WEBVTT

1
00:00:02.004 --> 00:00:03.022
888

2
00:00:04.002 --> 00:00:08.015
Deze week zoeken we uit waar de prijs van benzine vandaan komt.

3
00:00:08.020 --> 00:00:13.008
We beginnen bij de plek waar de meeste van onze ruwe olie opgeslagen ligt.

4
00:00:13.013 --> 00:00:18.010
Hoeveel liter wordt er op deze hele terminal opgeslagen? 4,6 miljard.

5
00:00:18.015 --> 00:00:21.010
In al die emmers. Ja.

6
00:00:21.015 --> 00:00:26.003
De kostprijs van het raffineren van benzine blijkt een goed bewaard geheim.

7
00:00:26.008 --> 00:00:29.008
Dat is commercieel gevoelige informatie.

8
00:00:29.013 --> 00:00:34.010
En we horen dat de hoge benzineprijs grotendeels ligt aan de staat.

9
00:00:34.015 --> 00:00:37.004
Bent u boos op de overheid? Absoluut.

10
00:00:37.009 --> 00:00:41.002
Omdat het voor mij een hele onbetrouwbare partner is.

11
00:00:41.007 --> 00:00:43.010
MUZIEK

12
00:01:06.023 --> 00:01:08.012
Beste Rekenkamer.

13
00:01:08.017 --> 00:01:13.006
Vandaag ging ik tanken en betaalde ik 1,84 euro per liter.

14
00:01:13.011 --> 00:01:18.010
En wie weet wat ik morgen betaal. Hoe kan dat nou? Het is toch elke dag weer hetzelfde goedje?

15
00:01:18.015 --> 00:01:21.007
Mijn vraag is: Waar betalen we eigenlijk voor?

16
00:01:21.012 --> 00:01:25.017
Ik vind de prijzen belachelijk hoog. Heel hoog. Echt te veel.

17
00:01:25.022 --> 00:01:30.005
Belachelijk. Belachelijk veel. Maar ja, wat doe je eraan.

18
00:01:31.008 --> 00:01:35.005
Benzine. We gebruiken het bijna allemaal dagelijks...

19
00:01:35.010 --> 00:01:38.011
maar zo'n tank met brandstof kost nogal wat.

20
00:01:38.016 --> 00:01:44.010
En zolang de alternatieve energiebronnen nog niet toereikend zijn, zullen we blijven betalen.

21
00:01:44.015 --> 00:01:48.022
Maar waar gaan al die euro's die we in onze tank gieten naartoe?

22
00:01:50.022 --> 00:01:55.018
We tanken een liter ongelood voor een dagprijs van 1,84 euro...

23
00:01:55.023 --> 00:01:58.001
en ontleden die cent voor cent.

24
00:01:58.006 --> 00:02:01.017
We gaan op zoek naar het geheim achter de prijs.

25
00:02:01.022 --> 00:02:06.009
Wie verdient er aan de 1,84 euro die wij betalen voor een liter?

26
00:02:07.015 --> 00:02:11.016
We beginnen onze zoektocht bij het pompstation om de hoek.

27
00:02:11.021 --> 00:02:14.001
Met het volgooien van onze tank.

28
00:02:16.019 --> 00:02:19.016
Goedemorgen. Goedemorgen. Pomp 2 graag.

29
00:02:19.021 --> 00:02:21.021
85,47 euro.

30
00:02:22.001 --> 00:02:24.023
Dat is nogal een aardig bedrag.

31
00:02:25.003 --> 00:02:27.013
Ja, benzine is duur tegenwoordig.

32
00:02:27.018 --> 00:02:29.023
Sodemieters!

33
00:02:30.003 --> 00:02:33.021
Heb jij veel klanten hier die zeggen:

34
00:02:34.001 --> 00:02:36.020
Wat maak je me nou weer met die rekening?

35
00:02:37.000 --> 00:02:41.014
Over het algemeen zijn ze blij, want het is een flink bedrag.

36
00:02:41.019 --> 00:02:46.007
En wat is dan de algemene reactie? Dat de brandstof zo duur wordt.

37
00:02:46.012 --> 00:02:50.006
En de brandstofprijzen, dat is net een virus.

38
00:02:50.011 --> 00:02:53.009
Een virus? Omdat het zo sluimerend is.

39
00:02:53.014 --> 00:02:57.006
Er staat morgen niet in de krant: Benzine wordt tien cent duurder.

40
00:02:57.011 --> 00:02:59.023
Nee, dat merk je gedurende het jaar.

41
00:03:00.003 --> 00:03:04.020
Dan is het een centje, dan twee centjes. Het is een sluipmoordenaar.

42
00:03:05.000 --> 00:03:07.005
Ja. Die brandstof.

43
00:03:08.011 --> 00:03:13.010
Lucia van Geuns, oliedeskundige van het instituut Clingendael.

44
00:03:13.015 --> 00:03:16.014
Waar komt de prijs van benzine vandaan?

45
00:03:16.019 --> 00:03:21.021
Dan moet je teruggaan naar daar waar de ruwe olie wordt gevonden.

46
00:03:22.001 --> 00:03:25.019
Dat bepaalt in eerste instantie de prijs van benzine.

47
00:03:25.024 --> 00:03:29.016
De ruwe olie is dus verantwoordelijk voor de prijs van benzine.

