WEBVTT

1
00:00:05.004 --> 00:00:06.016
888

2
00:00:06.021 --> 00:00:11.015
Deze week zoeken we uit wat je bespaart met een spaarlamp.

3
00:00:11.020 --> 00:00:15.002
Het zijn gevouwen tl-buizen waar we naar kijken. Ja.

4
00:00:15.007 --> 00:00:17.012
We onderzoeken het soort licht.

5
00:00:17.017 --> 00:00:21.000
Dus de wereld ziet er met een spaarlamp minder gezellig uit.

6
00:00:21.005 --> 00:00:22.017
Een stuk minder mooi.

7
00:00:22.022 --> 00:00:25.006
En we worden onaangenaam verrast.

8
00:00:25.011 --> 00:00:29.004
Ik wist niet dat een spaarlamp zo gevaarlijk kon zijn.

9
00:00:57.000 --> 00:01:01.004
Beste Rekenkamer. Mijn gloeilamp is kapot dus tijd voor een nieuwe.

10
00:01:01.009 --> 00:01:05.007
Maar gloeilampen zijn bijna niet meer te krijgen dus ik moet aan de spaarlamp.

11
00:01:05.012 --> 00:01:10.010
Maar ik vind ze zo duur. Hoeveel bespaar ik eigenlijk met een spaarlamp?

12
00:01:10.015 --> 00:01:15.015
Misschien als je ze overal hebt. Maar of je het terug verdient met de aanschafkosten?

13
00:01:15.020 --> 00:01:18.014
Ze zijn duurder maar gaan langer mee.

14
00:01:18.019 --> 00:01:21.022
Het geeft veel minder warmte af. Dus het is efficienter.

15
00:01:22.002 --> 00:01:27.000
Sinds september 2012 is het gloeilampverbod in Europa van kracht.

16
00:01:27.005 --> 00:01:30.014
Niet dat je er meteen gloeiend bij bent als je er toch een koopt.

17
00:01:30.019 --> 00:01:35.007
Maar er breken duistere tijden aan voor de liefhebber van het peertje.

18
00:01:37.016 --> 00:01:42.000
De Rekenkamer gaat op pad en zoekt uit wat er te besparen valt...

19
00:01:42.005 --> 00:01:45.004
met de vervanging van een oud gloeilampje.

20
00:01:46.010 --> 00:01:50.020
Hoi, Marc van de Rekenkamer. Hai, Remko.

21
00:01:51.000 --> 00:01:54.019
Jij weet alles van lampen. Ja, ik doe dit al 20 jaar.

22
00:02:00.022 --> 00:02:04.018
Als ik een lamp zoek, moet ik hier zijn in Nederland?

23
00:02:04.023 --> 00:02:06.015
Ja.

24
00:02:06.020 --> 00:02:10.011
Wat is je best verkochte spaarlamp? Dat is deze.

25
00:02:13.019 --> 00:02:18.024
Hij gaat zo'n 15.000 uur mee. Hij kost 8,95.

26
00:02:22.007 --> 00:02:24.007
Een goeie kleur, gaat lang mee.

27
00:02:24.012 --> 00:02:25.024
Zo.

28
00:02:26.004 --> 00:02:27.016
8,95 euro.

29
00:02:27.021 --> 00:02:30.016
Voor zo'n lamp moet je inderdaad sparen.

30
00:02:30.021 --> 00:02:34.008
Wat zit er dan in die lamp dat het zo duur maakt?

31
00:02:34.013 --> 00:02:38.003
We zoeken een Willie Wortel op die alles weet over lampen.

32
00:02:38.008 --> 00:02:41.024
Goedemorgen. Hallo. Jair Ferwerda van de Rekenkamer.

33
00:02:42.004 --> 00:02:45.009
Cees Keyer. U bent ingenieur elektrotechniek? Ja.

34
00:02:45.014 --> 00:02:50.022
Ik heb een spaarlamp bij me. En ik ben benieuwd hoe die werkt.

35
00:02:51.002 --> 00:02:53.010
Kunt u me dat uitleggen? Ja, hoor.

36
00:02:53.015 --> 00:02:55.020
Ga maar zitten.

37
00:02:56.000 --> 00:02:59.013
Zullen we hem even open zagen? Open zagen gelijk.

38
00:02:59.018 --> 00:03:02.006
Gelijk het grovere werk. Precies.

39
00:03:02.011 --> 00:03:06.007
Doet u dat vaker, lampen door zagen? Ja, ik wil weten wat er in zit.

40
00:03:08.009 --> 00:03:10.006
Nou, dit zit er in.

41
00:03:10.011 --> 00:03:13.020
Wat zien we hier? Ik haal het er eerst even uit.

42
00:03:14.000 --> 00:03:19.016
Spoel, transformator, transistoren.

43
00:03:19.021 --> 00:03:23.015
Die worden er met de hand op gezet. Allemaal handwerk? Niet allemaal.

