WEBVTT

1
00:00:02.000 --> 00:00:03.012
888

2
00:00:03.017 --> 00:00:08.000
Hij zegt een nazaat te zijn van meesterschilder Rembrandt: Michel van Rijn.

3
00:00:08.005 --> 00:00:11.016
Mijn mooiste kunstwerken, daar heb ik mee geslapen.

4
00:00:11.021 --> 00:00:15.010
Maar anders dan zijn voorouder, smokkelde hij schilderijen.

5
00:00:15.015 --> 00:00:18.002
Hij was de grootste kunstsmokkelaar ter wereld!

6
00:00:18.007 --> 00:00:22.000
Hoe hoog was de prijs die op je hoofd stond? 250.000 pond.

7
00:00:22.005 --> 00:00:23.023
En die was geaccepteerd.

8
00:00:24.003 --> 00:00:27.015
Ik heb zwaar moeten onderhandelen om daar onderuit te komen.

9
00:00:27.020 --> 00:00:34.000
Tegenwoordig zet hij zich in om gestolen kunst terug te bezorgen bij de rechtmatige eigenaar.

10
00:00:35.000 --> 00:00:36.012
Hai! Michel!

11
00:00:36.017 --> 00:00:39.010
Hoi. Dag. Sander. Leuk je te ontmoeten.

12
00:00:39.015 --> 00:00:41.018
Ik heb iets voor je meegenomen.

13
00:00:42.018 --> 00:00:45.018
Ah! HIJ LACHT Kijk eens. GELACH

14
00:00:45.023 --> 00:00:49.001
Wat is die waard? De poster of het schilderij?

15
00:00:50.001 --> 00:00:51.013
Is-ie niet echt dan?

16
00:00:51.018 --> 00:00:53.010
GELACH

17
00:00:54.010 --> 00:00:58.000
Wil je dat ik 'm signeer voor je? Nee, laat maar zitten.

18
00:00:58.005 --> 00:01:03.010
Zelfs in zo'n knullige poster vlamt het.

19
00:01:03.015 --> 00:01:06.010
Zie je het licht?

20
00:01:06.015 --> 00:01:10.005
En Rembrandt was ook een ontzettende ritselaar.

21
00:01:10.010 --> 00:01:12.009
Als hij er EEN uitlichtte...

22
00:01:12.014 --> 00:01:15.015
dan kun je er zeker van zijn geweest...

23
00:01:15.020 --> 00:01:18.002
dat-ie extra betaald heeft.

24
00:01:18.007 --> 00:01:21.020
Heb je ooit iets verkocht van Rembrandt? Ja. Wat dan?

25
00:01:22.000 --> 00:01:24.008
Een prachtig zelfportret.

26
00:01:24.013 --> 00:01:27.015
Michel verkoopt het schilderij aan Japanners.

27
00:01:27.020 --> 00:01:30.004
Maar er is twijfel over de echtheid.

28
00:01:30.009 --> 00:01:31.023
Die Japanners zeiden:

29
00:01:32.003 --> 00:01:35.000
'Maar er zitten krassen op, in het haar.'

30
00:01:36.010 --> 00:01:39.020
En... toen moest ik ook twee keer kijken.

31
00:01:40.000 --> 00:01:42.010
Maar Rembrandt was erom bekend...

32
00:01:42.015 --> 00:01:47.020
dat hij op een gegeven moment de achterkant van zijn penselen gebruikte...

33
00:01:48.000 --> 00:01:50.014
om extra te accentueren.

34
00:01:50.019 --> 00:01:52.006
Begrijp je?

35
00:01:52.011 --> 00:01:55.020
Dus dat was alleen maar een bevestiging...

36
00:01:56.000 --> 00:01:57.012
eh...

37
00:01:57.017 --> 00:02:00.002
van het werk zelf.

38
00:02:00.007 --> 00:02:04.005
Voor hoeveel heb je 'm verkocht? Voor... 9 miljoen of zo.

39
00:02:04.010 --> 00:02:08.020
Het is net als dat je een stervoetballer verkoopt...

40
00:02:09.000 --> 00:02:10.024
voor een gigantisch bedrag.

41
00:02:11.004 --> 00:02:13.005
Je bent winnaar of verliezer.

42
00:02:13.010 --> 00:02:15.003
Begrijp je wat ik bedoel?

43
00:02:15.008 --> 00:02:19.020
Je krijgt een enorm bedrag, wat prettig is, waar je mee door kan gaan.

44
00:02:20.000 --> 00:02:22.016
Maar je bent je stervoetballer kwijt.

45
00:02:22.021 --> 00:02:25.020
Je bent je schilderij, je kunstwerk kwijt.

46
00:02:26.000 --> 00:02:28.018
En kunst, dat is waar Michel voor leeft.

47
00:02:28.023 --> 00:02:31.016
Hij kan totaal opgaan in schilderijen.

48
00:02:31.021 --> 00:02:33.008
Als ik dit zie...

49
00:02:33.013 --> 00:02:35.000
ga ik stuk.

50
00:02:35.005 --> 00:02:36.017
En dan denk ik:

51
00:02:36.022 --> 00:02:41.005
Als ik een heel klein stukje doek zou kunnen zijn...

