WEBVTT

1
00:00:03.001 --> 00:00:04.006
888

2
00:00:17.013 --> 00:00:19.019
Van Groningen tot Maastricht, van Twente tot Lelystad...

3
00:00:19.019 --> 00:00:23.001
bestuurders dromen van eigen succesvolle regionale vliegvelden.

4
00:00:23.001 --> 00:00:25.018
In Twente is er nu ook weer zo'n droom.

5
00:00:25.018 --> 00:00:29.000
Is dat 'leve de vooruitgang' of is dit hemeltergende luchtfietserij?

6
00:00:29.000 --> 00:00:34.013
Het is deze week 18 jaar geleden dat Srebrenica viel.

7
00:00:35.017 --> 00:00:41.007
Nederland heeft sindsdien voor tientallen miljoenen euro's hulp gegeven voor heropbouw.

8
00:00:41.007 --> 00:00:43.005
Wat is er met dat geld gebeurd?

9
00:00:50.012 --> 00:00:54.021
Zometeen: heeft schuldbewust Nederland blanco cheques uitgeschreven.

10
00:00:54.021 --> 00:00:57.012
Geld dat in verkeerde handen terecht is gekomen.

11
00:00:57.012 --> 00:00:59.020
Deze week zijn ze vanuit de hele wereld...

12
00:00:59.020 --> 00:01:02.024
hier in Limburg neergestreken voor het Wereld Muziek Concours.

13
00:01:02.024 --> 00:01:05.003
De Olympische Spelen van de blaasmuziek.

14
00:01:05.003 --> 00:01:07.004
Het heeft z'n oorsprong in de mijnen.

15
00:01:07.004 --> 00:01:11.022
Het WMC, een prestigieus kampioenschap. De hoempapa voorbij.

16
00:01:11.022 --> 00:01:14.023
Straks: muziek uit de mijnen.

17
00:01:23.003 --> 00:01:25.020
MUZIEK

18
00:01:27.021 --> 00:01:31.024
GELUID VAN VLIEGTUIG OVERSTEMT DE MUZIEK

19
00:01:36.000 --> 00:01:39.013
We moeten een eigen vliegveld hebben.

20
00:01:39.013 --> 00:01:43.010
Van Groningen tot Maastricht lijken bestuurders willens en wetens te bouwen aan luchtkastelen.

21
00:01:43.010 --> 00:01:45.012
Vliegen is emotie, zeggen sommige politici.

22
00:01:45.012 --> 00:01:49.005
Zakelijke argumenten tellen niet. Ze willen puur die luchthaven hebben.

23
00:01:49.005 --> 00:01:53.009
We moeten 'n eigen vliegveld hebben, een megalomaan mantra.

24
00:01:53.009 --> 00:01:56.024
Goed voor economie, werkgelegenheid en onze uitstraling.

25
00:01:56.024 --> 00:02:02.005
Daarmee kun je als provincie zeggen: Kijk eens, we hebben een luchthaven.

26
00:02:02.005 --> 00:02:04.015
Maar nu de feiten.

27
00:02:04.015 --> 00:02:08.020
Groningen Airport Eelde heeft in 10 jaar geen dubbeltje winst gemaakt.

28
00:02:08.020 --> 00:02:11.010
Meer dan folklore is het niet.

29
00:02:11.010 --> 00:02:14.021
Vliegveld Maastricht-Aken balanceert aan de rand van het faillissement.

30
00:02:14.021 --> 00:02:18.001
En in Twente lijkt, ondanks waarschuwingen van economen...

31
00:02:18.001 --> 00:02:21.007
weer een nieuw luchtkasteel te verrijzen, een nieuw vliegveld.

32
00:02:21.007 --> 00:02:23.024
Mede gefinancierd door een lokale miljardair.

33
00:02:23.024 --> 00:02:25.015
Mede gefinancierd door een lokale miljardair.

34
00:02:25.015 --> 00:02:27.008
De burgemeester is blij.

35
00:02:27.008 --> 00:02:29.006
Het bedrag dat ervoor staat is nog nergens vertoond.

36
00:02:29.006 --> 00:02:30.016
Herman Finkers niet.

37
00:02:30.016 --> 00:02:34.012
Wij moeten ook een vliegveld, ik vrees dat het zo banaal ligt.

38
00:02:34.012 --> 00:02:37.003
We moeten een eigen vliegveld hebben.

39
00:02:37.003 --> 00:02:39.016
Reportage over luchtfietserij in de regio.

40
00:02:41.012 --> 00:02:44.021
Twente, er zijn 1001 redenen om van dat gebied te houden.

41
00:02:44.021 --> 00:02:48.012
De natuur vooral. En de spreekwoordelijke nuchterheid.

42
00:02:48.012 --> 00:02:50.012
En het geroemde nabuurschap.

43
00:02:58.013 --> 00:03:00.014
Of zoals de regionale VVV het uitdrukt:

44
00:03:00.014 --> 00:03:04.008
In Twente vind je de ware rust, in je hoofd en om je heen.

45
00:03:05.011 --> 00:03:09.023
Dit is de plek waar ze neer moeten komen, het begin van de nieuwe baan.

46
00:03:10.018 --> 00:03:13.000
Weleens een standvastige tukker gezien?

47
00:03:13.000 --> 00:03:14.005
Dit is er een.

48
00:03:14.005 --> 00:03:15.012
Nol Graas.

49
00:03:15.012 --> 00:03:17.009
Dit is verkwisting van gemeenschapsgeld.

50
00:03:17.009 --> 00:03:20.018
Ter meerdere glorie van.... wat?

51
00:03:20.018 --> 00:03:22.005
Ik weet het niet.

52
00:03:22.005 --> 00:03:25.010
Hij toont ons het gebied waar de bestuurlijke verbeelding...

53
00:03:25.010 --> 00:03:27.019
binnenkort aan de macht moet komen. Vliegveld Twente.

54
00:03:27.019 --> 00:03:31.014
Aan deze kant van de landingsbaan moet alles nieuw gebouwd worden.

55
00:03:31.014 --> 00:03:34.021
Platform, vertrekhal, parkeerterrein.

56
00:03:34.021 --> 00:03:37.012
Ooit was hier een militair vliegveld.

57
00:03:37.012 --> 00:03:42.000
De bestaande landingsbaan moet transformeren tot burgerluchthaven voor massa's passagiers.

58
00:03:42.000 --> 00:03:46.007
Want het is zonde om zo'n strip asfalt onbenut te laten.

59
00:03:46.007 --> 00:03:52.000
Cabaretier Herman Finkers, gekend tegenstander van alle plannen ziet dat iets anders.

60
00:03:52.000 --> 00:03:56.000
Je kunt zeggen: Ik heb een duikplank in de wei, laat ik er een zwembad omheen bouwen.

61
00:03:56.000 --> 00:03:58.018
Anders is het jammer van die duikplank.

62
00:03:58.018 --> 00:04:03.005
Van die startbaan zijn nooit meer dan 50.000 passagiers vertrokken.

63
00:04:03.005 --> 00:04:05.018
Waarom zouden het er nu miljoenen worden?

64
00:04:05.018 --> 00:04:08.024
Ik geloof niet in sprookjes.

