergankelijk.

364
00:29:00.017 --> 00:29:05.002
Ook die nieuwe nationale hymne destijds getoonzet door Hans van Hemert.

365
00:29:05.007 --> 00:29:10.021
*Jij bent een kampioen, wij houden van Oranje

366
00:29:11.001 --> 00:29:15.008
*Om zijn daden en zijn doen*

367
00:29:15.013 --> 00:29:19.011
Sindsdien, ik wil niet blase overkomen...

368
00:29:19.016 --> 00:29:23.021
maar het is bijna zo alsof dat nummer in de stadions...

369
00:29:24.001 --> 00:29:27.001
het Wilhelmus...

370
00:29:27.006 --> 00:29:28.018
wegblaast.

371
00:29:28.023 --> 00:29:30.010
Nuchter Nederland.

372
00:29:30.015 --> 00:29:34.010
Wat is er toch in ons gevaren sinds die gedenkwaardige avond?

373
00:29:34.015 --> 00:29:37.017
We zoeken de verklaring met Hans van Breukelen...

374
00:29:37.022 --> 00:29:40.014
Reimar von Meding, Duitser in Nederland...

375
00:29:40.019 --> 00:29:44.000
de onvermijdelijke historicus Maarten van Rossem...

376
00:29:44.005 --> 00:29:46.020
Auke Kok die een boek schreef over het EK...

377
00:29:47.000 --> 00:29:50.008
Hans van Hemert, producer van die Oranje-evergreen...

378
00:29:50.013 --> 00:29:53.017
en Roland Heerkens, grootgrutter in oranjeprullaria...

379
00:29:53.022 --> 00:29:59.004
die weet dat we inmiddels echt alles zijn gaan aangrijpen om totaal uitgedost uit ons dak te gaan.

380
00:29:59.009 --> 00:30:04.008
Als Anouk gewonnen had was ze door de grachten gegaan. Iedereen in het oranje gekleed. Ja.

381
00:30:04.013 --> 00:30:07.007
Hoe werden wij op slag dat euforische land?

382
00:30:07.012 --> 00:30:09.012
En waarom juist toen, jaren 80?

383
00:30:09.017 --> 00:30:12.007
Wij verkeerden toen in diepe depressie.

384
00:30:12.012 --> 00:30:14.013
Wij verkeren nu in depressie.

385
00:30:14.018 --> 00:30:17.014
We denken nu ook dat het nooit meer wat wordt.

386
00:30:17.019 --> 00:30:21.013
Hoe lang gaat dat wel niet duren? De toestand is hopeloos.

387
00:30:21.018 --> 00:30:25.008
Hoe was het toen? Ik denk dat het toen nog hopelozer was.

388
00:30:25.013 --> 00:30:30.003
Vooral ook omdat je overal kon lezen, ook in de kwaliteitskranten:

389
00:30:30.008 --> 00:30:32.014
Echt goed zal het nooit meer komen.

390
00:30:32.019 --> 00:30:36.009
We zijn veroordeeld tot een soort fatsoenlijke armoe.

391
00:30:36.014 --> 00:30:38.007
MUZIEK VAN DOE MAAR: DE BOM

392
00:30:38.012 --> 00:30:42.018
Economische depressie. Kernwapenangst. Massademonstraties.

393
00:30:42.023 --> 00:30:44.020
Krakersrellen. Doemdenken.

394
00:30:45.000 --> 00:30:48.014
Onze oosterburen, erfvijand door oorlog en voetbal...

395
00:30:48.019 --> 00:30:51.023
lijken er amper last van te hebben. En dat steekt.

396
00:30:52.003 --> 00:30:56.007
Veel jaloezie tegenover die grote zeilboten die altijd weer...

397
00:30:56.012 --> 00:31:00.023
leek het wel, de mooiste plekken in onze jachthavens hadden ingepikt.

398
00:31:01.003 --> 00:31:05.019
En ze kwamen hier met veel te grote glimmende Mercedessen naar onze kust.

399
00:31:05.024 --> 00:31:09.019
En als ze ons naar de weg vroegen zeiden we: Immer gerade aus.

