WEBVTT

1
02:24:03.000 --> 02:24:06.002
888

2
02:24:06.002 --> 02:24:10.002
TUNE

3
02:24:15.013 --> 02:24:20.007
Volgende week horen ze officieel bij de Europese Unie: Kroatie.

4
02:24:20.007 --> 02:24:25.010
De wapens van de Balkan zijn hier dan definitief tot zwijgen gebracht

5
02:24:25.010 --> 02:24:28.016
maar ze zijn er nog wel, en in groten getale.

6
02:24:28.016 --> 02:24:32.002
Hoe makkelijk kunnen de illegale wapens dan onze kant opkomen?

7
02:24:32.002 --> 02:24:35.019
En in Brandpunt: Kinderen verslaafd aan internet en sociale media

8
02:24:35.019 --> 02:24:37.019
lopen kans op vervroegde dementie.

9
02:24:37.019 --> 02:24:40.021
Digitale media zijn verwoestend voor het geheugen.

10
02:24:40.021 --> 02:24:43.014
Dat beweert de prominente Duitse hersendeskundige Manfred Spitzer.

11
02:24:43.014 --> 02:24:47.003
Zijn boek Digitale Dementie sloeg in Duitsland in als een bom.

12
02:24:47.003 --> 02:24:49.021
Nu is hij met zijn onheilsboodschap hier.

13
02:24:49.021 --> 02:24:50.022
En in KRO Brandpunt:

14
02:24:50.022 --> 02:24:54.013
Psychiater Boudewijn Chabot maakte opnieuw een film over zelfdoding.

15
02:24:54.013 --> 02:24:58.023
Hierin vertellen ooggetuigen hoe hun naasten sterven met hun hulp...

16
02:24:58.023 --> 02:25:01.007
en dat is strafbaar in Nederland.

17
02:25:01.007 --> 02:25:04.000
Ik heb het besteld via het internet.

18
02:25:04.000 --> 02:25:07.019
Het was een barbituratendrank.

19
02:25:07.019 --> 02:25:08.013
TUNE

20
02:25:14.007 --> 02:25:15.003
SCHOTEN

21
02:25:16.015 --> 02:25:18.000
SCHOTEN

22
02:25:21.009 --> 02:25:23.017
Zo op het eerste gezicht herinnert in dit Kroatische landschap...

23
02:25:23.017 --> 02:25:26.008
nog maar weinig aan de oorlog van de jaren 90.

24
02:25:26.008 --> 02:25:29.021
Maar deze heuvels verbergen duizenden illegale vuurwapens...

25
02:25:29.021 --> 02:25:32.014
en explosieven uit die tijd.

26
00:01:51.010 --> 00:01:55.019
Het Kroatische arsenaal wordt gebruikt om West-Europese criminelen van wapens te voorzien.

27
00:01:55.019 --> 00:01:59.003
Ook het wapen waarmee Mohammed B. Theo van Gogh doodschoot...

28
00:01:59.003 --> 00:02:00.017
komt uit Kroatie.

29
00:02:17.002 --> 00:02:19.003
Over een week wordt Kroatie lid van de Europese Unie.

30
00:02:19.003 --> 00:02:23.022
Reden voor de Nederlandse politie om smokkel van die wapens nog harder aan te pakken.

31
00:02:23.022 --> 00:02:28.024
Dit soort wapens zijn in het bezit van criminele groeperingen...

32
00:02:28.024 --> 00:02:32.008
die ze gebruiken voor criminele feiten.

33
00:02:32.008 --> 00:02:36.014
Maar ook voor onderlinge afrekeningen.

34
00:02:36.014 --> 00:02:42.008
Vanavond in KRO Brandpunt: de wapenkamer van het nieuwe EU-lid Kroatie.

35
00:02:56.002 --> 00:02:58.019
Hier, in het wapendepot van de Kroatische politie in Zagreb...

36
00:02:58.019 --> 00:03:01.001
liggen in beslag genomen vuurwapens.

37
00:03:01.001 --> 00:03:04.005
Een fractie van de totale voorraad in het land.

38
00:03:04.005 --> 00:03:06.024
Ballistisch expert Damir Tomasek leidt ons rond.

39
00:04:06.004 --> 00:04:11.002
Marin Deskovic is onderzoeksjournalist bij de grootste krant van Kroatie...

40
00:04:11.002 --> 00:04:12.019
en verdiept zich al jaren in de georganiseerde misdaad.

41
00:04:12.019 --> 00:04:14.023
En speciaal in wapenhandel.

42
00:04:26.011 --> 00:04:28.007
Als begin jaren '90 de burgeroorlog in Joegoslavie uitbreekt...

43
00:04:28.007 --> 00:04:30.024
stelt de VN onmiddellijk een wapenembargo in.

44
00:04:30.024 --> 00:04:34.000
Niemand mag wapens aan de Balkan verkopen.

45
00:04:34.000 --> 00:04:36.023
Maar Kroatie is op dat moment officieel geen land...

46
00:04:36.023 --> 00:04:39.024
heeft geen leger en niks om mee te vechten.

47
00:04:39.024 --> 00:04:43.018
Dus moeten ze iets anders verzinnen om zich te bewapenen.

48
00:05:11.011 --> 00:05:13.015
Maar de zwarte markt is niet voldoende. Er is veel meer nodig.