48
00:03:29.021 --> 00:03:35.004
Maar daar waar het nu uit de grond spuit, is 't miljoenen jaren geleden gratis onder de grond gestopt.

49
00:03:35.009 --> 00:03:40.012
Maar waar staan die pompende jaknikkers eigenlijk, waar we al jaren geen nee tegen kunnen zeggen?

50
00:03:40.017 --> 00:03:45.011
Ik denk ergens uit zee. De Atlantische Oceaan. Ik gok maar wat.

51
00:03:45.016 --> 00:03:49.010
Eh... Nou, we hebben ook Groningen, geloof ik.

52
00:03:49.015 --> 00:03:52.014
Ja. Eh, Afrika.

53
00:03:52.019 --> 00:03:55.023
Uit welke landen... Ja, waar er nu oorlog is.

54
00:03:56.003 --> 00:03:57.023
Daar komt het vandaan.

55
00:03:58.003 --> 00:04:02.018
Kunt u even op de kaart aanwijzen waar onze olie vandaan komt? Ja.

56
00:04:02.023 --> 00:04:06.019
Eigenlijk komt een groot deel van onze ruwe olie...

57
00:04:06.024 --> 00:04:09.008
vanuit Siberie, West-Siberie.

58
00:04:09.013 --> 00:04:15.009
Hoeveel? Ongeveer een derde van alle olie die in Nederland binnenkomt, komt uit Rusland.

59
00:04:15.014 --> 00:04:17.011
Een derde komt uit Rusland.

60
00:04:17.016 --> 00:04:22.000
En een ander derde komt uit Groot-Brittannie en uit Noorwegen.

61
00:04:22.005 --> 00:04:25.023
En er komt ook olie uit het Midden-Oosten. Maar niet zoveel.

62
00:04:26.003 --> 00:04:30.015
Tien jaar geleden kwam de meeste olie uit het Midden-Oosten...

63
00:04:30.020 --> 00:04:35.016
maar nu is die dominantie overgenomen door Rusland.

64
00:04:35.021 --> 00:04:40.013
Dus daar verdienen ze goed aan ons? Zonder meer. Zonder meer.

65
00:04:40.018 --> 00:04:45.017
Aha. Dus het is niet langer het Midden-Oosten waar ze feesten van ons oliegeld...

66
00:04:45.022 --> 00:04:50.010
maar Rusland, waar het geld naar de staat gaat. VOLKSLIED RUSLAND

67
00:04:52.007 --> 00:04:54.019
Waar komt onze olie het land binnen?

68
00:04:54.024 --> 00:04:58.003
Meestal per tanker, vooral in Rotterdam.

69
00:04:58.008 --> 00:05:01.021
Die olie komt binnen bij de Maasvlakte Olie Terminal.

70
00:05:02.001 --> 00:05:06.000
Daar hebben grote spelers uit de Nederlandse olie-industrie...

71
00:05:06.005 --> 00:05:11.002
een stuk land opgespoten om alle olie die Nederland binnenkomt, kwijt te kunnen.

72
00:05:11.007 --> 00:05:14.010
Hoi. Hai. Sander de Kramer, De Rekenkamer.

73
00:05:14.015 --> 00:05:19.023
Peter Kassels, Maasvlakte Olie Terminal. Dus jij bent de Hollandse oliesjeik? Ja. Kom verder.

74
00:05:24.018 --> 00:05:27.011
Hier komt de benzine Nederland binnen?

75
00:05:27.016 --> 00:05:32.024
Hier komt de ruwe olie Nederland binnen. Die ruwe olie wordt verwerkt tot onder andere benzine.

76
00:05:33.004 --> 00:05:35.009
Die komt inderdaad hier binnen.

77
00:05:37.023 --> 00:05:40.024
Hoeveel van die schepen komen er aan per dag?

78
00:05:41.004 --> 00:05:45.019
Niet per dag. EEN zo'n schip doet er zo'n 24 uur over om te lossen.

79
00:05:45.024 --> 00:05:49.000
We ontvangen ongeveer 300 schepen per jaar.

80
00:05:49.005 --> 00:05:51.015
Dat is bijna elke dag een schip. Ja.

81
00:05:51.020 --> 00:05:56.011
Hoeveel olie zit er in zo'n schip? In dit schip zit zo'n 150.000 ton.

82
00:05:56.016 --> 00:05:58.017
Hoeveel is dat? Ja...

83
00:05:58.022 --> 00:06:01.022
Ruwweg 150 miljoen liter.

84
00:06:02.002 --> 00:06:05.010
150 miljoen liter in zo'n schip. Ongelooflijk.

85
00:06:05.015 --> 00:06:09.015
150 miljoen liter. Als je een badkuip met die inhoud hebt...

86
00:06:09.020 --> 00:06:13.014
zou je de kraan bijna 23 jaar moeten laten lopen om 'm vol te krijgen.

87
00:06:13.019 --> 00:06:17.017
En als-ie dan vol zit, met aardolie, word je niet eens echt schoon.

88
00:06:17.022 --> 00:06:20.015
Wat kost een liter ruwe olie?

89
00:06:20.020 --> 00:06:24.000
Het wordt in de ruwe oliemarkt...

90
00:06:24.005 --> 00:06:27.012
verhandeld in dollars, en ook nog eens in vaten.

91
00:06:27.017 --> 00:06:29.021
Het varieert van dag op dag...

