WEBVTT

1
00:00:01.022 --> 00:00:03.012
888

2
00:00:04.003 --> 00:00:07.014
Ik heb nauwelijks kracht om te schrijven. Dat was geen best einde.

3
00:00:07.019 --> 00:00:11.005
Nee, geen Gerrit, maar wel zijn zus. Oog om oog, tand om tand.

4
00:00:11.010 --> 00:00:12.022
Dus hij is...

5
00:00:14.002 --> 00:00:16.023
Verre voorvader, hier ben ik dan.

6
00:00:18.024 --> 00:00:20.023
Een schat van ongekende waarde.

7
00:00:21.003 --> 00:00:26.007
Zo omschrijven wetenschappers de vondst van 40.000 ongeopende Nederlandse brieven...

8
00:00:26.012 --> 00:00:27.024
in een Engels archief.

9
00:00:28.004 --> 00:00:33.005
De brieven zijn afkomstig van gekaapte schepen uit de 17e en 18e eeuw.

10
00:00:33.010 --> 00:00:37.009
Via stamboomonderzoek proberen wij de nakomelingen te achterhalen...

11
00:00:37.014 --> 00:00:41.024
om de brieven 200 tot 300 jaar later alsnog te bezorgen.

12
00:00:42.004 --> 00:00:47.000
Op zoek naar het verhaal van hun voorvaderen gaan we met hen terug de geschiedenis is.

13
00:00:47.005 --> 00:00:49.011
Dit is Brieven boven water.

14
00:00:55.006 --> 00:00:59.022
Vorige week zag u hoe Erik op zoek ging naar zijn verdwenen familielid Gerrit Bakker.

15
00:01:00.002 --> 00:01:04.005
Een spoor dat leidde naar Heemskerk waar de doopschaal boven water kwam.

16
00:01:04.010 --> 00:01:08.013
Erik ontdekte in Haarlem dat zijn familie uit Nederland vertrokken was.

17
00:01:08.018 --> 00:01:11.005
Nebraska. Gaat ze ook naar Amerika toe?

18
00:01:11.010 --> 00:01:15.003
Naar het plaatsje Holland in Nebraska, USA.

19
00:01:36.023 --> 00:01:39.012
Hier leek het spoor even dood te lopen.

20
00:01:51.021 --> 00:01:55.005
Erik komt op een oud-Hollandse begraafplaat terecht.

21
00:02:08.002 --> 00:02:12.002
A colony of people here. Oke.

22
00:02:31.000 --> 00:02:33.018
Geen Gerrit, maar wel z'n zus.

23
00:02:58.020 --> 00:03:02.000
Nou... Verder kijken.

24
00:03:04.023 --> 00:03:10.015
Erik belt naar huis om zijn broers en zussen bij te praten over zijn belevenissen en ontdekkingen.

25
00:03:10.020 --> 00:03:14.004
Helaas moet hij dan ook afscheid nemen van Jim Schaap.

26
00:03:45.001 --> 00:03:46.013
KERKELIJK GEZANG

27
00:04:01.002 --> 00:04:02.014
HET GEZANG STERFT WEG

28
00:04:10.001 --> 00:04:11.013
ORGELMUZIEK

29
00:04:20.019 --> 00:04:22.006
PIANOMUZIEK

30
00:04:29.021 --> 00:04:32.005
Gisteren vierde moeder haar verjaardag.

31
00:04:32.010 --> 00:04:37.009
Toevallig dacht ik daar zaterdag aan en feliciteer ik moeder met de vermeerdering van haar jaren.

32
00:04:37.014 --> 00:04:41.003
En hoop dat zij nog veel jaren met vader samen mag wezen.

33
00:04:41.008 --> 00:04:43.001
We gaan nu naar Engeland.

34
00:04:43.006 --> 00:04:47.001
Morgen of woensdag gaan we naar zee als er niets in de weg komt.

35
00:04:47.006 --> 00:04:51.013
Nu zou ik graag naar huis willen komen, maar daar heb ik geen geld voor.

36
00:04:51.018 --> 00:04:54.011
Dat spijt me, want ik wou graag van dit schip af.

37
00:04:54.016 --> 00:04:59.003
Schrijf me in Engeland, als ge wilt, want in ben verlangend iets van u te weten.

38
00:04:59.008 --> 00:05:02.003
Uw liefhebbende zoon, Gerrit.

39
00:05:19.007 --> 00:05:21.019
En na de zegen is het tijd voor koffie en koek.

40
00:05:21.024 --> 00:05:26.014
Erik is van harte welkom en gaat ook hier op zoek naar verre familie.

41
00:05:31.017 --> 00:05:34.023
Ik zat eigenlijk te kijken: Zie ik een bekend gezicht.

42
00:05:35.003 --> 00:05:39.012
Zou er iemand zijn die op de familie Bakker... of kenmerken ervan heeft.

43
00:05:39.017 --> 00:05:43.010
Wie ga ik ontmoeten? Mensen die antwoorden hebben op onze vragen?

44
00:05:43.015 --> 00:05:45.015
Om er achter te komen waar Gerrit is.

45
00:05:45.020 --> 00:05:48.016
Of nazaten van hem. Broers, zussen.

46
00:05:48.021 --> 00:05:51.000
Dat was een beetje spannend.

47
00:05:51.005 --> 00:05:54.011
Ze waren vriendelijk, nieuwsgierig. Heel beleefd.

48
00:05:55.014 --> 00:05:59.005
Geinteresseerd ook. Wie ben je. Waar kom je vandaan.

49
00:05:59.010 --> 00:06:01.003
Ja, dat was leuk.

50
00:06:42.001 --> 00:06:45.008
Ik zit even heel hard te prakkiseren inderdaad.

51
00:06:45.013 --> 00:06:48.005
Hij is dus een zoon van Lambert Wissink.

52
00:06:48.010 --> 00:06:53.008
En Lambert Wissink was getrouwd met een zus van Gerrit.

53
00:06:54.013 --> 00:06:57.014
Gary heeft nog wel een idee hoe hij Erik verder kan helpen...

54
00:06:57.019 --> 00:06:59.018
maar eerst wil hij hem iets laten zien.

55
00:06:59.023 --> 00:07:05.021
Het huis van de oma van Gary staat er nog: het huis waar de zus van Gerrit heeft gewoond.