49
00:05:13.015 --> 00:05:16.010
De wapenfabrieken draaien overuren...

50
00:05:16.010 --> 00:05:19.012
en er ontstaan kleine, illegale, fabriekjes op het platteland.

51
00:05:32.009 --> 00:05:36.005
Zagorje, een heuvelachtig gebied anderhalf uur rijden van de hoofdstad Zagreb.

52
00:05:36.005 --> 00:05:41.015
Tijdens de oorlog worden hier in huizen en schuren volop wapens voor de strijd gemaakt.

53
00:06:03.013 --> 00:06:05.012
Het gebied kent een lange wapentraditie.

54
00:06:05.012 --> 00:06:09.010
De grote trots van de inwoners van Zagorje: de Kubura.

55
00:06:09.010 --> 00:06:14.008
Vroeger gebruikt voor de jacht, tegenwoordig voor bruiloften, begrafenissen en andere mijlpalen.

56
00:06:25.004 --> 00:06:26.022
We zijn door de lokale schietvereniging uitgenodigd...

57
00:06:26.022 --> 00:06:32.013
een middagje te komen kijken naar de kunst van het Kubura en kanon vuren.

58
00:07:04.014 --> 00:07:10.006
Tegenwoordig mogen er nog maar in een paar werkplaatsen in Zagorje Kubura's worden gemaakt.

59
00:07:10.006 --> 00:07:13.015
Maar tijdens de oorlog wordt de kunst van het wapensmeden in het gebied gebruikt...

60
00:07:13.015 --> 00:07:17.000
om wapens voor de strijd te produceren.

61
00:07:41.016 --> 00:07:44.017
Maar die wapenproductie stopt niet na de burgeroorlog.

62
00:07:44.017 --> 00:07:48.015
Uit onderzoek van Interpol blijkt dat de producenten in Zagorje na de vrede...

63
00:07:48.015 --> 00:07:52.002
overstappen op het vervaardigen van wapens...

64
00:07:52.002 --> 00:07:54.021
die terecht komen bij Europese criminelen.

65
00:08:32.007 --> 00:08:37.001
Volgens het Interpol-onderzoek staan in tientallen dorpjes in Zagorje geheime werkplaatsen...

66
00:08:37.001 --> 00:08:40.015
waar onder andere automatische wapens, pistolen en geluidsdempers worden gemaakt.

67
00:08:40.015 --> 00:08:44.010
Pas drie jaar na de waarschuwing van Interpol...

68
00:08:44.010 --> 00:08:45.019
grijpt de Kroatische politie in.

69
00:09:06.020 --> 00:09:07.022
SCHOTEN

70
00:09:07.022 --> 00:09:12.000
De mannen van de schietvereniging in Zagorje willen graag praten over hun passie voor de Kubura.

71
00:09:12.000 --> 00:09:13.024
Maar over andere wapens die veel mensen hier illegaal in huis zouden hebben...

72
00:09:13.024 --> 00:09:16.016
houden ze ook na een paar wijntjes hun mond.

73
00:09:35.000 --> 00:09:37.020
De bevolking op Balkan is na de burgeroorlog zwaarbewapend.

74
00:09:37.020 --> 00:09:40.002
Om al die wapens uit de roulatie te halen...

75
00:09:40.002 --> 00:09:44.017
houdt de VN direct nadat de vrede is getekend grote inzamelacties.

76
00:09:44.017 --> 00:09:48.020
Maar lang niet iedereen heeft zin om z'n wapen vrijwillig af te staan.

77
00:10:07.006 --> 00:10:11.006
De politie wil die wapens koste wat het kost uit de samenleving halen.

78
00:10:11.006 --> 00:10:13.003
Daarom blijven ze al jaren grote acties houden.

79
00:10:13.003 --> 00:10:15.021
Zo vertelt politiechef Michael Sprats.

80
00:10:37.022 --> 00:10:40.008
Hoewel de politie zelf erg tevreden is over de inzamelingsacties...

81
00:10:40.008 --> 00:10:42.024
leveren veel mensen hun wapens gewoon niet in.

82
00:10:42.024 --> 00:10:47.024
EEN van de redenen: De politie betaalt niet. Criminelen wel.

83
00:10:47.024 --> 00:10:52.001
Dus verkoopt een flink gedeelte van de mensen die van hun wapens af willen het aan smokkelbendes.

84
00:11:04.007 --> 00:11:07.016
Die wapens worden vervolgens over de hele wereld doorverkocht.

85
00:11:07.016 --> 00:11:09.009
Vorig jaar probeerden een paar Franse journalisten op de Balkan...

86
00:11:09.009 --> 00:11:12.000
zelf een wapen te kopen.

87
00:11:29.010 --> 00:11:33.011
En ook naar Nederland.

88
00:11:33.011 --> 00:11:35.019
Petra Bakker is politiecommissaris voor de Europese Unie.

89
00:11:35.019 --> 00:11:37.023
Ze probeert samen met haar EU-collega's te voorkomen...

90
00:11:37.023 --> 00:11:40.016
dat er nog meer wapens uit de Balkan deze kant opkomen.

91
00:11:40.016 --> 00:11:43.007
Wat we zien is dat het heel veel over de weg gaat...

92
00:11:43.007 --> 00:11:44.014
op verschillende manieren.

93
00:11:44.014 --> 00:11:47.001
Soms met geprepareerde verbergplaatsen...

