WEBVTT

1
00:00:01.011 --> 00:00:03.011
888

2
00:00:03.016 --> 00:00:06.022
Twee sprekers vertellen hun persoonlijk verhaal.

3
00:00:07.002 --> 00:00:10.000
Rond deze tijd komen alle leugens boven tafel.

4
00:00:10.005 --> 00:00:16.011
Zoals dat in de adoptiepapieren stond dat m'n ouders dood waren, terwijl dat helemaal niet zo was.

5
00:00:16.016 --> 00:00:20.017
Gebeurtenissen die hun leven volledig hebben veranderd.

6
00:00:20.022 --> 00:00:24.005
Zelfs een week voor het NK afstanden, begin november...

7
00:00:24.010 --> 00:00:27.017
waar ik nog steeds onbegrijpelijk Nederlands kampioen werd...

8
00:00:27.022 --> 00:00:31.002
lag ik nog jankend in m'n bed, totaal radeloos.

9
00:00:31.007 --> 00:00:34.007
Moed, doorzetten en vooral nooit opgeven.

10
00:00:34.012 --> 00:00:38.004
Elke dag zonder haar realiseer ik me hoe erg ik haar mis.

11
00:00:38.009 --> 00:00:44.018
Want nu kan ik mijn belofte naar mijn moeder niet nakomen, om altijd voor mijn zusje te kunnen zorgen.

12
00:00:44.023 --> 00:00:48.008
Samen de kracht vinden om te blijven vechten voor het leven.

13
00:00:48.013 --> 00:00:54.000
Als hoogzwangere vrouw had ze een man aan haar zijde die een hele nacht jankend in bed lag.

14
00:00:54.005 --> 00:00:58.022
Totaal labiel. Mijn vrouw was er, ondanks alles, steeds voor me.

15
00:00:59.002 --> 00:01:02.011
Inspirerende verhalen door bijzondere mensen.

16
00:01:03.014 --> 00:01:08.010
Depressiviteit is EEN van de meest voorkomende psychiatrische ziektes in Nederland.

17
00:01:08.015 --> 00:01:12.002
20% van de volwassen Nederlanders heeft ermee te maken gehad.

18
00:01:12.007 --> 00:01:14.009
Zo ook Stefan Groothuis.

19
00:01:14.014 --> 00:01:19.008
Een schaatser die sinds 2008 de ene na de andere medaille wint...

20
00:01:19.013 --> 00:01:22.009
op nationale en internationale toernooien.

21
00:01:22.014 --> 00:01:27.011
Met als voorlopig hoogtepunt het WK sprint in 2012.

22
00:01:27.016 --> 00:01:31.015
Het is bijna niet voor te stellen dat die top van zijn roem...

23
00:01:31.020 --> 00:01:35.017
werd voorafgegaan door het duistere dal van een depressie.

24
00:01:35.022 --> 00:01:38.002
MUZIEK

25
00:01:44.005 --> 00:01:47.024
COMMENTATOR: Groothuis is wereldkampioen.

26
00:01:49.010 --> 00:01:52.011
Erben Wennemars en Jan Bos...

27
00:01:52.016 --> 00:01:55.011
hebben een opvolger: Stefan Groothuis.

28
00:01:55.016 --> 00:01:57.020
Fabelachtige 1000 meter.

29
00:01:58.000 --> 00:02:00.021
EEN keer moet je jezelf overstijgen.

30
00:02:03.011 --> 00:02:06.002
In 2011 heb ik een half jaar lang...

31
00:02:06.007 --> 00:02:09.015
dagen- en wekenlang geweten waar de hel was.

32
00:02:09.020 --> 00:02:12.023
De hel creeer je in je eigen hoofd, weet ik nu.

33
00:02:13.003 --> 00:02:17.000
In mijn hoofd kon ik mij niets ergers voorstellen dan waar ik mij toen bevond.

34
00:02:17.005 --> 00:02:20.022
Die hel heet depressiviteit en ik wil mijn verhaal vertellen...

35
00:02:21.002 --> 00:02:24.022
onder meer om het taboe op psychische klachten te doorbreken.

36
00:02:25.002 --> 00:02:31.021
Om duidelijk te maken dat naast een buitenkant van grote successen, een mooi huis en 'n goede relatie...

37
00:02:32.001 --> 00:02:34.006
er soms ook een zwarte zijde is.

38
00:02:34.011 --> 00:02:37.008
En als eerbetoon aan mijn vrouw Ester...

39
00:02:37.013 --> 00:02:41.009
die ongelooflijk sterk achter mij is blijven staan.

40
00:02:41.014 --> 00:02:47.012
In januari 2012 werd ik wereldkampioen met een wereldrecord op de sprintvierkamp...

41
00:02:47.017 --> 00:02:51.002
en was ik de gevierde, schijnbaar onoverwinnelijke jongen.

42
00:02:51.007 --> 00:02:57.008
Dat ik vlak daarvoor volledig gevloerd was door een inktzwarte crisis, wist toen bijna niemand.

43
00:02:57.013 --> 00:02:59.006
Hoe kon het zo ver komen?

44
00:02:59.011 --> 00:03:03.002
Misschien is er een genetische aanleg voor mijn klachten.

45
00:03:03.007 --> 00:03:07.007
Er zullen meerdere oorzaken zijn, maar een belangrijke leidraad was...

46
00:03:07.012 --> 00:03:10.023
dat ik vanaf mijn begin twintiger jaren steeds meer moeite kreeg...

47
00:03:11.003 --> 00:03:15.000
de tegenslagen die ik door 't schaatsen ervoer, te relativeren.

48
00:03:15.005 --> 00:03:17.018
Het verknallen van de Spelen in Turijn...

49
00:03:17.023 --> 00:03:22.014
het doorsnijden van mijn achillespees, waardoor ik 1,5 jaar geen competitie kon rijden...

50
00:03:22.019 --> 00:03:28.022
en de reeks van vierde plekken op grote toernooien, begonnen steeds harder aan me te knagen.

51
00:03:29.002 --> 00:03:35.019
Van vele van die tegenslagen werd ik soms weken erna nog letterlijk misselijk als ik eraan terugdacht.

52
00:03:35.024 --> 00:03:40.012
Het vormde een enorm contrast met de sensatie van het wedstrijdgevoel...

53
00:03:40.017 --> 00:03:45.007
dat er juist voor zorgde dat ik me op de toppen van mijn kunnen voelde.

54
00:03:45.012 --> 00:03:50.011
Al voor 2011 was ik dus bekend met perioden van flinke neerslachtigheid...

55
00:03:50.016 --> 00:03:53.016
maar deze keer werd het een onbeheersbare crisis.

56
00:03:53.021 --> 00:04:01.006
Eind december 2010 ontdekten we de zwangerschap van Ester, wat bij mij een euforisch gevoel veroorzaakte.

57
00:04:01.011 --> 00:04:05.010
In die euforische toestand liet ik mijn zeer kritische houding...

58
00:04:05.015 --> 00:04:11.018
ten opzichte van de opgeblazen huizenmarkt los. Al jaren hadden we deze aankoop uitgesteld.

59
00:04:11.023 --> 00:04:16.015
Huizenmarkt-zeepbel.nl was een website die ik dagelijks bezocht.

60
00:04:16.020 --> 00:04:20.011
Maar nu zat ik in een fase waarin ik meende alles aan te kunnen.