56
00:07:38.016 --> 00:07:42.012
Dus hier heeft ook Christiaan, de jongste broer van Gerrit gewoond.

57
00:07:42.017 --> 00:07:44.013
Bijzonder. Heel bijzonder.

58
00:07:53.018 --> 00:07:56.020
Gerrits moeder laat uiteindelijk haar hart spreken.

59
00:07:57.000 --> 00:08:00.021
Ze schrijft de verlossende brief aan haar zoon: kom maar naar huis...

60
00:08:01.001 --> 00:08:04.022
we zullen je zo graag weer in de armen sluiten.

61
00:08:05.002 --> 00:08:06.014
Geliefde zoon.

62
00:08:06.019 --> 00:08:12.000
Je bent nu al op verscheidene plaatsen geweest en zal wel wat te vertellen hebben.

63
00:08:12.005 --> 00:08:14.009
Goed heeft je tot hier tot gespaard.

64
00:08:14.014 --> 00:08:17.011
Dat heb je wel ondervonden zoals je geschreven hebt.

65
00:08:17.016 --> 00:08:23.003
Dat je zeventien dagen slecht weer hebt gehad en toch veilig in Engeland gekomen.

66
00:08:23.008 --> 00:08:27.002
En diezelfde God zal je ook brengen waar je wezen moet.

67
00:08:27.010 --> 00:08:32.012
Gerrit gaat op weg van Engeland naar Duitsland, waar in de haven de brief van zijn moeder wacht...

68
00:08:32.017 --> 00:08:36.007
met daarin het fijne nieuws dat hij terug naar huis mag.

69
00:08:36.012 --> 00:08:38.022
Wat zal hij opgelucht en blij zijn.

70
00:09:42.019 --> 00:09:46.016
KERKELIJKE PIANOMUZIEK

71
00:09:57.008 --> 00:09:59.003
Hello.

72
00:10:22.022 --> 00:10:24.014
O, wauw.

73
00:10:50.020 --> 00:10:52.007
Wissink. Nu begrijp ik het.

74
00:12:10.015 --> 00:12:12.014
Dat denk ik dus. Dus hij is...

75
00:12:26.003 --> 00:12:32.003
En zo is Gerrit onderweg van Engeland naar Duitsland waar hem zulk goed nieuws wacht.

76
00:12:32.008 --> 00:12:35.020
En Erik? Die is onderweg naar de vrouw die de brieven van Gerrit...

77
00:12:36.000 --> 00:12:39.013
in een doos op zolder vond en naar Nederland bracht.

78
00:12:40.019 --> 00:12:42.006
Sharon Wolfski.

79
00:12:42.011 --> 00:12:46.021
Ook zij is onderweg naar de plek waar ze met Erik heeft afgesproken.

80
00:12:47.001 --> 00:12:49.021
Hopelijk met antwoord op al zijn vragen.

81
00:14:37.008 --> 00:14:40.011
Veendam, vrijdag 9 november 1977.

82
00:14:40.016 --> 00:14:43.013
Mejuffrouw, ik heb vandaag uw brief ontvangen.

83
00:14:43.018 --> 00:14:46.000
Ik wil graag meteen reageren.

84
00:14:46.005 --> 00:14:49.009
Ik vind het vreselijk, maar ik kan u niets anders vertellen...

85
00:14:49.014 --> 00:14:53.003
dan dat ik zelf vrijwel geen hoop meer heb voor onze mannen.

86
00:14:53.008 --> 00:14:56.000
Het is verschrikkelijk. Ik ben net bevallen.

87
00:14:56.005 --> 00:14:58.017
Ik kan nauwelijks uit bed en dan dit.

88
00:14:58.022 --> 00:15:01.004
U kunt zich voorstellen hoe dat moet zijn.

89
00:15:01.009 --> 00:15:04.016
Ik heb nauwelijks kracht om te schrijven.

90
00:15:04.021 --> 00:15:06.018
Wat zielig, zeg.

91
00:15:06.023 --> 00:15:08.021
Ontroerend. Heel ontroerend.

92
00:15:23.011 --> 00:15:24.023
Goh.

93
00:15:28.019 --> 00:15:30.006
Ja...

94
00:15:36.008 --> 00:15:39.021
De reis van Gerrit naar Duitsland, liep verschrikkelijk verkeerd af.

95
00:15:40.001 --> 00:15:44.014
Bij de Doggersbank op de Noordzee verging het schip met man en muis in een vliegende storm.

96
00:15:44.019 --> 00:15:47.010
Zo stierf Gerrit Bakker, 17 jaar.

97
00:15:47.015 --> 00:15:51.006
Zijn leven dat zo mooi begon verdween met al zijn herinneringen..

98
00:15:51.011 --> 00:15:53.002
in de golven van de Noordzee.

99
00:16:56.015 --> 00:16:58.010
Echt geweldig.

100
00:18:00.008 --> 00:18:02.018
Fantastisch. Echt ongelofelijk.

101
00:18:16.013 --> 00:18:20.009
Ik ga op zoek naar de verborgen geschiedenissen van Curacao.

102
00:18:20.014 --> 00:18:23.023
Ik stuit op het familieverhaal van de familie Evertsz.

103
00:18:24.003 --> 00:18:27.019
Een rijke familie, geplaagd door pech en rampspoed.

104
00:18:27.024 --> 00:18:29.011
SPANNENDE MUZIEK

105
00:18:34.002 --> 00:18:36.014
Belaagd door agressieve Engelsen.

106
00:18:36.019 --> 00:18:39.002
En getroffen door het noodlot.

107
00:18:42.021 --> 00:18:45.002
Ik heb hier brieven voor Victor.

108
00:18:45.007 --> 00:18:47.021
Brieven die in 1803 zijn geschreven.

109
00:18:48.001 --> 00:18:51.004
Door Nicolaas en zijn vrouw Eva, hier op Curacao.

110
00:18:51.009 --> 00:18:55.024
De brieven zijn verstuurd aan hun zoon die in Rotterdam woonde en zijn nooit aangekomen.

111
00:18:56.004 --> 00:19:00.000
Het schip waarop ze vervoerd werden, werd gekaapt door Engelsen.

112
00:19:00.005 --> 00:19:03.022
Ze lagen op een Londens zoldertje. Tot nu, twee eeuwen later.