44
00:03:23.020 --> 00:03:27.001
Dit is handwerk. De draadjes vast solderen.

45
00:03:27.006 --> 00:03:29.005
Die is handwerk. En deze ook.

46
00:03:29.010 --> 00:03:31.018
Dus vrouwen in China draaien dat in elkaar.

47
00:03:31.023 --> 00:03:36.023
Ja, die solderen dat in elkaar. Daardoor is het ook een stukje handwerk.

48
00:03:37.003 --> 00:03:38.022
Dat maakt hem ook duurder.

49
00:03:39.002 --> 00:03:44.003
Dit is eigenlijk gewoon een tl-buis. En deze is gevouwen.

50
00:03:44.008 --> 00:03:47.023
Dus we kijken naar gevouwen tl-buizen? Ja.

51
00:03:48.003 --> 00:03:53.019
Het zijn dus gewoon oude tl-buizen waar een creatief brein mee aan de slag is gegaan...

52
00:03:53.024 --> 00:03:56.016
om er een nieuw soort lamp van te maken.

53
00:03:56.021 --> 00:03:59.019
Heel fijn en handig. Maar is het mooi?

54
00:03:59.024 --> 00:04:03.010
Ellen de Vries, lichtontwerper bij het Lux Lab.

55
00:04:03.015 --> 00:04:09.003
Ja, klopt. Wat is het verschil in licht tussen een gloeilamp en een spaarlamp?

56
00:04:09.008 --> 00:04:12.009
Een spaarlamp geeft een diffuus egaal licht.

57
00:04:12.014 --> 00:04:18.003
En dat associeren we met sfeerloosheid. Somberheid? Ja.

58
00:04:18.008 --> 00:04:23.011
Somber licht? Het is in ieder geval minder sprankelend licht.

59
00:04:23.016 --> 00:04:26.015
Je zet een kaarsje op tafel om het romantisch te maken.

60
00:04:26.020 --> 00:04:29.017
En een gloeilamp zit daar dicht tegen aan.

61
00:04:29.022 --> 00:04:33.006
Maar een spaarlamp slaat gewoon kleuren plat.

62
00:04:33.011 --> 00:04:37.021
Ja. Stel, je hebt eten op je bord met heel veel diverse kleuren.

63
00:04:38.001 --> 00:04:41.016
Dan ziet dat er ineens veel minder aantrekkelijk uit.

64
00:04:41.021 --> 00:04:45.006
Want de rode en gele paprika gaan veel dichter tegen elkaar.

65
00:04:45.011 --> 00:04:49.016
Nu heb ik hier twee borden spaghetti met rode saus.

66
00:04:49.021 --> 00:04:55.005
En ik heb lampjes. Moet deze lamp uit? Dat lijkt mij een goed idee.

67
00:04:55.010 --> 00:04:57.000
Oke, die doen we uit.

68
00:04:57.005 --> 00:04:58.022
Oke.

69
00:04:59.002 --> 00:05:01.002
Als jij deze even vasthoudt.

70
00:05:01.007 --> 00:05:03.002
Dit is de gloeilamp.

71
00:05:03.007 --> 00:05:07.013
Ongelooflijk. Welke ziet er het lekkerst uit? Die van u.

72
00:05:07.018 --> 00:05:11.009
Dit is een beetje bruine saus geworden. Ja.

73
00:05:11.014 --> 00:05:13.012
En daar zie je meerdere soorten rood.

74
00:05:13.017 --> 00:05:16.019
Ik zie tomatenrood, paprikarood, wortelrood.

75
00:05:16.024 --> 00:05:22.014
Bij een spaarlamp zitten sommige stukjes van het licht er in.

76
00:05:22.019 --> 00:05:24.022
Dat is ook zo om het zuinig te maken.

77
00:05:25.002 --> 00:05:29.023
Dus het licht van een spaarlamp belicht niet alle kleuren.

78
00:05:30.003 --> 00:05:32.008
Dat is precies het verhaal.

79
00:05:32.013 --> 00:05:36.022
En aangezien tomatenrood echt anders is dan appeltjesrood...

80
00:05:37.002 --> 00:05:40.009
is de gloeilamp vooralsnog DE lamp voor boven je eten.

81
00:05:40.014 --> 00:05:44.007
Dus de wereld ziet er met een spaarlamp minder gezellig uit?

82
00:05:44.012 --> 00:05:47.023
In elk geval een stuk minder mooi. En dat is een gemiste kans.

83
00:05:48.003 --> 00:05:51.001
Ik denk dat het aan de eettafel gezellig moet zijn.

84
00:05:52.010 --> 00:05:58.004
Kun je in het stroomverbruik ook zien dat een spaarlamp minder verbruikt?

85
00:05:58.009 --> 00:06:01.014
Ik heb hier een power quality-meter staan. Ja.

86
00:06:01.019 --> 00:06:05.009
Even een beetje ruimte maken dus even de rotzooi aan de kant.

87
00:06:05.014 --> 00:06:07.015
Er ligt overal glas.