61
00:04:20.016 --> 00:04:25.001
We kochten na EEN keer kijken, zonder aankoopmakelaar, ons huidige huis.

62
00:04:25.006 --> 00:04:28.014
Dat was nu eenmaal nodig, vond ik, met een baby op komst.

63
00:04:28.019 --> 00:04:32.009
Het schaatsseizoen ging verder en aan het einde van de winter...

64
00:04:32.014 --> 00:04:36.003
was ik de topfavoriet voor de 1000 meter op het WK afstanden.

65
00:04:36.008 --> 00:04:38.005
En daar ging het mis.

66
00:04:38.010 --> 00:04:42.006
Ik had een knieblessure en ik won weliswaar brons...

67
00:04:42.011 --> 00:04:47.003
maar de felicitaties die ik daarvoor kreeg, voelden verschrikkelijk.

68
00:04:47.008 --> 00:04:52.016
'De zoveelste belangrijke prijs die ik had laten liggen.' Dat was alles wat ik kon voelen.

69
00:04:52.021 --> 00:04:57.009
Ik worstelde, kortom, met m'n eigen hoog opgelegde verwachtingspatroon.

70
00:04:57.014 --> 00:05:01.006
Toen ik thuiskwam, ben ik een week in m'n bed blijven liggen.

71
00:05:01.011 --> 00:05:06.022
Het was de tijd dat wij normaal vakantie hebben, maar ik had er totaal geen zin in.

72
00:05:07.002 --> 00:05:10.010
Dit was de eerste keer dat ik zwanger was.

73
00:05:10.015 --> 00:05:15.012
En, ehm, je kent natuurlijk alle mooie verhalen van zwangerschappen.

74
00:05:15.017 --> 00:05:20.006
In deze situatie, binnen een gelukkig huwelijk en het was totaal gewenst en gepland...

75
00:05:20.011 --> 00:05:25.024
moet het eigenlijk de mooiste periode uit je leven zijn, als alles goed en gezond is.

76
00:05:26.004 --> 00:05:28.020
Dat werd het dus uiteindelijk niet.

77
00:05:29.000 --> 00:05:33.000
Na 20 weken zwangerschap begon dit eigenlijk...

78
00:05:33.005 --> 00:05:38.002
en heb ik me minder op de zwangerschap moeten richten en meer op Stefan.

79
00:05:38.007 --> 00:05:41.011
Al is dat ook een redding voor mij geweest.

80
00:05:41.016 --> 00:05:48.008
Ik denk dat als je zwanger bent, dat je een soort oerinstinct, een soort overlevingsdrang krijgt, van:

81
00:05:48.013 --> 00:05:52.016
Ik moet er zijn voor m'n man en voor m'n kindje. En dat is goed gegaan.

82
00:05:52.021 --> 00:05:57.012
Ik kijk er eigenlijk nog steeds van op hoe sterk ik toen geweest ben.

83
00:06:02.020 --> 00:06:05.023
In die niet al te lekkere mentale toestand...

84
00:06:06.003 --> 00:06:09.000
begon de koop van het huis aan mij te knagen.

85
00:06:09.005 --> 00:06:14.012
En dat is een understatement, want de huizenmarkt begon toen wel in te zakken.

86
00:06:14.017 --> 00:06:18.010
En het besef dat de aankoop financieel geen sterke zet was...

87
00:06:18.015 --> 00:06:23.005
escaleerde tot een gepieker waarin ik mijn hele toekomst onder mijn voeten weg zag zakken.

88
00:06:23.010 --> 00:06:27.009
Die meimaand lang sliep ik maximaal twee tot drie uur per nacht.

89
00:06:27.014 --> 00:06:30.022
Ik had het gevoel op een voortrazende trein te zitten...

90
00:06:31.002 --> 00:06:35.012
die 1 juni, de datum van ondertekening van het koopcontract, te pletter zou slaan...

91
00:06:35.017 --> 00:06:37.020
maar waarvan ik niet kon afstappen.

92
00:06:38.000 --> 00:06:41.012
Totale onzekerheid over alles begon me aan te grijpen.

93
00:06:41.017 --> 00:06:45.000
Natuurlijk, ik probeerde mezelf continu voor te houden...

94
00:06:45.005 --> 00:06:49.017
dat mijn leven werkelijk draaide om wat ik ervan maakte met Ester en ons kind...

95
00:06:49.022 --> 00:06:54.009
en de mensen om me heen en de dingen die ik doe. En dat het leven niet om geld draait.

96
00:06:54.014 --> 00:06:59.015
Ik was hiervoor ook nooit iemand geweest die veel waarde aan geld had gehecht, toch?

97
00:07:00.016 --> 00:07:04.007
Dat is heel erg jammer, als je je eerste huis koopt...

98
00:07:04.012 --> 00:07:09.018
en iemand kan daar niet van genieten. En dan willen familie en vrienden een rondleiding.

99
00:07:09.023 --> 00:07:13.000
Dat heeft hij niet meegemaakt, want dat wilde hij niet.

100
00:07:13.005 --> 00:07:18.021
Het is makkelijk om te zeggen dat Stefan aan het trainen is of op kamp is, dus dat heb ik allemaal gedaan.

101
00:07:19.001 --> 00:07:23.000
Maar ik had natuurlijk ook allang geen plezier meer aan dit huis.

102
00:07:24.021 --> 00:07:27.012
In EEN maand draaide ik volledig door.

103
00:07:27.017 --> 00:07:33.023
Het is heel eng dat je zo wezenlijk anders tegen zaken aan kan kijken binnen zo'n kort tijdsbestek.

104
00:07:34.003 --> 00:07:38.001
Heel eng ook dat mijn eigen hersens mij dusdanig voor de gek konden houden.

105
00:07:38.006 --> 00:07:44.017
Ruim een week nadat deze toestand was begonnen, heb ik contact opgenomen met onze sportarts.

106
00:07:44.022 --> 00:07:49.014
Verschillende slaapmiddelen heb ik geprobeerd, maar ze hielpen niet.

107
00:07:49.019 --> 00:07:53.003
Eind mei deed ik een noodoproep om me snel te helpen.

108
00:07:53.008 --> 00:07:59.005
Het maakte mij niets uit, medicijnen of desnoods naar een inrichting, ik vond het allemaal best.

109
00:07:59.010 --> 00:08:00.024
Er moest wat gebeuren.

110
00:08:01.004 --> 00:08:04.018
Aangezien ik op dat moment nog geen zelfmoordgedachten had...

111
00:08:04.023 --> 00:08:08.008
kwam ik niet in aanmerking om met spoed naar een psychiater te gaan.

112
00:08:08.013 --> 00:08:12.003
Wel wist de ploegarts bij een psychiater advies in te winnen...

113
00:08:12.008 --> 00:08:15.016
en hij schreef mij betablokkers en valium voor.

114
00:08:15.021 --> 00:08:19.005
Die nacht sliep ik na een maand eindelijk weer eens vijf a zes uur.

115
00:08:19.010 --> 00:08:22.017
En in de weken daarna verbeterde dit steeds wat verder.

116
00:08:22.022 --> 00:08:25.012
Maar daarmee was ik er zeker nog niet.

117
00:08:25.017 --> 00:08:32.016
Die zomer kwam ik in de hel terecht. Van een toestand waarin mijn hersens zware overuren hadden gemaakt...