94
00:11:47.001 --> 00:11:50.008
maar soms ligt een wapen simpel onder een stoel.

95
00:11:50.008 --> 00:11:52.020
Het zijn vaak geen grote partijen.

96
00:11:52.020 --> 00:11:57.017
Wat we nu zien zijn het ook geen zwaar georganiseerde...

97
00:11:57.017 --> 00:12:01.015
grote netwerken die dat doen. Maar losse netwerken.

98
00:12:01.015 --> 00:12:05.004
En wat opvalt in het algemeen als je kijkt naar wapenhandel...

99
00:12:05.004 --> 00:12:07.019
want die wapens gaan vaak door verschillende handen...

100
00:12:07.019 --> 00:12:12.014
dat daarbij groeperingen betrokken zijn die zich ook bezighouden...

101
00:12:12.014 --> 00:12:14.009
met andere vormen van criminaliteit.

102
00:12:14.009 --> 00:12:16.024
En dat blijkt ook uit het onderzoek van journalist Marin Deskovic.

103
00:12:16.024 --> 00:12:20.024
De wapens die naar Nederland komen worden meestal geruild voor drugs.

104
00:12:48.006 --> 00:12:50.020
Hier in de wapenkluis van het Nederlands Forensisch Instituut...

105
00:12:50.020 --> 00:12:53.015
liggen in beslag genomen wapens uit Kroatie.

106
00:12:53.015 --> 00:12:58.016
Hoewel het niet meer om de aantallen gaat die net na de burgeroorlog deze kant opkwamen...

107
00:12:58.016 --> 00:13:02.020
is de Nederlandse politie toch bezorgd.

108
00:13:02.020 --> 00:13:05.021
Zulke wapens kunnen ook in handen komen van de verwarde personen...

109
00:13:05.021 --> 00:13:07.020
of mensen met radicale ideeen.

110
00:13:07.020 --> 00:13:12.020
En wat ook speelt is een trend bij gewapende overvallen...

111
00:13:12.020 --> 00:13:17.005
dat er soms ook wordt gegrepen naar zwaardere wapens...

112
00:13:17.005 --> 00:13:20.019
die voor een deel ook mogelijk uit die gebieden afkomstig zijn.

113
00:13:20.019 --> 00:13:28.008
Juist nu Kroatie lid van de EU wordt hebben de Europese politiediensten deze maand besloten...

114
00:13:28.008 --> 00:13:32.012
wapenhandel uit de Balkan gericht te gaan aanpakken.

115
00:13:32.012 --> 00:13:35.006
Daarbij is ook de samenwerking vanuit Europa erg belangrijk.

116
00:13:35.006 --> 00:13:39.009
Want ik verwacht dat als er partijen wapens gesmokkeld worden...

117
00:13:39.009 --> 00:13:44.008
dat we door die samenwerking daar veel eerder zicht op krijgen...

118
00:13:44.008 --> 00:13:49.010
en er door gezamenlijke acties veel eerder tegen kunnen optreden.

119
00:13:49.010 --> 00:13:50.024
Hoeveel mensen in Kroatie nog een illegaal wapen...

120
00:13:50.024 --> 00:13:54.006
in hun schuur of onder hun bed hebben liggen, weet niemand.

121
00:13:54.006 --> 00:13:58.014
Maar gevaarlijk is het land daardoor zeker niet, zo benadrukt de politiechef...

122
00:13:58.014 --> 00:14:00.006
tot vier keer toe tijdens ons gesprek.

123
00:14:32.020 --> 00:14:36.022
LUIDE KNAL

124
00:14:36.022 --> 00:14:38.008
De wapens uit de Balkanoorlog, zwijgend in de landen zelf...

125
00:14:38.008 --> 00:14:40.005
maar wel een reservoir voor Europese criminelen.

126
00:14:40.005 --> 00:14:41.018
Nu Kroatie lid wordt van de Europese Unie...

127
00:14:41.018 --> 00:14:44.021
is de verwachting dat de uittocht richting Westen makkelijker te stoppen zal zijn.

128
00:15:04.000 --> 00:15:06.002
De bekendste Duitse hersenonderzoeker beweert...

129
00:15:06.002 --> 00:15:08.010
dat veel van onze kinderen, verslaafd aan internet...

130
00:15:08.010 --> 00:15:10.023
en sociale media zullen worden geconfronteerd...

131
00:15:10.023 --> 00:15:13.013
met vormen van vervroegde dementie.

132
00:15:13.013 --> 00:15:15.021
Als ik 's ochtends wakker word dan begint het al.

133
00:15:15.021 --> 00:15:19.017
Totdat ik ga slapen zit ik wel op sociale netwerken.

134
00:15:19.017 --> 00:15:22.023
Je kan iedereen meteen bereiken via Facebook of WhatsApp.

135
00:15:22.023 --> 00:15:24.019
Het is een onheilspellende boodschap.

136
00:15:24.019 --> 00:15:28.006
Continu gebruik van digitale media brengt schade toe aan de hersenen.

137
00:15:28.006 --> 00:15:31.016
Het zorgt ervoor dat het geheugen ongetraind blijft...

138
00:15:31.016 --> 00:15:33.019
en daardoor verschrompelt.

139
00:15:39.020 --> 00:15:41.011
En dus waarschuwt hij.