400
00:31:09.024 --> 00:31:13.017
En dat vonden we dan nog stoer ook tegenover elkaar, weet je.

401
00:31:13.022 --> 00:31:16.020
Zo van: Ik heb een Mof de foute kant op gestuurd.

402
00:31:17.000 --> 00:31:22.000
En er komt nog wat bij: De nederlaag tegen Duitsland in de WK-finale van 1974.

403
00:31:22.005 --> 00:31:27.010
In lengte van jaren trekt die als een bromvlieg door het Nederlandse geheugen.

404
00:31:27.015 --> 00:31:29.022
2-1. Zijn we er toch ingetuind...

405
00:31:30.002 --> 00:31:35.007
Het was ook de tijd waarin het denken over de Tweede Wereldoorlog..

406
00:31:35.012 --> 00:31:41.006
was verschoven, sinds de jaren 70, van een militaire operatie naar de Holocaust.

407
00:31:41.011 --> 00:31:46.014
En dat was dus eigenlijk veel zwaarder, veel grimmiger...

408
00:31:46.019 --> 00:31:50.007
Dus die Duitsers mochten niet succesvol ogen? Nee.

409
00:31:50.012 --> 00:31:52.017
Dat deed als het ware extra pijn.

410
00:31:52.022 --> 00:31:54.012
De pijn van dat verlies.

411
00:31:54.017 --> 00:31:58.001
Hans van Breukelen herinnert zich nog de grapjes...

412
00:31:58.006 --> 00:32:01.018
die onze oosterburen er lange tijd over zouden maken.

413
00:32:01.023 --> 00:32:05.023
Weet je waarom Nederlandse kinderen zulke grote oren hebben?

414
00:32:06.003 --> 00:32:08.006
Duitse ouders zeiden hun kinderen:

415
00:32:08.011 --> 00:32:12.021
Dat komt doordat de Nederlandse ouders hun kinderen bij de oren optillen...

416
00:32:13.001 --> 00:32:17.018
ze naar het oosten laten kijken en zeggen 'kijk, daar woont de wereldkampioen'.

417
00:32:17.023 --> 00:32:19.023
Nee, in Duitsland leeft dat niet.

418
00:32:20.003 --> 00:32:25.005
De Duitsers hebben geen hekel aan de Nederlandse voetballerij? Nee, in tegendeel.

419
00:32:25.010 --> 00:32:30.016
Er wordt vaak erg lovend en enthousiast over het Nederlandse voetbal gesproken.

420
00:32:30.021 --> 00:32:33.001
Dit is nou echt Oranje-legioen.

421
00:32:33.006 --> 00:32:38.019
Het is een minderwaardigheidscomplex, dat we inmiddels royaal hebben afgeschud.

422
00:32:38.024 --> 00:32:43.003
Waar we ook sporten komt een oranje volksverhuizing op gang.

423
00:32:43.008 --> 00:32:46.002
GEZANG

424
00:32:46.007 --> 00:32:49.017
De even jaren zijn altijd onze beste jaren.

425
00:32:49.022 --> 00:32:51.009
Dan zijn de EK's en WK's.

426
00:32:51.014 --> 00:32:55.012
Ik zie een kip en Sinterklaas en wat al niet meer in het stadion.

427
00:32:55.017 --> 00:32:58.023
Ik hoop dat die mensen er op hun werk ook zo bij lopen.

428
00:32:59.003 --> 00:33:02.023
Maar als het het Nederlands elftal betreft mag alles! Carnaval.

429
00:33:03.003 --> 00:33:05.000
Het is puur carnaval geworden.

430
00:33:05.005 --> 00:33:07.010
In 92 was mijn laatste toernooi.

431
00:33:07.015 --> 00:33:13.006
Pas in 94 ben ik gaan beleven wat het voor mensen betekent, gewoon in een dorp of stad.

432
00:33:13.011 --> 00:33:16.015
De opbouw van de koorts naar een eindtoernooi.

433
00:33:16.020 --> 00:33:19.013
Want er werden huizen in oranje verpakt.