118
00:08:32.021 --> 00:08:36.013
raakte ik in een depressie die tot in de winter duurde.

119
00:08:36.018 --> 00:08:40.009
Zelfs een week voor het NK afstanden, begin november...

120
00:08:40.014 --> 00:08:43.021
waar ik nog steeds onbegrijpelijk Nederlands kampioen werd...

121
00:08:44.001 --> 00:08:47.006
lag ik nog jankend in m'n bed, totaal radeloos.

122
00:08:47.011 --> 00:08:52.012
Maanden heb ik rondgelopen met de allerzwartste gedachten: zelfmoordgedachten.

123
00:08:52.017 --> 00:08:55.009
Soms sprak ik mezelf destijds toe:

124
00:08:55.014 --> 00:09:00.015
Als je hier ooit uit komt, moet en mag je nooit meer vergeten hoe extreem dit is.

125
00:09:00.020 --> 00:09:03.021
Over het huis ging het toen allang niet meer.

126
00:09:04.001 --> 00:09:10.000
De eerste heftige fase van mijn crisis had ook andere onzekerheden en vragen bij mij losgemaakt.

127
00:09:10.005 --> 00:09:13.018
Dat leidde tot een lange, interessante zoektocht...

128
00:09:13.023 --> 00:09:17.003
die ik in die maanden echt tot de kern heb doorgezet.

129
00:09:17.008 --> 00:09:19.011
Wat voor mij heel heftig was...

130
00:09:19.016 --> 00:09:22.021
is dat ik wist dat hij zelfmoordgedachten had.

131
00:09:23.001 --> 00:09:28.023
Maar daar hebben we het nooit expliciet over gehad. Waarschijnlijk ook omdat het te pijnlijk is.

132
00:09:29.003 --> 00:09:32.024
Maar dat legt wel een extra onzekerheid bij je neer.

133
00:09:33.004 --> 00:09:36.001
In de periodes dat Stefan dan thuis was...

134
00:09:36.006 --> 00:09:39.012
kon ik het nog enigszins controleren.

135
00:09:39.017 --> 00:09:43.016
Al was ik ook gewoon op m'n werk, dus dan denk je ook steeds:

136
00:09:43.021 --> 00:09:45.021
Wat is-ie aan het doen?

137
00:09:46.001 --> 00:09:49.004
Ik was blij als-ie op trainingskamp ging...

138
00:09:49.009 --> 00:09:53.004
omdat ik dan eventjes rust had qua dat-ie er niet bij was...

139
00:09:53.009 --> 00:09:57.005
maar daardoor zat ik wel weer extra in de stress, van: Wat gaat-ie doen?

140
00:09:57.010 --> 00:10:01.008
'Ik ben er nu niet bij. Gaat-ie het nu proberen?'

141
00:10:01.013 --> 00:10:04.007
Dus dat is wel echt heel heftig geweest.

142
00:10:07.018 --> 00:10:11.018
Na een minder geslaagde beginfase bij een reguliere therapeut...

143
00:10:11.023 --> 00:10:15.006
ging ik op zoek naar alternatieve methoden en therapeuten.

144
00:10:15.011 --> 00:10:18.002
Net als veel mensen die zoiets meemaken...

145
00:10:18.007 --> 00:10:21.017
was ik soms geneigd mijn hele ziel en zaligheid bloot te leggen...

146
00:10:21.022 --> 00:10:26.004
en te laten overnemen door iemand die beloofde alle zorgen voor mij weg te nemen.

147
00:10:26.009 --> 00:10:30.003
Pas na enkele maanden besefte ik dat in het alternatieve circuit...

148
00:10:30.008 --> 00:10:33.003
veel wordt beweerd wat niet waargemaakt kan worden.

149
00:10:33.008 --> 00:10:37.007
In oktober ben ik weer via m'n huisarts bij een psycholoog terechtgekomen.

150
00:10:37.012 --> 00:10:42.012
Doordat ik mijn verhaal telkens opnieuw aan haar kwijt kon en ze me voor extremiteiten behoedde...

151
00:10:42.017 --> 00:10:48.009
ontstond er ruimte. Ruimte om me te gaan realiseren dat er geen pasklare antwoorden bestaan.

152
00:10:48.014 --> 00:10:52.017
En in die ruimte kwam langzaam maar zeker ook mijn stabiliteit weer terug.

153
00:10:52.022 --> 00:10:57.000
Ik ben mijn verhaal gaan delen, om anderen tot steun te zijn.

154
00:10:57.005 --> 00:10:59.017
Toen het echt slecht met me ging...

155
00:10:59.022 --> 00:11:05.002
had ik zelf veel aan de spaarzame verhalen van andere mensen die ook zoiets meemaakten.

156
00:11:05.007 --> 00:11:09.005
Dan wist ik heel even dat ik toch niet de enige was die hiermee liep.

157
00:11:09.010 --> 00:11:14.018
Niemand wil psychische klachten ontwikkelen en het komt in alle lagen van de bevolking voor.

158
00:11:14.023 --> 00:11:16.023
En dus ook bij topsporters.

159
00:11:17.003 --> 00:11:22.003
Ik wil ook inzicht verschaffen in de lastige situatie waarin Ester zich bevond.

160
00:11:22.008 --> 00:11:27.015
Als hoogzwangere vrouw had ze een man aan haar zijde die een hele nacht jankend in bed lag.

161
00:11:27.020 --> 00:11:33.016
Opgekruld in de foetushouding, totaal labiel. Waarin ze ook moest verhuizen, vlak voor haar bevalling.

162
00:11:33.021 --> 00:11:38.012
En ook na de geboorte van Luuk was ik haar vaak meer tot last dan tot nut.

163
00:11:38.017 --> 00:11:41.000
Ester is heel sterk geweest.

164
00:11:41.005 --> 00:11:44.012
Ondanks alles was ze er steeds voor me.

165
00:11:44.017 --> 00:11:48.007
Stefan heeft nachtenlang wakker gelegen.

166
00:11:48.012 --> 00:11:51.001
Huilend, in de foetushouding.

167
00:11:51.006 --> 00:11:53.010
Letterlijk dat het pijn doet.

168
00:11:53.015 --> 00:11:57.009
En dat is natuurlijk heel moeilijk om te zien...

169
00:11:57.014 --> 00:12:00.017
want je wil 'm helpen, maar dat kan dan niet...

170
00:12:00.022 --> 00:12:04.014
behalve door met 'm te praten en het erover te hebben.

171
00:12:04.019 --> 00:12:08.004
Maar bij hem werkt het niet om te zeggen:

172
00:12:08.009 --> 00:12:13.004
Alles komt weer goed. Kijk eens wat we WEL hebben. We krijgen een gezond kindje.

173
00:12:13.009 --> 00:12:16.002
Dus op een gegeven moment zei ik dat niet meer.

174
00:12:16.007 --> 00:12:20.007
Ik heb alleen z'n verhaal misschien wel 100.000 keer aangehoord.

175
00:12:20.012 --> 00:12:24.013
Dat was voor hem heel belangrijk, dat er iemand luisterde.

176
00:12:26.004 --> 00:12:31.006
Tot slot wil ik er ook open over zijn om mezelf er altijd aan te blijven herinneren...

177
00:12:31.011 --> 00:12:34.003
of er desnoods aan herinnerd te worden door anderen.

178
00:12:34.008 --> 00:12:39.007
Nu het al lange tijd beter met me gaat, heb ik soms de neiging het te gaan afzwakken.