140
00:15:41.011 --> 00:15:44.002
Digitale leermiddelen in de klas? Weg ermee.

141
00:15:51.005 --> 00:15:55.011
Professor dr. Manfred Spitzer is een autoriteit op geheugen onderzoeken.

142
00:15:55.011 --> 00:16:00.024
Zijn boek, Digitale dementie, sloeg in Duitsland in als een bom.

143
00:16:00.024 --> 00:16:03.019
Het stond wekenlang bovenaan alle bestsellerslijsten.

144
00:16:12.014 --> 00:16:14.005
Hebben we te maken met een ouderwetse moralist...

145
00:16:14.005 --> 00:16:17.022
die de tijdgeest niet begrijpt of ziet hij dingen die wij nog niet zien?

146
00:16:17.022 --> 00:16:21.007
Dat de iPad-generatie ernstige hersenschade oploopt.

147
00:16:21.007 --> 00:16:22.018
MUZIEK

148
00:18:19.015 --> 00:18:23.011
Hij maakt zich vooral grote zorgen over de ontwikkeling van de hersenen bij de jongste generaties.

149
00:18:23.011 --> 00:18:25.018
Hoe meer we in onze jeugd leren...

150
00:18:25.018 --> 00:18:29.012
des te meer zijn we als volwassenen in staat om dingen in ons op te nemen.

151
00:18:29.012 --> 00:18:33.001
In die zin functioneren de hersenen als een spier, zegt Spitzer.

152
00:18:33.001 --> 00:18:35.020
Je moet ze juist op jonge leeftijd trainen en gebruiken.

153
00:18:35.020 --> 00:18:40.011
Vanaf pakweg je 18e, met volgroeide hersenen, lukt dat niet meer.

154
00:21:09.022 --> 00:21:12.009
Fascinerend beeld, onttrokken aan YouTube.

155
00:21:12.009 --> 00:21:17.001
Een kindje van amper anderhalf, gewend aan een iPad.

156
00:21:17.001 --> 00:21:21.005
Dan: met een gewoon tijdschrift.

157
00:21:27.009 --> 00:21:30.002
De Ipad generatie.

158
00:21:30.002 --> 00:21:31.022
Zou het tijdschrift stuk zijn?

159
00:21:31.022 --> 00:21:35.013
Even checken of het toch niet aan mijn vinger ligt.

160
00:22:59.000 --> 00:23:02.000
Yes! Ik ben eerste!

161
00:23:03.006 --> 00:23:05.006
Ik heb twee medailles erbij.

162
00:24:00.011 --> 00:24:02.015
VERSCHILLENDE TOONSOORTEN

163
00:24:05.020 --> 00:24:09.002
Digitalisering van het onderwijs, het is ook in ons land DE hit.

164
00:24:09.002 --> 00:24:11.020
De juffrouw hoeft haast niks te zeggen.

165
00:24:11.020 --> 00:24:18.004
Je kan de som op de iPad doen. Dan hoef je niets te schrijven.

166
00:24:18.023 --> 00:24:21.012
Maurice de Hond, initiatiefnemer van een reeks nieuwe digitale scholen...

167
00:24:21.012 --> 00:24:25.013
typeerde professor Spitzer deze week als een wetenschapper van de vorige eeuw.

168
00:24:25.013 --> 00:24:31.011
Mijn dochtertje was 1 jaar oud en toen kon ze al met mijn telefoon omgaan.

169
00:24:31.011 --> 00:24:34.017
Toen ik dat zag, dacht ik:

170
00:24:34.017 --> 00:24:39.012
Als zij naar school gaat, sluit die school nog wel aan op wat mijn dochter kan.

171
00:24:39.012 --> 00:24:43.019
Daarom moeten er scholen komen waar de iPad een belangrijke rol speelt.

172
00:24:45.020 --> 00:24:48.000
De Hond wilde zelfs niet samen met hem in onze uitzending.

173
00:24:48.000 --> 00:24:50.018
Spitzer is Old School, zegt ie. Of erger nog.

174
00:25:21.017 --> 00:25:23.020
Spitzer is arts en hoogleraar psychiatrie.

175
00:25:23.020 --> 00:25:27.016
Hij leidt de psychiatrische universiteitskliniek in Ulm, Zuid-Duitsland.

176
00:25:27.016 --> 00:25:32.019
Hij wordt ook dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van internetverslaving.

177
00:27:21.003 --> 00:27:22.020
Een wereld op weg naar digitale dementie?

178
00:27:22.020 --> 00:27:25.015
Spitzer heeft misschien iets van de cultuurpessimist.

179
00:27:25.015 --> 00:27:27.018
Maar het doet niets af van zijn alarmerende boodschap:

180
00:27:27.018 --> 00:27:31.011
De digitale revolutie kan onze kinderen nog ernstig opbreken.

181
00:27:31.011 --> 00:27:32.014
Een slotbetoog.

182
00:29:09.007 --> 00:29:11.010
Steeds meer ouderen willen het heft in eigen handen nemen.

183
00:29:11.010 --> 00:29:15.002
Zelf kiezen voor je dood als je klaar bent met leven.

184
00:29:15.018 --> 00:29:19.016
Ik wil absoluut niet totaal afhankelijk worden van zorg.

185
00:29:19.016 --> 00:29:21.019
Ik wil zelf de grens kunnen trekken...