88
00:06:07.020 --> 00:06:13.000
Wat zien we hier op het scherm? Dit is 220, toch? Ja, tegenwoordig 230.

89
00:06:13.005 --> 00:06:17.007
Als je dat aanzet, zie je dat de stroom...

90
00:06:17.012 --> 00:06:23.005
precies dezelfde sinusvormige karakteristiek heeft.

91
00:06:23.010 --> 00:06:26.001
Dus hij blijft maar lopen, die stroom.

92
00:06:26.006 --> 00:06:29.014
Hij eet maar stroom.

93
00:06:29.019 --> 00:06:33.013
En als je nou die spaarlamp aan zet?

94
00:06:35.007 --> 00:06:39.012
Bij die spaarlamp zie je dat hij heel kort wat stroom gebruikt.

95
00:06:39.017 --> 00:06:45.019
Hij heeft echt piekmomentjes. Ja, hij pakt stroom wanneer hij het nodig heeft.

96
00:06:45.024 --> 00:06:51.010
Dat verklaart dus waarom hij minder energie verbruikt.

97
00:06:51.015 --> 00:06:58.001
En dat voel je dus in je portemonnee? Ja, precies.

98
00:06:58.006 --> 00:07:03.021
Zouden we kunnen uitrekenen wat een spaarlamp gemiddeld per jaar verbruikt? Ja.

99
00:07:04.001 --> 00:07:07.023
En een gewone gloeilamp? Ja. En wat het verschil is? Ja.

100
00:07:08.003 --> 00:07:11.008
We beginnen met wat een gloeilamp per jaar verbruikt.

101
00:07:11.013 --> 00:07:14.019
Dat is afhankelijk van de kilowatt uurprijs die je betaalt.

102
00:07:14.024 --> 00:07:18.023
Maar gemiddeld 9,20. 9,20.

103
00:07:19.003 --> 00:07:21.022
Wat verbruikt een spaarlamp per jaar?

104
00:07:22.002 --> 00:07:25.003
Dat zit rond de 1,84 euro. 1,84? Ja.

105
00:07:25.008 --> 00:07:27.018
Dat is een best significant verschil.

106
00:07:27.023 --> 00:07:31.015
Ja, dat is... 7,36 euro.

107
00:07:31.020 --> 00:07:35.013
7,36 euro bespaar je al het eerste jaar dat je een spaarlamp koopt.

108
00:07:35.018 --> 00:07:38.019
Dus dan heb je de aanschaf al bijna terug verdiend. Ja.

109
00:07:40.019 --> 00:07:46.024
En een spaarlamp gaat langer mee. Ja. Gemiddeld tien keer langer.

110
00:07:47.004 --> 00:07:51.013
De aanschaf van de spaarlamp is negen euro. Ja.

111
00:07:51.018 --> 00:07:53.005
Oke, negen euro. Ja.

112
00:07:53.010 --> 00:07:57.016
En dan het gebruik over tien jaar. Per EEN jaar was dat? 1,84.

113
00:07:57.021 --> 00:07:59.016
Dus dat keer tien is 18,40.

114
00:07:59.021 --> 00:08:02.024
En dat bij elkaar opgeteld is 27,40.

115
00:08:03.004 --> 00:08:06.013
En hoeveel kostte dat in de tijd van de gloeilamp?

116
00:08:06.018 --> 00:08:08.022
Een gloeilamp gaat maar EEN jaar mee.

117
00:08:09.002 --> 00:08:11.020
De aanschafprijs van de gloeilamp was EEN euro.

118
00:08:12.000 --> 00:08:15.020
En plus tien keer die 9,20, je verbruik, is dat 102 euro.

119
00:08:16.000 --> 00:08:22.000
Dus je bespaart 74,60 euro. 74,60 bespaar ik met EEN spaarlamp.

120
00:08:22.005 --> 00:08:26.018
En dat is er nog maar EEN. Dat is er nog maar EEN.

121
00:08:26.023 --> 00:08:33.010
Dat betekent dat je per jaar 7,46 bespaart met EEN spaarlamp.

122
00:08:33.015 --> 00:08:38.016
Daarvoor kun je ook waxinelichtjes kopen voor een diner by candlelight.

123
00:08:39.019 --> 00:08:44.004
Of je koopt wat make-up zodat je er onder een spaarlamp wel leuk uitziet.

124
00:08:44.009 --> 00:08:46.000
Of je haalt wat Chinees.

125
00:08:46.005 --> 00:08:49.016
Want dat ziet er sowieso goed uit onder tl-licht.

126
00:08:50.019 --> 00:08:53.016
Goeiedag. Stefan Stasse, de Rekenkamer.

127
00:08:53.021 --> 00:08:55.023
Ton van Dril. Gaat u zitten.

128
00:08:56.003 --> 00:08:58.010
U bent energie-onderzoeker. Ja.

129
00:08:58.015 --> 00:09:02.012
Dat klopt. Wat doet u dan precies?