179
00:12:39.012 --> 00:12:42.011
Ten onrechte, want het was heel extreem.

180
00:12:42.016 --> 00:12:44.018
Maar er is dus altijd hoop.

181
00:12:44.023 --> 00:12:50.016
Ik heb mijn leven weer op de rails gekregen en ben weer heel gelukkig met mijn vrouw en ons gezin.

182
00:12:50.021 --> 00:12:56.016
Natuurlijk ken ik nog steeds minder vrolijke momenten en helaas was deze winter, qua schaatsen, matig.

183
00:12:56.021 --> 00:13:00.012
Maar ik heb me daar niet meer zo mee gekweld als ik eerder deed.

184
00:13:00.017 --> 00:13:04.017
Schaatsen is mijn werk, maar ook nog steeds mijn grootste hobby.

185
00:13:04.022 --> 00:13:10.024
En ondanks dat ik onlangs mijn kuitbeen brak, heb ik toch weer 't vertrouwen dat alles goed komt...

186
00:13:11.004 --> 00:13:14.006
en dat ik kan blijven genieten van het leven.

187
00:13:17.014 --> 00:13:20.021
Heel moedig dat je hiernaartoe bent gekomen...

188
00:13:21.001 --> 00:13:23.007
om jouw verhaal met ons te delen.

189
00:13:23.012 --> 00:13:28.015
Misschien zitten hier mensen die ook zoiets mee hebben gemaakt. Eh... Ja?

190
00:13:28.020 --> 00:13:31.021
Herken je iets in het verhaal van Stefan?

191
00:13:32.001 --> 00:13:34.021
Alles. Ik had geen zelfmoordneigingen.

192
00:13:35.001 --> 00:13:41.007
Achteraf had ik een burn-out voor m'n zwangerschap. Ze zeiden: Dat hoort bij zo'n eerste zwangerschap.

193
00:13:41.012 --> 00:13:45.013
Daarna hoorde het bij het ontzwangeren. Een jaar later had ik het nog.

194
00:13:45.018 --> 00:13:50.021
Mocht ik eindelijk naar de psycholoog. Toen bleek ik de zwaarst mogelijke depressievorm te hebben.

195
00:13:51.001 --> 00:13:55.021
Ik heb de eerste maanden van m'n zoontje niet meegemaakt. Vreselijk!

196
00:13:56.001 --> 00:13:57.013
Dus ik herken veel.

197
00:13:57.018 --> 00:13:59.013
Waar had jij last van?

198
00:13:59.018 --> 00:14:01.012
Ik zag alles zwart.

199
00:14:01.017 --> 00:14:07.004
Als vogels floten, dacht ik: wat een herrie. Als de zon scheen, dacht ik: Doe dat licht uit.

200
00:14:07.009 --> 00:14:10.018
Ik werd niet meer blij van dingen waar ik normaal wel blij van werd.

201
00:14:10.023 --> 00:14:14.001
En hoe is het nu met je? Heel goed. Hoe is dat gekomen?

202
00:14:14.006 --> 00:14:18.013
Door alles wat ik heb meegemaakt. Het heeft mij sterker gemaakt.

203
00:14:18.018 --> 00:14:21.022
Ik herken de blijdschap in je ogen. Heel mooi.

204
00:14:22.002 --> 00:14:26.003
Dank je wel. Heeft het jou ook sterker gemaakt, Stefan? Ja.

205
00:14:26.008 --> 00:14:30.011
Net vroeg iemand nog: Hoe weet je dat het niet weer gebeurt?

206
00:14:30.016 --> 00:14:33.003
Dat weet je nooit zeker, maar...

207
00:14:33.008 --> 00:14:35.021
het is gewoon een ervaring...

208
00:14:36.001 --> 00:14:38.015
waardoor je het veel eerder herkent.

209
00:14:38.020 --> 00:14:43.008
Maar je weet nu eenmaal niet zeker dat het je niet meer zal gebeuren.

210
00:14:43.013 --> 00:14:49.011
Maar ik heb er zo veel van geleerd, dat ik het eerder zal herkennen als het dreigt mis te gaan.

211
00:14:49.016 --> 00:14:52.013
Dat vertrouwen moet je ook gewoon hebben.

212
00:14:52.018 --> 00:14:57.004
Maar je kan er niet een definitieve oplossing voor vinden, of zo.

213
00:14:57.009 --> 00:14:59.010
Wat zijn de signalen voor jou?

214
00:14:59.015 --> 00:15:02.010
Als ik weer overmatig zou gaan piekeren.

215
00:15:02.015 --> 00:15:05.020
Ik maak me nog weleens... Dat vertelde ik al.

216
00:15:06.000 --> 00:15:10.021
Er zijn nog weleens dingen waardoor ik me minder blij voel. Maar dat heeft ieder mens, denk ik.

217
00:15:11.001 --> 00:15:16.012
Als je het maar herkent als je je echt overmatig over iets zorgen zou gaan maken.

218
00:15:16.017 --> 00:15:19.013
Maar gelukkig is me dat niet weer zo gebeurd.

219
00:15:19.018 --> 00:15:23.006
Wat voor effect heeft deze depressieve periode...

220
00:15:23.011 --> 00:15:25.016
op de relatie met je vrouw gehad?

221
00:15:25.021 --> 00:15:28.016
Voor haar heeft het heel lang gezorgd...

222
00:15:28.021 --> 00:15:32.010
dat zij het vertrouwen in mij terug moest krijgen.

223
00:15:32.015 --> 00:15:36.014
Dat ik niet zomaar weer helemaal de kluts zou kwijtraken.

224
00:15:36.019 --> 00:15:39.008
Daar is ze wel heel lang bang voor geweest.

225
00:15:39.013 --> 00:15:44.013
Dat zij aan bepaalde signalen dacht te herkennen dat ik weer de verkeerde kant op ging.

226
00:15:44.018 --> 00:15:49.021
En dat gebeurde dan niet. Maar zij moest het ook verwerken...

227
00:15:50.001 --> 00:15:51.023
dat zij daarmee om kon gaan.

228
00:15:52.003 --> 00:15:55.018
En niet bij alles dacht: O, dat gaat weer helemaal mis.

229
00:15:55.023 --> 00:15:59.020
Dat levert soms wel een bepaalde spanning op, maar nu...

230
00:16:00.000 --> 00:16:01.024
gaat het heel goed met ons...

231
00:16:02.004 --> 00:16:05.024
en zijn we in verwachting van ons tweede kindje.

232
00:16:09.000 --> 00:16:10.012
Ik ben benieuwd...

233
00:16:10.017 --> 00:16:15.018
of topsport 'n extra risicofactor is voor het krijgen van een depressie.

234
00:16:15.023 --> 00:16:19.020
Ik heb nog weleens topsporters depressief zien worden.

235
00:16:20.000 --> 00:16:22.002
Zeker een goede vraag.

236
00:16:22.007 --> 00:16:26.020
Ik heb dat verhaal een paar maanden geleden naar buiten gebracht.

237
00:16:27.000 --> 00:16:31.022
Iedereen die zijn verhaal vertelt, zal daar veel reacties op krijgen.

238
00:16:32.002 --> 00:16:38.000
Maar het is echt verbazingwekkend hoeveel mensen je dingen vertellen, die ik natuurlijk niet ga delen...