113
00:19:04.002 --> 00:19:07.014
Ik kan de brieven aan Victor laten lezen en we stuiten...

114
00:19:07.019 --> 00:19:11.010
op een familiegeschiedenis die bol staat van de voetzoekers...

115
00:19:11.015 --> 00:19:15.000
de vuurgevechten en hele hete koortsige nachten.

116
00:19:19.002 --> 00:19:25.003
Jij bent op Curacao geboren. Hoe lang heb je hier gewoond? 13 jaar.

117
00:19:25.008 --> 00:19:29.006
Voel je een band met het eiland? Ja, zonder meer.

118
00:19:29.011 --> 00:19:33.011
Ja. Dat zit waarin? Dat zit in mijn bloed. Hahaha, ja ja.

119
00:19:33.016 --> 00:19:36.005
Heb je jeugdherinneringen?

120
00:19:36.010 --> 00:19:41.009
Ja, ravotten met vrienden en dingen met Chinees vuurwerk.

121
00:19:41.014 --> 00:19:44.001
Aha! Heel erg goedkoop konden we dat kopen.

122
00:19:44.006 --> 00:19:47.008
Dat was elkaar bekogelen en dat soort dingen. Leuk!

123
00:19:47.013 --> 00:19:52.010
Wat dat betreft was je onvoorzichtig met al die dingen. Ja.

124
00:19:52.015 --> 00:19:56.011
Je had er geen erg in als kind. Dat zit dan in de familie, denk ik.

125
00:19:56.016 --> 00:20:00.002
Ik heb brieven die met jouw familiegeschiedenis te maken hebben.

126
00:20:00.007 --> 00:20:03.010
Ze zijn geschreven door Nicolaas en Eva Evertsz.

127
00:20:03.015 --> 00:20:05.015
Aan hun zoon in Rotterdam.

128
00:20:05.020 --> 00:20:07.022
De brieven zijn nooit aangekomen.

129
00:20:08.002 --> 00:20:10.000
Dit zijn kopieen van de brieven.

130
00:20:10.005 --> 00:20:14.012
Ze werden geschreven, destijds, meer dan 200 jaar geleden...

131
00:20:14.017 --> 00:20:17.012
op de plantage Hato.

132
00:20:17.017 --> 00:20:20.011
Dat zegt je iets, mag ik aannemen? Zeker. Ja.

133
00:20:20.016 --> 00:20:23.014
Zullen we ze daar open maken en daar lezen? Fantastisch.

134
00:20:23.019 --> 00:20:26.021
Ben je benieuwd wat erin staat? Heel benieuwd.

135
00:20:27.001 --> 00:20:29.013
Hato is een begrip op Curacao.

136
00:20:29.018 --> 00:20:33.016
Het was een grote 19e eeuwse plantage. ook Victor kent deze plek.

137
00:20:33.021 --> 00:20:36.022
De jonge Victor struinde vaak over het eiland.

138
00:20:37.002 --> 00:20:40.022
Hij passeerde talloze malen het landhuis op weg naar het vliegveld.

139
00:20:41.002 --> 00:20:44.015
Dat heet nu ook Hato en ligt pal aan het oude plantageterrein.

140
00:20:44.020 --> 00:20:48.019
Dit is het landhuis Hato. Je kent het wel. Ja, zeker.

141
00:20:48.024 --> 00:20:51.023
Dit is een belangrijke plek in je familiegeschiedenis.

142
00:20:52.003 --> 00:20:54.015
Hier heeft je familie gewoond. Gewoond?

143
00:20:54.020 --> 00:20:56.023
Zullen we naar binnen gaan? Zeker.

144
00:20:57.003 --> 00:20:59.006
Bon dia. Bon dia.

145
00:20:59.011 --> 00:21:01.015
Goedendag.

146
00:21:01.020 --> 00:21:03.009
ZE SPREKEN PAPIAMENTS

147
00:21:09.010 --> 00:21:13.013
Dit is... Het wordt nu een beetje opgeknapt. Hallo.

148
00:21:13.018 --> 00:21:16.014
Oke, ik zie het ja. Een mooie tegel op de vloer.

149
00:21:16.019 --> 00:21:22.022
Maar hier moeten dus jouw voorouders gewoond hebben. Ja.

150
00:21:28.004 --> 00:21:32.004
Ik heb nooit geweten dat dit landhuis bij mijn voorouders hoorde.

151
00:21:32.009 --> 00:21:35.010
Dus dat is voor mij een volslagen verrassing.

152
00:21:35.015 --> 00:21:38.021
Het komt zo uit de lucht vallen, eigenlijk.

153
00:21:39.001 --> 00:21:42.006
Maar ik kan me er wel in verplaatsen, ja.

154
00:21:42.011 --> 00:21:45.002
Ik val in de ene verbazing in de andere.

155
00:21:45.007 --> 00:21:49.016
Als ze dit bezaten, dan waren het geen onbemiddelde figuren. Nee.

156
00:21:49.021 --> 00:21:51.008
Nee, zeker niet.

157
00:21:51.013 --> 00:21:55.019
Als plantage-eigenaar had je behoorlijk aanzien.

158
00:21:55.024 --> 00:21:58.018
Je had natuurlijk mensen voor je werken.

159
00:21:58.023 --> 00:22:02.003
Dat noemden ze toen slaven. Dat noemden ze slaven.

160
00:22:02.008 --> 00:22:05.020
Ik ben niet dol op het verleden. Ik ben er niet trots op.

161
00:22:06.000 --> 00:22:11.024
Maar het was de tijd. Zo ging men met mensen om in die tijd.

162
00:22:21.003 --> 00:22:24.009
Er valt nog wat op te ruimen hier, Victor. Zeker weten.

163
00:22:25.023 --> 00:22:29.017
Dit is een hele bijzondere plek, hier, wat ik hier zie.

164
00:22:29.022 --> 00:22:34.009
Het is helemaal begroeid. Ja, waanzinnig is dat.

165
00:22:34.014 --> 00:22:39.000
Zullen we een kijkje binnen nemen? Doe maar. Doe ik de deur wel dicht.

166
00:22:39.005 --> 00:22:42.000
Wat zal het geweest zijn?

167
00:22:42.005 --> 00:22:44.006
Ik denk... Dat zijn tralies daar.