65
00:04:09.008 --> 00:04:12.004
De reddende engel van de vliegveldplannen is Dick Wessels.

66
00:04:12.004 --> 00:04:14.019
Twents miljardair, groot geworden door veel te bouwen.

67
00:04:14.019 --> 00:04:17.022
Zijn Reggeborgh Groep wil best 19 miljoen investeren...

68
00:04:17.022 --> 00:04:20.008
om die regionale luchthaven te realiseren.

69
00:04:20.008 --> 00:04:23.013
De talrijke andere miljoenen moeten komen van de overheid.

70
00:04:23.013 --> 00:04:29.000
Terwijl om de hoek in Duitsland ook een paar luchthavens klaarliggen.

71
00:04:29.000 --> 00:04:30.022
't Is verspilling van belastinggeld.

72
00:04:30.022 --> 00:04:35.010
Met een uurtje rijden ben je in MÈunster-OsnabrÈuck.

73
00:04:35.010 --> 00:04:38.006
Een half uurtje langer en je bent in Wesen.

74
00:04:38.006 --> 00:04:41.004
Voldoende mogelijkheden.

75
00:04:41.004 --> 00:04:44.018
We hebben niet te maken met een strijdende eenling.

76
00:04:44.018 --> 00:04:46.015
Graas' onbegrip voor de plannen vindt brede steun.

77
00:04:46.015 --> 00:04:48.018
Ook bij luchtvaarteconomen van naam.

78
00:04:48.018 --> 00:04:54.006
Jan Veldhuis is verbonden aan SEO economisch onderzoek in Amsterdam. Luchtvaarteconoom.

79
00:04:54.006 --> 00:04:58.003
Luchthaven Twente kan vermoedelijk geen succes worden...

80
00:04:58.003 --> 00:05:01.001
omdat ze onvoldoende passagiers kunnen genereren.

81
00:05:01.001 --> 00:05:03.001
Hans Heerkens is ook luchtvaarteconoom...

82
00:05:03.001 --> 00:05:05.004
aan de Universiteit van Twente. Hij zegt het zo:

83
00:05:05.004 --> 00:05:08.006
Je moet een interessante bestemming zijn.

84
00:05:08.006 --> 00:05:12.018
Zolang er geen palmenstranden zijn zullen aantal vakantiegangers...

85
00:05:12.018 --> 00:05:15.019
in Twente niet zo groot zijn.

86
00:05:15.019 --> 00:05:19.016
De centrale boodschap: vliegen in Nederland wordt luchtfietserij.

87
00:05:19.016 --> 00:05:26.001
Naast Schiphol kent ons land, Twente meegerekend, zes regionale luchthavens.

88
00:05:26.001 --> 00:05:30.005
En zoveel passagiers zijn er nou ook weer niet.

89
00:05:30.005 --> 00:05:32.007
Schiphol neemt het grote stuk.

90
00:05:32.007 --> 00:05:35.009
Eindhoven neemt ook een behoorlijk stuk.

91
00:05:35.009 --> 00:05:38.001
Zeker van de Zuid-Nederlandse taart.

92
00:05:38.001 --> 00:05:40.002
De rest van de luchthavens strijdt om kruimels.

93
00:05:40.002 --> 00:05:41.015
Zo werkt het helaas.

94
00:05:41.015 --> 00:05:43.015
Het is vechten om de kruimels.

95
00:05:43.015 --> 00:05:46.001
De regionale luchthaven van Eindhoven is een succes.

96
00:05:46.001 --> 00:05:50.008
Airport Eindhoven doet het goed, omdat het in dichtbevolkt gebied is.

97
00:05:50.008 --> 00:05:54.006
Ook Rotterdam The Hague Airport doet het goed.

98
00:05:54.006 --> 00:05:57.003
Het sterke punt van Rotterdam is de gunstige ligging.

99
00:05:57.003 --> 00:05:59.022
Veel bedrijven die internationaal opereren.

100
00:05:59.022 --> 00:06:02.018
Een voldoende aanbod van zakelijke vluchten.

101
00:06:02.018 --> 00:06:07.013
Tot zover het goede nieuws. Maar dan Groningen Airport Eelde.

102
00:06:07.013 --> 00:06:10.000
Het ligt al sinds de jaren 20 van de vorige eeuw...

103
00:06:10.000 --> 00:06:13.005
maar heeft volgens deskundigen nog geen dag winst gemaakt.

104
00:06:13.005 --> 00:06:16.024
In de voorbije 10 jaar zijn forse verliezen geleden.

105
00:06:16.024 --> 00:06:21.007
Varierend van vier ton tot 1,3 miljoen euro per jaar.

106
00:06:21.007 --> 00:06:23.022
Economisch gezien is het niet verantwoord.

107
00:06:23.022 --> 00:06:26.008
Maar dan denk je: Ik heb er al zoveel geld ingestopt...

108
00:06:26.008 --> 00:06:29.022
we laten het nu niet failliet gaan.

109
00:06:29.022 --> 00:06:31.018
Dalen we af naar het zuiden.

110
00:06:31.018 --> 00:06:33.018
Maastricht Aken Airport.

111
00:06:33.018 --> 00:06:35.018
Dit zijn feestelijke beelden eind vorig jaar...

112
00:06:35.018 --> 00:06:38.007
als Ryan Air als een geschenk uit de hemel wordt ontvangen.

113
00:06:38.007 --> 00:06:40.013
Een fotoshoot, korte rokjes, een lintje.

114
00:06:40.013 --> 00:06:43.005
We gaan geschiedenis schrijven.

115
00:06:43.005 --> 00:06:44.021
Oke.

116
00:06:44.021 --> 00:06:46.015
Dat is inmiddels gebeurd.

117
00:06:46.015 --> 00:06:49.001
Drie weken geleden moest het nog noodlijdende vliegveld aankloppen...

118
00:06:49.001 --> 00:06:55.002
bij de provincie, voor een extra subsidie van 4,5 miljoen euro om de zomer door te komen.

119
00:06:56.015 --> 00:06:58.023
Als er geen steun komt voor het vliegveld, gaat het failliet.

120
00:06:58.023 --> 00:07:01.017
Het oogt allemaal als een bodemloze put.

121
00:07:01.017 --> 00:07:04.010
Goedemorgen, met Fonds de Poel.

122
00:07:07.015 --> 00:07:09.021
We doen een poging een interview te krijgen met directeur Tindemans...

123
00:07:09.021 --> 00:07:12.010
van de zieltogende luchthaven.

124
00:07:12.010 --> 00:07:14.011
Ik wil graag contact opnemen met de heer Tindemans.

125
00:07:14.011 --> 00:07:16.023
Zijn secretaresse Sylvia aan de lijn.

126
00:07:16.023 --> 00:07:18.010
Er worden geen interviews gegeven.

127
00:07:18.010 --> 00:07:20.000
Waarom wil de heer Tindemans geen interview geven?

128
00:07:26.009 --> 00:07:29.004
Goedemorgen. De baas wordt goed afgeschermd.

129
00:07:29.004 --> 00:07:31.012
Nog even wat cijfers.

130
00:07:31.012 --> 00:07:34.004
Eelde had afgelopen jaar 208.000 passagiers.

131
00:07:34.004 --> 00:07:36.010
En Maastricht 345.000.