239
00:16:38.005 --> 00:16:43.004
maar van mensen uit de topsport die met zulke dingen kampen.

240
00:16:43.009 --> 00:16:46.008
Ik ben niet de enige, laat ik het zo zeggen.

241
00:16:46.013 --> 00:16:51.008
Het is een taboe. Waar komt dat taboe vandaan, als zo veel mensen er last van hebben?

242
00:16:51.013 --> 00:16:56.001
Als je er helemaal niet bekend mee bent, denken mensen misschien wel:

243
00:16:56.006 --> 00:16:58.016
Doe maar normaal en ga gewoon door.

244
00:16:58.021 --> 00:17:03.018
Toen ik enorm begon te piekeren over iets, iedereen maakt zich weleens zorgen over iets.

245
00:17:03.023 --> 00:17:08.023
Op een gegeven moment wordt het weer minder. Maar bij mij werd het onbeheersbaar.

246
00:17:09.003 --> 00:17:10.024
En mensen denken dan...

247
00:17:11.004 --> 00:17:15.010
Mijn omgeving zei ook vaak: Je moet je er geen zorgen over maken.

248
00:17:15.015 --> 00:17:19.016
Dat is hetzelfde zeggen als dat je ter plekke moet stoppen met ademen.

249
00:17:19.021 --> 00:17:23.016
Dank je wel voor je verhaal. Stefan Groothuis. APPLAUS

250
00:17:23.021 --> 00:17:25.021
Ga je mee?

251
00:17:32.013 --> 00:17:34.013
Zo. Zo. Ja, haha.

252
00:17:34.018 --> 00:17:36.018
Ben je blij dat het erop zit?

253
00:17:36.023 --> 00:17:41.023
Eh... Je wil sommige dingen over doen, om het beter te doen.

254
00:17:42.003 --> 00:17:44.003
Nog beter? Nou, weet ik niet.

255
00:17:44.008 --> 00:17:47.021
Dat is die lat van de verwachtingen weer, he? Ja.

256
00:17:48.001 --> 00:17:51.010
Jezelf goed te voelen, dat is uiteindelijk...

257
00:17:52.010 --> 00:17:55.009
Nou ja, dat geeft je wel het idee van...

258
00:17:56.010 --> 00:18:01.013
Het helpt je ook weer realiseren dat dat veel belangrijker dingen zijn...

259
00:18:01.018 --> 00:18:04.008
dan al die succesvolle dingen.

260
00:18:04.013 --> 00:18:07.015
Dat is ook leuk, maar het is ook heel mooi...

261
00:18:07.020 --> 00:18:10.000
als je dat kan delen met anderen.

262
00:18:10.005 --> 00:18:14.013
Dat je iets voor ze kan betekenen? Ja. Dank je wel. Oke.

263
00:18:14.018 --> 00:18:19.002
Betty Demoze is zeven jaar als ze samen met haar zusje wordt geadopteerd.

264
00:18:19.007 --> 00:18:25.022
De adoptieorganisatie brengt hen onder valse voorwendselen van Ethiopie naar Nederland.

265
00:18:26.002 --> 00:18:30.022
In de adoptiepapieren staat zelfs dat Betty's ouders overleden zijn.

266
00:18:31.002 --> 00:18:36.004
Samen met haar zusje komt ze bij een Nederlands pleeggezin waar ze totaal niet kan aarden.

267
00:18:36.009 --> 00:18:42.017
Gelukkig neemt lerares Loes haar dan in huis, maar het contact met haar zusje raakt ze kwijt.

268
00:18:42.022 --> 00:18:47.015
Inmiddels is Betty 15. Ze vertelt ons over dit onrecht.

269
00:18:47.020 --> 00:18:49.007
MUZIEK

270
00:19:00.015 --> 00:19:04.011
Je bent net als je moeder, die lijkt wel op je.

271
00:19:04.016 --> 00:19:06.017
Ik herken je broer van de foto.

272
00:19:06.022 --> 00:19:08.019
Ja.

273
00:19:08.024 --> 00:19:10.011
Oh!

274
00:19:26.024 --> 00:19:28.021
ZE ZUCHT

275
00:19:29.001 --> 00:19:33.024
Ik wist dat mijn lieve zusje weg moest, maar de reden kreeg ik nooit te horen.

276
00:19:34.004 --> 00:19:38.017
De dag waarop mijn zusje weg zou gaan, was een beetje chaotisch.

277
00:19:38.022 --> 00:19:44.011
Ik kwam net van school en mijn moeder zei plotseling dat ik meeging met mijn kleine zusje.

278
00:19:44.016 --> 00:19:47.003
Ze zei dat ik goed voor haar moest zorgen.

279
00:19:47.008 --> 00:19:51.016
Op dat moment had ik mijn moeder beloofd om altijd op haar te passen.

280
00:19:51.021 --> 00:19:54.013
Ik had alles meegemaakt van mijn zusje.

281
00:19:54.018 --> 00:19:58.010
Haar eerste stap, haar eerste tand en de bevalling.

282
00:19:58.015 --> 00:20:01.016
Onze moeder vond dat wij bij elkaar moesten blijven.

283
00:20:01.021 --> 00:20:03.024
We konden het altijd met elkaar vinden.

284
00:20:04.004 --> 00:20:08.002
Als ze huilde rende ik altijd als eerste naar haar toe om haar te troosten.

285
00:20:08.007 --> 00:20:10.018
Toch had mijn moeder het anders gewild.

286
00:20:10.023 --> 00:20:14.002
Want wie wil nou dat haar kinderen worden weggehaald?

287
00:20:14.007 --> 00:20:17.005
Maar die beslissing moest mijn moeder in haast nemen.

288
00:20:17.010 --> 00:20:22.017
Wat zou je doen als je hoort dat je kinderen in het buitenland een beter leven kunnen krijgen?

289
00:20:22.022 --> 00:20:28.008
En als ze 18 zijn, dat ze dan afgestudeerd terugkomen om voor de ouders te zorgen.

290
00:20:28.013 --> 00:20:32.022
Ik denk dat bijna iedereen dezelfde keuze als mijn moeder had gemaakt.

291
00:20:33.002 --> 00:20:38.010
Want op het moment toen dat aan mijn moeder werd gevraagd lag mijn vader doodziek in het ziekenhuis.

292
00:20:38.015 --> 00:20:41.020
Mijn vader is namelijk HIV besmet.

293
00:20:42.000 --> 00:20:45.007
Zelfs in het ergste geval wens je iemand dat niet toe.

294
00:20:45.012 --> 00:20:49.004
Ik heb mijn vader zien lijden en vechten tegen de pijn.

295
00:20:49.009 --> 00:20:51.023
Hij wilde altijd voor ons klaar staan.

296
00:20:52.003 --> 00:20:56.017
Mijn vader wilde helemaal niet dat wij werden geadopteerd...

297
00:20:56.022 --> 00:21:01.019
want dan werden we van hem weggehaald en wij waren alles voor hem.

298
00:21:01.024 --> 00:21:04.012
Mijn moeder wist echt niet wat ze moest doen...

299
00:21:04.017 --> 00:21:07.008
want ze moest tenslotte voor 3 kinderen zorgen.

300
00:21:07.013 --> 00:21:13.024
In Ethiopie is het toch wat lastiger om bijvoorbeeld je kinderen elke dag eten te geven.