52
00:02:41.010 --> 00:02:43.017
zou ik daar mijn leven voor geven.

53
00:02:43.022 --> 00:02:45.010
Dat is nogal wat.

54
00:02:45.015 --> 00:02:48.015
En die passie heeft Michel niet van een vreemde.

55
00:02:48.020 --> 00:02:53.008
Zijn vader verzamelt Afrikaanse kunst, zijn moeder is kunstenares.

56
00:02:53.013 --> 00:02:57.000
Ze wonen in de Henri Polaklaan, pal tegenover Artis.

57
00:02:57.005 --> 00:03:00.000
Waar zijn we hier? In de Henri Polaklaan.

58
00:03:00.005 --> 00:03:03.018
Het straatje waar ik in Amsterdam ben opgegroeid.

59
00:03:04.018 --> 00:03:06.015
In dat huis aan de overkant.

60
00:03:06.020 --> 00:03:08.010
Op nummer 27.

61
00:03:09.010 --> 00:03:13.000
Mijn vader had een tandartspraktijk hier.

62
00:03:13.005 --> 00:03:15.020
En de dierentuin in de achtertuin! Ja.

63
00:03:16.000 --> 00:03:18.012
Dat was natuurlijk enorm spannend.

64
00:03:18.017 --> 00:03:24.005
Want als je 's nachts naar bed ging dan hoorde je echte leeuwen, en flamingo's.

65
00:03:24.010 --> 00:03:26.011
En er waren ook achtertuinen.

66
00:03:26.016 --> 00:03:29.015
Die zie je nu niet, maar enorme achtertuinen.

67
00:03:29.020 --> 00:03:32.005
En dan waren daar Spaanse feesten.

68
00:03:32.010 --> 00:03:39.000
Dan lag ik 's nachts als kind van 12 in bed, en dan hoorde ik daar de leeuwen, en daar het Spaanse feest.

69
00:03:39.005 --> 00:03:41.008
En dan dacht ik: Waar ben ik nou?

70
00:03:41.013 --> 00:03:45.015
De familie leeft deels in Amsterdam en deels in Saint-Tropez.

71
00:03:45.020 --> 00:03:48.010
Michel groeit op tussen twee culturen.

72
00:03:48.015 --> 00:03:51.015
Je leert twee talen, je leert andere culturen kennen.

73
00:03:51.020 --> 00:03:58.016
In het huis in Amsterdam komen bekende kunstenaars als Constant, Corneille en Appel over de vloer.

74
00:03:58.021 --> 00:04:02.018
Jij maakte als kind die kunstenaarswereld van dichtbij mee.

75
00:04:02.023 --> 00:04:05.015
Wilde jij toen niet ook schilder worden?

76
00:04:05.020 --> 00:04:08.009
Ik wilde juist niet schilder worden.

77
00:04:08.014 --> 00:04:12.005
Want ik heb ook de andere kant van de medaille gezien.

78
00:04:12.010 --> 00:04:16.015
En dat was dat die mensen dus gewoon echt niet te vreten hadden.

79
00:04:16.020 --> 00:04:18.007
En eh...

80
00:04:18.012 --> 00:04:21.005
Pur sang voor hun kunst leefden.

81
00:04:22.005 --> 00:04:25.000
En ik heb mijn moeder zien schilderen.

82
00:04:26.000 --> 00:04:29.020
En dat was bijna 24/7.

83
00:04:30.000 --> 00:04:32.018
Dus die kon dat gewoon niet loslaten.

84
00:04:32.023 --> 00:04:37.005
De moeder van Michel zit tijdens WOII in het kunstenaarsverzet.

85
00:04:37.010 --> 00:04:41.012
Ze raakt getraumatiseerd en stort zich volledig op het schilderen.

86
00:04:41.017 --> 00:04:43.018
Ze leeft in haar eigen wereld.

87
00:04:43.023 --> 00:04:47.005
Ze zegt dat ze als moeder tekort geschoten is.

88
00:04:47.010 --> 00:04:50.013
Maar dat heeft ze ruimschoots goedgemaakt...

89
00:04:50.018 --> 00:04:56.005
door mij in contact te brengen met kunst en mij een hart voor kunst heeft geven.

90
00:04:56.010 --> 00:04:59.019
Ook de zakelijk kant zit er bij Michel al vroeg in.

91
00:04:59.024 --> 00:05:01.013
Ik kocht dit huis zelf.

92
00:05:01.018 --> 00:05:04.011
En ik verkocht het op dezelfde dag door.

93
00:05:04.016 --> 00:05:09.005
Dit was mijn eerste 100.000-gulden- winst, als 16-jarig jongetje.

94
00:05:09.010 --> 00:05:14.000
Na zijn eerste succes met de huizenverkoop blijft de handel trekken.

95
00:05:14.005 --> 00:05:19.018
Michel gaat in de jaren 70 handelen in de dan zeer populaire Afghaanse jassen.

96
00:05:19.023 --> 00:05:24.018
Ik zag die hippie-jassen, die schapenjassen, door Amsterdam schuiven.

97
00:05:24.023 --> 00:05:29.020
Die werden in Istanbul gehaald. Dus wij in een truck naar Istanbul.

98
00:05:30.000 --> 00:05:31.012
Die vlogen eruit!