168
00:22:44.011 --> 00:22:48.009
Het heeft een gevangenisachtig karakter.

169
00:22:48.014 --> 00:22:52.023
Nicolaas en Eva schreven de brieven aan hun zoon Cornelis Evertsz.

170
00:22:53.003 --> 00:22:56.023
Een kapitein die, gelukkig maar, toen nog geen weet had...

171
00:22:57.003 --> 00:22:59.015
van het wrede lot dat hem te wachten stond.

172
00:22:59.020 --> 00:23:06.016
'Waarde zoon, uw edele brief met kapitein Busman hebben wij in bedroefde omstandigheid ontvangen.'

173
00:23:06.021 --> 00:23:09.007
'Vader lag dodelijk slecht aan de koortsen.'

174
00:23:09.012 --> 00:23:13.023
VROUW: Ik was aan de beterende hand, maar alle slaven zijn ziek.

175
00:23:14.003 --> 00:23:17.013
Kapitein Busman kwam langs, maar durfde niet bij ons te zitten.

176
00:23:17.018 --> 00:23:20.015
Hij was bang voor de sterkte koorts die heerst.

177
00:23:20.020 --> 00:23:24.020
In 50 jaar is er niet zo'n enorme sterfte geweest op Curacao.

178
00:23:25.000 --> 00:23:29.004
MAN: Tante Trui Evertsz is ook dood. Bedankt voor uw cadeaus.

179
00:23:29.009 --> 00:23:33.000
De eerste kaas hebben wij ontvangen en met smaak gegeten.

180
00:23:33.005 --> 00:23:37.019
Het schip met de andere kaas is verongelukt aan de noordoosthoek van Curacao.

181
00:23:37.024 --> 00:23:40.004
Je hebt de brieven doorgelezen.

182
00:23:40.009 --> 00:23:42.008
Wat is je indruk?

183
00:23:42.013 --> 00:23:47.008
Het was ruig, denk ik en het was... Zouden ze gelukkig geweest zijn?

184
00:23:47.013 --> 00:23:52.010
Ik vraag het me... Ik denk dat het geluk in jezelf zit.

185
00:23:52.015 --> 00:23:56.006
Maar het wordt wel zwaar op de proef gesteld.

186
00:23:56.011 --> 00:24:01.007
Wat je er wel uithaalt, is een soort... gebrek aan geborgenheid.

187
00:24:01.012 --> 00:24:06.018
Dat het moederland wel die geborgenheid gaf.

188
00:24:06.023 --> 00:24:10.004
En dat het hier wat sappeler was.

189
00:24:10.009 --> 00:24:15.006
Het was hard werken waarschijnlijk en zorgen dat alles draaide als ondernemer.

190
00:24:15.011 --> 00:24:18.016
En zorgen dat er geen slavenopstanden kwamen.

191
00:24:18.021 --> 00:24:23.004
Iedereen te vriend houden. Het was niet zo makkelijk, had ik de indruk.

192
00:24:23.009 --> 00:24:26.023
Die gele koorts is een belangrijk onderdeel uit de brief.

193
00:24:27.003 --> 00:24:31.003
Ik heb iemand gevonden die jou meer kan vertellen over de gele koorts.

194
00:24:31.008 --> 00:24:34.024
Ik ga naar het archief om te kijken ik meer te weten kan komen.

195
00:24:35.004 --> 00:24:37.013
Boven water kan krijgen. Ja.

196
00:24:40.000 --> 00:24:44.001
Ik ben zeer benieuwd welke verhalen van de familie Evertsz...

197
00:24:44.006 --> 00:24:47.008
terug te vinden zijn in het Nationaal Archief.

198
00:24:47.013 --> 00:24:50.011
Victor heeft een afspraak met Carel de Haseth.

199
00:24:50.016 --> 00:24:54.011
De apotheker kan meer vertellen over de gele koorts-epidemie...

200
00:24:54.016 --> 00:24:57.010
die Curacao in die tijd in haar greep hield.

201
00:24:57.015 --> 00:25:02.001
Ik heb begrepen, uit oude brieven, dat er een ontzettende angst was...

202
00:25:02.006 --> 00:25:04.024
onder de mensen om bij elkaar op bezoek te gaan.

203
00:25:05.004 --> 00:25:08.008
Men ging niet op de porch zitten of de huiskamer in.

204
00:25:08.013 --> 00:25:10.004
Men wist niet waar het van kwam.

205
00:25:10.009 --> 00:25:14.017
Men wist niet dat het niet de mens was die het op de mens overbracht...

206
00:25:14.022 --> 00:25:17.016
maar dat de mug eraan te pas moest komen.

207
00:25:17.021 --> 00:25:20.018
Die moest het virus bij de een aanprikken...

208
00:25:20.023 --> 00:25:22.017
en naar de ander brengen.

209
00:25:22.022 --> 00:25:25.017
Wat zijn de symptomen van de gele koorts?

210
00:25:25.022 --> 00:25:28.024
Griepachtig met hele hoge koorts. Braken.

211
00:25:29.004 --> 00:25:31.016
Roodachtig, bruinachtig braaksel.

212
00:25:31.021 --> 00:25:34.012
Ze noemden het daarom de chocolaat ziekte.

213
00:25:34.017 --> 00:25:37.016
En geelzucht. Het aantasten van de lever.

214
00:25:37.021 --> 00:25:41.006
Daar komt de naam gele koorts vandaan: Mensen konden...

215
00:25:41.011 --> 00:25:44.012
door het wegvallen van de lever heel geel worden.

216
00:25:44.017 --> 00:25:46.004
SPANNENDE MUZIEK

217
00:25:49.002 --> 00:25:52.010
VROUW: De kolonel met de meeste van zijn troepen zijn overleden.

218
00:25:52.015 --> 00:25:56.004
Van kapitein Busman en zijn officieren en kadetten...

219
00:25:56.009 --> 00:25:58.016
daar zijn er nog maar 25 man van over.

220
00:25:58.021 --> 00:26:01.020
De zoon van uw zus is ook nog doodziek.

221
00:26:02.000 --> 00:26:03.016
Mijn vader herstelt nu.

222
00:26:03.021 --> 00:26:07.011
Ik hoop dat God u, op uw reis zal behoeden voor zulk ongeluk.