92
00:06:30.001 --> 00:06:35.002
maar dat kan verhandeld worden voor zo'n 114 dollar. 114 dollar per vat.

93
00:06:35.007 --> 00:06:38.008
Ja. En een vat is 159 liter.

94
00:06:38.013 --> 00:06:41.005
Dat is... 71 dollarcent.

95
00:06:41.010 --> 00:06:43.024
En als we dat vertalen naar euro's...

96
00:06:44.004 --> 00:06:47.011
dan moet je dat delen door 1,30.

97
00:06:47.016 --> 00:06:50.003
Dan zitten we op 55 eurocent...

98
00:06:50.008 --> 00:06:51.024
per liter ruwe olie.

99
00:06:52.004 --> 00:06:55.003
55 eurocent per liter ruwe olie.

100
00:06:55.008 --> 00:06:58.003
Op dat moment. Want dat is een dagprijs.

101
00:06:58.008 --> 00:07:00.022
De prijs verschilt van dag tot dag...

102
00:07:01.002 --> 00:07:06.017
maar voor nu bepalen we de eerste kosten voor onze liter benzine op precies 55 cent.

103
00:07:06.022 --> 00:07:09.008
Wat is de waarde van dat schip?

104
00:07:09.013 --> 00:07:11.020
Dat kun je eigenlijk niet zeggen.

105
00:07:12.000 --> 00:07:16.017
Die olie wordt op een gegeven moment ergens geladen. In dit geval...

106
00:07:16.022 --> 00:07:19.002
ergens in Rusland of Estland.

107
00:07:19.007 --> 00:07:22.002
Die wordt verscheept. Die gaat varen...

108
00:07:22.007 --> 00:07:25.010
met een bepaalde loshaven als doel.

109
00:07:25.015 --> 00:07:31.006
Het kan onderweg ook meerdere keren verkocht worden. Er is een levendige handel in die olie.

110
00:07:31.011 --> 00:07:34.018
Dat lijkt me wel raar. Ja, maar wij zijn dat gewend.

111
00:07:34.023 --> 00:07:38.000
Een beetje rare handel, die oliehandel.

112
00:07:38.005 --> 00:07:42.023
Olie die binnenkomt in Rotterdam, die bijvoorbeeld in Saoedi-Arabie is geladen...

113
00:07:43.003 --> 00:07:47.021
is misschien wel tien of twintig keer van eigenaar gewisseld.

114
00:07:48.001 --> 00:07:51.016
Grappig. Dus het zou kunnen zijn dat een tanker...

115
00:07:51.021 --> 00:07:54.006
naar een BP-raffinaderij gaat...

116
00:07:54.011 --> 00:07:59.011
en dan een dag later gebeld wordt: Nee, terug, je gaat naar Texaco.

117
00:07:59.016 --> 00:08:01.016
En dan weer terug naar BP...

118
00:08:01.021 --> 00:08:07.021
en de laatste dag misschien toch weer helemaal terug naar Shell moet. Ja. Dat wist ik niet.

119
00:08:08.001 --> 00:08:10.017
Wat een wonderlijke wereld, he.

120
00:08:13.000 --> 00:08:15.014
Onderweg wordt die olie verhandeld.

121
00:08:15.019 --> 00:08:18.003
Daarnaast kan het zo zijn...

122
00:08:18.008 --> 00:08:22.019
dat zelfs schepen in een fjord in Noorwegen, gevuld blijven wachten...

123
00:08:22.024 --> 00:08:26.012
totdat er een mooie prijs geboden wordt voor die olie.

124
00:08:26.017 --> 00:08:32.009
Dan gaat zo'n kapitein voor anker en dan blijft de hele bemanning al die tijd in het schip zitten?

125
00:08:32.014 --> 00:08:35.011
Ja. En elke dollar winst...

126
00:08:35.016 --> 00:08:42.013
of dollarcent winst misschien die handelaren kunnen maken, kan een reden zijn om een schip te verkopen.

127
00:08:42.018 --> 00:08:47.019
Stel, een schip met 150 miljoen liter olie ligt te wachten in 'n Noors fjord...

128
00:08:47.024 --> 00:08:51.014
en de prijs van een liter olie stijgt, terwijl je slaapt, een cent.

129
00:08:51.019 --> 00:08:56.006
Dan word je zomaar ineens 1,5 miljoen euro rijker wakker.

130
00:08:56.011 --> 00:09:00.006
Van dat geld kun je heel wat leuke Noorse truien kopen.

131
00:09:02.017 --> 00:09:04.017
Wat gebeurt hier dan?

132
00:09:04.022 --> 00:09:09.022
Wij dienen als de opslagcapaciteit voor de aandeelhouders.

133
00:09:10.002 --> 00:09:16.021
Het is van een eigenaar, van iemand van onze aandeelhouders. En die handelt daar ondertussen mee.

134
00:09:19.016 --> 00:09:24.001
Er gebeurt heel veel met die olie waar wij geen weet van hebben.

135
00:09:25.005 --> 00:09:28.002
Je moet wel conditie hebben voor jouw vak.

136
00:09:28.007 --> 00:09:32.024
Ja, gelukkig loop ik niet elke dag omhoog. Het zou wel goed zijn.

137
00:09:33.004 --> 00:09:36.012
Je zit gigantisch hoog hier. Hoe hoog is het?