99
00:05:31.017 --> 00:05:33.004
Ik kocht ze voor 25...

100
00:05:33.009 --> 00:05:36.000
en ik verkocht ze voor 125 gulden.

101
00:05:36.005 --> 00:05:38.005
Dat was heel veel geld.

102
00:05:38.010 --> 00:05:40.000
TURKSE MUZIEK

103
00:05:40.005 --> 00:05:44.010
Maar hij neemt nog meer mee vanuit Istanbul: Kunst!

104
00:05:44.015 --> 00:05:49.000
Op een gegeven moment was een Byzantijnse olielamp...

105
00:05:49.005 --> 00:05:51.020
meer waard dan honderd van die jassen.

106
00:05:52.000 --> 00:05:56.013
Dus de eerste kunstsmokkel was kunst van de bazaar in Istanbul...

107
00:05:56.018 --> 00:05:59.003
die ik hier naar Nederland bracht.

108
00:05:59.008 --> 00:06:03.000
En die, tot mijn onwerkelijke verbeelding...

109
00:06:03.005 --> 00:06:06.010
ineens heel veel geld waard was.

110
00:06:06.015 --> 00:06:10.022
En dan krijg je de waarde tussen kunst en wat wil ik zelf houden?

111
00:06:11.002 --> 00:06:15.000
Waar ben ik zo verliefd op dat ik er geen afstand van kan doen?

112
00:06:15.005 --> 00:06:17.020
Wat voor stukken waren dat? Iconen.

113
00:06:18.000 --> 00:06:24.000
JOURNAAL: In zijn galerie in Amsterdam heeft kunsthandelaar Michel van Rijn iconen geexposeerd.

114
00:06:24.005 --> 00:06:27.008
Waaronder een Sinai-icoon van eind 14e eeuw.

115
00:06:27.013 --> 00:06:32.008
Daarop staat Christus die onderricht geeft aan artsen en filosofen.

116
00:06:32.013 --> 00:06:38.020
Als ik een mooi icoon zie, dan... dan gebeurt er iets binnenin me.

117
00:06:39.000 --> 00:06:41.024
Ik slaap ook met mijn mooiste kunstwerken.

118
00:06:42.004 --> 00:06:43.020
Dat is echt waar.

119
00:06:44.000 --> 00:06:48.010
Er ligt een kunstwerk op je kussen? Nee, dat ligt naast me in bed.

120
00:06:49.010 --> 00:06:52.000
Ik wil kijken, genieten.

121
00:06:52.005 --> 00:06:53.017
In het andere licht.

122
00:06:53.022 --> 00:06:55.009
Eh...

123
00:06:55.014 --> 00:06:57.001
Als het licht wordt.

124
00:06:57.006 --> 00:06:58.018
Ehm...

125
00:06:58.023 --> 00:07:02.012
Mijn mooiste kunstwerken, daar heb ik mee geslapen.

126
00:07:02.017 --> 00:07:06.020
Vanuit de hele wereld smokkelt Michel kunst naar Nederland.

127
00:07:07.000 --> 00:07:11.000
Hoe smokkelde je die kunstwerken dan? Niet in een kokertje, toch?

128
00:07:11.005 --> 00:07:12.017
Ook wel, vanuit Cuba.

129
00:07:12.022 --> 00:07:16.000
Als poster, begrijp je?

130
00:07:16.005 --> 00:07:17.017
TURKSE MUZIEK

131
00:07:17.022 --> 00:07:22.015
Grotere kunstwerken stopt Michel bij de bagage van vakantiebussen.

132
00:07:22.020 --> 00:07:24.018
Ik had EEN touroperator...

133
00:07:25.018 --> 00:07:27.005
die ehm...

134
00:07:27.010 --> 00:07:31.005
een bus vol had, met 30 koffers ervoor, weet je wel?

135
00:07:31.010 --> 00:07:33.009
Die was onderweg in Rusland.

136
00:07:33.014 --> 00:07:36.003
Had er een tanker voor hem vlam gevat.

137
00:07:36.008 --> 00:07:39.015
Dus hij keurig netjes de auto gestopt.

138
00:07:39.020 --> 00:07:42.000
De tanker geblust.

139
00:07:42.005 --> 00:07:44.000
Maar hij komt aan de grens.

140
00:07:44.005 --> 00:07:46.020
En de bus wordt opzij gezet.

141
00:07:47.000 --> 00:07:50.015
En hij denkt: O, mijn god, ik ga 30 jaar naar Siberie.

142
00:07:50.020 --> 00:07:53.020
En hij wordt een kantoortje binnengeroepen.

143
00:07:54.000 --> 00:07:58.009
En daar staan drie van de kerels met petten, en een paar wodka's.

144
00:07:58.014 --> 00:08:01.000
HIJ MURMELT WAT RUSSISCHE WOORDEN

145
00:08:02.000 --> 00:08:04.024
En hij kreeg een paar medailles opgespeld.

146
00:08:05.004 --> 00:08:07.020
Daar zijn ze nogal royaal mee in Rusland.

147
00:08:08.000 --> 00:08:12.008
LACHEND: En al schommelend mocht hij doorrijden.

148
00:08:12.013 --> 00:08:14.000
En eh...

149
00:08:14.005 --> 00:08:17.004
Je moet altijd een beetje geluk hebben ook.