223
00:26:07.016 --> 00:26:11.018
Duizend maal gegroet in de bescherming van de Allerhoogste..

224
00:26:11.023 --> 00:26:16.012
die, hoop ik, uw Leidsman mag wezen en u een gelukkige dag mogen geven.

225
00:26:16.017 --> 00:26:19.003
Leef gelukkig in de vrees des Heren.

226
00:26:19.008 --> 00:26:21.004
Uw moeder.

227
00:26:30.009 --> 00:26:33.022
Een mooie oogst: Een oud boek over Curacao en 2 hele oude...

228
00:26:34.002 --> 00:26:38.000
Curacaose kranten met nieuwe informatie over Victors familie.

229
00:26:38.005 --> 00:26:42.010
Opmerkelijke verhalen en in de krant een bizarre geschiedenis.

230
00:26:42.015 --> 00:26:47.002
Waarvan je in eerste instantie niet weet of je er om moet lachen of om moet huilen.

231
00:26:47.007 --> 00:26:49.008
Waarschijnlijk het laatste.

232
00:26:49.013 --> 00:26:54.003
Het is 1803. Het is bloedheet. Het is droog.

233
00:26:54.008 --> 00:26:57.014
Winderig. De bodem is schraal en de oogsten zijn karig.

234
00:26:57.019 --> 00:27:02.024
En Curacao is een eiland, dus alles wat je nodig hebt, moet via water worden aangevoerd.

235
00:27:03.004 --> 00:27:05.001
En daar zit nou juist het probleem:

236
00:27:05.006 --> 00:27:08.014
De Engelsen, altijd weer die Engelsen, verhinderen dat.

237
00:27:08.019 --> 00:27:14.020
Ze blokkeren aanvoerroutes. Ze willen uit strategische overwegingen Curacao toch in handen krijgen.

238
00:27:16.019 --> 00:27:21.021
Victor wordt meegenomen naar een stille baai door Miriam Sluis.

239
00:27:22.001 --> 00:27:25.010
Zij is schrijver-journalist en kent Curacao als haar broekzak.

240
00:27:25.015 --> 00:27:28.000
Ze is onze speurneus op het eiland.

241
00:27:28.005 --> 00:27:33.016
Miriam doet een boekje open over de nachtelijke guerrilla-tactieken van de Engelse vijand.

242
00:27:33.021 --> 00:27:39.003
Wat hier gebeurde op 28 april 1805, is dat de Engelsen in de avond aan wal kwamen.

243
00:27:39.008 --> 00:27:43.015
Ze legden daar aan. Je ziet nog het kanon steken uit een rotsblok.

244
00:27:43.020 --> 00:27:46.005
Waarschijnlijk hebben ze daar aangelegd.

245
00:27:46.010 --> 00:27:50.001
Met een sloepje gingen ze het strand op. Met manschappen.

246
00:27:50.006 --> 00:27:53.014
Ze trokken de mondi in op weg naar de landhuizen.

247
00:27:53.019 --> 00:27:55.019
Met het idee om gijzelaars te nemen.

248
00:27:58.010 --> 00:28:02.021
Uiteindelijk kwamen ze bij een landhuis en daar hoorden ze al...

249
00:28:03.001 --> 00:28:06.021
vrouw gillen en die zei: 'U kunt hier niet naar binnen'.

250
00:28:06.022 --> 00:28:11.014
Mijn meester is hier met zijn nieuwe bruid op huwelijksnacht.' Oke.

251
00:28:11.019 --> 00:28:15.016
Die Engelsen lieten zich daar niets aan gelegen liggen.

252
00:28:15.021 --> 00:28:18.017
Ze forceerden zich naar binnen.

253
00:28:18.022 --> 00:28:23.002
Ze kwamen in de kamer van het bruidspaar waar de bruidegom...

254
00:28:23.007 --> 00:28:27.006
al klaar stond met zijn degen en het bruidje zat te gillen.

255
00:28:27.011 --> 00:28:31.010
Op een gegeven moment overwon het bruidje haar schaamte.

256
00:28:31.015 --> 00:28:35.018
Ze sloeg de lakens van zich af en ging aan de voeten liggen...

257
00:28:35.023 --> 00:28:40.020
van die Engelse luitenant en zei: Alsjeblieft, neem mijn man niet mee.

258
00:28:41.000 --> 00:28:44.022
Een heftige scene, maar aan het eind ging de man toch mee.

259
00:28:47.003 --> 00:28:51.023
De bruidegom wordt die nacht aan boord gebracht van 't Engelse schip.

260
00:28:52.003 --> 00:28:55.002
Dat zet koers naar de haven van Willemstad.

261
00:28:55.007 --> 00:28:59.004
Daar ontrolt zich de volgende ochtend een even bizar...

262
00:28:59.009 --> 00:29:00.023
als wreed schouwspel.

263
00:29:03.008 --> 00:29:08.000
De volgende dag, de vroege ochtend, zijn de Engelsen opgestoomd...

264
00:29:08.005 --> 00:29:12.008
naar fort Amsterdam waar de executie gaat plaatsvinden...

265
00:29:12.013 --> 00:29:14.000
van die 13 Engelsen.

266
00:29:14.005 --> 00:29:17.014
De galgen hangen er al, die zien ze gewoon hangen.

267
00:29:17.019 --> 00:29:21.000
De Nederlandse gouverneur op fort Amsterdam...

268
00:29:21.005 --> 00:29:27.004
wil in het zicht van de Engelsen op hun schip Engelse gevangenen aan de galg laten bungelen.

269
00:29:27.009 --> 00:29:32.006
Die Engelsen hadden zich verschanst in de masten voor het schouwspel.

270
00:29:32.011 --> 00:29:36.006
Het is immers oorlog, maar de Engelsen hebben nu ook...

271
00:29:36.011 --> 00:29:37.023
hun gijzelaars.

272
00:29:38.003 --> 00:29:42.010
De Nederlandse gouverneur zei: Het is oorlog, het moet gebeuren.

273
00:29:42.015 --> 00:29:46.018
De bruidegom en de andere Nederlanders op het Engelse schip...

274
00:29:46.023 --> 00:29:51.005
worden de inzet van een wreed spel tussen gouverneur en kapitein.

275
00:29:51.010 --> 00:29:56.002
Het luik onder de Nederlandse galg op het fort kan elk moment openen.