434
00:33:19.018 --> 00:33:22.023
De kroegen werden versierd. En de straten.

435
00:33:23.003 --> 00:33:25.019
Dat had ik als speler nooit meegekregen.

436
00:33:25.024 --> 00:33:29.018
Je denkt: God, wat moeten ze toch in het buitenland denken...

437
00:33:29.023 --> 00:33:32.024
van Nederlanders die naar die wedstrijden gaan?

438
00:33:33.004 --> 00:33:38.023
Omdat het lijkt alsof een aanzienlijk deel van de bevolking ernstig geestelijk gestoord is.

439
00:33:39.003 --> 00:33:42.013
Maar ja, ze werken waarschijnlijk heel hard door de week.

440
00:33:42.018 --> 00:33:46.010
Dit is hun uitje. Hun feestje. Hier leven ze al jaren naartoe.

441
00:33:46.015 --> 00:33:51.017
ANDRE HAZES ZINGT 'WIJ HOUDEN VAN ORANJE', HANS VAN HEMERT ZINGT MEE

442
00:33:51.022 --> 00:33:57.014
De Nederlander, die zogenaamd geen chauvinisme kent, zingt het nu al jaren voluit met Hazes mee:

443
00:33:57.019 --> 00:34:01.008
'Nederland, oh Nederland'. Een Schots deuntje, nota bene.

444
00:34:01.013 --> 00:34:05.017
*Is dat niet prachtig? ANDRE HAZES ZINGT Mooie timing he?

445
00:34:05.022 --> 00:34:09.009
Willeke Alberti zou het oorspronkelijk zingen...

446
00:34:09.014 --> 00:34:12.014
maar mocht dat niet van haar toenmalige man.

447
00:34:14.023 --> 00:34:18.000
Haar man was toen aanvoerder van het Deense elftal.

448
00:34:18.005 --> 00:34:19.017
SÈoren Lerby.

449
00:34:19.022 --> 00:34:22.020
En die vond het niet zo grappig dat zijn vrouw...

450
00:34:23.000 --> 00:34:26.018
een beetje de coryfee zou worden van het Nederlands elftal.

451
00:34:26.023 --> 00:34:30.010
MUZIEK VAN ANDRE HAZES: WIJ HOUDEN VAN ORANJE

452
00:34:30.015 --> 00:34:32.020
Een hit met eeuwigheidswaarde.

453
00:34:33.000 --> 00:34:36.000
*Jij bent een kampioen

454
00:34:36.005 --> 00:34:42.011
*Wij houden van Oranje, om zijn daden en zijn doen*

455
00:34:44.019 --> 00:34:48.024
Nederland-Duitsland 1988. Het is eerder wrok dan rivaliteit.

456
00:34:49.004 --> 00:34:52.020
Oorlogsherinnering mengt zich met voetbalsentiment.

457
00:34:53.000 --> 00:34:56.023
Toonbeeld van de ultieme Duitse onuitstaanbaarheid is...

458
00:34:57.003 --> 00:35:00.011
althans in Hollandse ogen, deze Lothar MatthÈaus.

459
00:35:00.016 --> 00:35:05.007
Lothar MatthÈaus was de belichaming van wat wij zagen...

460
00:35:05.012 --> 00:35:09.001
als de slechte, moreel inferieure Duitser.

461
00:35:09.006 --> 00:35:11.023
Omdat hij ten koste van alles...

462
00:35:12.003 --> 00:35:16.013
met schwalbes, met provoceren, met irritant gedrag...

463
00:35:16.018 --> 00:35:18.015
alles deed om te winnen.

464
00:35:18.020 --> 00:35:21.021
Een soort achterbaksheid straalde hij uit.

465
00:35:22.001 --> 00:35:23.017
En succes.

466
00:35:23.022 --> 00:35:27.006
En op foute wijze verkregen succes!

467
00:35:27.011 --> 00:35:30.018
Wat natuurlijk in onze ogen weer heel Duits was.

468
00:35:30.023 --> 00:35:33.008
Dan die wedstrijd tegen de Duitsers.

469
00:35:33.013 --> 00:35:37.012
Volksparkstadion, Hamburg. Alle elementen van de thriller.