150
00:08:17.009 --> 00:08:20.000
Maar waar kreeg hij die medailles voor?

151
00:08:20.005 --> 00:08:23.014
Omdat hij die tanker natuurlijk had gered.

152
00:08:23.019 --> 00:08:25.018
Gaan we hier naar binnen? Ja.

153
00:08:25.023 --> 00:08:29.017
Ik heb een afspraak met iemand die niet gefilmd mag worden.

154
00:08:29.022 --> 00:08:32.019
Dat moet je me echt beloven. Ik beloof het.

155
00:08:32.024 --> 00:08:34.015
Ja, cameraman? Ja.

156
00:08:34.020 --> 00:08:37.015
Michel houdt erg van geheimzinnigheid.

157
00:08:37.020 --> 00:08:40.012
Dat blijkt ook een reportage uit 2000.

158
00:08:40.017 --> 00:08:44.010
Er wordt geschoven met miljarden. Niemand die er kijk op heeft.

159
00:08:44.015 --> 00:08:47.015
De kunsthandel. Zwart geld wordt witgewassen.

160
00:08:47.020 --> 00:08:51.000
En de gestolen stukken worden overal aangeboden.

161
00:08:51.005 --> 00:08:55.004
Cees Molenaars sprak met Van Rijn op een geheime locatie.

162
00:08:56.018 --> 00:09:01.010
Meneer van Rijn, waarom wilde u de afspraak voor dit interview in een hotel?

163
00:09:01.015 --> 00:09:03.002
Veiligheid.

164
00:09:03.007 --> 00:09:04.019
Ja...?

165
00:09:04.024 --> 00:09:07.010
Hoe moet ik dat zien? Eh... anoniem.

166
00:09:07.015 --> 00:09:11.000
Dat is de manier waarop ik me over de wereld beweeg.

167
00:09:11.005 --> 00:09:14.015
Ik raak even de grond aan en ben dan weer vertrokken.

168
00:09:14.020 --> 00:09:18.018
En ik verblijf meestal onder andere namen in hotels.

169
00:09:18.023 --> 00:09:22.005
Ik heb bijvoorbeeld op Cyprus, zoals je weet...

170
00:09:22.010 --> 00:09:27.010
Ik was daar tijdens operatie Attila, toen de Turken Cyprus binnenvielen.

171
00:09:27.015 --> 00:09:29.002
Ehm...

172
00:09:29.007 --> 00:09:30.023
En de kerken opbliezen.

173
00:09:31.003 --> 00:09:33.020
Dus de fresco's, de iconen...

174
00:09:34.000 --> 00:09:38.000
In 1974 valt Turkije met groot militair vertoon Cyprus binnen.

175
00:09:38.005 --> 00:09:44.000
Er volgt een korte oorlog, waarbij alle Grieks-Cyprioten van het noordelijk deel worden verdreven.

176
00:09:44.005 --> 00:09:46.023
Ik ben naar de Turkse generaals gegaan.

177
00:09:47.003 --> 00:09:50.010
Via contacten natuurlijk die ik op het eiland had.

178
00:09:50.015 --> 00:09:54.010
En ik zei: Luister, je gaat die kerk toch opblazen.

179
00:09:54.015 --> 00:09:59.005
Geef mij de tijd om de iconen eruit te halen.

180
00:09:59.010 --> 00:10:03.003
Al snel na de bezetting krijgt de Turk Aydin Dikmen...

181
00:10:03.008 --> 00:10:08.018
de gelegenheid om alle orthodoxe kerken op het eiland systematisch leeg te roven.

182
00:10:08.023 --> 00:10:14.000
In anderhalf jaar worden tienduizenden kunstschatten van Cyprus weggeroofd.

183
00:10:14.005 --> 00:10:18.010
Michel van Rijn opereert internationaal als verkoper van de iconen.

184
00:10:18.015 --> 00:10:21.008
Dus eigenlijk roofde je de kerken leeg.

185
00:10:21.013 --> 00:10:23.020
Je kunt zeggen: Je roofde ze leeg.

186
00:10:24.000 --> 00:10:29.008
Je kunt ook zeggen: Als ik daar toen niet was geweest, waren die stukken verloren gegaan.

187
00:10:29.013 --> 00:10:33.016
Maar je deed het toch niet alleen uit ideeele overwegingen?

188
00:10:33.021 --> 00:10:39.000
Ik heb ook een heleboel islamitische kunst gered uit de handen van de Grieken...

189
00:10:39.005 --> 00:10:41.006
die dat weer gingen opblazen.

190
00:10:41.011 --> 00:10:45.005
Want hup, kerkje... Hup, dan ging er weer een moskeetje.

191
00:10:45.010 --> 00:10:48.005
Dus dat ging over en weer.

192
00:10:48.010 --> 00:10:53.011
Wat mij wordt verweten is dat ik daar weer aan verdiend heb, of wat dan ook.

193
00:10:53.016 --> 00:10:58.018
Wat wordt vergeten, is dat ik mijn leven waagde om daar te zijn.

194
00:10:58.023 --> 00:11:02.020
Hoeveel heb je uiteindelijk aan de kunstsmokkel verdiend?

195
00:11:03.000 --> 00:11:05.014
Ik heb honderden miljoenen omgezet.