301
00:21:14.004 --> 00:21:19.002
Soms denk ik dat het wel slim was van mijn moeder om ons te laten hebben adopteren.

302
00:21:19.007 --> 00:21:22.007
Al neemt mijn moeder het zichzelf erg kwalijk.

303
00:21:22.012 --> 00:21:24.016
Ik en mijn zusje hebben niet veel tijd...

304
00:21:24.021 --> 00:21:28.012
met onze moeder kunnen doorbrengen door deze omstandigheden.

305
00:21:28.017 --> 00:21:33.001
Maar toen we nog in Ethiopie woonden was onze moeder er altijd voor ons.

306
00:21:33.006 --> 00:21:36.023
Ze heeft een hart van goud, de liefste vrouw op de hele wereld.

307
00:21:37.003 --> 00:21:41.024
Die ons leerde om mensen te vergeven, ook als het niet altijd kan.

308
00:21:42.004 --> 00:21:46.003
Ik ben heel trots dat ik kan zeggen dat zij onze moeder is!

309
00:21:46.008 --> 00:21:52.009
Toen er dus mensen waren die mij en me zusje kwamen ophalen moest alles snel gebeuren.

310
00:21:52.014 --> 00:21:57.011
Mijn moeder nam snel afscheid en toen vertrokken we naar een tehuis.

311
00:21:57.016 --> 00:22:04.004
In dat tehuis waren we volgens mij een of twee nachtjes gebleven, voor we naar de hoofdstad Addis gingen.

312
00:22:04.009 --> 00:22:07.004
Mijn zusje en ik bleven de hele tijd bij elkaar.

313
00:22:07.009 --> 00:22:11.010
Het rare vond ik dat er nog andere kinderen waren, ik snapte er niks van.

314
00:22:11.015 --> 00:22:16.002
Toen we naar de hoofdstad gingen werd alles steeds duidelijker.

315
00:22:16.007 --> 00:22:22.006
Er werd tegen ons ook gezegd dat als we 18 waren terug kwamen naar onze ouders om voor hun te gaan zorgen.

316
00:22:22.011 --> 00:22:28.000
Allemaal leugens om ervoor te zorgen dat de kinderen niet ongerust of verdrietig worden.

317
00:22:28.005 --> 00:22:34.001
Want als kind wens je ook altijd het beste voor je ouders, ik dan tenminste wel.

318
00:22:34.006 --> 00:22:38.023
Ik vind een aantal dingen heel schrijnend aan de situatie van Betty.

319
00:22:39.003 --> 00:22:41.023
Ze is niet goed voorbereid op de adoptie.

320
00:22:42.003 --> 00:22:46.004
Ze was eigenlijk te oud om geadopteerd te worden, al zeven.

321
00:22:46.009 --> 00:22:50.009
Ze is niet goed voorbereid, ze is samen met haar zusje geadopteerd...

322
00:22:50.014 --> 00:22:53.005
en in de papieren staat dat de ouders dood zijn...

323
00:22:53.010 --> 00:22:56.021
anders mogen kinderen uit Ethiopie niet geadopteerd worden.

324
00:22:57.001 --> 00:23:03.006
Daarom staat in Betty's papieren dat haar biologische ouders dood zijn.

325
00:23:03.011 --> 00:23:05.020
De dagen in het pleeghuis gingen snel.

326
00:23:06.000 --> 00:23:08.020
Ik zag kinderen komen en ook weer gaan.

327
00:23:09.000 --> 00:23:11.012
Als je daar vrienden maakte, kon het zo zijn...

328
00:23:11.017 --> 00:23:14.003
dat die de volgende dag weer wegwaren.

329
00:23:14.008 --> 00:23:16.012
Ze gingen naar Amerika of zo.

330
00:23:16.017 --> 00:23:22.000
De verzorgers in dat huis zeiden ook dat we niet moesten vergeten hoe we ons taal moesten spreken.

331
00:23:22.005 --> 00:23:25.003
Wat je natuurlijk gaat vergeten als je in een land komt...

332
00:23:25.008 --> 00:23:27.024
waar je alleen de moedertaal van het land zelf hoort.

333
00:23:28.004 --> 00:23:32.020
Als adoptiekind kreeg je eerst een knuffel en een foto opgestuurd..

334
00:23:33.000 --> 00:23:36.012
van de mensen die je adoptieouders gingen worden.

335
00:23:36.017 --> 00:23:38.022
Op het eerste gezicht schrok ik me dood!

336
00:23:39.002 --> 00:23:43.022
Want alle andere kinderen werden geadopteerd door allemaal blanke ouders.

337
00:23:44.002 --> 00:23:49.021
En wij, wij werden geadopteerd door een blanke vader en een donkere moeder.

338
00:23:50.001 --> 00:23:52.002
Dat was ik niet gewend om te zien.

339
00:23:52.007 --> 00:23:56.002
Nooit had ik een kind uit het huis zien gaan met een donker iemand.

340
00:23:56.007 --> 00:23:59.016
Al snel werd duidelijk dat we naar het buitenland zouden gaan...

341
00:23:59.021 --> 00:24:02.013
en daar voor een tijdje gingen blijven.

342
00:24:02.018 --> 00:24:05.021
Toen ik net in Nederland kwam bevroor ik.

343
00:24:06.001 --> 00:24:08.012
Ik had het nog nooit zo koud gehad.

344
00:24:08.017 --> 00:24:14.004
Een tijdje ging het goed tussen mij en de adoptieouders, maar daar kwam snel verandering in.

345
00:24:14.009 --> 00:24:18.022
Het klikte niet meer en het gevoel van niet gewild zijn, kreeg ik snel.

346
00:24:19.002 --> 00:24:22.017
Ik werd daar mishandeld en er werd van alles tegen me gezegd.

347
00:24:22.022 --> 00:24:25.007
Volgens die vrouw was alles mijn schuld.

348
00:24:25.012 --> 00:24:27.017
Een onschuldig 8-jarig meisje.

349
00:24:27.022 --> 00:24:34.000
Nog geen 2 jaar woonde ik daar en ik werd al met behulp van bureau Jeugdzorg uit huis geplaatst.

350
00:24:34.005 --> 00:24:37.014
Daarna kwam ik bij liefdevolle Surinamers in een pleeghuis.

351
00:24:37.019 --> 00:24:40.004
Ze zagen mij net als hun dochter.

352
00:24:40.009 --> 00:24:43.015
Hun liefde zorgde ervoor dat ik me weer kind voelde...

353
00:24:43.020 --> 00:24:46.017
en me geen zorgen hoefde te maken om alle dingen.

354
00:24:46.022 --> 00:24:52.004
Ik heb daar anderhalf jaar gewoond, tot ik bij Loes, mijn oude juf ging wonen.

355
00:24:52.009 --> 00:24:56.016
Betty is uit huis geplaatst omdat het thuis absoluut niet ging.

356
00:24:56.021 --> 00:25:01.003
De adoptieouders hadden heel veel moeite met Betty's gedrag.

357
00:25:01.008 --> 00:25:05.001
Daardoor is ze in de crisisopvang geplaatst.

358
00:25:05.006 --> 00:25:07.018
Na 2 jaar is ze hier terechtgekomen.

359
00:25:07.023 --> 00:25:12.007
Zowel in de crisisopvang als wij op school, als ik hier, thuis...

360
00:25:12.012 --> 00:25:16.014
hebben weinig gemerkt van gedragsproblemen van Betty.