132
00:07:36.010 --> 00:07:41.016
Volgens luchtvaarteconomen zijn de luchthavens daarmee zwaar gezakt voor hun eindexamen economie.

133
00:07:41.016 --> 00:07:49.024
Vuistregel voor rentabiliteit is minimaal een miljoen passagiers om echt goed te draaien.

134
00:07:49.024 --> 00:07:52.001
Daar gaat ie. Hij is los.

135
00:07:52.001 --> 00:07:54.018
Op Eelde vertrekken gemiddeld vier vluchten per dag.

136
00:07:54.018 --> 00:07:58.008
Komen er nog meer vandaag? Nee, dit is de laatste.

137
00:07:58.008 --> 00:08:01.008
Er zijn er drie geweest vandaag en dit is de laatste.

138
00:08:01.008 --> 00:08:07.003
We stuiten op Philippe Boucher, in het hoge noorden luis in de pels van de luchthaven.

139
00:08:07.003 --> 00:08:11.011
Hij heeft de aantallen passagiers geteld.

140
00:08:11.011 --> 00:08:14.019
Door de bank genomen waren ze net over de helft gevuld.

141
00:08:14.019 --> 00:08:17.015
Vliegveld Eelde maakt al jaren flink verlies.

142
00:08:17.015 --> 00:08:24.001
De afgelopen 10 jaar is er volgens Boucher door de overheid 100 miljoen geinvesteerd.

143
00:08:24.001 --> 00:08:27.008
'Subsidie voor zonvakanties' noemt hij dat.

144
00:08:27.008 --> 00:08:31.001
Als je het uitsmeert over tickets die in die tijd verkocht zijn is het 100 euro subsidie per ticket.

145
00:08:31.001 --> 00:08:35.000
Een vliegveld dat met subsidie overeind blijft...

146
00:08:35.000 --> 00:08:37.000
zou normaal al lang failliet zijn gegaan.

147
00:08:37.000 --> 00:08:39.006
Er spelen volgens Boucher hele andere zaken.

148
00:08:39.006 --> 00:08:42.007
Ik heb het vergeleken met de supermarkt in Eelde.

149
00:08:42.007 --> 00:08:44.021
Die heeft zo'n zelfde omzet, en net zoveel mensen aan het werk.

150
00:08:44.021 --> 00:08:47.011
Omzet van 6 miljoen en vijf ton winst.

151
00:08:47.011 --> 00:08:50.009
Deze heeft een omzet van 6 miljoen en vijf ton verlies.

152
00:08:50.009 --> 00:08:56.008
Dat is het, maar zo'n vliegtuig maakt indruk.

153
00:08:56.008 --> 00:08:58.024
Een pak melk maakt geen indruk.

154
00:08:58.024 --> 00:09:02.002
Laat de motoren ronken...

155
00:09:02.002 --> 00:09:04.022
Een eigen vliegveld is een oude droom in Twente.

156
00:09:04.022 --> 00:09:09.009
De vliegtuigen omhoog de lucht in nu!

157
00:09:09.009 --> 00:09:11.012
Dit is 1931. Zo begon het ooit.

158
00:09:11.012 --> 00:09:16.016
Na de oorlog doet vliegveld Twente dienst als basis voor de Koninklijke Luchtmacht.

159
00:09:16.016 --> 00:09:19.007
Maar 10 jaar terug zijn de militairen vertrokken...

160
00:09:19.007 --> 00:09:22.016
en de landingsbaan ligt er verlaten bij.

161
00:09:22.016 --> 00:09:26.005
En dat is zonde, vinden sommige Tukkers.

162
00:09:26.005 --> 00:09:31.007
Drie strekkende kilometer asfalt wachten gulzig op initiatieven van het lokale bestuur.

163
00:09:31.007 --> 00:09:35.001
De baan ligt er. We hoeven geen nieuw vliegveld op te richten.

164
00:09:35.001 --> 00:09:37.016
Hij ligt er gewoon. Laten we dat benutten.

165
00:09:37.016 --> 00:09:41.000
Ontmoeting met een optimistische burgemeester van Enschede.

166
00:09:41.000 --> 00:09:44.002
Peter den Oudsten gelooft heilig in de succesvolle wederopstanding...

167
00:09:44.002 --> 00:09:45.023
van dat Vliegveld Twente.

168
00:09:45.023 --> 00:09:48.019
Mag ik u al feliciteren met de herstart van het vliegveld?

169
00:09:48.019 --> 00:09:50.002
Hartelijk dank. Dat is aardig.

170
00:09:50.002 --> 00:09:51.016
Een felicitatie waard?

171
00:09:51.016 --> 00:09:52.023
Absoluut.

172
00:09:52.023 --> 00:09:55.004
Waarom is het zo belangrijk dat die er komt?

173
00:09:55.004 --> 00:09:58.015
Als je kijkt welke regio's zich voorspoedig ontwikkelen...

174
00:09:58.015 --> 00:10:02.001
zie je dat er altijd een de universiteit en vliegveld bij horen.

175
00:10:02.001 --> 00:10:07.000
Geen enkele gemeente in Twente ziet dit plan zitten. Behalve Enschede.

176
00:10:07.000 --> 00:10:09.024
Nol Graas is niet de enige lastpak.

177
00:10:09.024 --> 00:10:16.004
Hij troont ons mee naar een bekende Tukker die geldt als een hartstochtelijk tegenstander.

178
00:10:16.004 --> 00:10:18.009
Ha, Herman. Maestro.

179
00:10:18.009 --> 00:10:20.022
Cabaretier Herman Finkers. Aan tafel Herman Finkers.

180
00:10:20.022 --> 00:10:24.021
U verzet zich tegen de komst van een luchthaven in Twente.

181
00:10:24.021 --> 00:10:28.009
Gaat het goed? Heeft het vliegveld vertraging?

182
00:10:28.009 --> 00:10:29.015
Herman Finkers.

183
00:10:29.015 --> 00:10:32.015
Als je met dat geld naar het casino zou gaan in Enschede...

184
00:10:32.015 --> 00:10:36.002
met ons gemeenschapsgeld naar het casino...

185
00:10:36.002 --> 00:10:40.002
en je zet al het geld op EEN nummer is de kans nog groter dat het lukt dan met zo'n vliegveld.

186
00:10:40.002 --> 00:10:42.007
Ze zijn toch niet gek geworden in Twente?

187
00:10:42.007 --> 00:10:44.008
Nee, zegt burgemeester Den Oudsten.

188
00:10:44.008 --> 00:10:46.020
Zijn droom: voor een overzichtelijke investering van 60 miljoen...

189
00:10:46.020 --> 00:10:52.002
kan het landingsbaantje uitgroeien tot een economische krachtbron...

190
00:10:52.002 --> 00:10:54.013
met veel werkgelegenheid.

191
00:10:54.013 --> 00:10:56.022
Het is absoluut niet megalomaan.

192
00:10:56.022 --> 00:11:03.003
Het is de goedkoopste, duurzaamste en modernste luchthaven die gerealiseerd kan worden.

193
00:11:03.003 --> 00:11:08.022
Voor dit bedrag, dat is nog nergens vertoond.