196
00:11:05.019 --> 00:11:09.000
En met al die miljoenen leidt Michel een jetset-leven.

197
00:11:09.005 --> 00:11:13.018
Hij reist de hele wereld rond om kunst te smokkelen en te verkopen.

198
00:11:15.000 --> 00:11:18.013
Ik probeer me te verplaatsen in hoe jij toen leefde.

199
00:11:18.018 --> 00:11:21.009
Nou ja, gedreven. Beschrijf het eens.

200
00:11:21.014 --> 00:11:23.001
HIJ ZUCHT

201
00:11:23.006 --> 00:11:26.015
Nou ja, constant 'on the go'. Laat ik het zo zeggen.

202
00:11:26.020 --> 00:11:33.000
En... en... soms leven in een warzone, een oorlogsgebied.

203
00:11:33.005 --> 00:11:37.005
En soms in mondain Parijs, of Londen.

204
00:11:37.010 --> 00:11:39.010
Maar dat vond ik wel prettig.

205
00:11:39.015 --> 00:11:41.004
Hoe verplaatste je je?

206
00:11:42.015 --> 00:11:44.008
Nou ja, dat hing ervan af.

207
00:11:44.013 --> 00:11:46.000
Ik had een schip.

208
00:11:46.005 --> 00:11:48.006
Ik had een vliegtuig.

209
00:11:48.011 --> 00:11:50.016
Je had een eigen vliegtuig?! Ja.

210
00:11:50.021 --> 00:11:52.008
Wat voor een?

211
00:11:52.013 --> 00:11:58.000
Nou, ik ben inderdaad begonnen met een heel klein toestelletje, met een Raleigh.

212
00:11:58.005 --> 00:12:01.000
En eh... dat werd een stukje groter.

213
00:12:01.005 --> 00:12:04.015
En dat werd op een gegeven moment een Citation.

214
00:12:04.020 --> 00:12:10.018
Als kunstsmokkelaar is hij continu op reis en constant op de vlucht.

215
00:12:10.023 --> 00:12:14.010
Ik heb een hoop vijanden gehad, en nog steeds.

216
00:12:14.015 --> 00:12:17.005
Wie waren dat? Nou ja, wie waren dat...

217
00:12:17.010 --> 00:12:19.020
Van Joegoslaven tot Turken tot...

218
00:12:20.000 --> 00:12:21.012
ehm...

219
00:12:21.017 --> 00:12:24.015
eh... noem maar op. Arabieren...

220
00:12:24.020 --> 00:12:27.005
En de politie? Ja, ook natuurlijk.

221
00:12:27.010 --> 00:12:30.020
Eh... lange tijd, tien jaar lang.

222
00:12:31.000 --> 00:12:34.008
Ik had zo veel vermommingen, ik kon die of die zijn.

223
00:12:34.013 --> 00:12:41.000
Ik weet niet hoe vaak ik huilend voor de douane heb gestaan, omdat ik bruine contactlenzen in had.

224
00:12:41.005 --> 00:12:46.005
Die deed ik in het vliegtuig in, maar dan traande je natuurlijk een beetje.

225
00:12:46.010 --> 00:12:49.015
Dus je nam steeds een andere vermomming? Ja.

226
00:12:49.020 --> 00:12:51.020
Ja god, dat kon toen nog.

227
00:12:52.000 --> 00:12:55.000
Ik had verschillende paspoorten, en eh...

228
00:12:55.005 --> 00:12:59.008
LACHEND: Ik kwam ooit een keer mijn paspoort halen...

229
00:12:59.013 --> 00:13:01.005
officieel...

230
00:13:01.010 --> 00:13:05.015
en toen zei de dame achter het loket: Dat is 90 gulden.

231
00:13:05.020 --> 00:13:10.020
Ik was het altijd gewend een paar duizend gulden voor een paspoort te betalen!

232
00:13:11.000 --> 00:13:14.008
Dus ik zeg: Meen je dat? Ik was helemaal verbaasd!

233
00:13:14.013 --> 00:13:16.018
Dan gebeurt er iets opmerkelijks.

234
00:13:16.023 --> 00:13:20.014
Michel stapt uit de anonimiteit. En zoekt de publiciteit.

235
00:13:20.019 --> 00:13:23.018
Hij wil de kunstschatten teruggeven aan Cyprus.

236
00:13:23.023 --> 00:13:27.007
Ze moeten terug naar de kerkjes waar ze vandaan kwamen.

237
00:13:27.012 --> 00:13:31.005
Je moet het voorstellen als het eerste stripverhaal.

238
00:13:31.010 --> 00:13:35.008
Want je had vroeger natuurlijk te maken met analfabetisme.

239
00:13:35.013 --> 00:13:40.003
Je kon niet verwachten dat de Bijbel gelezen werd.

240
00:13:40.008 --> 00:13:44.009
Dus dat moest toch vertaald worden, dat geloof.

241
00:13:44.014 --> 00:13:48.016
En het geloof werd vertaald door afbeeldingen.

242
00:13:48.021 --> 00:13:53.020
Dus vandaar ook dat je met iconen, wat heel bijzonder is...

243
00:13:54.000 --> 00:13:57.015
Want die maakten deel uit van de liturgie.