470
00:35:37.017 --> 00:35:41.004
De Duitsers komen, het zou ook eens niet, op voorsprong.

471
00:35:41.009 --> 00:35:45.011
Penalty door die, het zou ook eens niet, gehate Lothar MatthÈaus.

472
00:35:45.016 --> 00:35:48.009
Hij had hem bijna. Maar dat telt niet. 1-0.

473
00:35:48.014 --> 00:35:50.024
Het gevoel van 'daar gaan we weer'.

474
00:35:51.004 --> 00:35:55.007
Gaan die Duitsers onze verdiende winst nu al weer afpakken?

475
00:35:56.016 --> 00:35:59.024
Het is de wedstrijd waarin Hans van Breukelen zich...

476
00:36:00.004 --> 00:36:04.009
over een Duitse speler buigt als die op de grond ligt en hem toebijt:

477
00:36:04.014 --> 00:36:07.003
'Ich hoffe das du fucking sterbst'. Ja.

478
00:36:07.008 --> 00:36:09.005
Ja. Dat is niet erg chic.

479
00:36:09.010 --> 00:36:12.016
Haha, bizar. Ja, het is verschrikkelijk.

480
00:36:12.021 --> 00:36:16.016
Die keurige positivo van het Nederlandse voetbal. Ja.

481
00:36:16.021 --> 00:36:18.011
Die Hans, ja...

482
00:36:18.016 --> 00:36:22.016
Maar ik denk dat geen speler onze wrok...

483
00:36:22.021 --> 00:36:25.007
die breed gevoeld werd...

484
00:36:25.012 --> 00:36:31.021
zo verpersoonlijkte als Hans van Breukelen op die avond in Hamburg.

485
00:36:32.001 --> 00:36:36.011
Anderhalf uur lang is de keeper van Oranje totaal opgefokt.

486
00:36:36.016 --> 00:36:42.012
Het gekke is, specifiek terugkijkend naar die wedstrijd, dat ik wel een beetje een MatthÈaus was.

487
00:36:42.017 --> 00:36:47.003
Ik provoceerde ook, deed ook naar. Ik wilde ten koste van alles winnen.

488
00:36:47.008 --> 00:36:50.019
74e minuut. Penalty voor Nederland. Ronald Koeman.

489
00:36:52.003 --> 00:36:53.015
Dat is gebeurd. 1-1.

490
00:36:53.020 --> 00:36:56.017
Ja, dat was echt een perfecte strafschop.

491
00:36:56.022 --> 00:37:00.013
Ja. En toen kregen we toch weer het gevoel...

492
00:37:00.018 --> 00:37:03.022
dat wel eens zou kunnen gaan gebeuren.

493
00:37:04.022 --> 00:37:07.020
Het is ook de wedstrijd waar Ronald Koeman...

494
00:37:08.000 --> 00:37:11.006
zijn achterste afveegt met het shirt van Olaf Thon.

495
00:37:11.011 --> 00:37:13.018
Ook geen toonbeeld van diplomatie.

496
00:37:13.023 --> 00:37:15.018
En ook van weinig respect.

497
00:37:15.023 --> 00:37:18.014
Daar zijn later ook wel achter gekomen.

498
00:37:18.019 --> 00:37:21.001
Maar dat gebeurde in een gevoel...

499
00:37:21.006 --> 00:37:25.007
Een shirt uitwisselen is sinds mensenheugenis HET gebaar van:

500
00:37:25.012 --> 00:37:29.022
Oke, we hebben elkaar naar het leven gestaan, maar het is maar een spel.

501
00:37:30.002 --> 00:37:33.005
Shirts ruilen. En nu gaan we een biertje drinken.

502
00:37:33.010 --> 00:37:38.007
Dat is eigenlijk het ergste wat je kunt overtreden in het voetbal.

503
00:37:38.012 --> 00:37:41.000
Dat zijn de ongeschreven regels.

504
00:37:41.005 --> 00:37:43.003
Het was ongetwijfeld...

505
00:37:43.008 --> 00:37:48.005
Koemans meest onsportieve daad in zijn hele loopbaan.