276
00:29:56.007 --> 00:29:58.017
De bruidegom wacht hetzelfde lot.

277
00:29:58.022 --> 00:30:03.006
Z'n leven hangt aan een draadje. Dat bruidje werkt zich naar voren.

278
00:30:03.011 --> 00:30:07.022
Aan de voeten van de gouverneur zegt ze: Het is mijn man aan boord.

279
00:30:08.002 --> 00:30:12.015
En deze keer denkt de Nederlandse gouverneur: Ja, het bruidje...

280
00:30:12.020 --> 00:30:14.007
en die mensen...

281
00:30:14.012 --> 00:30:15.024
Dus... ja...

282
00:30:16.004 --> 00:30:18.024
Hij denkt: Oke, we doen het vandaag niet.

283
00:30:19.004 --> 00:30:21.016
Ze krijgt deze keer wel haar zin. Zo.

284
00:30:21.021 --> 00:30:25.007
Dat zegt toch wat. Een heel bijzonder verhaal. Ja.

285
00:30:25.012 --> 00:30:29.003
En zo redde de bruid haar bruidegom en haar huwelijk.

286
00:30:29.008 --> 00:30:33.017
Klein Santa Martha, het huis waar de kersverse echtelieden...

287
00:30:33.022 --> 00:30:38.004
in hun liefdesspel bruut gestoord werden door de Engelsen...

288
00:30:38.009 --> 00:30:43.004
staat er nog steeds. Het wordt opgeknapt voor nieuwe bruidsnachten.

289
00:30:43.009 --> 00:30:46.008
Maar het liep niet altijd af met een sisser.

290
00:30:46.013 --> 00:30:50.020
Ik sta met Victor op de plek waar de slag om Curacao plaatsvond.

291
00:30:51.000 --> 00:30:55.022
Een zwarte dag voor Curacao, een zwarte dag voor Cornelisz Evertsz...

292
00:30:56.002 --> 00:31:00.007
de kapitein die belast was met de verdediging van het eiland.

293
00:31:00.012 --> 00:31:05.007
De Engelsen kozen oudejaarsnacht 1805 uit voor de beslissende klap.

294
00:31:05.012 --> 00:31:10.011
Een sluwe zet, want ze wisten dat de meeste Nederlanders dronken waren.

295
00:31:10.016 --> 00:31:14.013
Ook Cornelis Evertsz heeft feest gevierd, dat weten we.

296
00:31:14.018 --> 00:31:19.006
Over de slag om Curacao zijn drie verschillende verhalen bekend.

297
00:31:19.011 --> 00:31:22.022
De eerste versie komt uit een historische studie.

298
00:31:23.002 --> 00:31:27.015
De tweede is het verhaal is het verhaal van de Engelse kapitein...

299
00:31:27.020 --> 00:31:29.023
die Curacao die nacht aanviel.

300
00:31:30.003 --> 00:31:34.023
Het laatste verhaal bestaat uit ooggetuigenverslagen uit kranten.

301
00:31:35.003 --> 00:31:39.010
In alle verhalen komt Cornelis Evertsz tragisch aan z'n eind.

302
00:31:39.015 --> 00:31:43.024
Victor mag het mooiste verhaal kiezen om mee naar huis te nemen.

303
00:31:44.004 --> 00:31:48.019
Een versie is: de Nederlanders zijn toeterlam, net na oud en nieuw.

304
00:31:48.024 --> 00:31:52.004
Ze kunnen geen been meer voor de andere zetten.

305
00:31:52.009 --> 00:31:56.006
Ze worden overvallen en de zaak wordt meteen ingenomen.

306
00:31:56.011 --> 00:32:02.009
De tweede versie is dat de Nederlanders het kanonnenvuur wel horen van de Engelsen...

307
00:32:02.014 --> 00:32:06.017
maar dachten: er worden rotjes afgestoken met oud en nieuw.

308
00:32:06.022 --> 00:32:10.023
Voetzoekers klinken als rotjes als je maar genoeg drinkt.

309
00:32:11.003 --> 00:32:14.002
In elk geval: Cornelis overleeft het niet.

310
00:32:14.007 --> 00:32:17.008
De laatste versie is heel gedetailleerd...

311
00:32:17.013 --> 00:32:21.008
en verhaalt dat Cornelis aan de wal aan het feestvieren is.

312
00:32:21.013 --> 00:32:25.022
Geschrokken van het kanonnenvuur haast hij zich naar z'n schip...

313
00:32:26.002 --> 00:32:30.003
en zet z'n bemanning aan de kanonnen. Hij staat er zelf tussen.

314
00:32:30.008 --> 00:32:34.015
Een opmerkelijke manoeuvre voor een hoge officier als Cornelis.

315
00:32:34.020 --> 00:32:38.017
Hij schiet ook de kanonnen, maar er is geen houden aan...

316
00:32:38.022 --> 00:32:42.004
voor de Nederlanders en ook niet voor Cornelis.

317
00:32:42.009 --> 00:32:45.014
Cornelis wordt getroffen door een 'full hit'.

318
00:32:45.019 --> 00:32:49.018
Een Engelse kanonskogel raakt hem frontaal en schiet...

319
00:32:49.023 --> 00:32:53.024
het is plastisch beschreven in de geschiedenisboeken...

320
00:32:54.004 --> 00:32:56.014
schiet de helft van zijn hoofd weg.

321
00:32:56.019 --> 00:32:58.010
Dus... Dat is tragisch.

322
00:32:58.015 --> 00:33:01.016
Dat was geen best einde. Geen best einde, nee.

323
00:33:03.005 --> 00:33:06.002
Welke versie kies je van de geschiedenis?

324
00:33:06.007 --> 00:33:10.012
De derde als het een ware benadering van de werkelijkheid is.

325
00:33:10.017 --> 00:33:14.004
Het is natuurlijk een heel heldhaftig eind.

326
00:33:15.012 --> 00:33:18.007
Hij wordt natuurlijk ook hier begraven.

327
00:33:18.012 --> 00:33:22.013
Wij zijn aan het uitzoeken waar deze Cornelis begraven is.

328
00:33:22.018 --> 00:33:26.004
Er zijn hier veel begraafplaatsen zoals jij weet.