138
00:09:36.017 --> 00:09:38.022
Dit is 22 meter hoog.

139
00:09:39.002 --> 00:09:43.001
Als je nou nagaat dat die schepen die hier binnenkomen...

140
00:09:43.006 --> 00:09:46.015
de grootste, nou ja, de grootste, 350.000 ton...

141
00:09:46.020 --> 00:09:48.024
die vullen drie van deze tanks.

142
00:09:49.004 --> 00:09:52.001
MEESLEPENDE MUZIEK

143
00:09:53.003 --> 00:09:56.020
Die liggen net zo diep in het water als deze tanks boven water zijn.

144
00:09:57.000 --> 00:10:00.015
Ongelooflijk. Hoeveel liter olie gaat hierin?

145
00:10:00.020 --> 00:10:03.007
Hier gaat 120.000 kubieke meter in.

146
00:10:03.012 --> 00:10:06.005
Oftewel 120 miljoen liter.

147
00:10:06.010 --> 00:10:08.010
120 miljoen liter olie!

148
00:10:08.015 --> 00:10:11.014
120 miljoen liter. Dat is niet te bevatten.

149
00:10:13.000 --> 00:10:16.014
En hoeveel liter wordt er op deze hele terminal opgeslagen?

150
00:10:16.019 --> 00:10:20.003
4,6 miljoen kubieke meter.

151
00:10:20.008 --> 00:10:25.004
Keer 1000 liter in 1 kubieke meter.

152
00:10:25.009 --> 00:10:27.013
Is 4,6 miljard liter.

153
00:10:27.018 --> 00:10:30.006
In al die emmers? Ja.

154
00:10:30.011 --> 00:10:35.006
4,6 miljard liter in alle tanks op de hele Maasvlakte Olie Terminal.

155
00:10:35.011 --> 00:10:37.018
Dat is drie keer een volle Kuip...

156
00:10:37.023 --> 00:10:44.002
een fles olie voor elke aardbewoner of een laag drab van een halve centimeter op het hele IJsselmeer.

157
00:10:44.007 --> 00:10:47.020
En stel dat de prijs van de olie EEN cent stijgt of daalt...

158
00:10:48.000 --> 00:10:51.007
is er hier gewoon weer 46 miljoen euro verdiend.

159
00:10:51.012 --> 00:10:53.012
Of verloren.

160
00:10:56.009 --> 00:11:00.010
Dus dit is de ruwe olie? Hier wordt benzine van gemaakt? Ja.

161
00:11:00.015 --> 00:11:05.000
Veel mensen denken dat ruwe olie een dikke, stroperige substantie is.

162
00:11:05.005 --> 00:11:08.016
Mag ik eens ruiken? Niet doen, joh. Zit benzeen in.

163
00:11:08.021 --> 00:11:13.011
Er zitten allemaal kankerverwekkende stoffen in.

164
00:11:18.021 --> 00:11:21.023
Ernst Worrell, u bent hoogleraar...

165
00:11:22.003 --> 00:11:24.022
energie en grondstoffen. Klopt.

166
00:11:25.002 --> 00:11:27.010
Dit is ruwe olie.

167
00:11:27.015 --> 00:11:29.020
Ja, heerlijk.

168
00:11:30.000 --> 00:11:32.019
Dit is vrij giftig, he?

169
00:11:32.024 --> 00:11:38.003
Je moet het niet opdrinken en niet over je handen krijgen. Kijk.

170
00:11:38.008 --> 00:11:40.008
Dit is goed zo. Dank.

171
00:11:43.013 --> 00:11:45.000
Dit ruikt naar...

172
00:11:45.005 --> 00:11:48.002
Nou, naar de Rotterdamse haven, he.

173
00:11:48.007 --> 00:11:51.017
Ja, dat is het. Het ruikt naar de haven. Ja.

174
00:11:51.022 --> 00:11:55.024
En hoe maak je van deze ruwe olie benzine?

175
00:11:56.004 --> 00:11:58.012
Dat doe je in een raffinaderij.

176
00:12:00.001 --> 00:12:03.000
Die raffinaderij ligt ook in Rotterdam.

177
00:12:03.005 --> 00:12:05.021
In de buurt van de Olie Terminal.

178
00:12:10.009 --> 00:12:14.001
Goedendag. Wim van de Wiel, van Shell. Sofie van den Enk.

179
00:12:14.006 --> 00:12:16.022
U maakt benzine, he? Onder andere, ja.

180
00:12:17.002 --> 00:12:22.002
Ik wil weleens horen hoe dat gaat. Prima. Dan gaan we die kant op.

181
00:12:23.021 --> 00:12:26.002
MUZIEK

182
00:12:31.018 --> 00:12:36.010
Ja, er hangt hier wel een chemisch sfeertje.

183
00:12:36.015 --> 00:12:39.010
Ja, het is voor een groot deel ook chemie.

184
00:12:39.015 --> 00:12:41.015
MUZIEK

185
00:12:48.016 --> 00:12:50.009
Je ruikt het hier ook, he?

186
00:12:50.014 --> 00:12:55.018
Ja, je ruikt het wel. Het ruikt naar een heel groot benzinestation.

187
00:12:55.023 --> 00:13:00.017
Ja, ja. Tenslotte is dit toch de grootste raffinaderij van Europa.

188
00:13:00.022 --> 00:13:02.023
Dit is de grootste? Ja.