361
00:25:16.019 --> 00:25:18.020
Het is gewoon een lekker kind.

362
00:25:19.000 --> 00:25:23.003
Natuurlijk heeft ze haar dingen die elk kind heeft.

363
00:25:23.008 --> 00:25:26.021
Stiekem muziek luisteren als je eigenlijk moet slapen...

364
00:25:27.001 --> 00:25:31.011
of een keer te laat thuiskomen, dat soort dingen, maar dat heeft elk kind.

365
00:25:34.000 --> 00:25:38.006
Het klonk in het begin heel raar, bij je oude juf wonen.

366
00:25:38.011 --> 00:25:42.000
Maar dat ging en gaat toch gemakkelijker dan ik dacht.

367
00:25:42.005 --> 00:25:45.006
Haar familie ziet me net als hun eigen familielid.

368
00:25:45.011 --> 00:25:47.009
Dat doet toch wel wat met me.

369
00:25:47.014 --> 00:25:50.024
Ik kreeg daarbij gelijk een nieuwe broer en zus erbij.

370
00:25:51.004 --> 00:25:56.018
Maar dat gaat niet zonder ruzie, ik ben tenslotte ook in de puberteit zeggen ze!

371
00:25:56.023 --> 00:26:00.002
Ook al heb ik soms discussies met Loes, ik weet wel...

372
00:26:00.007 --> 00:26:03.024
dat ze heel veel van me houdt en daar gaat het uiteindelijk om.

373
00:26:04.004 --> 00:26:10.004
Ik ging er over nadenken om Betty in huis te nemen toen Jeugdzorg...

374
00:26:10.009 --> 00:26:16.020
aan mij vroeg of ik mee wilde zoeken naar een andere school in Hoofddorp.

375
00:26:17.000 --> 00:26:23.003
Ik wist dat Betty's enige houvast eigenlijk was dat ze bij ons op school wilde blijven.

376
00:26:23.008 --> 00:26:28.024
Haar grootste angst was dat ze weg moest van school, dus in het gesprek met Jeugdzorg zei ik:

377
00:26:29.004 --> 00:26:32.017
ik werk niet mee, dan moet ze hier van school en later weer...

378
00:26:32.022 --> 00:26:36.000
naar een andere school, dat kun je haar niet aandoen.

379
00:26:36.005 --> 00:26:42.002
Toen zei ik tegen de voogd: Zo'n meisje zou je toch in huis nemen?

380
00:26:42.007 --> 00:26:44.023
Toen zei zij: Dat is te regelen.

381
00:26:45.003 --> 00:26:47.017
Die opmerking liet mij niet meer los.

382
00:26:47.022 --> 00:26:51.004
Ik dacht: Ik heb een kamer over, ze kan er wel bij.

383
00:26:51.009 --> 00:26:54.020
Zo is het gekomen. Ze is op mijn weg gekomen, zeg ik altijd.

384
00:26:55.000 --> 00:26:59.013
Ik woon nu al bijna 4 jaar bij Loes, en heb het heel erg naar mijn zin!

385
00:26:59.018 --> 00:27:03.000
In al die jaren zijn we twee keer naar Ethiopie geweest.

386
00:27:03.005 --> 00:27:06.003
De eerste keer voor een ontmoeting met mijn ouders.

387
00:27:06.008 --> 00:27:08.011
En de tweede keer voor een rechtszaak.

388
00:27:08.016 --> 00:27:10.018
Daar moest ik getuigen voor mijn ouders.

389
00:27:10.023 --> 00:27:13.022
In verband met die onrechtvaardige adoptie.

390
00:27:14.002 --> 00:27:16.007
Mijn adoptie is nu officieel herroepen.

391
00:27:16.012 --> 00:27:18.024
Al heb ik geen idee wat dat allemaal inhoudt...

392
00:27:19.004 --> 00:27:22.024
ik ben toch wel heel erg blij dat ik iets voor mijn ouders kon betekenen.

393
00:27:23.004 --> 00:27:27.001
Rond deze tijd komen alle leugens boven tafel, zoals bijvoorbeeld...

394
00:27:27.006 --> 00:27:32.012
dat in de adoptiepapieren stond dat mijn ouders dood waren terwijl dat helemaal niet zo was.

395
00:27:32.017 --> 00:27:36.004
Ik hoop dat Betty gelukkig wordt, dat als eerste en dat ze...

396
00:27:36.009 --> 00:27:41.013
een goede balans vindt tussen haar leven in Nederland en haar Ethiopische achtergrond.

397
00:27:41.018 --> 00:27:47.024
Dat ze de mogelijkheid om regelmatig terug te gaan naar haar ouders en haar broer...

398
00:27:48.004 --> 00:27:51.012
zodat ze daar een goede balans in kan vinden...

399
00:27:51.017 --> 00:27:55.000
en dat ze gelukkig wordt in haar verdere leven.

400
00:27:55.005 --> 00:27:58.008
Daar hoop ik aan mee te werken zolang ze hier nog thuis woont.

401
00:27:58.013 --> 00:28:02.007
Daar haar een goede basis te geven waar ze mee verder kan.

402
00:28:02.012 --> 00:28:06.011
Soms vind ik het heel erg moeilijk om met dit alles om te gaan.

403
00:28:06.016 --> 00:28:09.023
Maar met de steun van mijn nieuwe familie kom ik er wel.

404
00:28:10.003 --> 00:28:13.003
Want ik weet dat ze mij altijd zullen geloven.

405
00:28:13.008 --> 00:28:18.017
Alleen het enige wat me tegenhoudt is dat ik me heel erge zorgen maak over mijn zusje.

406
00:28:18.022 --> 00:28:22.004
Het is al een hele tijd geleden dat ik haar mocht spreken.

407
00:28:22.009 --> 00:28:26.018
En elke dag zonder haar realiseer ik me hoe erg ik haar mis.

408
00:28:26.023 --> 00:28:33.020
Want nu kan ik mijn belofte naar mijn moeder niet nakomen, om altijd voor mijn zusje te zorgen.

409
00:28:34.000 --> 00:28:37.009
Maar toch hoor ik van mensen dat het goed gaat met haar.

410
00:28:37.014 --> 00:28:40.005
Of dat ook zo is vraag ik me altijd af...

411
00:28:40.010 --> 00:28:43.009
na de omstandigheden die ik daar heb gehad.

412
00:28:43.014 --> 00:28:48.023
Als Betty en haar zusje elkaar op straat tegenkomen draait haar zusje haar hoofd om.

413
00:28:49.003 --> 00:28:51.017
Ze mag geen contact met Betty hebben.

414
00:28:51.022 --> 00:28:54.007
En dat is voor Betty heel moeilijk.

415
00:28:54.012 --> 00:28:57.018
Want die is daar heel verdrietig over.

416
00:28:57.023 --> 00:29:01.022
Ik vind het lastige dat ik dat niet voor haar kan oplossen.

417
00:29:02.002 --> 00:29:06.015
Hoe graag ik dat ook zou willen, ik kan het voor haar niet oplossen.

418
00:29:09.001 --> 00:29:11.024
Maar ik weet zeker als mijn zusje ouder wordt...

419
00:29:12.004 --> 00:29:16.011
dat ze zich ook dingen gaat afvragen over onze echte ouders.

420
00:29:16.016 --> 00:29:21.002
En wie weet gaan we op een dag gezellig samen op bezoek bij onze papa en mama.