186
00:29:21.019 --> 00:29:24.020
wanneer ik vind dat mijn wereld te klein wordt.

187
00:29:24.020 --> 00:29:27.021
Waar het mij om gaat is de eigen regie.

188
00:29:27.021 --> 00:29:31.009
Deze week kwam de film Ooggetuigen uit van psychiater Boudewijn Chabot.

189
00:29:31.009 --> 00:29:37.021
Hierin vertellen geinterviewden hoe hun familieleden zelf uit het leven zijn gestapt met hun hulp.

190
00:29:37.021 --> 00:29:40.006
Ik heb het besteld via het internet.

191
00:29:40.006 --> 00:29:43.014
Het was een barbituratendrank.

192
00:29:43.014 --> 00:29:46.016
Stap 1: hoe zet je de zak op je hoofd?

193
00:29:46.016 --> 00:29:51.002
Opvallende verklaringen want hulp bij zelfdoding is strafbaar.

194
00:29:51.002 --> 00:29:54.014
U bevestigt, en u niet alleen, maar de hele journalistiek en de politiek...

195
00:29:54.014 --> 00:29:57.018
willen steeds bevestigen dat hulp bij zelfdoding strafbaar is...

196
00:29:57.018 --> 00:30:00.012
terwijl het een dode letter is, al 30 jaar.

197
00:30:01.003 --> 00:30:03.022
In KRO Brandpunt een gesprek met psychiater Chabot...

198
00:30:03.022 --> 00:30:07.023
over de dilemma's rond sterven in eigen regie.

199
00:30:07.023 --> 00:30:09.020
RUSTIGE MUZIEK

200
00:30:14.013 --> 00:30:16.019
We zijn nou net na 10 jaar Euthanasiewet gewend aan...

201
00:30:16.019 --> 00:30:19.012
dat het goed kan verlopen als de dokter erbij is.

202
00:30:19.012 --> 00:30:21.021
En dat het wel even schrikken is...

203
00:30:21.021 --> 00:30:24.023
dat iemand van het ene op het andere dood is en niks meer zegt.

204
00:30:24.023 --> 00:30:35.004
Maar dat dat ook kan zonder dokter, ja, daar worden mensen even wat onrustig van. 'Hoe kan dat dan?'

205
00:30:35.004 --> 00:30:37.004
Ouderenpsychiater Boudewijn Chabot.

206
00:30:37.004 --> 00:30:40.007
Al jaren voorvechter van een zelfgekozen dood.

207
00:30:40.007 --> 00:30:43.023
Dus zonder hulp van een arts een einde maken aan je leven.

208
00:30:43.023 --> 00:30:48.004
De medicalisering is in onze samenleving veel te ver doorgeschoten.

209
00:30:48.004 --> 00:30:50.012
Niet alleen in behandelingen tot op het laatst...

210
00:30:50.012 --> 00:30:56.017
maar ook de medicalisering in de vorm van: dokters, ik wil dood maar u moet het doen.

211
00:30:56.017 --> 00:30:59.009
Dat is ook een vorm van medicalisering van het sterven...

212
00:30:59.009 --> 00:31:02.019
bij die mensen die het heel goed nog zelf kunnen doen.

213
00:31:02.019 --> 00:31:06.001
Want de pil van Drion zelf verzamelen is niet ingewikkeld...

214
00:31:06.001 --> 00:31:10.007
je moet het alleen goed voorbereidend met je naasten.

215
00:31:10.007 --> 00:31:13.022
Hij doet jarenlang onderzoek naar drie methoden om zelf uit het leven te stappen.

216
00:31:13.022 --> 00:31:16.019
Het nemen van medicijnen, het stoppen met eten en drinken...

217
00:31:16.019 --> 00:31:20.002
en de heliummethode. Twee jaar geleden maakte Chabot...

218
00:31:20.002 --> 00:31:23.023
over deze methode een omstreden instructiefilm.

219
00:31:23.023 --> 00:31:27.011
De opening van de zak moet nu nog op maat gemaakt worden.

220
00:31:27.011 --> 00:31:34.007
Een acteur legt uit hoe je met een braadzak en een tank heliumgas je leven kunt beeindigen.

221
00:31:34.007 --> 00:31:36.006
Ik heb meegemaakt dat mijn tante Annelies...

222
00:31:36.006 --> 00:31:41.001
vorig jaar na toch wel aan lang lijden aan hart- en longfalen...

223
00:31:41.001 --> 00:31:43.021
is overleden door helium.

224
00:31:43.021 --> 00:31:48.006
In de film Ooggetuigen beschrijven nabestaanden hoe hun familieleden...

225
00:31:48.006 --> 00:31:52.007
een van die drie methoden hebben gebruikt om een einde te maken aan hun leven.

226
00:31:52.007 --> 00:31:55.016
Zoals Els Wijnoltz over haar tante Annelies.

227
00:31:55.016 --> 00:31:58.016
Een vriendin heeft de braadzakken op internet besteld...

228
00:31:58.016 --> 00:32:00.021
die heeft de slangetjes gekocht en de tankjes.

229
00:32:00.021 --> 00:32:06.018
En vervolgens heb ik samen met mijn tante het knutselwerk gedaan...

230
00:32:06.018 --> 00:32:09.010
en alles in elkaar gezet.

231
00:32:09.010 --> 00:32:13.001
Zij heeft geplakt en ik heb gevouwen.