189
00:13:03.003 --> 00:13:06.020
Wij kunnen hier zo'n 20 miljoen ton per jaar verwerken.

190
00:13:07.000 --> 00:13:10.001
Hoeveel liter is dat? 800 liter per seconde.

191
00:13:10.006 --> 00:13:15.007
800 liter per seconde? Komt hier binnen om gedestilleerd te worden.

192
00:13:15.012 --> 00:13:17.006
800 liter per seconde.

193
00:13:17.011 --> 00:13:22.007
Dat is een hoeveelheid olie van 440 euro die elke tel voorbijschiet.

194
00:13:22.012 --> 00:13:26.005
In 1 jaar stroomt er bijna 14 miljard euro door de pijp.

195
00:13:26.010 --> 00:13:30.021
Net zoveel als de gehele economie van IJsland en Suriname samen.

196
00:13:32.000 --> 00:13:35.015
En hoe maak je van deze ruwe olie benzine?

197
00:13:35.020 --> 00:13:40.012
Ruwe olie bestaat uit 'n verzameling van verschillende moleculen.

198
00:13:40.017 --> 00:13:44.019
De raffinaderij splitst de olie op basis van kookpunt.

199
00:13:44.024 --> 00:13:51.008
Dus dan verhit je de ruwe olie en op verschillende momenten gaan er verschillende stoffen uit die olie.

200
00:13:51.013 --> 00:13:55.014
En dat vang je op dan? Ja, die damp vang je op en die koel je af.

201
00:13:55.019 --> 00:13:59.011
In de destillatietoren heb je verschillende temperaturen.

202
00:13:59.016 --> 00:14:03.001
Dan haal je er op verschillende plekken verschillende dingen uit.

203
00:14:03.006 --> 00:14:06.019
Op het laagste niveau hou je de zwaarste stoffen over.

204
00:14:06.024 --> 00:14:10.017
Dat is bijvoorbeeld iets wat op asfalt lijkt. Bovenin is het gas.

205
00:14:10.022 --> 00:14:16.016
En ergens daartussenin, wel vrij hoog in die toren, komt de benzine-achtige stof vrij.

206
00:14:16.021 --> 00:14:19.016
En die moeten we daarna verder bewerken.

207
00:14:19.021 --> 00:14:22.008
Dus dat wat benzine gaat worden...

208
00:14:22.013 --> 00:14:26.000
dat trek je hier uit die ruwe olie? Ja.

209
00:14:26.005 --> 00:14:31.001
Oke. Nou, dit snap ik. Oke. Ik was niet goed in scheikunde.

210
00:14:31.006 --> 00:14:34.024
Nee, maar dit is niet zo moeilijk. Koken noemen ze dit.

211
00:14:35.004 --> 00:14:37.004
Koken. Koken van olie.

212
00:14:40.019 --> 00:14:42.018
Wat komt er nog meer uit olie?

213
00:14:42.023 --> 00:14:45.008
Diesel, nafta.

214
00:14:45.013 --> 00:14:49.004
Nafta? Dat is de grondstof voor de chemische industrie.

215
00:14:49.009 --> 00:14:53.006
Het belangrijkste product van de petrochemische industrie zijn plastics.

216
00:14:53.011 --> 00:14:57.015
Dit legoschip is bijvoorbeeld gemaakt van olie.

217
00:14:57.020 --> 00:14:59.013
Oke, lego. Ja.

218
00:14:59.018 --> 00:15:03.004
Dus er wordt niet alleen brandstof gemaakt van die ruwe olie?

219
00:15:03.009 --> 00:15:05.014
Je kunt het zo gek niet bedenken.

220
00:15:05.019 --> 00:15:09.016
Heel veel producten uit de chemie komen hiervandaan...

221
00:15:09.021 --> 00:15:12.022
en zitten verweven in ons dagelijks leven.

222
00:15:13.002 --> 00:15:16.017
Zonder chemie zou het een kale bedoening zijn.

223
00:15:16.022 --> 00:15:20.005
Maar wat voor spullen maken ze er dan van?

224
00:15:20.010 --> 00:15:24.005
Shampoo, of ruitensproeiervloeistof.

225
00:15:24.010 --> 00:15:27.021
Of onderdelen van auto's, zoals dashboards.

226
00:15:28.001 --> 00:15:32.021
Dus daarom wordt 't het zwarte goud genoemd: Iedereen wil er iets van.

227
00:15:33.001 --> 00:15:38.014
Zijn vliegtuigen erop laten vliegen, er lego van bouwen of zijn haar ermee wassen.

228
00:15:38.019 --> 00:15:41.012
Het is echt een indrukwekkend terrein.

229
00:15:41.017 --> 00:15:43.022
MUZIEK

230
00:15:46.005 --> 00:15:50.002
Wat kost het om benzine te maken van ruwe olie?

231
00:15:50.007 --> 00:15:53.003
Sowieso de prijs van ruwe olie.

232
00:15:53.008 --> 00:15:57.001
Daar komen alle kosten hier op het terrein nog bij.

233
00:15:57.006 --> 00:16:02.007
De personeelskosten, de salarissen van de mensen hier, energiekosten.

234
00:16:02.012 --> 00:16:07.007
Maar wij kunnen niet zeggen: Dan moet het per se zoveel kosten.

235
00:16:07.012 --> 00:16:10.019
Wij zijn afhankelijk van de wereldmarktprijs.