130
00:09:02.017 --> 00:09:07.014
Wij rekenen uit wat voor mogelijkheden er zijn om energie te besparen en wat dat kost.

131
00:09:07.019 --> 00:09:10.016
Ik heb hier een bouwtekening van een huis.

132
00:09:12.005 --> 00:09:16.020
En ik wil met u bekijken waar er lampen hangen in een gemiddeld huis.

133
00:09:17.000 --> 00:09:18.021
Dat is goed. Ja? Ja. Oke.

134
00:09:21.020 --> 00:09:23.007
Goed.

135
00:09:24.023 --> 00:09:29.006
Een gemiddeld rijtjeshuis. Ja.

136
00:09:29.011 --> 00:09:33.002
In de woonkamer gaan we uit van EEN lamp in het midden.

137
00:09:33.007 --> 00:09:36.010
Een stuk of vijf spotjes. In de gang twee lampen.

138
00:09:36.015 --> 00:09:38.002
Dat zijn er al 13.

139
00:09:38.007 --> 00:09:39.021
Oven verlichting: 20.

140
00:09:40.001 --> 00:09:43.022
Afzuigkapverlichting: 21. Hier zullen wel twee lampen zijn.

141
00:09:44.002 --> 00:09:46.022
Aan beide kanten van het bed. Bijvoorbeeld.

142
00:09:47.002 --> 00:09:50.003
De zolder zelf heeft nog twee pitjes. 38, 39.

143
00:09:50.008 --> 00:09:55.001
Dus dan hebben we? 44 lampen. 44 lampen. Ja.

144
00:09:56.003 --> 00:10:00.003
Dat is fantastisch. Dat is heel wat. Ja, heel wat lampen.

145
00:10:00.008 --> 00:10:02.022
En... Kunnen we nog even gaan zitten?

146
00:10:03.002 --> 00:10:09.007
Want, wat zijn dat dan voor lampen? Dat is van alles.

147
00:10:09.012 --> 00:10:12.004
Dat zijn natuurlijk de gloeilampen.

148
00:10:12.009 --> 00:10:15.018
Maar het kunnen ook tl's zijn. Spotjes.

149
00:10:15.023 --> 00:10:19.002
En hoeveel van die lampen zijn gloeilampen?

150
00:10:19.007 --> 00:10:22.023
Dat zijn er meer dan de helft. Meer dan de helft? Ja.

151
00:10:23.003 --> 00:10:24.015
Hoeveel?

152
00:10:24.020 --> 00:10:28.001
28. Ja. 28.

153
00:10:28.006 --> 00:10:32.020
En stel dat ik al die gloeilampen vervang door spaarlampen.

154
00:10:33.000 --> 00:10:38.003
Ik weet dat een spaarlamp 7,46 euro bespaart.

155
00:10:38.008 --> 00:10:42.007
Dus dan vervangen we 28 gloeilampen door 28 spaarlampen.

156
00:10:42.012 --> 00:10:46.001
Dus dat wordt dan... 208 euro per jaar.

157
00:10:46.006 --> 00:10:49.022
Een besparing van 208 euro per jaar? Ja.

158
00:10:50.002 --> 00:10:56.015
Dat is een mooi bedrag per jaar. Ja. Besparing. Ja. Behoorlijk. Ja.

159
00:10:58.023 --> 00:11:01.009
208 euro spaar je uit per jaar.

160
00:11:01.014 --> 00:11:05.002
Daarvoor kun je elke maand met z'n tweeen naar de film.

161
00:11:05.007 --> 00:11:08.007
Zit je ook in het donker en bespaar je thuis nog meer.

162
00:11:08.012 --> 00:11:14.003
Het is ook zo dat niet alle spaarlampen zo lang mee gaan.

163
00:11:14.008 --> 00:11:18.003
De ene lamp kan wel veel schakelen. En de andere niet.

164
00:11:18.008 --> 00:11:24.010
Stel, hij wordt 4000 keer geschakeld en je doet hem tien keer per dag aan en uit...

165
00:11:24.015 --> 00:11:28.000
dan haal je nooit die levensduur.

166
00:11:28.005 --> 00:11:31.003
En dat wordt ook vaak op de verpakking vermeld.

167
00:11:31.008 --> 00:11:36.018
Je kan bijvoorbeeld 4000 keer schakelen of 8000 keer.

168
00:11:36.023 --> 00:11:40.010
Ik heb dat nog nooit gezien. Dat zijn de kleine lettertjes.

169
00:11:43.024 --> 00:11:47.021
In welke kamers kan ik beter geen spaarlamp hangen?

170
00:11:48.001 --> 00:11:52.013
Alle ruimtes waar het licht vaak aan en uit gedaan wordt.

171
00:11:52.018 --> 00:11:55.000
Toilet, overloop, trappenhuis.

172
00:11:55.005 --> 00:12:01.000
Ik zeg altijd: Hang een spaarlamp op in het trappenhuis en je licht uitgelicht onder aan de trap.