194
00:11:08.022 --> 00:11:13.007
Een politicus zegt: Overal waar ik ter wereld uit een vliegtuig stap...

195
00:11:13.007 --> 00:11:15.004
zie ik veel economische bedrijvigheid.

196
00:11:15.004 --> 00:11:16.023
Dus een vliegveld is veel economische bedrijvigheid.

197
00:11:16.023 --> 00:11:18.024
Dus moeten we een vliegveld.

198
00:11:18.024 --> 00:11:23.008
Maar dat is hetzelfde als: Overal waar ik op een perron sta, komt een trein langs.

199
00:11:23.008 --> 00:11:27.008
Dat betekent niet dat als ik in m'n tuin een perron aanleg dat er dan een trein langskomt.

200
00:11:27.008 --> 00:11:31.022
Als het over passagiersaantallen gaat, is de burgemeester niet meer te stuiten.

201
00:11:31.022 --> 00:11:37.011
Het voorzichtigste scenario is rond de miljoen.

202
00:11:37.011 --> 00:11:42.005
Het kunnen er ook 2 miljoen worden. Bent u allang bestuurder?

203
00:11:42.005 --> 00:11:44.023
Ik ben een flinke tijd bestuurder.

204
00:11:44.023 --> 00:11:49.007
Heeft u ooit een prognose meegemaakt op deze termijn die uitkwam? Nee...

205
00:11:49.007 --> 00:11:52.004
Je moet uitgaan van berekeningen die je nu hebt.

206
00:11:52.004 --> 00:11:54.015
Dat doet iedereen die op een markt geld wil verdienen.

207
00:11:56.014 --> 00:11:58.007
Ik denk dat ze zich rijk rekenen.

208
00:11:58.007 --> 00:12:02.023
Dat in 2030, als je alles gunstig meerekent...

209
00:12:02.023 --> 00:12:06.006
Twente een half miljoen passagiers kan verwachten.

210
00:12:06.006 --> 00:12:08.000
Een half miljoen.

211
00:12:08.000 --> 00:12:10.018
Nog vorig jaar werden serieuze luchtvaartpartijen...

212
00:12:10.018 --> 00:12:13.023
in een openbare aanbesteding uitgenodigd...

213
00:12:13.023 --> 00:12:17.006
om het gedroomde Vliegveld Twente te gaan exploiteren.

214
00:12:17.006 --> 00:12:20.002
Wat kwam daaruit? Er heeft geen partij zich ingeschreven.

215
00:12:20.002 --> 00:12:23.017
Niemand zag het zitten.

216
00:12:23.017 --> 00:12:26.024
Schiphol, een van de partijen, liet na uitvoerige studie weten...

217
00:12:26.024 --> 00:12:31.023
geen enkel geloof te hebben in de Twentse aspiraties.

218
00:12:31.023 --> 00:12:37.009
Ik zie in Twente geen industrieen of andere economische activiteit...

219
00:12:37.009 --> 00:12:42.001
waarvoor je een luchthaven zou willen hebben.

220
00:12:42.001 --> 00:12:45.004
Kijk, dat ik het niet zie, zegt niks.

221
00:12:45.004 --> 00:12:50.018
Maar dat niemand het schijnt te zien, dat zegt wel wat.

222
00:12:50.018 --> 00:12:54.022
In een verdringingsmarkt van concurrerende luchthavens...

223
00:12:54.022 --> 00:12:57.020
verkeren de vliegvelden Eelde en Maastricht in ademnood.

224
00:12:57.020 --> 00:13:00.014
Ze liggen jaarlijks aan het subsidie-infuus van de overheden.

225
00:13:00.014 --> 00:13:03.023
Toch blijft het Twentse bestuur hopen op een wonder.

226
00:13:03.023 --> 00:13:08.009
Misschien is de regionale luchthaven bijna iets religieus geworden.

227
00:13:08.009 --> 00:13:10.018
Een kwestie van geloof.

228
00:13:10.018 --> 00:13:16.007
Je kunt ook geloven dat Lou de Palingboer terugkeert op aarde.

229
00:13:16.007 --> 00:13:20.022
Dat mag iedereen rustig geloven. Maar de kans is niet groot.

230
00:13:20.022 --> 00:13:25.005
Ik geloof ook allerlei dingen die anderen niet geloven.

231
00:13:25.005 --> 00:13:32.006
Maar ik vraag niet anderen of ik daarop mag gokken met hun geld.

232
00:13:32.006 --> 00:13:37.002
Hij gelooft in Lou de Palingboer. In feite wel.

233
00:13:39.017 --> 00:13:43.008
Een mooie titel voor het vliegveld. Airport Lou de Palingboer.

234
00:13:59.010 --> 00:14:01.024
Waar je ook kijkt in Srebrenica, zoals hier in het centrum...

235
00:14:01.024 --> 00:14:06.009
overal zie je nog de sporen van die oorlog...

236
00:14:06.009 --> 00:14:07.023
ook al is het 18 jaar geleden.

237
00:14:16.022 --> 00:14:19.014
Nederland heeft tientallen miljoenen euro's besteed...

238
00:14:19.014 --> 00:14:24.004
om het stadje weer te herbouwen, voor de terugkeer van vluchtelingen.

239
00:14:24.004 --> 00:14:27.023
En toch hoor je overal in de stad veel geklaag.

240
00:14:27.023 --> 00:14:30.015
Het geld is niet aangekomen, wordt gezegd...

241
00:14:30.015 --> 00:14:33.014
bij de mensen die het 't hardst nodig hebben.

242
00:15:03.019 --> 00:15:06.014
Het is alweer 18 jaar geleden dat Srebrenica viel.

243
00:15:06.014 --> 00:15:11.002
En de komende week worden de 8000 vooral jongens en mannen herdacht...

244
00:15:11.002 --> 00:15:14.003
die hier in de heuvels zijn vermoord.

245
00:15:14.003 --> 00:15:16.017
Nederland en Srebrenica zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

246
00:15:16.017 --> 00:15:19.019
Officieel zijn wij niet schuldig...

247
00:15:19.019 --> 00:15:22.019
en toch voelen we ons dat wel, al jaren.

248
00:15:22.019 --> 00:15:26.018
We zijn in Bosnie om uit te zoeken...

249
00:15:26.018 --> 00:15:31.013
wat er met de tientallen miljoenen donoreuro's is gebeurd.

250
00:15:31.013 --> 00:15:36.013
De steun aan Srebrenica is gedocumenteerd door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

251
00:15:36.013 --> 00:15:42.006
In totaal is er de afgelopen 18 jaar 120 miljoen euro aan hulp gegeven.

252
00:15:42.006 --> 00:15:46.019
Heeft een schuldbewust Nederland blanco cheques uitgeschreven?

253
00:15:51.011 --> 00:15:55.019
We worden op sleeptouw genomen door de Bosnische onderzoeksjournalist Zvonko Marica.

254
00:15:55.019 --> 00:15:58.006
Hij maakt al jaren televisiereportages...

255
00:15:58.006 --> 00:16:01.001
over internationale hulp die niet aankomt.

256
00:16:01.001 --> 00:16:04.002
Voor de bevolking van Srebrenica is hij een held.

257
00:16:09.023 --> 00:16:13.016
Dankbare bewoners hebben inmiddels een straat naar hem vernoemd.