236
00:16:10.024 --> 00:16:16.005
Maar die kosten die u net noemde, het personeel en gewoon het maken...

237
00:16:16.010 --> 00:16:18.010
dat weet je natuurlijk wel.

238
00:16:18.015 --> 00:16:23.005
Wij weten echt wel wat we hier aan kosten maken.

239
00:16:23.010 --> 00:16:25.011
Anders zou het niet goed zijn.

240
00:16:25.016 --> 00:16:30.003
Maar dat is dan toch weer commercieel gevoelige informatie.

241
00:16:30.008 --> 00:16:35.018
Ik ken die niet. Als ik het wel zou weten, zou ik 't ook niet vertellen.

242
00:16:39.004 --> 00:16:42.019
Wat kost het om een liter benzine te maken?

243
00:16:42.024 --> 00:16:46.013
Dat is altijd een beetje moeilijk te berekenen.

244
00:16:46.018 --> 00:16:50.012
Dat staat ook niet in de jaarrapporten van de raffinaderijen.

245
00:16:50.017 --> 00:16:55.005
Maar je kan ongeveer uitrekenen aan de hand van de energiekosten...

246
00:16:55.010 --> 00:16:59.022
dat dat bij elkaar ongeveer een dubbeltje zou moeten zijn.

247
00:17:00.002 --> 00:17:02.014
Tien eurocent. Tien eurocent.

248
00:17:04.010 --> 00:17:06.015
Dat is niet veel. Tien eurocent.

249
00:17:06.020 --> 00:17:11.009
Nee, maar zo'n raffinaderij maakt wel miljoenen liters per dag.

250
00:17:11.014 --> 00:17:15.009
Dus het is eigenlijk een mooi bedrag? Ja.

251
00:17:15.014 --> 00:17:18.011
65 cent. Dat zijn de werkelijke kosten...

252
00:17:18.016 --> 00:17:22.003
om een liter bruikbare benzine te maken.

253
00:17:22.008 --> 00:17:25.011
Dat is goedkoper dan een fles mineraalwater.

254
00:17:27.018 --> 00:17:32.024
Redmar Wolff, bijzonder hoogleraar indirecte belastingen aan de VU.

255
00:17:33.004 --> 00:17:37.014
Dat klopt. Wilt u koffie? Ja, lekker. Met wat melk graag.

256
00:17:37.019 --> 00:17:43.006
Wat ik me afvroeg, we hebben nu zeg maar een 'af-product', 65 cent...

257
00:17:43.011 --> 00:17:46.017
maar wat komt er dan nog bij? Accijns.

258
00:17:46.022 --> 00:17:49.001
75 cent per liter.

259
00:17:49.006 --> 00:17:51.019
75 cent. Alstublieft.

260
00:17:51.024 --> 00:17:55.013
Ja, 75 cent per liter. 75 cent per liter.

261
00:17:55.018 --> 00:18:00.014
Dat is veel, zeg, 75 cent. De reden dat we accijns moeten betalen...

262
00:18:00.019 --> 00:18:03.016
is dat de schatkist gevuld moeten worden.

263
00:18:03.021 --> 00:18:06.011
En met accijns heeft men gekozen:

264
00:18:06.016 --> 00:18:11.013
We gaan nu een speciale heffing opleggen bij bepaalde goederen.

265
00:18:11.018 --> 00:18:16.007
Laten we goederen nemen waarvan we het gebruik niet willen stimuleren.

266
00:18:16.012 --> 00:18:20.008
De mensen in Den Haag beslissen dat. Daar doen wij toch niets aan.

267
00:18:20.013 --> 00:18:23.001
En wij maar betalen.

268
00:18:23.006 --> 00:18:25.018
Nou ja, waar zou het anders blijven?

269
00:18:25.023 --> 00:18:29.000
De Belastingdienst pakt er, dacht ik, van.

270
00:18:29.005 --> 00:18:31.006
Ik weet niet wat ze ervan doen.

271
00:18:31.011 --> 00:18:35.022
Kunnen we uitrekenen hoeveel accijns van benzine er per jaar...

272
00:18:36.002 --> 00:18:40.018
de schatkist binnenkomt? Ja, dat is redelijk eenvoudig.

273
00:18:40.023 --> 00:18:45.011
Als we tenminste weten hoeveel liter benzine er per jaar verkocht wordt.

274
00:18:45.016 --> 00:18:47.003
En dat weet u. Ja.

275
00:18:47.008 --> 00:18:50.004
Dat is 5.405.000.000...

276
00:18:50.009 --> 00:18:51.021
Ja.

277
00:18:52.001 --> 00:18:54.004
maal 0,75, zou ik zeggen.

278
00:18:54.009 --> 00:18:56.004
Dan komen wij op...

279
00:18:57.004 --> 00:18:59.011
Ja, dan kom je uit op een bedrag...

280
00:18:59.016 --> 00:19:01.009
van ruim vier miljard...

281
00:19:01.014 --> 00:19:04.021
aan jaarlijkse accijnsinkomsten voor benzine.

282
00:19:05.001 --> 00:19:06.017
Ruim vier miljard, zeg.

283
00:19:06.022 --> 00:19:08.016
Dat is een...

284
00:19:08.021 --> 00:19:12.015
Dat is een heel mooi bedrag, he? Ja.