173
00:12:01.005 --> 00:12:04.007
Dat ding is pas aan als jij beneden bent. Dat is niet handig.

174
00:12:04.012 --> 00:12:09.013
En het is een hoop frustratie. Dan sta je daar met je boodschappen.

175
00:12:09.018 --> 00:12:13.014
Je moet altijd tien seconden wachten. Ja, en dan kan je pas.

176
00:12:13.019 --> 00:12:16.013
Dat is ook een stukje gemak.

177
00:12:16.018 --> 00:12:21.007
Het vervangen van die 28 gloeilampen is niet helemaal reeel, zegt u.

178
00:12:21.012 --> 00:12:24.000
Dat moeten we naar beneden bijstellen. Ja.

179
00:12:24.005 --> 00:12:29.020
Ik zou een stuk of 15 doen.

180
00:12:30.000 --> 00:12:32.020
Oke, die vervangen we door spaarlampen.

181
00:12:33.000 --> 00:12:39.015
Dat is 111. Dat is elf euro per jaar.

182
00:12:39.020 --> 00:12:42.023
Dat is ook nog mooi. Dat is zeker mooi.

183
00:12:43.003 --> 00:12:44.021
Maar niet zo mooi als net.

184
00:12:45.001 --> 00:12:48.006
Want nu kun je nog maar in je eentje naar de film.

185
00:12:48.011 --> 00:12:52.015
En ondertussen zit de ander thuis met alle lampen aan.

186
00:12:54.008 --> 00:12:57.000
Ben je die besparing ook weer kwijt.

187
00:12:57.005 --> 00:13:00.014
Hier heb je nog allemaal gloeilampen. Dat klopt.

188
00:13:00.019 --> 00:13:03.023
Zijn die niet verboden? Niet om te verkopen.

189
00:13:04.003 --> 00:13:07.011
Ze mogen alleen niet meer geimporteerd en geproduceerd worden.

190
00:13:07.016 --> 00:13:11.012
Mijn vermoeden is dat het voor de fabrikanten is gedaan.

191
00:13:11.017 --> 00:13:16.006
Want die verdienen veel meer aan spaarlampen dan aan gloeilampen.

192
00:13:17.017 --> 00:13:23.008
De minister, verantwoordelijk voor het gloeilampverbod in heel Europa, was onze eigen Jacqueline Cramer.

193
00:13:23.013 --> 00:13:27.004
Het lichtend voorbeeld op het gebied van besparing.

194
00:13:29.000 --> 00:13:33.009
Mevrouw Kramer, waarom moesten we aan de spaarlamp van u?

195
00:13:33.014 --> 00:13:36.011
Om het energieverbruik terug te dringen.

196
00:13:36.016 --> 00:13:39.015
En om de CO2-uitstoot te verminderen.

197
00:13:39.020 --> 00:13:43.024
We hadden forse doelstellingen op het gebied van energie en klimaat.

198
00:13:44.004 --> 00:13:49.011
De energiebesparing moest 20 procent zijn tot 2020.

199
00:13:49.016 --> 00:13:52.003
Dus dat was een forse doelstelling.

200
00:13:52.008 --> 00:13:56.015
Twee procent energiebesparing per jaar over de hele economie.

201
00:13:56.020 --> 00:14:03.001
Als je weet dat in huishoudens licht veel elektriciteitsgebruik geeft...

202
00:14:03.006 --> 00:14:09.019
dan denk je toch: Waar kan ik als eerste een klapper maken?

203
00:14:13.010 --> 00:14:16.020
Paul, waarom bezuinigen we op licht? Geen idee.

204
00:14:17.000 --> 00:14:21.005
Op zich is het logisch om te beginnen met bezuinigen op licht.

205
00:14:21.010 --> 00:14:25.016
Want van onze totale energierekening is licht maar een paar procent.

206
00:14:25.021 --> 00:14:30.007
Het is meer symbool politiek.

207
00:14:30.012 --> 00:14:33.010
Want de echte energievreters zijn niet de lampen.

208
00:14:33.015 --> 00:14:36.001
Je moet kijken wat een lamp voor je betekent.

209
00:14:36.006 --> 00:14:41.012
Je hebt licht nodig om te leven, voor de huiskamer, om te lezen, voor de gezelligheid.

210
00:14:41.017 --> 00:14:45.021
Deze spaarlamp is niet flatterend voor jou. Je ziet er ziek uit. Echt?

211
00:14:46.001 --> 00:14:48.021
Licht heeft veel betekenis in ons leven.

212
00:14:49.001 --> 00:14:53.002
Dus je zou veel meer moeten letten op de kwaliteit van het licht...

213
00:14:53.007 --> 00:14:56.023
dan op de energieprijs van het licht.

214
00:14:57.014 --> 00:15:00.007
Of had de minister soms andere redenen?

215
00:15:00.012 --> 00:15:03.023
Ze kende de lichtsector immers goed.