258
00:16:17.010 --> 00:16:20.016
Deze vrouw werd naar eigen zeggen genegeerd door hulporganisaties.

259
00:16:20.016 --> 00:16:24.004
Ze kreeg pas een nieuw huis nadat Zvonko op televisie liet zien...

260
00:16:24.004 --> 00:16:29.022
hoe ze jaren na de oorlog nog steeds in de kelder van haar kapotgeschoten huis woonde.

261
00:16:49.014 --> 00:16:51.017
TOLK: Hier stond een soort fornuisje.

262
00:16:53.013 --> 00:16:55.023
Maar uit die gaten kwamen slangen.

263
00:17:00.011 --> 00:17:02.008
En daar sliep zij tussen.

264
00:17:13.001 --> 00:17:13.012
SPEAKER OP STRAAT ROEPT OP VOOR HET GEBED

265
00:17:31.018 --> 00:17:34.007
SPEAKER OP STRAAT ROEPT OP VOOR HET GEBED

266
00:17:35.017 --> 00:17:39.010
De moskee is in ieder geval wel weer herbouwd.

267
00:17:39.010 --> 00:17:43.002
Srebrenica is een klein stadje met maar een paar duizend inwoners.

268
00:17:43.002 --> 00:17:45.022
De internationale gemeenschap heeft in de loop der jaren...

269
00:17:45.022 --> 00:17:48.018
honderden miljoenen euro's gedoneerd.

270
00:17:48.018 --> 00:17:51.000
En toch keren mensen niet terug.

271
00:17:51.000 --> 00:17:53.016
Er wonen nog steeds honderden mensen in noodwoningen...

272
00:17:53.016 --> 00:17:56.024
op 100 kilometer afstand in Tuzla.

273
00:18:38.009 --> 00:18:40.017
Sinds vorig jaar is er een nieuwe burgemeester.

274
00:18:40.017 --> 00:18:45.018
Hij ontvluchtte Srebrenica als 12-jarig jongetje en belandde in Amerika.

275
00:18:45.018 --> 00:18:48.007
Nu is hij terug.

276
00:18:57.017 --> 00:19:02.012
Deze schuldbewuste houding heeft volgens de burgemeester Nederland onnodig veel geld gekost.

277
00:19:02.012 --> 00:19:05.010
Corruptie is een groot probleem.

278
00:19:05.010 --> 00:19:08.023
Aannemers bouwen met donorgeld goedkope nieuwe huizen...

279
00:19:08.023 --> 00:19:11.017
waarvoor vervolgens de hoofdprijs wordt berekend.

280
00:19:32.019 --> 00:19:35.007
Vooral Care International krijgt ervan langs.

281
00:19:35.007 --> 00:19:37.019
Deze hulporganisatie heeft de afgelopen tien jaar...

282
00:19:37.019 --> 00:19:39.020
miljoenen Nederlandse euro's gekregen.

283
00:20:54.016 --> 00:20:56.022
En dan ontstaat er een welles-nietes-spelletje.

284
00:20:56.022 --> 00:21:00.011
Ja, de directeur is pas ontslagen, maar niet vanwege corruptie.

285
00:21:00.011 --> 00:21:03.024
En Care International is gewoon nog aanwezig in Srebrenica.

286
00:21:03.024 --> 00:21:07.007
Branislav beschuldigt juist andere hulporganisaties.

287
00:21:29.023 --> 00:21:32.016
Later die dag belt Branislav ons op.

288
00:21:32.016 --> 00:21:35.016
Hij claimt dat hij contact heeft gehad met de burgemeester.

289
00:21:47.012 --> 00:21:53.003
De verwarring is compleet als de burgemeester later op zijn beurt het gemaakte excuus ontkent.

290
00:21:53.003 --> 00:21:56.000
Hij geeft wel toe de corruptie niet te kunnen bewijzen.

291
00:21:56.000 --> 00:22:02.006
Volgens de burgemeester presteert Care International in ieder geval te weinig voor het geld dat ze krijgt.

292
00:22:02.006 --> 00:22:05.003
De volgende dag spreken we opnieuw af met Branislav.

293
00:23:45.007 --> 00:23:48.003
Dit is dus het meest prestigieuze project dat Care International...

294
00:23:48.003 --> 00:23:50.018
met Nederlands geld in 18 jaar heeft gerealiseerd.

295
00:23:50.018 --> 00:23:53.014
Een wijnfabriekje, met zes man personeel.

296
00:23:53.014 --> 00:23:55.023
Branislav is trots.

297
00:24:52.020 --> 00:24:56.015
Er zijn meer voorbeelden van twijfelachtige hulp.

298
00:24:56.015 --> 00:24:59.022
Nederland heeft meer dan een miljoen euro besteed aan de ontwikkeling van toerisme.

299
00:24:59.022 --> 00:25:04.004
Alleen kan niemand in Srebrenica zich herinneren ooit een toerist te hebben gezien.

300
00:25:04.004 --> 00:25:09.010
Het VVV-kantoortje is op alle dagen dat we er zijn dicht.

301
00:25:13.018 --> 00:25:15.015
We gaan naar Sarajevo.

302
00:25:15.015 --> 00:25:19.005
De Nederlandse ambassade daar is pessimistisch over de ontwikkelingen in Bosnie.

303
00:25:19.005 --> 00:25:25.022
In de jaarverslagen worden 2010, 2011 en 2012 'lost years for Bosnia' genoemd.

304
00:25:25.022 --> 00:25:31.006
En toch wil de ambassadeur over Srebrenica van geen mislukking weten.

305
00:25:31.006 --> 00:25:36.018
We hebben via een internationale hulporganisatie...

306
00:25:36.018 --> 00:25:41.023
een aantal huizen gerestaureerd.

307
00:25:41.023 --> 00:25:46.017
Ik geloof dat dat er een stuk of 85 zijn geweest.

308
00:25:46.017 --> 00:25:49.000
We hebben sociale huisvesting verzorgd.

309
00:25:49.000 --> 00:25:51.010
Daar zitten inmiddels 100 mensen in.

310
00:25:51.010 --> 00:25:54.008
We hebben het over 18 lange jaren...

311
00:25:54.008 --> 00:25:56.023
en vele tientallen miljoenen euro's...

312
00:25:56.023 --> 00:25:59.014
die daar ook vanuit Nederland naartoe zijn gegaan.

313
00:25:59.014 --> 00:26:02.016
Dan is 85 huizen niet heel indrukwekkend.

314
00:26:02.016 --> 00:26:06.022
Dat is het Nederlandse aandeel, waar we het over hebben.

315
00:26:06.022 --> 00:26:09.005
Over de anderen kan ik niet oordelen.

316
00:26:09.005 --> 00:26:11.009
Maar waarom zijn het geen duizend huizen...

317
00:26:11.009 --> 00:26:13.018
als je zoveel geld erin investeert?

318
00:26:13.018 --> 00:26:18.005
Dat heeft er ook mee te maken dat de terugkeer van vluchtelingen...

319
00:26:18.005 --> 00:26:22.001
dus de mensen die in die huizen moeten gaan wonen...

320
00:26:22.001 --> 00:26:24.020
veel meer belemmeringen kent dan wij voor mogelijk hielden.