244
00:13:57.020 --> 00:13:59.009
Dus die werden gekust.

245
00:13:59.014 --> 00:14:01.017
Er werd voor gebeden.

246
00:14:01.022 --> 00:14:05.018
Ehm, ze werden aangeraakt.

247
00:14:05.023 --> 00:14:10.002
Wel verlangt Michel een flinke som geld van de aartsbisschop.

248
00:14:10.007 --> 00:14:12.000
En bepaalde privileges.

249
00:14:14.009 --> 00:14:18.011
Hij had me een casino-licence beloofd. Dat was niet zo gek, hoor.

250
00:14:18.016 --> 00:14:21.000
Ik wilde een casino openen op Cyprus.

251
00:14:21.005 --> 00:14:25.022
Dat is goed zaken doen. Hij heeft dan twee keer aan die iconen geld verdiend.

252
00:14:26.002 --> 00:14:29.014
Eerst door ze het land uit te smokkelen en te verkopen.

253
00:14:29.019 --> 00:14:32.023
En later zorgen dat ze weer terugkomen.

254
00:14:33.003 --> 00:14:38.007
De terugkeer van een deel van de iconen wordt internationaal breed uitgemeten in de pers.

255
00:14:38.012 --> 00:14:41.007
Michel van Rijn geniet zichtbaar van zijn nieuwe rol.

256
00:14:41.012 --> 00:14:45.002
Op de foto met de consul, Een onderscheiding van de Cypriotische kerk.

257
00:14:45.007 --> 00:14:47.023
Je verdiende er een hoop geld aan toch?

258
00:14:48.003 --> 00:14:51.014
Dankzij mij BESTAAN er nog een heleboel van die stukken...

259
00:14:51.019 --> 00:14:53.008
omdat ik de 'wit' had...

260
00:14:53.013 --> 00:14:57.009
of het nou uit profijt was, uit liefde was...

261
00:14:57.014 --> 00:15:00.007
dat kan iedereen voor zichzelf interpreteren.

262
00:15:00.012 --> 00:15:02.003
De een zegt van:

263
00:15:02.008 --> 00:15:06.007
'Hij is een schobbejak want hij heeft er aan verdiend.'

264
00:15:06.012 --> 00:15:12.008
Maar, ik kwam in Cyprus in die dorpjes waar die stukken weggeroofd waren.

265
00:15:12.013 --> 00:15:15.024
Dan werd ineens mijn hand gekust. Nou, dank je wel.

266
00:15:16.004 --> 00:15:18.018
Dan kom je daar als een soort heilige.

267
00:15:18.023 --> 00:15:22.009
De kranten stonden bol, televisie, weet ik veel.

268
00:15:22.014 --> 00:15:25.019
Maar die stukken zijn nooit verder gekomen...

269
00:15:25.024 --> 00:15:30.017
dan het paleis van de aartsbisschop. Nooit meer terug naar die kerkjes...

270
00:15:30.022 --> 00:15:33.017
waar generaties voor geknield, gebeden hebben.

271
00:15:33.022 --> 00:15:37.003
Zijn verontwaardiging hierover is nog steeds groot.

272
00:15:37.008 --> 00:15:41.000
En er is meer. Michel merkt dat kunst gebruikt wordt voor zaken...

273
00:15:41.005 --> 00:15:43.014
waar hij zich niet mee wil afficheren.

274
00:15:43.019 --> 00:15:46.003
En dat kunsthandel misdadigers aantrekt.

275
00:15:46.008 --> 00:15:49.024
Wat was het moment dat je zei: Nu ga ik het anders doen!

276
00:15:50.004 --> 00:15:53.018
Dat was rond mijn 38e, 39e.

277
00:15:53.023 --> 00:15:57.008
Was daar aanleiding voor? Ja.

278
00:15:57.013 --> 00:16:00.015
Ik heb een pistool op m'n hoofd gehad. Neergeschoten.

279
00:16:00.020 --> 00:16:05.023
Als er mensen kapotgeschoten worden die dingen in veiligheid brengen...

280
00:16:06.003 --> 00:16:09.002
van het Bagdad Museum dat geplunderd is...

281
00:16:09.007 --> 00:16:14.002
en die onderweg overvallen worden en er worden 10 mensen vermoord...

282
00:16:14.007 --> 00:16:17.022
voor een paar gouden schotels en koppen die je later...

283
00:16:18.002 --> 00:16:21.001
in New York in een gallery ziet staan, of wat dan ook.

284
00:16:21.006 --> 00:16:24.017
Ik heb een meisje zien sterven...

285
00:16:24.022 --> 00:16:27.018
wat niet ouder dan mijn kind was.

286
00:16:27.023 --> 00:16:32.017
Dat je het bloed aan je handen hebt omdat je d'r probeert te redden.

287
00:16:32.022 --> 00:16:36.022
Op een gegeven moment was het voor mij een point of no return.

288
00:16:37.002 --> 00:16:41.008
Michel blijkt contact te zoeken met zijn grootste opponent:

289
00:16:41.013 --> 00:16:44.014
Dick Ellis, inspecteur bij New Scotland Yard.

290
00:16:44.019 --> 00:16:49.003
Hij probeert Michel al jarenlang achter de tralies te krijgen.