216
00:15:04.003 --> 00:15:08.005
U kende Philips ook. Want u hebt daar gewerkt in het verleden.

217
00:15:08.010 --> 00:15:11.013
Ja, en daardoor kende ik ook de lichtbranche.

218
00:15:11.018 --> 00:15:13.020
Daarom wist ik wat er aan de hand was.

219
00:15:14.000 --> 00:15:17.001
En daarom heb ik ook gedaan wat ik heb gedaan.

220
00:15:17.006 --> 00:15:22.003
Maar was Philips er ook niet bij gebaat om naar een nieuw middel te gaan?

221
00:15:22.008 --> 00:15:24.021
Zij waren er al mee bezig natuurlijk.

222
00:15:25.001 --> 00:15:28.019
Dus zij hadden qua technologie een grote voorsprong.

223
00:15:28.024 --> 00:15:30.024
Toen wilde u nog samen optrekken.

224
00:15:31.004 --> 00:15:35.020
Zij stonden te juichen, daar, in Eindhoven. Een nieuwe markt.

225
00:15:36.000 --> 00:15:37.012
Eh... Ja en nee.

226
00:15:37.017 --> 00:15:42.012
Als je weet dat we uiteindelijk een lamp in de markt kunnen krijgen...

227
00:15:42.017 --> 00:15:46.017
die vele malen beter is, ook uit energie-oogpunt...

228
00:15:46.022 --> 00:15:53.010
en je hebt decennia lang geleerd dat dat soort lampen niet de markt op komt...

229
00:15:53.015 --> 00:15:55.005
wat doe je dan?

230
00:15:55.010 --> 00:15:58.009
Dan is er voor een minister maar EEN manier.

231
00:15:58.014 --> 00:16:01.002
En dat is de lamp uit farceren...

232
00:16:01.007 --> 00:16:05.015
en zorgen dat er versneld betere alternatieven komen.

233
00:16:05.020 --> 00:16:10.017
Maar zijn we er op vooruit gegaan? Ja.

234
00:16:10.022 --> 00:16:14.010
Qua energieverbruik zijn spaarlampen beter dan de gloeilamp.

235
00:16:14.015 --> 00:16:17.021
Maar in spaarlampen zit kwik. Dat is ook niet optimaal.

236
00:16:18.001 --> 00:16:24.010
Dus als je ze gebruikt, moet je ze terug brengen om te vermijden dat de kwik in het milieu komt.

237
00:16:26.002 --> 00:16:32.000
Recyclen. Is dat geen ander woord voor afval dumpen bij de buren?

238
00:16:32.005 --> 00:16:36.010
Waar gaan al die uitgedoofde spaarlampen eigenlijk naartoe?

239
00:16:36.015 --> 00:16:39.004
Sofie van den Enk, van de Rekenkamer.

240
00:16:39.009 --> 00:16:44.008
Jos Artois. Bij u komen onze oude spaarlampen terecht, he?

241
00:16:44.013 --> 00:16:48.008
Ja, wij verwerken de helft van de lampen van Nederland.

242
00:16:48.013 --> 00:16:52.010
Trekt u deze helm aan. Een helm. Een veiligheidsbril. Ja.

243
00:16:52.015 --> 00:16:57.006
En een vuurvestje zodat iedereen jou goed kan zien.

244
00:16:57.011 --> 00:17:01.006
O, dat is sowieso heel goed dat iedereen mij kan zien.

245
00:17:01.011 --> 00:17:04.002
Ik zou zeggen: Laat ons gaan. Leuk.

246
00:17:08.009 --> 00:17:11.020
Hier komen alle spaarlampen uit Nederland binnen.

247
00:17:12.000 --> 00:17:14.022
In Nederland worden de lampen ingezameld

248
00:17:15.002 --> 00:17:19.010
en de helft van die lampen wordt verwerkt in deze installatie.

249
00:17:19.015 --> 00:17:21.018
De helft van alle spaarlampen.

250
00:17:21.023 --> 00:17:25.007
De helft van alle lampen, dus ook de spaarlampen...

251
00:17:25.012 --> 00:17:28.000
wordt hier verwerkt.

252
00:17:28.005 --> 00:17:30.021
En wat gebeurt er met die andere helft?

253
00:17:31.001 --> 00:17:33.023
De andere helft wordt in Duitsland verwerkt.

254
00:17:34.003 --> 00:17:38.015
En deze, wat doen jullie hier nou mee?

255
00:17:38.020 --> 00:17:41.020
Wij verwerken dit. We doen twee dingen.

256
00:17:42.000 --> 00:17:46.024
We halen het poeder er uit. Poeder? Poeder in een lamp? Ja.

257
00:17:47.004 --> 00:17:50.001
En in dat poeder zit een kleine hoeveelheid kwik.

258
00:17:50.006 --> 00:17:54.009
Maar kwik is toch heel gevaarlijk? Ja.

259
00:17:54.014 --> 00:17:58.009
Daarom verwerken we het hier ook in gesloten installaties.