321
00:27:02.001 --> 00:27:06.005
Alleen de tekeningen van de muren van 't VN-kampement in Srebrenica...

322
00:27:06.005 --> 00:27:09.003
herinneren nog aan de Nederlandse aanwezigheid.

323
00:27:09.003 --> 00:27:14.003
Zoals hier, een Nederlandse soldaat die welwillend snoepjes uitdeelt...

324
00:27:14.003 --> 00:27:17.023
aan de arme bevolking van dit stadje in Oost-Bosnie.

325
00:27:17.023 --> 00:27:20.024
Wilt u weten waaraan en hoeveel Nederlands geld is besteed in Srebrenica...

326
00:27:20.024 --> 00:27:24.017
Wilt u weten waaraan en hoeveel Nederlands geld is besteed in Srebrenica...

327
00:27:24.017 --> 00:27:27.023
bekijk dan de documenten op onze website.

328
00:27:35.023 --> 00:27:38.024
SNELLE BOMBASTISCHE MUZIEK

329
00:27:57.008 --> 00:28:00.017
Eens in de vier jaar is Limburg het muzikale middelpunt van de wereld.

330
00:28:00.017 --> 00:28:04.015
Met het Wereld Muziek Concours. De Olympische Spelen voor de blaasmuziek.

331
00:28:04.015 --> 00:28:10.006
Waarvoor de beste orkesten, harmonieen en fanfares naar Kerkrade trekken.

332
00:28:11.005 --> 00:28:13.024
Heel Europa, Spanje, Italie, Engeland, Duitsland, Oostenrijk...

333
00:28:13.024 --> 00:28:17.003
Zwitserland, China, Hongkong. MUZIEK

334
00:28:18.003 --> 00:28:19.018
De geschiedenis van het kampioenschap...

335
00:28:19.018 --> 00:28:22.015
voert terug naar het roemruchte mijnverleden van deze streek.

336
00:28:22.015 --> 00:28:28.017
In de glorietijd van de mijnen krijgt ieder dorp een kerk, een kroeg en een muziekvereniging.

337
00:28:28.017 --> 00:28:30.021
MUZIEK

338
00:28:30.021 --> 00:28:36.023
Het was een oprechte poging om een nieuwe gemeenschap die snel ontstond ook gemeenschapszin te geven.

339
00:28:36.023 --> 00:28:39.013
MUZIEK

340
00:28:41.014 --> 00:28:45.014
Muziek als uitlaatklep voor het zware, gevaarlijke werk onder de grond.

341
00:28:45.014 --> 00:28:49.007
Harmonieen en fanfares worden een broedplaats voor muzikaal talent.

342
00:28:49.007 --> 00:28:52.005
Nog steeds zijn telgen uit mijnwerkersfamilies...

343
00:28:52.005 --> 00:28:55.000
topmuzikanten in de Nederlandse muziekwereld.

344
00:28:56.023 --> 00:28:59.018
MUZIEK

345
00:29:00.000 --> 00:29:02.024
Er moet niemand meer zeggen over fanfare, harmonie of brassband:

346
00:29:02.024 --> 00:29:08.023
'O, hoempapa-muziek'. 'Een marsje, we spelen wat, leuk op straat.' Nee.

347
00:29:08.023 --> 00:29:12.000
Dit is hogere school-muziek.

348
00:29:13.007 --> 00:29:17.016
Vanavond in KRO Brandpunt: Hoe muziek uit de mijnen de wereld verovert.

349
00:29:17.016 --> 00:29:21.006
APPLAUS

350
00:29:21.006 --> 00:29:26.011
Ik verklaar hiermee het 17e Wereld Muziek Concours voor geopend!

351
00:29:27.011 --> 00:29:30.007
Afgelopen donderdag: De Spelen zijn voor geopend verklaard.

352
00:29:30.007 --> 00:29:35.021
De komende vier weken staat de Limburgse mijnstreek in het teken van blaasmuziek.

353
00:29:35.021 --> 00:29:42.020
We hebben hier zo'n 15.000 muzikanten.

354
00:29:42.020 --> 00:29:45.017
Dat zijn meer muzikanten dan atleten die naar de Spelen gaan.

355
00:29:45.017 --> 00:29:48.000
We staan voor een enorme organisatie en opgave.

356
00:29:48.000 --> 00:29:50.004
We moeten zorgen voor huisvesting.

357
00:29:50.004 --> 00:29:52.016
We moeten 250 optredens organiseren.

358
00:29:52.016 --> 00:29:55.002
En elk optreden is feitelijk een concert, kan je zeggen.

359
00:29:55.002 --> 00:29:58.003
MUZIEK

360
00:30:01.006 --> 00:30:03.009
De mijnen en blaasmuziek.

361
00:30:03.009 --> 00:30:05.022
Een hartstocht die ik deel met twee zonen van de mijnen.

362
00:30:05.022 --> 00:30:08.012
Allebei afkomstig uit Heerlen.

363
00:30:08.012 --> 00:30:11.023
Uit het hart van het gebied waar tot 1975 steenkool wordt gedolven.

364
00:30:11.023 --> 00:30:14.011
Met Frans Timmermans, minister van Buitenlandse Zaken.

365
00:30:14.011 --> 00:30:18.018
Ik wilde graag trompet spelen, maar de trompetten waren op.

366
00:30:18.018 --> 00:30:22.014
Alleen trommels waren over, dus ik heb leren trommelen.

367
00:30:22.014 --> 00:30:28.001
En Emil Szarkowicz, zoon van een Poolse mijnwerker en muzikale duizendpoot.

368
00:30:28.001 --> 00:30:29.020
1, 2, 3!

369
00:30:31.002 --> 00:30:34.002
Hij is nauw betrokken bij het WMC en de blaasmuziek in Limburg.

370
00:30:34.002 --> 00:30:36.014
Zoals hier bij een talentenshow met jongeren.

371
00:30:36.014 --> 00:30:39.013
Dan zie je blinkende knopen op die uniformen...

372
00:30:39.013 --> 00:30:44.004
en dat komt dan dichterbij, en die grote instrumenten, en dat geluid.

373
00:30:44.004 --> 00:30:47.001
Dan denk je: Wat is dat? Daar wil ik bij zijn.

374
00:30:47.001 --> 00:30:53.005
Ik wil weten waarom het mijnverleden zo'n grote invloed heeft op de muziek van Limburg en het WMC.

375
00:30:53.005 --> 00:30:55.017
APPLAUS EN GEJUICH

376
00:30:57.019 --> 00:30:59.022
FANFAREMUZIEK

377
00:30:59.022 --> 00:31:03.023
Begin vorige eeuw komen de mijnen in Zuid-Limburg tot grote bloei.

378
00:31:03.023 --> 00:31:09.002
POLYGOONB: Elke dag hetzelfde beeld, 's morgens, 's middags, 's avonds, want de mijnen werken continu.

379
00:31:09.002 --> 00:31:17.003
Vanuit de rest van Nederland en vanuit heel Europa trekken arbeiders naar het gebied om kolen te delven.

380
00:31:17.003 --> 00:31:22.019
Meer dan 100 bussen rollen vrijwel onafgebroken over de Limburgse wegen voor het mijnwerkersvervoer.