232
00:32:13.001 --> 00:32:19.000
Alles ging zoals we geoefend hadden en zoals we verwacht hadden.

233
00:32:19.000 --> 00:32:23.001
Ze was heel erg rustig, heeft zelf de voorbereidingen gedaan...

234
00:32:23.001 --> 00:32:28.010
gezorgd, heb ik een klein beetje bij geholpen, dat ze goed zou liggen...

235
00:32:28.010 --> 00:32:30.007
dat ze niet om zou vallen.

236
00:32:30.007 --> 00:32:32.021
Ze zei 'tot ziens', deed de zak over haar hoofd...

237
00:32:32.021 --> 00:32:40.015
en is toen eigenlijk heel gauw en heel rustig is zij gegaan.

238
00:32:40.015 --> 00:32:45.002
Het ging zo dat ik mensen zocht die bereid waren met naam en toenaam...

239
00:32:45.002 --> 00:32:47.010
precies te vertellen wat ze gedaan hadden...

240
00:32:47.010 --> 00:32:51.012
en de hulp die ze daarbij gegeven hadden.

241
00:32:51.012 --> 00:32:53.002
Ooggetuige Nel Muller vertelt in de film over de hulp...

242
00:32:53.002 --> 00:32:55.020
die zij heeft gegeven aan haar man om er een einde aan te maken.

243
00:32:55.020 --> 00:32:58.023
Via internet bestelt ze het dodelijke drankje.

244
00:32:58.023 --> 00:33:01.018
Hij is op bed gaan zitten.

245
00:33:01.018 --> 00:33:05.008
En op bed gaan liggen.

246
00:33:05.008 --> 00:33:08.009
Half zittende houding. Dat was ons aangeraden.

247
00:33:08.009 --> 00:33:11.016
We hebben elkaar aangekeken.

248
00:33:11.016 --> 00:33:15.012
Hij heeft ehm...

249
00:33:15.012 --> 00:33:19.003
Ik heb het flesje in een glaasje geschonken.

250
00:33:19.003 --> 00:33:23.017
En het tweede flesje ook.

251
00:33:23.017 --> 00:33:25.024
Want hij wilde meteen twee flesjes.

252
00:33:25.024 --> 00:33:28.005
Eerst met het vingertje erin.

253
00:33:28.005 --> 00:33:31.007
Gelikt. Viel mee.

254
00:33:31.007 --> 00:33:35.015
En die twee glaasjes heeft hij achter elkaar opgedronken.

255
00:33:35.015 --> 00:33:39.009
En het is zo onwerkelijk.

256
00:33:39.009 --> 00:33:43.003
Zo onwerkelijk.

257
00:33:43.003 --> 00:33:46.022
Wat vond u het meest bijzondere wat mevrouw Muller u vertelde?

258
00:33:46.022 --> 00:33:50.001
De hulp die zij had verleend...

259
00:33:50.001 --> 00:33:54.012
door de middelen voor haar man te bestellen.

260
00:33:54.012 --> 00:34:00.013
En daar ook open voor uit te komen. Maar ook heel bijzonder was...

261
00:34:00.013 --> 00:34:05.014
hoe zij niet bang was voor politie en recherche.

262
00:34:05.014 --> 00:34:10.013
Ze had dus heel expliciet gevraagd of ze wilden komen zonder uniformen en gewone auto's.

263
00:34:10.013 --> 00:34:15.013
Nee, protocol.' Hier is in uniform met politieauto's.

264
00:34:15.013 --> 00:34:19.010
Ik geloof dat het drie shiften zijn geweest van allerlei mensen.

265
00:34:19.010 --> 00:34:22.013
Vroegen ze niet: Wat is er gebeurd? Ja, ja.

266
00:34:22.013 --> 00:34:25.019
'Mijn man heeft een drankje ingenomen en hij is dus overleden.'

267
00:34:25.019 --> 00:34:31.021
Ja, dat kan dus niet. Nee. Maar dat gebeurde wel.

268
00:34:31.021 --> 00:34:35.001
Mevrouw Muller zegt met zoveel woorden:

269
00:34:35.001 --> 00:34:36.018
Ik heb de middelen besteld.

270
00:34:36.018 --> 00:34:39.004
O, zegt de rechercheur.

271
00:34:39.004 --> 00:34:41.016
Dan is het bekend.

272
00:34:41.016 --> 00:34:46.007
En dezelfde dag, 1 uur later beslist de officier dat hij niet vervolgt.

273
00:34:46.007 --> 00:34:53.013
Dan gaat op grond van deze film het OM echt niet nog eens die mevrouw verhoren.

274
00:34:53.013 --> 00:34:55.013
Hulp bij zelfdoding is wel strafbaar.

275
00:34:55.013 --> 00:34:58.003
De kans op vervolging is echter klein.

276
00:34:58.003 --> 00:35:02.014
De afgelopen 30 jaar is geen enkel familielid aangeklaagd door Justitie.

277
00:35:02.014 --> 00:35:06.018
Heeft u dat wel van tevoren besproken met de mensen die u geinterviewd hebt voor uw film?

278
00:35:06.018 --> 00:35:11.024
Het risico wat ze daar mee nemen? Ze nemen geen risico.

279
00:35:11.024 --> 00:35:14.024
Geen risico zegt u. In mijn ogen niet.