260
00:17:58.014 --> 00:18:01.011
Zo voorkomen we dat het in de omgeving terecht komt.

261
00:18:13.002 --> 00:18:15.012
Het is wel heel stoffig hier binnen.

262
00:18:19.018 --> 00:18:24.002
Jeroen Bartels, u bent manager inzamelsysteem lampen. Klopt.

263
00:18:24.007 --> 00:18:28.000
Alle lampen? Ja. Ook tl-buizen.

264
00:18:28.005 --> 00:18:32.017
Hoeveel spaarlampen zijn er eigenlijk in Nederland? 96 miljoen.

265
00:18:32.022 --> 00:18:35.015
En hoeveel daarvan worden gerecycled?

266
00:18:35.020 --> 00:18:39.016
Nou, ze gaan natuurlijk niet elk jaar kapot. Nee.

267
00:18:39.021 --> 00:18:44.008
Ze gaan behoorlijk lang mee. Een aantal jaren.

268
00:18:44.013 --> 00:18:48.020
Dus van de tien miljoen recyclen wij er ongeveer drie miljoen.

269
00:18:49.000 --> 00:18:51.022
En waar blijven die andere zeven miljoen?

270
00:18:52.002 --> 00:18:55.022
Die gaan kapot en dan komt het kwik in het milieu terecht.

271
00:20:11.024 --> 00:20:15.016
En wat doet kwik eigenlijk? Hoe schadelijk is dat?

272
00:20:15.021 --> 00:20:18.003
Wat gebeurt er als kwik in het milieu komt?

273
00:20:18.008 --> 00:20:22.011
Kwik is schadelijk voor het zenuwstelsel als je het inademt.

274
00:20:22.016 --> 00:20:27.002
Kwik is een vloeistof dat verdampt. En die damp is schadelijk.

275
00:20:27.007 --> 00:20:30.018
Wat gebeurt er dan? Dan krijg je last van je zenuwstelsel.

276
00:20:30.023 --> 00:20:35.015
Het is niet goed voor het milieu en je gezondheid.

277
00:20:36.021 --> 00:20:41.017
Hoeveel kwik zit er in zo'n lamp? Twee tot vijf milligram kwik.

278
00:20:41.022 --> 00:20:46.014
Kunnen we dan uitrekenen hoeveel kwik er per jaar in het milieu terecht komt?

279
00:20:46.019 --> 00:20:49.014
Als al die zeven miljoen lampen kapot gaan...

280
00:20:49.019 --> 00:20:52.024
dan praat je over drie milligram kwik per lamp.

281
00:20:53.004 --> 00:20:56.017
Dus zeven miljoen lampen keer drie milligram is 21 kilo.

282
00:20:56.022 --> 00:21:00.006
21 kilo giftige kwik per jaar.

283
00:21:00.011 --> 00:21:04.005
Is de spaarlamp dan misschien toch niet zo goed voor het milieu?

284
00:21:04.010 --> 00:21:07.010
Kwik is inderdaad onplezierig.

285
00:21:07.015 --> 00:21:11.000
Maar hou je 't in de kringloop dan is er niks aan de hand.

286
00:21:11.005 --> 00:21:16.015
Dus 't is meer een probleem van: Hoe zorg je dat ze terugkomen na gebruik...

287
00:21:16.020 --> 00:21:20.011
dan dat op zich die lamp in gebruik onveilig is.

288
00:21:20.016 --> 00:21:26.011
Je moet 'm niet laten vallen en dan de kwik op de vloer laten liggen, want dat is ook niet handig.

289
00:22:05.009 --> 00:22:08.024
Gelukkig heeft RIVM een handleiding uitgebracht...

290
00:22:09.004 --> 00:22:13.009
waarin verteld wordt wat te doen bij een gevallen spaarlamp.

291
00:22:13.014 --> 00:22:15.022
Rubberen handschoenen.

292
00:22:16.002 --> 00:22:18.007
Keukenrol.

293
00:22:18.012 --> 00:22:20.024
'Plastic hoestjes of zakje om uw schoenen...'

294
00:22:21.004 --> 00:22:26.023
'Gebruik voor 't verzamelen van de delen van de gebroken lamp een glazen pot met metalen deksel.'

295
00:22:27.003 --> 00:22:31.014
'Gebruik brede tape om de kleine stukjes of poeder op te ruimen.'

296
00:22:31.019 --> 00:22:34.008
'Stop dit eveneens in de glazen pot.'

297
00:22:34.013 --> 00:22:37.012
'Werk van binnen naar buiten toe.'

298
00:22:37.017 --> 00:22:42.022
'Veeg of dep de oppervlakte schoon met een nat wegwerpdoekje.'

299
00:22:43.002 --> 00:22:45.001
'Stop dit ook in de glazen pot.'

300
00:22:45.006 --> 00:22:49.012
'Stop de glazen pot in een plastic zak en plak deze dicht met tape...