381
00:31:22.019 --> 00:31:29.001
De overheid, maar vooral ook de kerk, wil voorkomen dat er EEN groot industrieel centrum ontstaat..

382
00:31:29.001 --> 00:31:31.023
en stichtte daarom afzonderlijke dorpen.

383
00:31:31.023 --> 00:31:34.004
Ze waren als de dood voor het Rode gevaar.

384
00:31:34.004 --> 00:31:37.016
Van: Als ze geen gemeenschapsgevoel krijgen, gaan ze naar de socialisten.

385
00:31:37.016 --> 00:31:42.009
Dus de kerk bedacht samen met de mijnen om kleine dorpen te maken.

386
00:31:42.009 --> 00:31:48.020
En in elk dorp kun je met je duiven overweg en komt een harmonie.

387
00:31:48.020 --> 00:31:52.000
TUBA

388
00:31:53.009 --> 00:31:59.003
Dus de muziek was een essentieel onderdeel van de hele maatschappelijke structuur.

389
00:31:59.003 --> 00:32:06.015
De muziekverenigingen uit de mijndorpen organiseren onderlinge wedstrijden.

390
00:32:06.015 --> 00:32:12.013
In de jaren 50 vragen ze er voor het eerst een buitenlandse band bij: het begin van het WMC.

391
00:32:12.013 --> 00:32:17.001
Toen is er een band uit Wales gekomen...

392
00:32:17.001 --> 00:32:22.005
en dat was zo'n succes dat men dacht: Dit moeten we doorzetten naar de toekomst.

393
00:32:22.005 --> 00:32:31.012
En in 1951 was het eerste WMC waar meerdere korpsen uit Europa hier in festivalvorm bijeen kwamen.

394
00:32:31.012 --> 00:32:36.019
Een van de weinig zichtbare overblijfselen van de Limburgse mijnen...

395
00:32:36.019 --> 00:32:39.002
is de Oranje-Nassaumijn in Heerlen.

396
00:32:39.002 --> 00:32:41.000
Hier ontmoet Frans Timmermans zijn verleden...

397
00:32:41.000 --> 00:32:43.014
oud-mijnwerkers die muziek maken.

398
00:32:43.014 --> 00:32:46.011
MELANCHOLIEKE MELODIE

399
00:32:51.021 --> 00:32:54.003
Dit is voor mij net alsof ik thuis kom.

400
00:32:54.003 --> 00:32:56.012
Mijn vader speelt nu denk ik al 50 jaar hoorn.

401
00:32:56.012 --> 00:33:03.024
Dus ik heb hem eindeloze keren thuis hoorn zien oefenen voor de harmonie.

402
00:33:06.024 --> 00:33:09.018
Het WMC brengt saamhorigheid en verbroedering.

403
00:33:09.018 --> 00:33:14.005
Buitenlandse muzikanten worden bij Limburgse families thuis ondergebracht.

404
00:33:14.005 --> 00:33:17.015
Mijn opa en oma hadden ook mensen in huis als er WMC was.

405
00:33:17.015 --> 00:33:22.014
Soms mensen waar ze geen woord mee konden wisselen. Ja, precies.

406
00:33:22.014 --> 00:33:25.004
Bij mijn ouders thuis kwamen ook bezoekers, elke week nieuwe.

407
00:33:26.018 --> 00:33:30.013
Buitenlanders, je verstond er geen snars van.

408
00:33:30.013 --> 00:33:33.015
Met handen en voeten kwam je toch op weg.

409
00:33:33.015 --> 00:33:37.020
Dat is een van de mooiste dingen van het WMC.

410
00:33:38.006 --> 00:33:41.014
Het WMC, wereldberoemd inmiddels in Zuid-Limburg...

411
00:33:41.014 --> 00:33:44.006
maar in de rest van Nederland nauwelijks bekend.

412
00:33:44.006 --> 00:33:49.001
Dat heb ik altijd zo merkwaardig gevonden.

413
00:33:49.001 --> 00:33:55.017
Omdat ik uit deze streek kom, dacht ik dat heel Nederland dolenthousiast was over het WMC...

414
00:33:55.017 --> 00:33:58.021
want het bestaat al zolang als ik besta.

415
00:33:58.021 --> 00:34:02.022
Dus ik ben met het WMC opgegroeid.

416
00:34:02.022 --> 00:34:05.009
Het WMC is wat we hier in de regio deden.

417
00:34:05.009 --> 00:34:09.003
Dat concurreren tussen muziekkorpsen en laten zien hoe mooi hun muziek was...

418
00:34:09.003 --> 00:34:12.024
om dat naar een wereldniveau te tillen.

419
00:34:12.024 --> 00:34:19.000
Niet toevallig zijn dat heel vaak bands uit regio's waar ook mijnen zijn.

420
00:34:19.000 --> 00:34:23.012
The winner, the Cory Band!

421
00:34:23.019 --> 00:34:26.008
APPLAUS EN GEJUICH

422
00:34:28.008 --> 00:34:29.020
SCHAAP BLAAT

423
00:34:30.003 --> 00:34:33.020
Spelen op wereldniveau, dat geldt zeker voor brassbands uit Wales...

424
00:34:33.020 --> 00:34:37.020
tot eind vorige eeuw een van de belangrijkste mijngebieden van Europa.

425
00:34:37.020 --> 00:34:43.016
Emil Szarkowicz neemt me mee naar de wereldkampioen van de brass bands.

426
00:34:44.006 --> 00:34:47.008
De Cory Band. Headquarters Cory Band.

427
00:34:47.008 --> 00:34:51.008
Muziek, daar moet je niet te veel over praten, die moet je voelen.

428
00:34:51.008 --> 00:34:53.007
MUZIEK

429
00:34:58.002 --> 00:35:01.009
Ook de Cory Band is oorspronkelijk een muziekvereniging van mijnwerkers.

430
00:35:17.022 --> 00:35:20.012
Eindeloze repetities, herhalen tot in de finesses.

431
00:35:20.012 --> 00:35:23.019
In de aanloop naar het WMC wordt er onafgebroken geoefend.

432
00:35:23.019 --> 00:35:27.002
Topsport, fascinerend om te zien en te horen.

433
00:35:39.002 --> 00:35:40.024
SNELLE FANFAREMUZIEK

434
00:35:52.008 --> 00:35:56.004
SNELLE FANFAREMUZIEK

435
00:35:59.001 --> 00:36:03.001
Dit is top. En gewoon naar Kerkrade komen.

436
00:36:03.001 --> 00:36:06.021
Maar in het detail, achter de komma.

437
00:36:06.021 --> 00:36:09.006
Op de vierkante meter alles goed doen.

438
00:36:11.000 --> 00:36:14.018
Muziek en de mijnen. Bij mij overheerst vooral het romantische beeld van nu.

439
00:36:14.018 --> 00:36:17.021
Maar vroeger was de werkelijkheid een tikkeltje anders.

440
00:36:17.021 --> 00:36:22.004
Dat blijkt als ik onder begeleiding de oude schacht afdaal.

441
00:36:54.019 --> 00:37:00.008
En onder die zware en gevaarlijke omstandigheden is de muziek een welkome uitlaatklep.

442
00:37:17.022 --> 00:37:20.001
Het gevaar al samenbindende factor.