329
00:33:26.009 --> 00:33:31.004
Hij kan op verschillende liggen, maar Miriam is in het archief bezig.

330
00:33:31.009 --> 00:33:33.014
Ze zoekt uit waar het precies is.

331
00:33:33.019 --> 00:33:37.014
Want ik neem aan dat je een bloemetje wil leggen. Nou...

332
00:33:37.019 --> 00:33:41.014
een bloemetje... Ik wil er in ieder geval geweest zijn.

333
00:33:41.019 --> 00:33:46.009
Dat ik het kan zien, zou ik wel een historisch moment willen noemen.

334
00:33:46.014 --> 00:33:48.013
In jouw leven. In mijn leven.

335
00:33:48.018 --> 00:33:50.005
Ja, in mijn leven.

336
00:33:53.013 --> 00:33:57.004
En zo verliezen briefschrijvers Nicolaas en Eva...

337
00:33:57.009 --> 00:33:59.023
hun zoon kapitein Cornelis Evertsz.

338
00:34:00.003 --> 00:34:04.010
Diens dood was voor zijn zus reden haar pasgeboren zoontje...

339
00:34:04.015 --> 00:34:06.016
ook de naam Cornelis te geven.

340
00:34:06.021 --> 00:34:11.013
Zo leefde de dappere kapitein voort in de nieuwe kleine Cornelis...

341
00:34:11.018 --> 00:34:13.005
Cornelis Rappard.

342
00:34:13.010 --> 00:34:17.017
Maar of het aan de naam lag of niet, ook deze nieuwe Cornelis...

343
00:34:17.022 --> 00:34:22.017
zet de familietraditie voort om onfortuinlijk aan z'n eind te komen.

344
00:34:22.022 --> 00:34:27.019
Dat blijkt uit een bizar relaas in een 19e eeuwse Curacaose courant...

345
00:34:27.024 --> 00:34:29.019
die ik in het archief vond.

346
00:34:29.024 --> 00:34:34.014
Op den 29e den jongst verlopen maand november is te half vier ure...

347
00:34:34.019 --> 00:34:38.007
des namiddags alhier een groot ongeluk gebeurd...

348
00:34:38.012 --> 00:34:43.000
ten woonhuize van C.G.E. Rappard door ontploffing van buskruit.

349
00:34:43.005 --> 00:34:46.000
Daarbij verloren drie mensen het leven.

350
00:34:46.005 --> 00:34:49.010
Men was in het huis bezig voetzoekers te maken.

351
00:34:49.015 --> 00:34:53.013
Er lagen over de vloer en op de tafel verscheidene bakken...

352
00:34:53.018 --> 00:34:56.011
met gemalen en gemengd kruid om te drogen.

353
00:34:56.016 --> 00:35:00.012
Hij had de onvoorzichtigheid om bij dat werk zijne pijp...

354
00:35:00.017 --> 00:35:03.004
waarin een kooltje vuur zat, te roken.

355
00:35:03.009 --> 00:35:06.018
Ik weet niet hoe het met die familie met jou is. Ja...

356
00:35:06.023 --> 00:35:10.022
Het kooltje vuur viel in een der bakken met gemalen kruid.

357
00:35:11.002 --> 00:35:14.009
Het kruid ontbrandde dadelijk en zijn vrouw...

358
00:35:14.014 --> 00:35:18.005
die het dichtst bij die bak was, raakte in volle vlam.

359
00:35:18.010 --> 00:35:22.009
Uit het huis lopend, viel ze in een andere bak met kruid...

360
00:35:22.014 --> 00:35:27.002
welke ontvlamde en de andere bakken in huis ook deden ontvlammen.

361
00:35:27.007 --> 00:35:31.010
Omtrent 80 ponden gemalen buskruit en 2000 voetzoekers...

362
00:35:31.015 --> 00:35:33.022
geraakten in brand.

363
00:35:34.002 --> 00:35:35.014
Sjongejonge.

364
00:35:35.019 --> 00:35:39.012
Het was een akelig gezicht, dat van die slachtoffers.

365
00:35:39.017 --> 00:35:42.008
Op vele plaatsen was de huid vernield.

366
00:35:42.013 --> 00:35:44.024
Men zag het rauwe, rode vlees.

367
00:35:45.004 --> 00:35:49.005
De dood was ene weldaad voor die slachtoffers welke nog...

368
00:35:49.010 --> 00:35:51.007
diezelfde avond stierven.

369
00:35:51.012 --> 00:35:55.019
Zo bezien heeft het vuurwerk in jouw familiegeschiedenis...

370
00:35:55.024 --> 00:35:59.010
een belangrijke rol gespeeld. Ja. Bij de zeeslag...

371
00:35:59.015 --> 00:36:02.024
bij de dood van jouw voorvader Cornelis Evertsz...

372
00:36:03.004 --> 00:36:06.001
en het speelt meer dan een rol in dit verhaal.

373
00:36:06.006 --> 00:36:09.013
Hier vallen vele doden en veel mensen verbranden.

374
00:36:09.018 --> 00:36:14.006
Als je alles in aanmerking neemt, is het nog een wonder dat je hier zit.

375
00:36:14.011 --> 00:36:17.024
Zondermeer. Het had helemaal fout kunnen aflopen.

376
00:36:18.004 --> 00:36:20.015
Want we hadden van die stalen pijpen.

377
00:36:20.020 --> 00:36:24.017
Daar deden we dubbelshots in en maar op elkaar schieten, he.

378
00:36:24.022 --> 00:36:28.014
Oorlogje spelen. Je bent een onverantwoordelijke man.

379
00:36:28.019 --> 00:36:32.001
Althans, je was een onverantwoordelijk kind. Ja.

380
00:36:32.006 --> 00:36:35.013
Dan krijg ik bericht van onze speurneus Miriam.

381
00:36:35.018 --> 00:36:40.002
Ze belt met nieuws over de begraafplek van Cornelis Evertsz...

382
00:36:40.007 --> 00:36:42.004
die met het halve hoofd dus.

383
00:36:42.009 --> 00:36:45.020
In een oud boek heeft ze aanwijzingen gevonden...

384
00:36:46.000 --> 00:36:48.010
omtrent zijn laatste rustplaats.

385
00:36:48.015 --> 00:36:52.018
Op 2 januari werd Cornelis op Hato begraven. Landhuis Hato.