506
00:37:48.010 --> 00:37:52.010
Ik heb later die beelden ook terggezien, met mijn vrouw thuis.

507
00:37:52.015 --> 00:37:55.001
Op de bank. Kopje koffie, appelpuntje.

508
00:37:55.006 --> 00:37:58.001
En dan schaam je je eigenlijk over je gedrag.

509
00:37:58.006 --> 00:38:01.020
Maar het is vooral de wedstrijd waarin Marco van Basten...

510
00:38:02.000 --> 00:38:04.023
ons naar de eeuwige oranjekoorts zal schieten.

511
00:38:05.003 --> 00:38:06.021
Ja!!! Marco van Basten!!

512
00:38:07.001 --> 00:38:08.013
2-1. Vlak voor tijd!

513
00:38:08.018 --> 00:38:10.018
Europees voetbalkampioen.

514
00:38:10.023 --> 00:38:13.000
Het was al bezig te veranderen.

515
00:38:13.005 --> 00:38:17.016
We waren al in de lift geraakt na de depressie van de vroege jaren 80.

516
00:38:17.021 --> 00:38:20.019
En dit was als het ware de kers op de taart.

517
00:38:20.024 --> 00:38:27.009
We zijn veranderd in de zin dat het steeds meer ehm...

518
00:38:27.014 --> 00:38:30.015
gewenst wordt om lekker uit je dak te gaan.

519
00:38:30.020 --> 00:38:34.005
Ik had wel het idee: Misschien hebben we nu...

520
00:38:34.010 --> 00:38:39.015
op symbolische wijze afgerekend met onze complexen met de Duitsers.

521
00:38:39.020 --> 00:38:43.013
Zeker vanaf 88 is 'gewoon' absoluut niet meer de norm.

522
00:38:43.018 --> 00:38:45.019
'Uit je dak gaan' is gewoon nu.

523
00:38:45.024 --> 00:38:50.016
Jezelf GEVEN. Helemaal gaan schreeuwen. En dansen.

524
00:38:50.021 --> 00:38:53.018
En in het openbaar dronken zijn.

525
00:38:53.023 --> 00:38:56.010
Dat is eigenlijk 'jezelf zijn'.

526
00:38:56.015 --> 00:38:58.002
MUZIEK

527
00:39:00.000 --> 00:39:02.020
De historische wedstrijd tegen de Duitsers.

528
00:39:03.000 --> 00:39:06.023
Er gebeurde na afloop iets fascinerends in de spelersbussen.

529
00:39:07.003 --> 00:39:08.019
Toen werd het heel stil.

530
00:39:08.024 --> 00:39:13.008
Van Basten en Koeman zeiden ook later: Dat was zo'n mooi moment.

531
00:39:13.013 --> 00:39:18.008
Koeman zei: Dat was eigenlijk het mooiste moment in mijn loopbaan.

532
00:39:18.013 --> 00:39:21.004
Het hele verhaal vindt u op onze website.

533
00:39:21.009 --> 00:39:24.007
Wat heeft die oranjekoorts ons nou gebracht?

534
00:39:24.012 --> 00:39:27.024
Rare petjes, malle optochten, veel zelfvertrouwen.

535
00:39:28.004 --> 00:39:32.000
We hebben een grote mond. We denken altijd dat we gaan winnen.

536
00:39:32.005 --> 00:39:34.010
En dat de wereld een beetje van ons is.

537
00:39:34.015 --> 00:39:37.014
Misschien zijn we nu wel Duitser dan de Duitsers.

538
00:39:37.019 --> 00:39:40.006
Dit was KRO Brandpunt. Guten Abend.

539
00:39:43.019 --> 00:39:47.012
Nederland kijkt deze week met afgrijzen naar deze beelden.

540
00:39:47.017 --> 00:39:49.004
Palme is meteen dood.

541
00:39:49.009 --> 00:39:50.022
Haar gezicht wordt afgeblokt.

542
00:39:51.002 --> 00:39:52.014
Why did you lie to us?

543
00:39:52.019 --> 00:39:54.006
LEUZEN