443
00:37:20.001 --> 00:37:24.003
Voortdurend besef van kwetsbaarheid ver onder de grond.

444
00:37:24.003 --> 00:37:26.021
Daardoor ontstaat een hecht gemeenschapsgevoel.

445
00:37:26.021 --> 00:37:32.018
Dat merkt ook de jonge Frans Timmermans als een oom van hem in de mijn verongelukt.

446
00:37:32.018 --> 00:37:35.008
Ik kan me zo herinneren, mijn tante was net zes weken getrouwd.

447
00:37:35.008 --> 00:37:39.004
Die was piepjong, 23 jaar, toen haar dat overkwam.

448
00:37:39.004 --> 00:37:41.015
De gemeenschap ging om haar heen staan...

449
00:37:41.015 --> 00:37:44.001
die andere mijnwerkers en mijnwerkers vrouwen.

450
00:37:44.001 --> 00:37:46.008
Ook in het besef van: Morgen kan het mij overkomen.

451
00:37:46.008 --> 00:37:51.005
Dus dat gemeenschapsgevoel was ontzettend sterk.

452
00:37:51.005 --> 00:37:54.007
En de muziek maakte daar deel van uit.

453
00:37:54.007 --> 00:37:58.009
Als een mijnwerker was overleden, werd ook de muziek gehaald om te spelen op de begrafenis.

454
00:38:01.009 --> 00:38:04.000
Een sterke drang om met elkaar te presteren.

455
00:38:04.000 --> 00:38:09.018
Door de fanfares heeft de muziek zich voor altijd genesteld in het dna van de zonen van de mijnen.

456
00:38:09.018 --> 00:38:16.012
Zo speelt Emil Szarkowicz bij de Volendamse band De Drie JS.

457
00:38:16.012 --> 00:38:19.007
En met hem nog een Limburgse mijnwerkerszoon...

458
00:38:19.007 --> 00:38:23.004
trombonist Jel Jongen, die ook begon bij de harmonie.

459
00:38:23.004 --> 00:38:28.012
Je bent nu professioneel muzikant. Denk je er nog wel eens aan terug?

460
00:38:28.012 --> 00:38:31.002
Altijd. Nee, dat gaat er nooit uit.

461
00:38:33.003 --> 00:38:35.001
Je vergeet nooit waar het vandaan komt.

462
00:38:35.001 --> 00:38:42.008
Wat je soms wel eens mist, hier niet, want hier is het heel gezellig.

463
00:38:42.008 --> 00:38:44.012
Bij de Volendammers. Ja.

464
00:38:44.012 --> 00:38:47.010
Maar echt plezier in de muziek is daar begonnen.

465
00:38:47.010 --> 00:38:52.002
Vanuit Heerlen waar ik woon is het dik 2,5 uur rijden naar Volendam.

466
00:38:52.002 --> 00:38:54.000
Maar eigenlijk kom ik in hetzelfde nest.

467
00:38:54.000 --> 00:38:57.022
Die spreken nog dialect, katholiek, en harde werkers.

468
00:38:57.022 --> 00:39:01.022
Zij hebben dan dat vissersbedrijf gedaan, over de zee...

469
00:39:01.022 --> 00:39:05.014
ook niet weten of je vader weer terugkomt.

470
00:39:05.014 --> 00:39:09.006
Dat hadden wij ook in de mijn.

471
00:39:09.006 --> 00:39:12.022
En werken, werken, stoempen, gaan.

472
00:39:12.022 --> 00:39:18.003
Een onvermoede band, mijnwerkers en vissers.

473
00:39:18.003 --> 00:39:21.010
Mannen die vaak van huis zijn en gevaarlijk werk verrichten.

474
00:39:21.010 --> 00:39:25.010
Wat de paling is voor Volendam, zijn de kolen voor Heerlen.

475
00:39:26.015 --> 00:39:29.001
APPLAUS EN GEJUICH

476
00:39:30.011 --> 00:39:32.007
In 1975 moeten de mijnen dicht.

477
00:39:32.007 --> 00:39:37.007
Het mijnverleden dient zo snel mogelijk uit het bewustzijn van de Limburgers geweest te worden.

478
00:39:37.007 --> 00:39:40.003
Tastbare herinneringen worden direct gesloopt.

479
00:39:40.003 --> 00:39:42.004
Maar de muziek die blijft.

480
00:39:42.004 --> 00:39:45.003
Nog steeds wordt er in Limburg opvallend veel gemusiceerd.

481
00:39:45.003 --> 00:39:47.014
Gewoon voor de lol, in een zotte harmonie.

482
00:39:47.014 --> 00:39:50.016
Zoals de Vrienden van Miserabel uit Heerlen.

483
00:39:50.016 --> 00:39:59.016
Of in fanfares, zoals die van St. Joseph uit Voerendaal, al 95 jaar.

484
00:40:02.006 --> 00:40:05.006
Het heeft een heel belangrijke functie voor de gemeenschap.

485
00:40:05.006 --> 00:40:08.004
Dat geldt voor de meeste korpsen in het algemeen.

486
00:40:09.019 --> 00:40:15.006
Harmonieen en fanfares spelen een wezenlijke rol bij activiteiten...

487
00:40:15.006 --> 00:40:21.009
die vanuit het rooms-katholieke gedachtegoed bestaan in de parochies.

488
00:40:21.009 --> 00:40:27.001
Muziek als cement van de gemeenschap.

489
00:40:27.001 --> 00:40:31.002
Niet alleen in Limburg, maar over de hele wereld, blaasmuziek.

490
00:40:31.002 --> 00:40:38.002
De komende weken overal te horen bij fanfares, harmonieen en showorkesten van het Wereld Muziek Concours.

491
00:40:38.002 --> 00:40:42.008
Je ziet ook dat de blaasmuziekcultuur geintroduceerd wordt in China...

492
00:40:42.008 --> 00:40:45.017
of in Oost-Europa.

493
00:40:45.017 --> 00:40:51.017
En een enorme impact vanuit dat WMC richting blaasmuziek all over the world.

494
00:40:51.017 --> 00:40:56.006
Het is ook wel een beetje gewone-mensenmuziek.

495
00:40:56.006 --> 00:41:01.001
En dat zeg ik met eer, omdat het mijn mensen zijn die deze muziek maken.

496
00:41:06.019 --> 00:41:13.012
Die blaasmuziek is zo belangrijk als kweekvijver, als experimenteervijver...

497
00:41:13.012 --> 00:41:16.013
voor alle orkestmuziek in Nederland en wereldwijd.

498
00:41:16.013 --> 00:41:19.021
Dat sterkt het gemeenschapsgevoel, en levert ook weer de trots op van de mijnstreek...

499
00:41:19.021 --> 00:41:22.021
die de mijnstreek zo vaak kwijt is.

500
00:41:22.021 --> 00:41:24.016
die de mijnstreek zo vaak kwijt is.

501
00:41:24.023 --> 00:41:27.018
Wilt u zelf de magie van de blaasmuziek en de mijnen ontdekken?

502
00:41:27.018 --> 00:41:29.015
Ga dan naar onze website.

503
00:41:30.000 --> 00:41:32.007
Dit was KRO Brandpunt, goedenavond.