386
00:36:52.023 --> 00:36:56.016
Nederlandse en Engelse officieren volgden het lijk.

387
00:36:56.021 --> 00:37:00.007
Het graf zou liggen even voorbij het stenen riool...

388
00:37:00.012 --> 00:37:02.024
waardoor het water uit de grond loopt.

389
00:37:03.004 --> 00:37:06.011
We hebben hier rondgelopen, hebben we het gezien?

390
00:37:06.016 --> 00:37:09.011
Dat riool wel. Ja? Eens even kijken hoor.

391
00:37:09.016 --> 00:37:12.015
Volgens mij... we zijn toen zo gelopen. Ja.

392
00:37:12.020 --> 00:37:16.015
Dat waren die waterputten of zoiets. Waterputten, ja.

393
00:37:16.020 --> 00:37:19.013
Hier was het water dat uit de grond kwam.

394
00:37:19.018 --> 00:37:23.006
Maar dat lijkt me geen riool, het lijkt meer een put.

395
00:37:23.011 --> 00:37:25.010
Dit lijkt meer een waterput.

396
00:37:25.015 --> 00:37:30.001
Bovendien zie ik hier nergens ook maar een schim van een graf.

397
00:37:30.006 --> 00:37:31.018
Kijk, dat graf...

398
00:37:31.023 --> 00:37:36.011
Ik heb hier... dat zat er ook nog bij, een soort tekening.

399
00:37:38.020 --> 00:37:41.000
Begraafplaats, plantage Hato.

400
00:37:41.005 --> 00:37:45.020
En die graven... dat moeten toch wel forse graven geweest zijn. Ja.

401
00:37:46.000 --> 00:37:49.001
Die zien er echt uit als een soort opbouw. Ja.

402
00:37:49.006 --> 00:37:51.018
Zo moet het er ongeveer uitzien dus.

403
00:37:51.023 --> 00:37:54.014
Het is geen onopvallend graf, Victor.

404
00:38:00.007 --> 00:38:02.013
Geen sprake van een graf.

405
00:38:02.018 --> 00:38:04.019
Dit is ook een enorme bouwval.

406
00:38:11.023 --> 00:38:14.005
Ik zie daar verderop wel een huis.

407
00:38:14.010 --> 00:38:15.022
Daar verderop? Ja.

408
00:38:16.002 --> 00:38:20.015
Een huis uit een andere periode ook. Dit is absoluut geen oud huis.

409
00:38:20.020 --> 00:38:25.019
Maar we zoeken eigenlijk wel gewoon een soort van riool... oh. Kijk uit.

410
00:38:25.024 --> 00:38:29.004
Voor je het weet, lig je ook in een graf. Hahaha.

411
00:38:29.009 --> 00:38:31.002
Wat staat er nou precies?

412
00:38:32.019 --> 00:38:36.010
Even voorbij het stenen riool waardoor het water...

413
00:38:36.015 --> 00:38:38.020
uit een grot loopt.

414
00:38:39.000 --> 00:38:41.023
Even voorbij een stenen riool...

415
00:38:42.010 --> 00:38:44.021
Hier zien we een oud muurtje.

416
00:38:45.001 --> 00:38:48.010
Hee... hee... Hee! Hier zien we iets.

417
00:38:49.011 --> 00:38:51.010
Hier zien we iets. Ja. Ja, ja.

418
00:38:51.015 --> 00:38:53.017
Ja, ja, ja, ja, ja.

419
00:38:53.022 --> 00:38:55.013
Dit zijn ook die vormen.

420
00:38:55.018 --> 00:38:59.019
Dit zijn precies de vormen die ze hier getekend hebben. Ja.

421
00:38:59.024 --> 00:39:01.011
Even kijken.

422
00:39:01.016 --> 00:39:04.003
Cornelis zou begraven zijn in de...

423
00:39:04.008 --> 00:39:05.020
Staat het erbij?

424
00:39:06.000 --> 00:39:08.012
Ja, graf drie. Graf drie. Graf drie.

425
00:39:08.017 --> 00:39:10.004
Dus dat is...

426
00:39:10.009 --> 00:39:12.018
Deze. Dit graf.

427
00:39:14.001 --> 00:39:15.013
Nou...

428
00:39:15.018 --> 00:39:17.005
Verre voorvader.

429
00:39:19.020 --> 00:39:21.007
Hier ben ik dan.

430
00:39:23.020 --> 00:39:27.004
Het is toch wat, he. Tsja.

431
00:39:27.009 --> 00:39:30.004
Ik ken de geschiedenis een beetje van je.

432
00:39:32.021 --> 00:39:34.008
Tsjonge.

433
00:39:34.013 --> 00:39:36.000
Na al die jaren.

434
00:39:39.011 --> 00:39:41.004
Dit is ongelooflijk, he.

435
00:40:07.003 --> 00:40:09.008
En wat voor gevoel geeft het jou?

436
00:40:09.013 --> 00:40:11.000
Nou, dat ik eh...

437
00:40:11.005 --> 00:40:13.012
in ieder geval weet waar hij ligt.

438
00:40:13.017 --> 00:40:17.020
En dat ik eh... ook zeg maar met mijn zoon en met mijn vrouw...

439
00:40:18.000 --> 00:40:19.012
ooit hier kan komen.

440
00:40:19.017 --> 00:40:23.017
Dat ik het kan vertellen, dat ik ze het verhaal kan vertellen.

441
00:40:23.022 --> 00:40:25.019
Dat vind ik heel waardevol.

442
00:40:25.024 --> 00:40:29.023
Heeft deze zoektocht daardoor je leven verrijkt? Ja. Ja!

443
00:40:30.003 --> 00:40:32.000
Dit is een verhaal dat eh...

444
00:40:32.005 --> 00:40:34.012
dat is eh... dat kon ik niet weten.

445
00:40:34.017 --> 00:40:36.004
Dat eh...

446
00:40:36.009 --> 00:40:42.001
En met deze zoektocht is het eigen stukje wel volbracht, vind ik. Ja.

447
00:40:42.006 --> 00:40:45.017
En je hebt er een prachtig familieverhaal bij. Ja.

448
00:40:45.022 --> 00:40:47.009
Dat heb ik zeker.

449
00:40:47.014 --> 00:40:49.001
Heel wonderlijk.