421
00:29:21.007 --> 00:29:24.004
Dat is vanaf nu mijn allergrootste droom.

422
00:29:25.017 --> 00:29:27.022
APPLAUS

423
00:29:36.001 --> 00:29:38.021
Wat ging het goed, he? Nee. Nee?

424
00:29:39.001 --> 00:29:42.002
Och, Betty, wat een verhaal.

425
00:29:42.007 --> 00:29:44.009
He? Ja.

426
00:29:45.018 --> 00:29:48.021
Wat een verhaal. Ik durf ze niet aan te kijken.

427
00:29:49.001 --> 00:29:50.021
Nee?

428
00:29:51.001 --> 00:29:53.006
APPLAUS

429
00:29:59.000 --> 00:30:01.013
Zal ik dan bij je blijven staan? Ja?

430
00:30:01.018 --> 00:30:05.004
Straks ben je natuurlijk 18, dan ben je volwassen.

431
00:30:05.009 --> 00:30:08.022
Dan kun je gaan en staan waar je wil.

432
00:30:09.002 --> 00:30:12.003
Wordt het dan moeilijk om een keuze te maken?

433
00:30:12.008 --> 00:30:15.024
Nou... Of hoeft dat misschien niet? Dat denk ik niet.

434
00:30:16.004 --> 00:30:20.021
Ik weet van mezelf dat het gewoon beter is om in Nederland te blijven.

435
00:30:21.001 --> 00:30:25.004
Hier heb ik veel meer kansen hier heb ik een betere toekomst.

436
00:30:25.009 --> 00:30:31.002
Het kan wel zo zijn dat ik bijvoorbeeld in Ethiopie een huisje heb...

437
00:30:31.007 --> 00:30:33.008
om mijn ouders te kunnen zien.

438
00:30:33.013 --> 00:30:38.005
Of gewoon een organisatie voor bijvoorbeeld de weeskinderen daar.

439
00:30:38.010 --> 00:30:42.001
Maar ik weet zeker dat ik daar niet wil blijven wonen.

440
00:30:42.006 --> 00:30:45.003
Daar ga je niet de rest van je leven..? Nee.

441
00:30:47.000 --> 00:30:52.005
Betty, heb je er wel eens over nagedacht om je zusje op straat aan te spreken?

442
00:30:52.010 --> 00:30:58.007
Eh, nou, ten eerste loopt of fietst ze nooit alleen.

443
00:30:58.012 --> 00:31:02.001
Hoe graag ik dan ook 'hoi' wil zeggen...

444
00:31:02.006 --> 00:31:07.022
Als ze bijvoorbeeld langs fietst, dan denk ik: Nu ga ik hoi zeggen.

445
00:31:08.002 --> 00:31:13.017
En dan is ze al voorbij en denk ik: Shit, waarom had ik 't niet gedaan?

446
00:31:13.022 --> 00:31:18.023
Ja, dan heb ik toch niet genoeg moed om dat... ja...

447
00:31:19.003 --> 00:31:24.002
Het is gewoon heel moeilijk, vooral omdat die ouders er altijd bij zijn.

448
00:31:24.007 --> 00:31:27.008
Dan is het lastig om hoi tegen haar te zeggen.

449
00:31:27.013 --> 00:31:33.001
Eerst zei ik altijd hoi tegen haar, maar dan keek ze me aan of rende ze voor me weg.

450
00:31:33.006 --> 00:31:35.020
Of ze kwam niet eens naar me toe lopen.

451
00:31:36.000 --> 00:31:39.014
Dan keek ik om en weg was ze.

452
00:31:39.019 --> 00:31:41.019
Lastig voor je. Ja.

453
00:31:42.006 --> 00:31:45.024
Dat breekt mijn hart gewoon, elke keer als ze dat doet.

454
00:31:46.004 --> 00:31:48.018
Heel veel sterkte. Dank u wel.

455
00:31:48.023 --> 00:31:50.016
Dank u wel.

456
00:31:50.021 --> 00:31:54.022
Zou je je biologische ouders naar Nederland willen halen?

457
00:31:55.002 --> 00:31:58.001
Nou, ik wil het ze niet aandoen met het weer.

458
00:31:58.006 --> 00:32:00.008
GELACH Echt niet.

459
00:32:00.013 --> 00:32:05.022
En je moet de taal leren, en ik denk dat ze te oud zijn...

460
00:32:06.002 --> 00:32:10.001
om de taal te kunnen leren.

461
00:32:10.006 --> 00:32:12.022
Dus nee, ik laat ze gewoon lekker daar.

462
00:32:13.002 --> 00:32:16.011
Ze hebben nu ook een veel beter leven dan vroeger.

463
00:32:16.016 --> 00:32:19.017
Betty, dank je wel voor je verhaal. APPLAUS

464
00:32:26.020 --> 00:32:32.002
Nou, voor je naar binnen ging, zei je: Mijn hart gaat zo hard tekeer.

465
00:32:32.007 --> 00:32:34.021
Ja, nog steeds. Nog steeds.

466
00:32:37.001 --> 00:32:41.007
Maar hoe voelt het nu dan? Ja... Beter? Ja.

467
00:32:41.012 --> 00:32:44.016
Ik weet niet hoe ik het moet uitleggen.

468
00:32:44.021 --> 00:32:49.003
Maar ik wil niet echt zo'n mietje zijn die op tv gaat huilen of zo.

469
00:32:49.008 --> 00:32:51.022
Maar dat voel je eigenlijk wel?

470
00:32:52.002 --> 00:32:55.014
Ja, lichtelijk. Dat is ook niet zo gek.

471
00:32:55.019 --> 00:33:00.003
Nee... Het is een heel aangrijpend verhaal wat je hebt verteld.

472
00:33:00.008 --> 00:33:04.015
Wat je hebt meegemaakt. Ja. Dat voelt iedereen in het publiek.

473
00:33:04.020 --> 00:33:08.004
Kijk, ik heb zo van: Ik heb nu mijn verhaal gedaan.

474
00:33:08.009 --> 00:33:10.012
De mensen kennen mijn verhaal.

475
00:33:10.017 --> 00:33:12.014
Meer vraag ik er ook niet om.

476
00:33:12.019 --> 00:33:16.005
Ik wil niet dat mensen mij zielig gaan vinden of zo.

477
00:33:16.010 --> 00:33:19.011
Ik ben gewoon een normaal kind. Dat is 't ook.

478
00:33:19.016 --> 00:33:23.013
Ik geloof ook niet dat wij jou zielig vinden, Betty. Nee.

479
00:33:23.018 --> 00:33:28.002
Je hebt laten zien dat je over heel veel veerkracht beschikt...

480
00:33:28.007 --> 00:33:31.008
en dat je... Met mijn plankenkoorts, he. Ja.

481
00:33:31.013 --> 00:33:34.016
Je hebt het heel goed gedaan. Dank je wel. Kom.

482
00:33:36.010 --> 00:33:42.012
Wil u meer informatie of reacties zien, ga naar rechtuithethart.kro.nl.

483
00:33:42.017 --> 00:33:44.024
De liefste vrouw, de hele wereld.

484
00:33:45.004 --> 00:33:49.001
Die ons leerde om mensen te vergeven, ook als 't niet kan.

485
00:33:49.006 --> 00:33:53.014
Ik ben heel trots dat ik kan zeggen dat zij onze moeder is.