291
00:16:49.008 --> 00:16:52.008
Ik belde Scotland Yard op z'n private line.

292
00:16:52.013 --> 00:16:55.013
Dick Ellis, dat is een grote vriend van me geworden.

293
00:16:55.018 --> 00:16:58.016
Ik zei: Hi, Dick. Hij zei: Hi, Michel.

294
00:17:24.002 --> 00:17:26.017
Toen hebben we in de bar gezeten.

295
00:17:26.022 --> 00:17:28.019
Maar hij had ook wel respect.

296
00:17:28.024 --> 00:17:32.022
Ik was geen handtasjesrover, begrijp je.

297
00:17:33.002 --> 00:17:37.017
Van het een kwam het ander. We mochten elkaar, een 'instant click'.

298
00:17:37.022 --> 00:17:42.023
Hij was ook geen doorsnee politieman, bonboekje erbij en...

299
00:17:43.003 --> 00:17:45.008
Waarom arresteerde hij je niet?

300
00:17:45.013 --> 00:17:48.018
Er stond toch een prijs op je hoofd? Ja, maar...

301
00:17:51.001 --> 00:17:55.005
Wat heb je eraan om mij in de gevangenis te stoppen...

302
00:17:55.010 --> 00:18:00.009
voor een jaar of twee jaar, terwijl ik de beste advocaten kan betalen...

303
00:18:00.014 --> 00:18:04.007
in plaats, misschien was 't ook wel heel slim van 'm...

304
00:18:04.012 --> 00:18:07.003
in plaats van een soort pact te sluiten...

305
00:18:07.008 --> 00:18:10.009
en kijken wat er werkelijk achter de schermen gebeurt.

306
00:18:10.014 --> 00:18:15.019
Want ik ben natuurlijk een belangrijke source voor ze geworden, in alle bescheidenheid.

307
00:18:15.024 --> 00:18:19.017
Eigenlijk ben jij overgelopen naar de politie? Ja...

308
00:18:19.022 --> 00:18:22.013
Overgelopen vind ik zo'n klotewoord.

309
00:18:22.018 --> 00:18:24.019
Dan word je zo'n spijtoptant.

310
00:18:26.014 --> 00:18:29.017
Je hoefde ook geen geld terug te betalen? Nee.

311
00:18:29.022 --> 00:18:31.009
Bovendien...

312
00:18:31.014 --> 00:18:33.001
En bovendien...

313
00:18:33.006 --> 00:18:35.021
Ik lever kunst terug, dus wat is geld dan?

314
00:18:36.001 --> 00:18:40.015
Vanaf die tijd helpt Michel bij het speuren naar gestolen en gesmokkelde kunst.

315
00:18:40.020 --> 00:18:43.013
Hij komt bij het Nigeriaanse Nok-volk.

316
00:18:43.018 --> 00:18:49.004
Zij vereren hun voorvaderen met beelden die duizenden euro's opbrengen op veilingen.

317
00:18:49.009 --> 00:18:52.004
Ik heb ik Nigeria met die mensen gezeten.

318
00:18:52.009 --> 00:18:55.020
Dat is op het Jos Plateau, dat is 's nachts ijskoud.

319
00:18:56.000 --> 00:18:57.020
En dan hebben ze vuurtjes.

320
00:18:58.000 --> 00:18:59.022
En dan beschermen ze dus...

321
00:19:00.002 --> 00:19:04.022
Omdat ze dus die vooroudercultuur hebben, beschermen ze die graven.

322
00:19:05.002 --> 00:19:07.007
Omdat ze anders geroofd worden.

323
00:19:07.012 --> 00:19:09.022
Dat is het laagste van het laagste.

324
00:19:10.002 --> 00:19:16.013
En dat staat dat pontificaal bij een grote Belgische handelaar op de TEFAF.

325
00:19:16.018 --> 00:19:20.018
Michels drijfveer is nu om kunst terug te geven aan de rechtmatige eigenaren.

326
00:19:20.023 --> 00:19:23.015
In 2003 stormt hij met veel bombarie de TEFAF binnen...

327
00:19:23.020 --> 00:19:27.022
's werelds de grootste kunstbeurs die deze week weer in Maastricht is.

328
00:19:28.002 --> 00:19:33.017
Ik ben daar binnengekomen met mensen van de Nigeriaanse ambassade en de politie.

329
00:19:33.022 --> 00:19:35.019
En dus die stukken claimen.

330
00:19:35.024 --> 00:19:38.024
Ja, je had die koppen moeten zien.

331
00:19:39.004 --> 00:19:43.015
Kijk, dan denk ik, weet je wel... het had allemaal niet gehoeven.

332
00:19:43.020 --> 00:19:47.000
Misschien duw ik het te ver door, maar als ik...

333
00:19:47.005 --> 00:19:49.000
voor mezelf moet ik dan...

334
00:19:49.005 --> 00:19:53.018
Als je daar met die mensen gezeten hebt en die armoe gezien hebt...

335
00:19:53.023 --> 00:19:59.005
En je ziet dat die glinsterende champagne, literatus literati, dan denk ik:

336
00:19:59.010 --> 00:20:02.004
Verdomme, dat is de kunst niet.

337
00:20:02.009 --> 00:20:07.001
Tegenwoordig maakt Michel zich sterk om kunst gestolen van de joden...