285
00:19:12.020 --> 00:19:17.013
Ruim vier miljard euro. Van dat geld kun je zomaar een klein EU-land redden.

286
00:19:17.018 --> 00:19:22.009
Of 100 kilometer extra snelweg aanleggen, zodat je nog meer accijns kan heffen.

287
00:19:22.014 --> 00:19:27.014
Of Lionel Messi, Cristiano Ronaldo en nog honderden andere topvoetballers kopen...

288
00:19:27.019 --> 00:19:30.015
om FC Groningen landskampioen te laten worden.

289
00:19:30.020 --> 00:19:36.007
In onze totaalsom komt de accijns bij die 65 eurocent. Dat maakt...

290
00:19:36.012 --> 00:19:40.003
1,40 euro. Maar dan zijn we er nog niet.

291
00:19:40.008 --> 00:19:45.005
Nee, want het volgende onderdeel van de prijs...

292
00:19:45.010 --> 00:19:47.013
is de marge voor de pomphouder.

293
00:19:47.018 --> 00:19:51.012
En die verschilt van pomp tot pomp, net zoals de benzineprijs.

294
00:19:51.017 --> 00:19:54.005
De concurrentie is moordend.

295
00:19:54.010 --> 00:20:00.000
Om de prijs scherp te houden, rijdt de pomphouder elke ochtend een rondje langs de concurrentie.

296
00:20:00.005 --> 00:20:01.022
En wij mogen mee.

297
00:20:02.002 --> 00:20:06.019
Oke. Meneer Klok, we komen nu dus bij concurrent EEN aanzetten. Ja.

298
00:20:06.024 --> 00:20:12.014
Dus we moeten nu goed opletten. Het is het merk dat ik verkoop, maar toch is het mijn concurrent.

299
00:20:12.019 --> 00:20:16.011
Maar het is een eigen, onbemande keten van Shell.

300
00:20:16.016 --> 00:20:21.009
Maar dat bepaalt voor een groot deel wel mijn concurrentie.

301
00:20:27.023 --> 00:20:31.009
Weten jullie van elkaar dat jullie 's ochtends...

302
00:20:31.014 --> 00:20:34.013
zo sneaky controleren wat de prijzen zijn?

303
00:20:34.018 --> 00:20:38.009
O, soms komen we elkaar wel tegen ook. Natuurlijk weet je dat...

304
00:20:38.014 --> 00:20:41.008
want als wij de prijs veranderen...

305
00:20:41.013 --> 00:20:44.008
en kort daarna verandert de ander ook...

306
00:20:44.013 --> 00:20:48.023
dan heeft-ie dat geconstateerd en is-ie dus rondgereden.

307
00:20:49.003 --> 00:20:53.016
Dus je weet dat je gecontroleerd wordt. Maar dat houdt je scherp.

308
00:20:55.022 --> 00:20:59.012
Verdient u nou nog wat aan zo'n litertje benzine? Weinig.

309
00:20:59.017 --> 00:21:05.018
Omdat benzine een homogeen product is, houdt ook de consument scherp in de gaten wat die prijs is.

310
00:21:05.023 --> 00:21:08.018
Zeker in tijden van economische crisis.

311
00:21:08.023 --> 00:21:13.012
Dus je geeft veel van je winstmarge aan de consument.

312
00:21:15.001 --> 00:21:19.021
Van de marge moet hij ook de kosten van zijn pompstation en zo betalen.

313
00:21:20.001 --> 00:21:23.002
Dat is ongeveer 12 cent per liter.

314
00:21:23.007 --> 00:21:25.019
12 cent per liter? Ja.

315
00:21:25.024 --> 00:21:30.003
Gemiddeld. Ja. Komt er nog bij aan marge voor de pomphouder.

316
00:21:30.008 --> 00:21:33.011
Dat is niet veel, he? Nee, uiteindelijk niet.

317
00:21:33.016 --> 00:21:38.019
Wat hij daar per saldo aan overhoudt, dat is geen vetpot.

318
00:21:38.024 --> 00:21:43.014
De marge op benzine is laag. Maar waar wij het geld aan verdienen...

319
00:21:43.019 --> 00:21:49.015
als de bemande pomphouder, dat is aan broodjes, of een flesje cola...

320
00:21:49.020 --> 00:21:52.012
of een liter olie. Dus noem het maar op.

321
00:21:52.017 --> 00:21:56.010
Dus van die benzine moeten jullie het niet hebben?

322
00:21:56.015 --> 00:22:01.002
Wij proberen jou te overtuigen van een impulsaankoop.

323
00:22:01.007 --> 00:22:06.013
Dus wij zien jou hier tanken. Wij denken: Die meneer weet nog niet dat hij zin heeft in een broodje.

324
00:22:06.018 --> 00:22:09.021
Dus dan doen wij ons best om toch dat broodje te verkopen.

325
00:22:10.001 --> 00:22:15.005
Maar eigenlijk verdient u dus niet zozeer aan de benzine als aan de broodjes die u hier verkoopt?

326
00:22:15.010 --> 00:22:17.015
Nee, relatief gezien niet, nee.

327
00:22:18.015 --> 00:22:20.024
1,52 zit ik nu op. Ja.

328
00:22:21.004 --> 00:22:24.019
Maar dan ben ik er nog niet, denk ik. Klopt.

329
00:22:24.024 --> 00:22:29.023
Want dan krijgen we nog een keer belastingheffing. Nog een keer? Ja.