280
00:35:14.024 --> 00:35:17.022
Maar dat risico op vervolging gaat mogelijk veranderen.

281
00:35:17.022 --> 00:35:21.011
In september moet Albert Heringa voor de strafrechter verschijnen.

282
00:35:21.011 --> 00:35:25.000
In 2010 onthult hij in de documentaire De laatste wens van Moek...

283
00:35:25.000 --> 00:35:31.001
dat hij zijn 99-jarige moeder hulp bij zelfdoding gaf.

284
00:35:31.001 --> 00:35:34.005
We hebben haar alle pillen laten zien...

285
00:35:34.005 --> 00:35:35.023
en ook alvast een bakje yoghurt gemaakt.

286
00:35:35.023 --> 00:35:37.016
De slaappillen fijn gemaakt.

287
00:35:37.016 --> 00:35:40.009
En moet dat andere nu direct erna?

288
00:35:40.009 --> 00:35:42.020
Ja, zo snel mogelijk.

289
00:35:42.020 --> 00:35:46.024
Moek Heringa vond haar leven voltooid en wilde niet meer leven.

290
00:35:46.024 --> 00:35:51.000
Haar zoon zorgde voor de medicijnen waardoor ze stierf.

291
00:35:51.000 --> 00:35:53.011
In theorie is het al 30 jaar strafbaar...

292
00:35:53.011 --> 00:35:57.000
maar het OM legt dat naast zich neer.

293
00:35:57.000 --> 00:35:59.010
Want als u het open doet en er ook voor uitkomt...

294
00:35:59.010 --> 00:36:01.020
is er geen sprake van een criminele handeling.

295
00:36:01.020 --> 00:36:03.018
Als u het stiekem gaat doen...

296
00:36:03.018 --> 00:36:07.007
ja, dan krijgt u een verhoor...

297
00:36:07.007 --> 00:36:11.010
en dan kan u een zware pijp roken met justitie.

298
00:36:11.010 --> 00:36:13.020
Maar stel dat Albert Heringa strafbaar wordt gesteld...

299
00:36:13.020 --> 00:36:17.004
voor het helpen van zijn moeder bij haar dood?

300
00:36:17.004 --> 00:36:20.017
Ik ga daar niet op in omdat de zaak nu onder de rechter is.

301
00:36:20.017 --> 00:36:24.000
Vindt u nou dat hulp bij zelfdoding strafbaar moet blijven?

302
00:36:24.000 --> 00:36:26.019
Zeker. Er zijn andere hulpverleners...

303
00:36:26.019 --> 00:36:30.024
die misschien in de toekomst, dat is in Nederland nog niet gebeurd...

304
00:36:30.024 --> 00:36:34.018
maar in het buitenland wel, een dik belegde boterham gaan verdienen...

305
00:36:34.018 --> 00:36:37.022
aan hulp bij zelfdoding als dat zomaar mag.

306
00:36:37.022 --> 00:36:40.008
Dat willen we toch niet?

307
00:36:40.008 --> 00:36:48.015
Dus voor hulpverleners moet dit wetsartikel mijns inziens zeker blijven.

308
00:36:48.015 --> 00:36:53.021
Voor Els Wijnoltz loopt het na het overlijden van haar tante Annelies heel anders dan gedacht.

309
00:36:53.021 --> 00:36:57.002
De politie kwam nog net niet met loeiende sirene...

310
00:36:57.002 --> 00:37:01.002
maar wel met meerdere politiewagens de straat ingereden.

311
00:37:01.002 --> 00:37:05.010
De vriendin en ik, die erbij waren, werden onder politiebewaking gezet.

312
00:37:05.010 --> 00:37:08.004
Er zijn nog twee rechercheurs bijgekomen...

313
00:37:08.004 --> 00:37:10.023
officier van justitie is er bijgekomen.

314
00:37:10.023 --> 00:37:14.007
Uiteindelijk liepen ze daar met zijn zevenen.

315
00:37:14.007 --> 00:37:21.001
De vriendin en ik werden separaat verhoord over wat er gebeurd was...

316
00:37:21.001 --> 00:37:24.019
hoe het verloop was geweest, of wij hadden geholpen of niet.

317
00:37:24.019 --> 00:37:28.024
Ook gevraagd of we terug wilden komen op ons eerder afgegeven statements...

318
00:37:28.024 --> 00:37:32.009
of dat we ons wilden beroepen op ons zwijgrecht...

319
00:37:32.009 --> 00:37:34.013
want wat bleek: wij werden er nu van verdacht...

320
00:37:34.013 --> 00:37:38.001
dat wij iemand in doodsnood geen hulp hadden verleend.

321
00:37:38.001 --> 00:37:41.013
Dat was dus een redelijk heftige.

322
00:37:41.013 --> 00:37:44.021
Uiteindelijk is 't gelukkig allemaal ingetrokken en teruggetrokken...

323
00:37:44.021 --> 00:37:49.012
ook omdat bleek dat zij gewoon een euthanasieverklaring had.

324
00:37:49.012 --> 00:37:51.017
Het is goed om naar de schriftelijke wilsverklaring te kijken.

325
00:37:51.017 --> 00:37:55.023
En mijn advies is altijd: Neem even op je mobiele camera op...

326
00:37:55.023 --> 00:38:01.021
hoe iemand dat zelf gedaan heeft. Kun je dat ook meteen overleggen.