338
00:20:07.006 --> 00:20:11.011
in WOII terug te bezorgen bij de eigenaren of hun nakomelingen.

339
00:20:11.016 --> 00:20:15.024
De schande, dat is nog steeds schilderijen vind...

340
00:20:16.004 --> 00:20:23.019
in musea hier, in Nederland, die doorspekt zijn van bloed.

341
00:20:23.024 --> 00:20:26.024
Die uit de holocaust komen.

342
00:20:27.004 --> 00:20:29.009
En afgepakt zijn door de moffen.

343
00:20:29.014 --> 00:20:31.019
En wat zo makkelijk na te gaan is.

344
00:20:31.024 --> 00:20:34.019
Zoals laatst bij het Historisch museum.

345
00:20:34.024 --> 00:20:37.006
En dan komen ze met een excuus van:

346
00:20:37.011 --> 00:20:43.021
We waren tot 1960, voor de rest hebben we nog niet gekeken.

347
00:20:44.001 --> 00:20:46.002
Dan denk ik: mens, hoe durf je.

348
00:20:46.007 --> 00:20:49.002
Dat hangt dan pontificaal in het museum.

349
00:20:49.007 --> 00:20:51.010
Gejatte kunst? Gejatte kunst.

350
00:20:51.015 --> 00:20:55.008
Daar staat dan het veilinghuis bij, Frederik Muller.

351
00:20:55.013 --> 00:20:57.000
Daar is het geveild.

352
00:20:57.005 --> 00:21:01.012
Die hielden joden-veilingen, zoals dat onsmakelijk heette.

353
00:21:01.017 --> 00:21:05.008
En dan weet je gewoon dat het gestolen is.

354
00:21:05.024 --> 00:21:08.005
280.000...

355
00:21:08.010 --> 00:21:10.007
300.000 gulden.

356
00:21:11.020 --> 00:21:13.007
300.000 gulden.

357
00:21:13.012 --> 00:21:16.007
Dit is een geroofd schilderij. Ja.

358
00:21:16.012 --> 00:21:20.001
Ja, ik vermoedde dat u ergens mee zou komen.

359
00:21:20.006 --> 00:21:25.009
Waarom is er 70 jaar na WOII nog steeds geen schoon schip gemaakt?

360
00:21:25.014 --> 00:21:31.013
Vervelend om hiermee geconfronteerd te worden? Ik vind het niet zo fijn dat mij dit niet is verteld.

361
00:21:31.018 --> 00:21:35.019
Die stukken horen daar niet te hangen, die zijn gestolen.

362
00:21:38.016 --> 00:21:42.021
BRANDPUNT: De enige erfgenaam woont in de Verenigde Staten.

363
00:21:43.001 --> 00:21:47.002
Hij is een kleinzoon. Hij wilde niet geinterviewd worden.

364
00:21:47.007 --> 00:21:50.013
De herinnering aan zijn grootvader is te pijnlijk.

365
00:21:50.018 --> 00:21:52.021
Dat is zo ongelooflijk triest.

366
00:21:56.013 --> 00:22:00.016
Daar hebben we dus gevonden, de laatste erfgenaam in een...

367
00:22:00.021 --> 00:22:04.021
ja, in een soort rusthuis.

368
00:22:05.001 --> 00:22:07.000
En die zei: hangt het er mooi?

369
00:22:09.022 --> 00:22:13.017
Ik zeg: ja, het hangt er mooi, maar op de verkeerde plek.

370
00:22:13.022 --> 00:22:16.015
Hij zegt: weet je wat, laat maar hangen.

371
00:22:16.020 --> 00:22:18.023
Hij had zoveel verdriet gehad.

372
00:22:19.003 --> 00:22:22.021
Die gaat niet voor dat het misschien 100.000 waard is.

373
00:22:23.001 --> 00:22:25.023
Het heeft hem pijn gedaan.

374
00:22:28.020 --> 00:22:30.007
SHOWMUZIEK

375
00:22:36.020 --> 00:22:41.012
Volgende week wandel ik met de meestbegeerde vrijgezel van Europa.

376
00:22:41.017 --> 00:22:44.004
Profvoetballer Evgeniy Levchenko.

377
00:22:44.009 --> 00:22:46.013
Lev! Sander! Hoe is het, jongen?

378
00:22:46.018 --> 00:22:50.009
Een bal en het strand. Denk jij wat ik denk? Geef maar.

379
00:22:50.014 --> 00:22:53.012
Wacht even... ik moet even ruiken.

380
00:22:53.017 --> 00:22:55.004
Ruiken, waarom?

381
00:22:55.009 --> 00:22:57.002
Hij ruikt niet naar leer.

382
00:22:57.007 --> 00:22:59.023
Het is ook geen leren bal. Nee, jammer.

383
00:23:00.003 --> 00:23:01.019
Maar je bent vegetarier.

384
00:23:01.024 --> 00:23:05.014
Mijn eerste bal was een leren bal. Ik ruik aan elke bal.

385
00:23:05.019 --> 00:23:09.007
Als ik een heel klein stukje doek zou kunnen zijn...

386
00:23:09.012 --> 00:23:12.009
zou ik daar mijn leven voor geven.