301
00:22:49.017 --> 00:22:52.000
en plaats deze buiten 't huis.'

302
00:22:57.001 --> 00:22:59.009
'Ventileer de ruimte enkele uren.'

303
00:22:59.014 --> 00:23:01.010
Enkele uren?

304
00:23:01.015 --> 00:23:03.015
Enkele uren.

305
00:23:09.005 --> 00:23:14.011
Peter-Hein van Mulligen, u bent hoofdeconoom bij 't CBS.

306
00:23:14.016 --> 00:23:18.023
De reden dat de spaarlamp is gekomen is dat 't energie zou besparen.

307
00:23:19.003 --> 00:23:20.015
Is dat ook gebeurd?

308
00:23:20.020 --> 00:23:24.000
Ik kan 't wel even laten zien in de grafiek. Oke.

309
00:23:24.005 --> 00:23:27.002
Dan krijgt u van mij een flap-over. Goed.

310
00:23:27.007 --> 00:23:29.004
Ja, dank u wel. Alstublieft.

311
00:23:29.009 --> 00:23:31.003
Ik maak even een grafiek...

312
00:23:31.008 --> 00:23:35.023
met 't gemiddelde stroomverbruik per woning over de afgelopen jaren.

313
00:23:36.003 --> 00:23:38.014
Kijken we even een paar jaar terug. 2004.

314
00:23:38.019 --> 00:23:42.013
Dan zie je dat 't gemiddelde gebruik per woning ongeveer...

315
00:23:42.018 --> 00:23:47.003
3300 kilowattuur is per jaar.

316
00:23:47.008 --> 00:23:49.021
Maar kijk je een jaar later, 2005...

317
00:23:50.001 --> 00:23:53.000
dan zit je er misschien iets boven.

318
00:23:53.005 --> 00:23:55.015
2006 er iets onder. 2007 idem dito.

319
00:23:55.020 --> 00:23:58.001
Tot 't meest recente jaar 2011.

320
00:23:58.006 --> 00:24:01.007
Maar ja, als je daar een lijn doorheen trekt...

321
00:24:01.012 --> 00:24:04.001
dan zie je dat die lijn toch vrij constant is...

322
00:24:04.006 --> 00:24:09.004
en dat de afgelopen jaren 't gemiddelde energieverbruik niet van z'n plaats is gekomen.

323
00:24:09.009 --> 00:24:12.016
Dit is toch een hele teleurstellende grafiek?

324
00:24:12.021 --> 00:24:18.013
De reden waarom de gloeilamp verboden is: energiebesparing.

325
00:24:18.018 --> 00:24:24.012
Dat klopt. Het verbruikt ook een stuk minder energie. Ja.

326
00:24:24.017 --> 00:24:30.021
Maar spaarlampen gebruiken minder stroom dus is 't ook minder erg om ze aan te laten.

327
00:24:31.001 --> 00:24:34.000
Dus we moeten eerder de spaarlamp uitdoen.

328
00:24:34.005 --> 00:24:36.000
Ik betrap mezelf er ook op.

329
00:24:36.005 --> 00:24:39.021
'Het is een spaarlamp dus dat is niet zo'n probleem.'

330
00:24:40.001 --> 00:24:42.004
Maar als iedereen dat denkt...

331
00:24:42.009 --> 00:24:45.014
is 't netto effect van die spaarlamp heel beperkt.

332
00:24:45.019 --> 00:24:47.024
Dat is eh... niet slim.

333
00:24:48.004 --> 00:24:51.009
Als iedereen z'n spaarlampen laat branden...

334
00:24:51.014 --> 00:24:54.001
besparen we dus helemaal niets.

335
00:24:54.006 --> 00:24:58.013
De enige echte manier om goed te besparen met een spaarlamp is:

336
00:24:58.018 --> 00:25:02.012
Hem uitzetten en niet te vaak aanzetten want dan gaat-ie niet zo lang mee.

337
00:25:02.017 --> 00:25:08.024
En dan in 't donker rustig wachten op een milieu- en kleurvriendelijke ledlamp. Goedenavond.

338
00:25:11.011 --> 00:25:17.011
Volgende week gaan we op zoek naar het geheim achter spotgoedkope all-inclusive vakanties.

339
00:25:17.016 --> 00:25:20.009
Ik hoef nergens aan te denken, gewoon aanschuiven.

340
00:25:20.014 --> 00:25:22.018
Dat is voor mij een gevoel van vrijheid.

341
00:25:22.023 --> 00:25:27.023
Dat ik niet zelf elke dag moet bedenken wat ik 's avonds moet gaan eten. Dat wordt voor me gedaan.

342
00:25:28.003 --> 00:25:29.019
En dat voor 650 euro! Ja.

343
00:25:29.024 --> 00:25:33.021
Sta je daar met je boodschappen en je dingen... Het werkt niet.

344
00:25:34.001 --> 00:25:38.012
En altijd 10 seconden wachten... Ja. Is het licht aan? We kunnen.