327
00:38:01.021 --> 00:38:05.020
Is er nog gedreigd met een nachtje cel of waren jullie daar bang voor?

328
00:38:05.020 --> 00:38:10.009
Ehm... Ik was er niet bang voor.

329
00:38:10.009 --> 00:38:13.006
Achteraf gezien had ik het misschien wel moeten zijn...

330
00:38:13.006 --> 00:38:16.013
want het had maar zo kunnen gebeuren.

331
00:38:16.013 --> 00:38:20.000
Ooggetuigen is een voorlichtingsfilm.

332
00:38:20.000 --> 00:38:23.000
Niet wachten tot de dood komt, de maakbaarheid van het sterven.

333
00:38:23.000 --> 00:38:25.007
Ik heb als doelstelling van de film genoemd...

334
00:38:25.007 --> 00:38:28.006
dat ouderen en chronisch zieken in mijn ogen...

335
00:38:28.006 --> 00:38:31.017
niet altijd afhankelijk moeten blijven van hun arts.

336
00:38:31.017 --> 00:38:34.006
Als een arts euthanasie WIL verlenen...

337
00:38:34.006 --> 00:38:36.014
is dat natuurlijk prima.

338
00:38:36.014 --> 00:38:39.018
Maar artsen moeten ook hun eigen morele grenzen bewaken.

339
00:38:39.018 --> 00:38:42.014
We willen als samenleving geen dokters hebben...

340
00:38:42.014 --> 00:38:46.018
die met de spuit rondgaan omdat mensen drammen dat ze dood willen.

341
00:38:46.018 --> 00:38:49.011
Stoppen dus de arts te dwingen tot euthanasie.

342
00:38:49.011 --> 00:38:52.005
Zelf verantwoordelijkheid nemen voor je eigen sterven.

343
00:38:52.005 --> 00:38:55.009
Maar dat kan eigenlijk niet zonder de hulp van je naaste familie.

344
00:38:55.009 --> 00:38:58.018
Ik bedenk me even, mijn vader, waar ik veel van hou, 85 jaar...

345
00:38:58.018 --> 00:39:01.012
als hij aan mij vraagt 'Hella, wil je me helpen'...

346
00:39:01.012 --> 00:39:04.020
dan zou ik dat emotioneel belastend vinden...

347
00:39:04.020 --> 00:39:09.002
want dan kan ik eigenlijk niet nee zeggen, uit liefde.

348
00:39:09.002 --> 00:39:11.021
U kan zeker wel nee zeggen.

349
00:39:11.021 --> 00:39:15.019
Ja, maar uit liefde zal ik dat misschien niet doen terwijl ik het wel heel lastig vind.

350
00:39:15.019 --> 00:39:19.010
Ik denk dat wat naasten dan doen is zeggen:

351
00:39:19.010 --> 00:39:22.012
'Papa, dat kan ik nu nog niet.'

352
00:39:22.012 --> 00:39:24.014
'Leg me eerst uit waarom dat nu zo moet gebeuren...'

353
00:39:24.014 --> 00:39:28.002
'want ik ben daar niet aan toe. Geef mij de tijd.'

354
00:39:28.002 --> 00:39:31.014
U noemt drie opties in uw film, drie methodes.

355
00:39:31.014 --> 00:39:34.014
Ik zou voor de vierde optie kiezen, namelijk...

356
00:39:34.014 --> 00:39:39.002
kijken of er nog een zinvol leven is voor mijn vader.

357
00:39:39.002 --> 00:39:43.022
Maar natuurlijk... Nee, dat vind ik een valse tegenstelling.

358
00:39:43.022 --> 00:39:45.004
Nu gaat u echt te ver.

359
00:39:45.004 --> 00:39:46.022
Wat denkt u, waarover gaan die gesprekken?

360
00:39:46.022 --> 00:39:51.004
'Papa, je hebt dit nog niet geprobeerd, je hebt dat nog niet geprobeerd.'

361
00:39:51.004 --> 00:39:54.015
Daar gaan die gesprekken over.

362
00:39:54.015 --> 00:39:56.010
De jongste vroeg dat aan hem.

363
00:39:56.010 --> 00:40:00.014
Van: Pap, waarom?

364
00:40:00.014 --> 00:40:04.010
Hij zegt: 'Paul, er blijft niets meer over.'

365
00:40:04.010 --> 00:40:09.005
'Ik kan luisteren naar de televisie, maar ik kan 't niet meer begrijpen.'

366
00:40:09.005 --> 00:40:14.003
'Wat is er dan nog? Wat is er nog.'

367
00:40:14.003 --> 00:40:16.020
'Ja, maar we hebben het toch gezellig?'

368
00:40:16.020 --> 00:40:19.023
'Ja', zei hij toen, 'Hoe lang?'

369
00:40:19.023 --> 00:40:23.012
'Moet ik dan echt wachten tot ik verpleeghuisrijp ben?'

370
00:40:25.017 --> 00:40:27.024
Dit was KRO Brandpunt. Goedenavond.

371
00:40:35.017 --> 00:40:38.024
Nederland kijkt deze week met afgrijzen naar deze beelden.

372
00:40:38.024 --> 00:40:42.010
Palme is op slag dood. Het gezicht van 't meisje wordt afgeblokt.

373
00:40:42.010 --> 00:40:44.018
Why did you lie to us?