330
00:22:30.003 --> 00:22:34.013
Btw. Een percentage van 21%.

331
00:22:34.018 --> 00:22:40.004
En per liter benzine, als we uitgaan van deze bedragen, kom je dan op 32 cent uit.

332
00:22:40.009 --> 00:22:43.013
Jeetje, 32 cent per liter komt er nog eens bij.

333
00:22:43.018 --> 00:22:46.017
Even alles weer bij elkaar optellen.

334
00:22:46.022 --> 00:22:49.018
32 cent. Dan zitten we dus op...

335
00:22:49.023 --> 00:22:53.002
Dan komen we op de... Op de 1,84.

336
00:22:53.007 --> 00:22:56.000
Dan zijn we er. Dan zijn we er inderdaad.

337
00:22:56.005 --> 00:22:58.015
Betaal ik te veel voor die benzine?

338
00:22:58.020 --> 00:23:01.015
Ik vind wel dat je te veel betaalt.

339
00:23:01.020 --> 00:23:06.006
En waar zit dat te veel betalen in? Accijns en btw.

340
00:23:06.011 --> 00:23:08.015
Overheid weer. Overheid.

341
00:23:08.020 --> 00:23:11.009
Bent u boos op de overheid? Absoluut.

342
00:23:11.014 --> 00:23:14.020
Omdat het voor mij een hele onbetrouwbare partner is.

343
00:23:15.000 --> 00:23:20.023
Elke politieke partij zegt, heel populistisch: De benzine is te duur.

344
00:23:21.003 --> 00:23:25.004
Als ik weet hoe moordend de concurrentie is, is dat niet het geval...

345
00:23:25.009 --> 00:23:28.020
want die benzineprijs is voor 75 cent accijns.

346
00:23:29.000 --> 00:23:33.015
Daaroverheen, dat heet stapeling van belastingen, komt ook nog eens btw.

347
00:23:33.020 --> 00:23:37.016
Dus men heft btw over de belasting.

348
00:23:37.021 --> 00:23:40.001
En ik heb weleens geopperd...

349
00:23:40.006 --> 00:23:46.006
om mijn tankstation helemaal geel te verven, met zo'n blauw streepje, als Belastingkantoor...

350
00:23:46.011 --> 00:23:48.024
want ons werk is vooral belastingen heffen.

351
00:23:49.004 --> 00:23:55.007
Even uitrekenen hoeveel procent naar de overheid, de schatkist, gaat.

352
00:23:55.012 --> 00:23:58.006
De accijns: 75 cent per liter.

353
00:23:58.011 --> 00:24:00.012
Plus de btw.

354
00:24:00.017 --> 00:24:05.005
Dat moeten we dan delen door een literprijs van benzine. Ja.

355
00:24:05.010 --> 00:24:07.021
Dan zie je dus dat 58%...

356
00:24:08.001 --> 00:24:11.004
ruim 58% naar de fiscus gaat.

357
00:24:11.009 --> 00:24:13.009
58%.

358
00:24:13.014 --> 00:24:18.010
Een aanzienlijk bedrag gaat naar de staat, inderdaad.

359
00:24:18.015 --> 00:24:23.004
En dat weet je niet als je tankt. Nee. Dat voel je ook niet. Klopt.

360
00:24:23.009 --> 00:24:25.019
Het is een ideale mogelijkheid...

361
00:24:25.024 --> 00:24:31.024
om met zo weinig mogelijk maatschappelijke onrust zo veel mogelijk belastingen te innen.

362
00:24:32.004 --> 00:24:38.003
Ja, 1,07 euro van elke liter benzine gaat rechtstreeks naar de fiscus.

363
00:24:38.008 --> 00:24:43.020
Het zijn dus niet de Russen, de oliemaatschappijen...

364
00:24:44.000 --> 00:24:48.016
de raffinaderijen of de tankhouder die het rijkst worden aan de pomp, maar de overheid.

365
00:24:48.021 --> 00:24:54.004
En dat maakt Jeroen Dijsselbloem de enige echte oliesjeik van Nederland.

366
00:24:57.007 --> 00:25:01.002
En zo slepen we ons voort, van tankstation naar tankstation...

367
00:25:01.007 --> 00:25:04.020
om tegemoet te komen aan onze collectieve benzineverslaving.

368
00:25:05.000 --> 00:25:09.008
Het kost ons handenvol geld, maar voorlopig lijkt er nog geen einde aan te komen.

369
00:25:09.013 --> 00:25:12.013
We willen tenslotte allemaal zo nodig een eigen auto.

370
00:25:12.018 --> 00:25:16.007
En in Den Haag vinden ze dat helemaal niet zo erg.

371
00:25:16.012 --> 00:25:18.017
Volgende week in De Rekenkamer:

372
00:25:18.022 --> 00:25:22.001
Zoeken we uit wat je kan besparen met een spaarlamp.

373
00:25:22.006 --> 00:25:24.007
En worden we onaangenaam verrast.

374
00:25:24.012 --> 00:25:27.017
Ik wist niet dat een spaarlamp zo gevaarlijk kan zijn.

375
00:25:27.022 --> 00:25:32.015
De ideale mogelijkheid om met zo weinig maatschappelijke onrust...

376
00:25:32.020 --> 00:25:35.014
zoveel mogelijk belastingen te innen.

